دکتر علي اصغر محکی *
اگر بخواهیم فصل تمایزی میان نظام مطبوعاتی مورد نظر خودمان با نظام‌های مرسوم دنیا ترسیم کنیم، فصل خطاب چیزی جز اخلاق مطبوعاتی نیست. نظامی که به عنوان نظام هنجاری غالب در دنیا مورد ترویج قرار می‌گیرد و براساس شاخص آن، وضع مطبوعاتی ایران را رتبه 158 قرار می‌دهند و می‌گویند وضع مطبوعاتی در ایران خوب نیست، اصل را بر آزادی بیان قرار می‌دهد و آزادی بیان فارغ از نگاه اخلاقی و ارزشی مدنظر است. بنا بر این اگر ما روزنامه‌نگاری فارغ از اخلاق را مبنا قرار دهیم، بحث جدایی است اما اگر پذیرفتیم ما نظام ارتباطی و مطبوعاتی خاص خودمان را داریم که جوهره و مغز آن اخلاق است، داستان چیز دیگری خواهد شد. اما بین حرف تا عمل فاصله زیاد است.زمانی درباره اخلاق نظری صحبت می‌کنیم و توصیه‌های اخلاقی و مواردی از این دست را مبنا قرار می‌دهیم اما زمانی اخلاق عملی که ریشه در رفتار ما دارد را مبنا قرار می‌دهیم و این توجه به نهادینه شدن اخلاق در جزء جزء زندگی فردی، اجتماعی و شغلی ما دارد.زندگی شغلی ما روزنامه‌نگاران ایجاب می‌کند هنجار‌های حرفهای شغلمان را بشناسیم و خودمان را موظف به رعایت آنها کنیم. بخشی از تدوین یا بازتعریف اخلاق مطبوعاتی باید براساس مبانی دینی و مذهبی باشد و در واقع آن تیم یا کارگروهی که قصد دارد این مولفه‌ها را تدوین کند و به عنوان میثاق حرفهای توسط روزنامه‌نگاران امضا شود و مبنای عمل قرار گیرد، حتما باید محل حضور صاحبنظران علوم دینی باشد. در تدوین بُعد حقوقی، کسانی که به حقوق مطبوعات در دنیا اشراف دارند در ترکیب قرار بگیرند. بخش دیگر این گروه، روزنامه‌نگاران حرفهای و قدیمی هستند که سرد و گرم چشیده‌اند و می‌توانند فضای مطبوعاتی کنونی کشور را
آسیب شناسی کنند.به نظرم این ترکیب می‌توانند این منشور را تدوین کنند. اگر درتدوین این مرامنامه اخلاق حرفهای، صاحبنظران مطبوعات و روزنامه‌نگاران خود حضور نداشته باشند، احتمال مشارکت و عملی شدن آن کاهش پیدا می‌کند.درباره نمایشگاه امسال هم باید بگویم که هر کس با یک انتظاری وارد فضای نمایشگاه می‌شود. من انتظار داشتم فضای نمایشگاه مقداری بیشتر محل بحث‌های جدی و نقد طیف‌های مختلف فکری باشد که امسال کمتر شاهد چنین چیزی بودم. طرح حرفهای سیاسی در نمایشگاه، شاید زیبنده نمایشگاه احزاب باشد. در نمایشگاه مطبوعات باید خواننده‌های مطبوعات و حرفه‌ای‌های مطبوعات رو در روی هم قرار بگیرند و کنش و واکنش و رفت و آمد اطلاعاتی بین اینها قرار بگیرد و ما بیاییم فضا و شرایط کاری‌مان را برای آنها تبیین کنیم و آنها نظام انتظارات و توقعاتشان را به ما منعکس کنند و در این رفت و برگشت روزنامه را به خواست و توقع مردم نزدیک کنیم. از طرف دیگر وقتی مخاطب ما از نمایشگاه بیرون می‌رود باید نظام انتظاراتش تعدیل شده باشد. نمی‌شود انتظار داشت همه چیز کاملا مطابق آنچه که مخاطب می‌خواهد، اتفاق بیفتد. مثلثی را فرض کنید با 3 ضلع؛ یک ضلع آن مصلحت نظام اجتماعی است، نمی‌توانیم چشم‌مان را بر آن ببندیم.ضلع دیگر نیاز است؛ آنچه کارشناسان حرفه مطبوعات برای اجرا توصیه می‌کنند و ضلع سوم تقاضاست، یعنی آنچه که مخاطبان می‌گویند. مخاطب باید تقاضایش را به ما منعکس کند اما باید بداند که مطبوعات
3 ضلع دارد ومصلحت و نیاز هم باید در کنار تقاضا مطرح شود.
* استاد ارتباطات دانشگاه و مدیرمسؤول روزنامه همشهری
تدوین نظام اخلاقی مطبوعات
دکتر علي اصغر محکی *
اگر بخواهیم فصل تمایزی میان نظام مطبوعاتی مورد نظر خودمان با نظام‌های مرسوم دنیا ترسیم کنیم، فصل خطاب چیزی جز اخلاق مطبوعاتی نیست. نظامی که به عنوان نظام هنجاری غالب در دنیا مورد ترویج قرار می‌گیرد و براساس شاخص آن، وضع مطبوعاتی ایران را رتبه 158 قرار می‌دهند و می‌گویند وضع مطبوعاتی در ایران خوب نیست، اصل را بر آزادی بیان قرار می‌دهد و آزادی بیان فارغ از نگاه اخلاقی و ارزشی مدنظر است. بنا بر این اگر ما روزنامه‌نگاری فارغ از اخلاق را مبنا قرار دهیم، بحث جدایی است اما اگر پذیرفتیم ما نظام ارتباطی و مطبوعاتی خاص خودمان را داریم که جوهره و مغز آن اخلاق است، داستان چیز دیگری خواهد شد. اما بین حرف تا عمل فاصله زیاد است.زمانی درباره اخلاق نظری صحبت می‌کنیم و توصیه‌های اخلاقی و مواردی از این دست را مبنا قرار می‌دهیم اما زمانی اخلاق عملی که ریشه در رفتار ما دارد را مبنا قرار می‌دهیم و این توجه به نهادینه شدن اخلاق در جزء جزء زندگی فردی، اجتماعی و شغلی ما دارد.زندگی شغلی ما روزنامه‌نگاران ایجاب می‌کند هنجار‌های حرفهای شغلمان را بشناسیم و خودمان را موظف به رعایت آنها کنیم. بخشی از تدوین یا بازتعریف اخلاق مطبوعاتی باید براساس مبانی دینی و مذهبی باشد و در واقع آن تیم یا کارگروهی که قصد دارد این مولفه‌ها را تدوین کند و به عنوان میثاق حرفهای توسط روزنامه‌نگاران امضا شود و مبنای عمل قرار گیرد، حتما باید محل حضور صاحبنظران علوم دینی باشد. در تدوین بُعد حقوقی، کسانی که به حقوق مطبوعات در دنیا اشراف دارند در ترکیب قرار بگیرند. بخش دیگر این گروه، روزنامه‌نگاران حرفهای و قدیمی هستند که سرد و گرم چشیده‌اند و می‌توانند فضای مطبوعاتی کنونی کشور را
آسیب شناسی کنند.به نظرم این ترکیب می‌توانند این منشور را تدوین کنند. اگر درتدوین این مرامنامه اخلاق حرفهای، صاحبنظران مطبوعات و روزنامه‌نگاران خود حضور نداشته باشند، احتمال مشارکت و عملی شدن آن کاهش پیدا می‌کند.درباره نمایشگاه امسال هم باید بگویم که هر کس با یک انتظاری وارد فضای نمایشگاه می‌شود. من انتظار داشتم فضای نمایشگاه مقداری بیشتر محل بحث‌های جدی و نقد طیف‌های مختلف فکری باشد که امسال کمتر شاهد چنین چیزی بودم. طرح حرفهای سیاسی در نمایشگاه، شاید زیبنده نمایشگاه احزاب باشد. در نمایشگاه مطبوعات باید خواننده‌های مطبوعات و حرفه‌ای‌های مطبوعات رو در روی هم قرار بگیرند و کنش و واکنش و رفت و آمد اطلاعاتی بین اینها قرار بگیرد و ما بیاییم فضا و شرایط کاری‌مان را برای آنها تبیین کنیم و آنها نظام انتظارات و توقعاتشان را به ما منعکس کنند و در این رفت و برگشت روزنامه را به خواست و توقع مردم نزدیک کنیم. از طرف دیگر وقتی مخاطب ما از نمایشگاه بیرون می‌رود باید نظام انتظاراتش تعدیل شده باشد. نمی‌شود انتظار داشت همه چیز کاملا مطابق آنچه که مخاطب می‌خواهد، اتفاق بیفتد. مثلثی را فرض کنید با 3 ضلع؛ یک ضلع آن مصلحت نظام اجتماعی است، نمی‌توانیم چشم‌مان را بر آن ببندیم.ضلع دیگر نیاز است؛ آنچه کارشناسان حرفه مطبوعات برای اجرا توصیه می‌کنند و ضلع سوم تقاضاست، یعنی آنچه که مخاطبان می‌گویند. مخاطب باید تقاضایش را به ما منعکس کند اما باید بداند که مطبوعات
3 ضلع دارد ومصلحت و نیاز هم باید در کنار تقاضا مطرح شود.
* استاد ارتباطات دانشگاه و مدیرمسؤول روزنامه همشهری
ارسال نظر
پربیننده