دنیا ادبگاه محبت است و انسان آمده است، کمند احسان بر گردنش تا با محبت ادب شود. بیدل که جوش بهار رحمت را در هر جا، هر جا دیده بازمی‌گردد، می‌بیند، ما را نیز فرامی‌خواند تا در تماشای او شریک شویم و باشد که یک بار هم که شده هستی را از چشمان او به تماشا بنشینیم و با یاد‌آوری اینها فریاد برمی‌آورد:
از زمین تا آسمان جوش بهار رحمت است / دیده هر جا بازمی‌گردد دچار رحمت است
وحشی دشت معاصی را دو روزی سر دهید / تا کجا خواهد رسید آخر دچار رحمت است
«وحشی دشت معاصی»؛ چه تعبیر غریبی است این، لقد خلقنا السان فی أحسن تقویم - ثم رددناه فی أسفل السافلین- چه تعبیر بجایی است این برای انسان، انسانی که در مقام انس بود و با گل محبت در مقام احسن تقویم آفریده شد، معلوم است که در اسفل‌السافلین دنیا وحشت‌زده است. معلوم است که هرگونه ناپاکی او را می‌رماند اما با همه اینها چه باک که رسیدن به مقام انسانی ارزش اینها را دارد. کودکی که می‌خواهد راه رفتن بیاموزد، آن هم در آغوش پر‌مهر مادرش ممکن است در ابتدا وحشت‌زده باشد، اما از هر طرف که برود آغوش مادر باز است تا او را از بلیه‌های ناگهانی نجات دهد. جوجه پرنده‌ها را هم که دیده‌ای وقتی که می‌خواهند پرواز کردن را بیاموزند، ناچارند در کنار پدر و مادرشان که با جیک جیکشان هم او را به پرواز تشویق می‌کنند و هم نگران اتفاقات ناگوار هستند که برای جوجه پیش می‌آید، خطر نخستین پرواز را بپذیرند. انسان هم همین‌گونه است. او را آورده‌اند که پرواز کردن را بیاموزد، پرواز به سمت مدارج بالای انسانی تا رسیدن به مقام احسن تقویم و بالاترین مدارجی که برایش در نظر گرفته‌اند. نمی‌شود که این راه خطر نداشته باشد، اما به هر طرف که این پرنده بخواهد پرواز کند، آغوش محبت پرودگاری باز است تا او را دریابد تا او را بپرورد. او را پروار کند به او پرواز یاد دهد و به او بیاموزد تا پرهایش را باز کند. باز است تا او را از خطرها نجات دهد. باز است و با تمام کلمات پرودگاری که از جنس محبت او را احاطه کرده‌اند، از انسان می‌خواهد که شتاب کند. گل را ندیده‌ای که از دل خاکی تیره سر بر می‌آورد و تو را می‌خواند، آن غنچه گل رز قشنگ کلمه پرودگار است که تو را می‌خواند. شکوفه‌های گیلاس و آلوچه و سیب در بهار، همه و همه کلمات پر مهر پروردگارند که از حنجره هستی همه تو را می‌خوانند. درخت و کوه و چشمه و ستاره و ماه و خورشید همه کلمات پر مهر پروردگارند، همه آغوش پروردگارند که تو را به تجربه نخستین پرواز دعوت می‌کنند. و بیدل در تماشای خود که ما را هم در آن سهیم کرده است شاید با دیدن همه اینها می‌فرماید که به هر کجا که برسی دچار رحمت بی‌انتهایش هستی. فقط امتحان کن و ببین که فاینما تولوا فثم وجّه الله. پس به هر طرف که رو می‌کنی نور جلوه‌های او می‌بینی و او را می‌بینی که آغوش محبت گشوده و تو را می‌خواند. حال اگر خردمندی تو این را به نور دل ببین و اگر از دوستانی به نور یقین و اگر جوانمردی به نور معاینه. فقط کافی است که چشمانت را باز کنی. تمام هستی، یک جوق گلرخان و دگر جوق نو خطان که همگی کرامند و کاتبین به تو می‌گویند ما تنها چند صورتیم که یزک وار آمده‌ایم تا تو را مطلع کنیم که بزودی؛
یوسف رخان رسند ز کنعان آن جهان
شیرین لبان رسند ز دریای انگبین
باقی بقایتان تا بعد
وحشی دشت معاصی
دنیا ادبگاه محبت است و انسان آمده است، کمند احسان بر گردنش تا با محبت ادب شود. بیدل که جوش بهار رحمت را در هر جا، هر جا دیده بازمی‌گردد، می‌بیند، ما را نیز فرامی‌خواند تا در تماشای او شریک شویم و باشد که یک بار هم که شده هستی را از چشمان او به تماشا بنشینیم و با یاد‌آوری اینها فریاد برمی‌آورد:
از زمین تا آسمان جوش بهار رحمت است / دیده هر جا بازمی‌گردد دچار رحمت است
وحشی دشت معاصی را دو روزی سر دهید / تا کجا خواهد رسید آخر دچار رحمت است
«وحشی دشت معاصی»؛ چه تعبیر غریبی است این، لقد خلقنا السان فی أحسن تقویم - ثم رددناه فی أسفل السافلین- چه تعبیر بجایی است این برای انسان، انسانی که در مقام انس بود و با گل محبت در مقام احسن تقویم آفریده شد، معلوم است که در اسفل‌السافلین دنیا وحشت‌زده است. معلوم است که هرگونه ناپاکی او را می‌رماند اما با همه اینها چه باک که رسیدن به مقام انسانی ارزش اینها را دارد. کودکی که می‌خواهد راه رفتن بیاموزد، آن هم در آغوش پر‌مهر مادرش ممکن است در ابتدا وحشت‌زده باشد، اما از هر طرف که برود آغوش مادر باز است تا او را از بلیه‌های ناگهانی نجات دهد. جوجه پرنده‌ها را هم که دیده‌ای وقتی که می‌خواهند پرواز کردن را بیاموزند، ناچارند در کنار پدر و مادرشان که با جیک جیکشان هم او را به پرواز تشویق می‌کنند و هم نگران اتفاقات ناگوار هستند که برای جوجه پیش می‌آید، خطر نخستین پرواز را بپذیرند. انسان هم همین‌گونه است. او را آورده‌اند که پرواز کردن را بیاموزد، پرواز به سمت مدارج بالای انسانی تا رسیدن به مقام احسن تقویم و بالاترین مدارجی که برایش در نظر گرفته‌اند. نمی‌شود که این راه خطر نداشته باشد، اما به هر طرف که این پرنده بخواهد پرواز کند، آغوش محبت پرودگاری باز است تا او را دریابد تا او را بپرورد. او را پروار کند به او پرواز یاد دهد و به او بیاموزد تا پرهایش را باز کند. باز است تا او را از خطرها نجات دهد. باز است و با تمام کلمات پرودگاری که از جنس محبت او را احاطه کرده‌اند، از انسان می‌خواهد که شتاب کند. گل را ندیده‌ای که از دل خاکی تیره سر بر می‌آورد و تو را می‌خواند، آن غنچه گل رز قشنگ کلمه پرودگار است که تو را می‌خواند. شکوفه‌های گیلاس و آلوچه و سیب در بهار، همه و همه کلمات پر مهر پروردگارند که از حنجره هستی همه تو را می‌خوانند. درخت و کوه و چشمه و ستاره و ماه و خورشید همه کلمات پر مهر پروردگارند، همه آغوش پروردگارند که تو را به تجربه نخستین پرواز دعوت می‌کنند. و بیدل در تماشای خود که ما را هم در آن سهیم کرده است شاید با دیدن همه اینها می‌فرماید که به هر کجا که برسی دچار رحمت بی‌انتهایش هستی. فقط امتحان کن و ببین که فاینما تولوا فثم وجّه الله. پس به هر طرف که رو می‌کنی نور جلوه‌های او می‌بینی و او را می‌بینی که آغوش محبت گشوده و تو را می‌خواند. حال اگر خردمندی تو این را به نور دل ببین و اگر از دوستانی به نور یقین و اگر جوانمردی به نور معاینه. فقط کافی است که چشمانت را باز کنی. تمام هستی، یک جوق گلرخان و دگر جوق نو خطان که همگی کرامند و کاتبین به تو می‌گویند ما تنها چند صورتیم که یزک وار آمده‌ایم تا تو را مطلع کنیم که بزودی؛
یوسف رخان رسند ز کنعان آن جهان
شیرین لبان رسند ز دریای انگبین
باقی بقایتان تا بعد
ارسال نظر
پربیننده