چه چیز موجب شد شما بار دیگر به فیلمی درباره اقتصاد علاقه‌مند شوید؟
من تقریبا در 20 سالی که فیلمسازی می‌کنم به این قضیه(اقتصاد) توجه داشته‌ام. تمام بحث‌های من به یک پیام ساده از یک سیستم اقتصادی ناعادلانه بازمی‌گردد؛ سیستمی که در آن تعداد کمی از افراد ثروتمند تصمیماتی می‌گیرند که موجب سختی میلیون‌ها نفر می‌شود.
شما فیلم «سرمایهداری: یک داستان عاشقانه» را یک سال پیش شروع کردید. آیا فیلم شما پس از ورشکستگی شرکت لمن (یکی از مطرح‌ترین شرکت‌های جهانی خدمات مالی که در سال 2008 ورشکست شد) و سقوط بازار بورس، دچار تغییر شد؟
وقتی من کارم را شروع کردم، می‌خواستم «سرمایهداری» را از 2 منظر مورد کنکاش قرار دهم؛ اول اینکه سرمایهداری مردم را مورد توجه خود قرار نمی‌دهد و دوم، شاخصه‌های اخلاقی را نیز در خود ندارد اما با دیدن سقوط لمن، دیدگاه سومی نیز با این مفاهیم به آن اضافه شد و آن اینکه این نظام کارآیی هم ندارد. در واقع ثابت شد «بازار آزاد» امری است که ثروتمندان اعتقاد چندانی به آن ندارند. آنها به رقابت اعتقادی ندارند و در واقع به سوسیالیسمی اعتقاد دارند که در آن، ما مردم باید از مالیات‌های خود برای نگه داشتن آنها در منزل‌های مجلل و قایق‌های تفریحی استفاده کنیم. این جریان مثل یک هرم چیده شده است که یک‌درصد از ثروتمندترین مردم در راس آن هستند و ثروت مالی بیشتری نسبت به 95 درصد دیگر دارند. اما حقه کار در این است که آن 95 درصد باور کنند اگر به سختی و مانند برده کار کنند آنها هم به راس هرم می‌رسند! و این در حالی است که بخوبی می‌دانیم فقط تعداد کمی از مردم می‌توانند در راس هرم جای داشته باشند... .
اما در اقتصاد آمریکا اتفاق مثبتی هم در حال وقوع است.
من احساس می‌کنم سرمایه‌گذاری اندکی در زمینه‌هایی که ما واقعا به آن نیاز داریم انجام می‌گیرد. مثلا «درمان سرطان» کجای کار است؟ قطار سریع‌السیری که ما را در عرض 10 ساعت از نیویورک به لس‌آنجلس ببرد، کجاست؟ انرژی‌های جایگزینی که باید ما را هنگام تمام شدن ذخایر نفت نجات دهند، کجا هستند؟ آرزو می‌کنم این مسائل اولویت‌های ما بودند اما وقتی وال استریت بهترین ریاضیدان‌ها، فیزیکدان‌ها و مهندس‌های ما را به درون خود می‌کشد، ما دچار دردسر بزرگی می‌شویم؛ ما نیاز داریم بهترین مغزهای ما روی مسائل دیگری فکر کنند.
اگر نظام سرمایهداری را معیوب می‌دانید، راه‌حل‌تان چیست؟
بعضی از مردم به من می‌گویند «دموکراسی» یک سیستم اقتصادی نیست، یک سیستم سیاسی است. پاسخ من به آنها این است که آیا شما فکر کرده‌اید سرمایهداری کاری به کار سیاست ندارد؟ سرمایهداری نه‌تنها یک سیستم اقتصادی است که «طمع» را قانونی کرده بلکه در بنیان خود یک سیستم سیاسی دارد که می‌گوید«ما باید سیستم سیاسی را بخریم چون رای کافی نداریم.» بر اساس این نظریه ما فقط یک‌درصد از رای هستیم. ما باید مردم را بخریم و این کار را به این روش انجام می‌دهیم که به آنها بقبولانیم اگر سخت کار کنند، آنها هم یک روز ثروتمند خواهند شد. مردم هم با این قضیه سال‌هاست که حرکت می‌کنند.
در مصاحبه‌ای که با جی لنو (از مجریان سرشناس تلویزیون ایالات متحده) انجام دادید، او اشاره کرد «طمع» شیطان است نه «سرمایهداری» و من این را بسیار شنیده‌ام که فساد و طمع به نوعی انحراف از منطق سرمایهداری هستند و نه موتور و قطعه مرکزی آن. پاسخ شما به این دیدگاه چیست؟
خب، مردم می‌‌خواهند قبول کنند سیستم اقتصادی در مرکز این جریان‌ها نیست اما من همانطور که قبلا گفتم، معتقدم سرمایهداری قانونمند کردن طمع‌ورزی است و طمع هم همیشه با آدمی همراه بوده است. چیزهایی در انسان وجود دارد که ما آنها را قسمت تاریک وجودش می‌نامیم و طمع نیز یکی از آنهاست. اگر شما ساختارهای مشخصی را جایگزین آن قسمت‌های تاریک نکنید یا آن قسمت‌ها را در محدودیت قرار ندهید، نتیجه این خواهد شد که آنها از کنترل خارج می‌شوند. سرمایهداری مخالف آن را انجام می‌دهد. در واقع نه‌تنها ساختاری را جایگزین آن نمی‌کند و آن را مورد محدودیت قرار نمی‌دهد بلکه آن را تشویق هم می‌کند و به آن جایزه هم می‌دهد. این سوال تقریبا هر روز از من پرسیده می‌شود و مردم از اینکه در آخر فیلم از من می‌شنوند که می‌گویم این مساله کلا باید حذف شود، متحیر می‌شوند. آنها می‌گویند «خب پول درآوردن چه عیبی دارد؟ چرا من نمی‌توانم یک مغازه کفش‌فروشی باز کنم؟» و دلیل این قضیه به نظر من این است که ما دیگر اقتصاد را در دبیرستان‌ها تدریس نمی‌کنیم و آنها دیگر نمی‌دانند که معنی اقتصاد چیست. مساله این است که سرمایهداری شما را تشویق به پول درآوردن یا بیشتر پول درآوردن می‌کند، اما... .
شما به محل کارهایی که به صورت دموکراتیک اداره می‌شوند نیز پرداخته‌اید. ممکن است درباره آن نیز توضیح دهید؟
ما در روز 8، 10 یا 12 ساعت از زندگی روزانه خود را به کار اختصاص می‌دهیم، یعنی جایی که ما هیچ نظری در آن نداریم. من فکر می‌کنم 400 سال دیگر، وقتی انسان‌شناس‌های آن زمان ما را مورد بررسی قرار دهند، خواهند گفت: «به مردم آن زمان توجه کنید. آنها تصور می‌کردند که آزاد هستند... آنها اجازه می‌دادند آن یک‌درصد از ثروتمندترین (مردم) ثروت مالی بیشتری نسبت به کل آن 95 درصد پایینی داشته باشند(!)» باور کنید آنها به ما خواهند خندید، درست همانگونه که ما به انسان‌های 150 سال پیش می‌خندیم که برای معالجه بیماران زالو روی بدن آنها می‌گذاشتند!
درباره مشکلی که چند وقت پیش در شهر دیترویت هنگام اکران فیلم پیش آمد توضیح می‌دهید؟
فقط یک سالن فیلم در تمام شهر دیترویت وجود دارد که آن هم در مجموعه دفترهای مرکزی جنرال‌موتورز است، بنابراین ما توانستیم آنجا را اجاره کنیم تا نمایش اول فیلم آنجا باشد. بعد از اینکه ما این کار را کردیم، یک نفر در بالای پله‌ها فهمید که چه چیز در جریان است، بنابراین وقتی من به آنجا رسیدم، آنها سعی کردند جلوی مرا بگیرند و نگذارند وارد آنجا شوم. در واقع این کار را هم کردند و در نهایت قرار این شد که من وارد شوم اما مطبوعات و دوربینی آن اطراف نباشد... .
بعد از تماشای فیلم، تقریبا واضح است که شما اعتقاد دارید «سرمایهداری» معیوب است و نمی‌توان آن را احیا کرد. از شما پرسیده شد چه چیزی را باید جایگزین آن کرد و شما پاسخ دادید باید به ایده‌های دموکراتیک خودمان بازگردیم. می‌شود در این باره بیشتر توضیح دهید؟
من فکر می‌کنم باید این گفتمان درباره سرمایهداری و سوسیالیسم را متوقف کنیم، چون این گفت‌وگویی بین یک ایده قرن شانزدهمی در برابر یک ایده قرن نوزدهمی است. ما در قرن بیست و یکم زندگی می‌کنیم، پس باید به ایده‌ای دست یابیم که متناسب با آن چیزی باشد که ما در حال حاضر به آن نیازمندیم و من فکر می‌کنم ما برای انجام این کار به حد کافی باهوش هستیم. ما باید چهره‌های بزرگ اقتصادی را دور هم جمع کنیم تا راهی را بیابند که اقتصاد توسط مردم اداره شود، یعنی به صورت دموکراتیک که اخلاق در آن مرکزیت دارد و پیش از آنکه تصمیمی گرفته شود سوالات اینچنینی پرسیده شود؛ مثلا اینکه آیا این به نفع عموم است؟ آیا این به مردم سود می‌رساند یا موجب آزار آنها می‌شود؟ من یک اقتصاددان نیستم و نمی‌توانم بنشینم و با یک تکه کاغذ ساختار آن را بچینم، اما مطمئن هستم که می‌توانیم یک ایده جدید پیدا کنیم و امیدوارم فیلم موجب شود تا جرقه فکری لااقل در یک نفر زده شود.
شما چه عکس‌العمل‌هایی را از مردمی که فیلم را دیده‌اند مشاهده کردید؟ آیا این عکس‌العمل‌ها برای خود شما غیرمنتظره بود؟
من در بین برخی مخاطبان شاهد چنین واکنش‌هایی هم بوده‌ام. در هیچ‌یک از فیلم‌هایم به اندازه این فیلم ندیده بودم که مردم با پرده سینما صحبت کنند. در پیتزبورگ، (در یکی از صحنه‌ها) دیدم که یک مرد رو به پرده فریاد می‌زد «شرم! شرم!» مردم موقع دیدن فیلم به تکاپو می‌افتند. هرچه مخاطبان از طبقه کارگر باشند یا از طبقه متوسط، میزان تحریک هم بالاتر می‌رود. همچنین از ایمیل‌هایی که دریافت کردم متوجه شدم افرادی که خود را محافظه‌کار می‌دانند و به جمهوریخواهان رای داده‌اند هم به تماشای فیلم می‌آیند. ممکن است آنها از نظر سیاسی با من در بسیاری از زمینه‌ها موافق نباشند اما آنها هم شغل‌های خود را از دست داده‌اند و در این فیلم واقعا برای نخستین‌بار می‌بینیم که جمهوریخواهان مرا به خانه‌هایشان دعوت می‌کنند.
فکر نمی‌کنید شما خودتان هم نمونه یک سرمایه‌دار هستید؟! بالاخره شما هم پول جمع کرده و مردم را استخدام می‌کنید. شما کالا تولید می‌کنید و به مردم می‌فروشید و این را هم باید اضافه کرد که شما مخاطرات آن را می‌پذیرید و (در برابر) سود آن را به‌دست می‌آورید... .
سرمایهداری هرگز به من به‌عنوان کسی که در فیلینت میشیگان زندگی می‌کرده و تحصیلات دبیرستانی داشته اجازه نمی‌داد یک فیلمساز شوم. من باید برمی‌خاستم و خودم آن را به این واقعیت امروز نزدیک می‌کردم. من آخرین فیلم خودم را به صورت مجانی روی اینترنت پخش کردم. اگر من یک کاپیتالیست بودم هرگز به کارمندهایم بیمه پزشکی بدون کسری نمی‌دادم که البته می‌دهم و این بیمه شامل خدمات دندانپزشکی و ترک کار در دوران بارداری نیز می‌شود. به این کاپیتالیسم نمی‌گویند بلکه این اعتقاد به دموکراسی است تا همه بتوانند سهم برابری از یک کیک داشته باشند.
دوست دارید احساس مردم هنگام ترک سالن سینما چه باشد؟
من همان چیزی را می‌خواهم که همه فیلمسازها دوست دارند. می‌خواهم وقتی مردم سالن را ترک می‌کنند با خودشان بگویند «وای، این بهترین راه برای صرف 2 ساعت از وقت بود... من تاکنون چیزی مثل این ندیده بودم».
به عنوان سوال آخر آیا این حقیقت دارد که شما در حال مقدمه‌چینی برای خداحافظی از دنیای مستندسازی هستید؟
در پایان فیلم اشاره‌ای می‌شود که اگر مردم از جای خود بلند نشوند و کاری نکنند، من حاضر نیستم به این کار ادامه دهم چون یک نفر تنها نمی‌تواند این کار را بکند. پس این چالشی از طرف من برای مخاطبان است. اگر احساس کنم یک حرکت واقعی صورت می‌گیرد من هم ادامه خواهم داد، اما در غیر این صورت چرا باید به کوبیدن سرم به دیوار ادامه دهم؟ فقط برای اینکه مردم 50 سال دیگر بگویند «نگاه کن. او از زمان خودش جلوتر می‌اندیشید؟!» مایکل مور از تازه‌ترین اثر جنجالی خود بر پرده سینماها می‌گوید
چرا باید به کوبیدن سرم به دیوار ادامه دهم؟
چه چیز موجب شد شما بار دیگر به فیلمی درباره اقتصاد علاقه‌مند شوید؟
من تقریبا در 20 سالی که فیلمسازی می‌کنم به این قضیه(اقتصاد) توجه داشته‌ام. تمام بحث‌های من به یک پیام ساده از یک سیستم اقتصادی ناعادلانه بازمی‌گردد؛ سیستمی که در آن تعداد کمی از افراد ثروتمند تصمیماتی می‌گیرند که موجب سختی میلیون‌ها نفر می‌شود.
شما فیلم «سرمایهداری: یک داستان عاشقانه» را یک سال پیش شروع کردید. آیا فیلم شما پس از ورشکستگی شرکت لمن (یکی از مطرح‌ترین شرکت‌های جهانی خدمات مالی که در سال 2008 ورشکست شد) و سقوط بازار بورس، دچار تغییر شد؟
وقتی من کارم را شروع کردم، می‌خواستم «سرمایهداری» را از 2 منظر مورد کنکاش قرار دهم؛ اول اینکه سرمایهداری مردم را مورد توجه خود قرار نمی‌دهد و دوم، شاخصه‌های اخلاقی را نیز در خود ندارد اما با دیدن سقوط لمن، دیدگاه سومی نیز با این مفاهیم به آن اضافه شد و آن اینکه این نظام کارآیی هم ندارد. در واقع ثابت شد «بازار آزاد» امری است که ثروتمندان اعتقاد چندانی به آن ندارند. آنها به رقابت اعتقادی ندارند و در واقع به سوسیالیسمی اعتقاد دارند که در آن، ما مردم باید از مالیات‌های خود برای نگه داشتن آنها در منزل‌های مجلل و قایق‌های تفریحی استفاده کنیم. این جریان مثل یک هرم چیده شده است که یک‌درصد از ثروتمندترین مردم در راس آن هستند و ثروت مالی بیشتری نسبت به 95 درصد دیگر دارند. اما حقه کار در این است که آن 95 درصد باور کنند اگر به سختی و مانند برده کار کنند آنها هم به راس هرم می‌رسند! و این در حالی است که بخوبی می‌دانیم فقط تعداد کمی از مردم می‌توانند در راس هرم جای داشته باشند... .
اما در اقتصاد آمریکا اتفاق مثبتی هم در حال وقوع است.
من احساس می‌کنم سرمایه‌گذاری اندکی در زمینه‌هایی که ما واقعا به آن نیاز داریم انجام می‌گیرد. مثلا «درمان سرطان» کجای کار است؟ قطار سریع‌السیری که ما را در عرض 10 ساعت از نیویورک به لس‌آنجلس ببرد، کجاست؟ انرژی‌های جایگزینی که باید ما را هنگام تمام شدن ذخایر نفت نجات دهند، کجا هستند؟ آرزو می‌کنم این مسائل اولویت‌های ما بودند اما وقتی وال استریت بهترین ریاضیدان‌ها، فیزیکدان‌ها و مهندس‌های ما را به درون خود می‌کشد، ما دچار دردسر بزرگی می‌شویم؛ ما نیاز داریم بهترین مغزهای ما روی مسائل دیگری فکر کنند.
اگر نظام سرمایهداری را معیوب می‌دانید، راه‌حل‌تان چیست؟
بعضی از مردم به من می‌گویند «دموکراسی» یک سیستم اقتصادی نیست، یک سیستم سیاسی است. پاسخ من به آنها این است که آیا شما فکر کرده‌اید سرمایهداری کاری به کار سیاست ندارد؟ سرمایهداری نه‌تنها یک سیستم اقتصادی است که «طمع» را قانونی کرده بلکه در بنیان خود یک سیستم سیاسی دارد که می‌گوید«ما باید سیستم سیاسی را بخریم چون رای کافی نداریم.» بر اساس این نظریه ما فقط یک‌درصد از رای هستیم. ما باید مردم را بخریم و این کار را به این روش انجام می‌دهیم که به آنها بقبولانیم اگر سخت کار کنند، آنها هم یک روز ثروتمند خواهند شد. مردم هم با این قضیه سال‌هاست که حرکت می‌کنند.
در مصاحبه‌ای که با جی لنو (از مجریان سرشناس تلویزیون ایالات متحده) انجام دادید، او اشاره کرد «طمع» شیطان است نه «سرمایهداری» و من این را بسیار شنیده‌ام که فساد و طمع به نوعی انحراف از منطق سرمایهداری هستند و نه موتور و قطعه مرکزی آن. پاسخ شما به این دیدگاه چیست؟
خب، مردم می‌‌خواهند قبول کنند سیستم اقتصادی در مرکز این جریان‌ها نیست اما من همانطور که قبلا گفتم، معتقدم سرمایهداری قانونمند کردن طمع‌ورزی است و طمع هم همیشه با آدمی همراه بوده است. چیزهایی در انسان وجود دارد که ما آنها را قسمت تاریک وجودش می‌نامیم و طمع نیز یکی از آنهاست. اگر شما ساختارهای مشخصی را جایگزین آن قسمت‌های تاریک نکنید یا آن قسمت‌ها را در محدودیت قرار ندهید، نتیجه این خواهد شد که آنها از کنترل خارج می‌شوند. سرمایهداری مخالف آن را انجام می‌دهد. در واقع نه‌تنها ساختاری را جایگزین آن نمی‌کند و آن را مورد محدودیت قرار نمی‌دهد بلکه آن را تشویق هم می‌کند و به آن جایزه هم می‌دهد. این سوال تقریبا هر روز از من پرسیده می‌شود و مردم از اینکه در آخر فیلم از من می‌شنوند که می‌گویم این مساله کلا باید حذف شود، متحیر می‌شوند. آنها می‌گویند «خب پول درآوردن چه عیبی دارد؟ چرا من نمی‌توانم یک مغازه کفش‌فروشی باز کنم؟» و دلیل این قضیه به نظر من این است که ما دیگر اقتصاد را در دبیرستان‌ها تدریس نمی‌کنیم و آنها دیگر نمی‌دانند که معنی اقتصاد چیست. مساله این است که سرمایهداری شما را تشویق به پول درآوردن یا بیشتر پول درآوردن می‌کند، اما... .
شما به محل کارهایی که به صورت دموکراتیک اداره می‌شوند نیز پرداخته‌اید. ممکن است درباره آن نیز توضیح دهید؟
ما در روز 8، 10 یا 12 ساعت از زندگی روزانه خود را به کار اختصاص می‌دهیم، یعنی جایی که ما هیچ نظری در آن نداریم. من فکر می‌کنم 400 سال دیگر، وقتی انسان‌شناس‌های آن زمان ما را مورد بررسی قرار دهند، خواهند گفت: «به مردم آن زمان توجه کنید. آنها تصور می‌کردند که آزاد هستند... آنها اجازه می‌دادند آن یک‌درصد از ثروتمندترین (مردم) ثروت مالی بیشتری نسبت به کل آن 95 درصد پایینی داشته باشند(!)» باور کنید آنها به ما خواهند خندید، درست همانگونه که ما به انسان‌های 150 سال پیش می‌خندیم که برای معالجه بیماران زالو روی بدن آنها می‌گذاشتند!
درباره مشکلی که چند وقت پیش در شهر دیترویت هنگام اکران فیلم پیش آمد توضیح می‌دهید؟
فقط یک سالن فیلم در تمام شهر دیترویت وجود دارد که آن هم در مجموعه دفترهای مرکزی جنرال‌موتورز است، بنابراین ما توانستیم آنجا را اجاره کنیم تا نمایش اول فیلم آنجا باشد. بعد از اینکه ما این کار را کردیم، یک نفر در بالای پله‌ها فهمید که چه چیز در جریان است، بنابراین وقتی من به آنجا رسیدم، آنها سعی کردند جلوی مرا بگیرند و نگذارند وارد آنجا شوم. در واقع این کار را هم کردند و در نهایت قرار این شد که من وارد شوم اما مطبوعات و دوربینی آن اطراف نباشد... .
بعد از تماشای فیلم، تقریبا واضح است که شما اعتقاد دارید «سرمایهداری» معیوب است و نمی‌توان آن را احیا کرد. از شما پرسیده شد چه چیزی را باید جایگزین آن کرد و شما پاسخ دادید باید به ایده‌های دموکراتیک خودمان بازگردیم. می‌شود در این باره بیشتر توضیح دهید؟
من فکر می‌کنم باید این گفتمان درباره سرمایهداری و سوسیالیسم را متوقف کنیم، چون این گفت‌وگویی بین یک ایده قرن شانزدهمی در برابر یک ایده قرن نوزدهمی است. ما در قرن بیست و یکم زندگی می‌کنیم، پس باید به ایده‌ای دست یابیم که متناسب با آن چیزی باشد که ما در حال حاضر به آن نیازمندیم و من فکر می‌کنم ما برای انجام این کار به حد کافی باهوش هستیم. ما باید چهره‌های بزرگ اقتصادی را دور هم جمع کنیم تا راهی را بیابند که اقتصاد توسط مردم اداره شود، یعنی به صورت دموکراتیک که اخلاق در آن مرکزیت دارد و پیش از آنکه تصمیمی گرفته شود سوالات اینچنینی پرسیده شود؛ مثلا اینکه آیا این به نفع عموم است؟ آیا این به مردم سود می‌رساند یا موجب آزار آنها می‌شود؟ من یک اقتصاددان نیستم و نمی‌توانم بنشینم و با یک تکه کاغذ ساختار آن را بچینم، اما مطمئن هستم که می‌توانیم یک ایده جدید پیدا کنیم و امیدوارم فیلم موجب شود تا جرقه فکری لااقل در یک نفر زده شود.
شما چه عکس‌العمل‌هایی را از مردمی که فیلم را دیده‌اند مشاهده کردید؟ آیا این عکس‌العمل‌ها برای خود شما غیرمنتظره بود؟
من در بین برخی مخاطبان شاهد چنین واکنش‌هایی هم بوده‌ام. در هیچ‌یک از فیلم‌هایم به اندازه این فیلم ندیده بودم که مردم با پرده سینما صحبت کنند. در پیتزبورگ، (در یکی از صحنه‌ها) دیدم که یک مرد رو به پرده فریاد می‌زد «شرم! شرم!» مردم موقع دیدن فیلم به تکاپو می‌افتند. هرچه مخاطبان از طبقه کارگر باشند یا از طبقه متوسط، میزان تحریک هم بالاتر می‌رود. همچنین از ایمیل‌هایی که دریافت کردم متوجه شدم افرادی که خود را محافظه‌کار می‌دانند و به جمهوریخواهان رای داده‌اند هم به تماشای فیلم می‌آیند. ممکن است آنها از نظر سیاسی با من در بسیاری از زمینه‌ها موافق نباشند اما آنها هم شغل‌های خود را از دست داده‌اند و در این فیلم واقعا برای نخستین‌بار می‌بینیم که جمهوریخواهان مرا به خانه‌هایشان دعوت می‌کنند.
فکر نمی‌کنید شما خودتان هم نمونه یک سرمایه‌دار هستید؟! بالاخره شما هم پول جمع کرده و مردم را استخدام می‌کنید. شما کالا تولید می‌کنید و به مردم می‌فروشید و این را هم باید اضافه کرد که شما مخاطرات آن را می‌پذیرید و (در برابر) سود آن را به‌دست می‌آورید... .
سرمایهداری هرگز به من به‌عنوان کسی که در فیلینت میشیگان زندگی می‌کرده و تحصیلات دبیرستانی داشته اجازه نمی‌داد یک فیلمساز شوم. من باید برمی‌خاستم و خودم آن را به این واقعیت امروز نزدیک می‌کردم. من آخرین فیلم خودم را به صورت مجانی روی اینترنت پخش کردم. اگر من یک کاپیتالیست بودم هرگز به کارمندهایم بیمه پزشکی بدون کسری نمی‌دادم که البته می‌دهم و این بیمه شامل خدمات دندانپزشکی و ترک کار در دوران بارداری نیز می‌شود. به این کاپیتالیسم نمی‌گویند بلکه این اعتقاد به دموکراسی است تا همه بتوانند سهم برابری از یک کیک داشته باشند.
دوست دارید احساس مردم هنگام ترک سالن سینما چه باشد؟
من همان چیزی را می‌خواهم که همه فیلمسازها دوست دارند. می‌خواهم وقتی مردم سالن را ترک می‌کنند با خودشان بگویند «وای، این بهترین راه برای صرف 2 ساعت از وقت بود... من تاکنون چیزی مثل این ندیده بودم».
به عنوان سوال آخر آیا این حقیقت دارد که شما در حال مقدمه‌چینی برای خداحافظی از دنیای مستندسازی هستید؟
در پایان فیلم اشاره‌ای می‌شود که اگر مردم از جای خود بلند نشوند و کاری نکنند، من حاضر نیستم به این کار ادامه دهم چون یک نفر تنها نمی‌تواند این کار را بکند. پس این چالشی از طرف من برای مخاطبان است. اگر احساس کنم یک حرکت واقعی صورت می‌گیرد من هم ادامه خواهم داد، اما در غیر این صورت چرا باید به کوبیدن سرم به دیوار ادامه دهم؟ فقط برای اینکه مردم 50 سال دیگر بگویند «نگاه کن. او از زمان خودش جلوتر می‌اندیشید؟!» ارسال نظر
پربیننده