۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۳:۱۸
گزارشی از نمایشگاه «بسم‌الله» اثر زاهدی و رضايي

عشقم رسد به فریاد

بیستمین نمایشگاه «بسم‌الله» با نمایش آثار فرزاد زاهدی و هانیه رضایی، روز دوم آبان‌ماه با حضور تعدادی از هنرمندان گرافیست در نگارخانه کمال‌الدین بهزاد افتتاح شد. در این نمایشگاه یکصد تابلو از بسم‌الله با فرم‌ها و رنگ‌های متفاوت به معرض نمایش گذاشته شده است. این نمایشگاه در واقع در ردیف نخستین نمایشگاه‌هایی است که «بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم» به گونه جدیدی تصویر شده است. هرچند فرزاد زاهدی را در شب اول افتتاحیه نمی‌توان به سادگی پیدا کرد، اما تابلوهای او و همسرش که تماما با رنگ‌های شاد و زنده و گرم و گاه خاموش و تیره نقش شده‌اند، به تنهایی گویای همه چیز است. این نمایشگاه به نوعی پس از 19 نمایشگاه موفق او در سال‌های اخیر برپا شده است. البته به گفته خود زاهدی با فاصله 6 سال سکوت. سکوت به این دلیل که طی این سال‌ها با وجود رایزنی‌ها و نامه‌نگاری‌ها، حمایتی از ارگان‌هایی چون وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان فرهنگی-هنری شهرداری وجود نداشته است، اما به هرحال هنرمند نمی‌تواند به سکوت و انزوای خود ادامه دهد. زاهدی نیز از این قاعده مستثنا نبوده و پس از دوره‌ای سکوت دوباره فعالیت خود را آغاز کرده است. تقلا برای نوآوری «برای من رسیدن در فضای بسم‌الله به این شکل و شیوه عجیب و سؤال‌برانگیز است». زاهدی با اعلام این مطلب می‌گوید: «نخستین‌بار که تصمیم گرفتم به تصویر کردن یک «بسم‌الله» بپردازم با خود فکر کردم چرا کاری نکنم که این آیه را از حالت کلیشه‌ای خارج کنم؟! شاید به این خاطر که مردم سال‌هاست غالبا این طرح را به مدد خطوط کوفی، نسخ، ثلث یا شکسته مشاهده کرده‌اند. این خطوط در عین داشتن قدمتی قابل‌احترام، برای دوره‌ای که ما امروز در آن زندگی می‌کنیم مناسب نیست یا به هر صورت من این‌طور تصور می‌کردم که بهتراست در این زمینه فرم‌های تازه‌تری ارائه شود». او جمله جالبی می‌گوید: این‌طوری یعنی با شیوه‌های نو، کمپوزیسیون‌های تازه و فرم‌بندی‌های امروزی، زیبایی خداوند بیش از گذشته به چشم می‌آید. این جمله‌ای است که ضرورت دارد مخاطب مقابل هر اثر در نمایشگاه ساعت‌های طولانی به کند و کاو بپردازد و آن را به تناسب دنیای خود تجزیه و تحلیل کند. یکصد تابلو بدون شباهت به یکدیگر؛ این نکته‌ای است که با یک دور زدن در نمایشگاه دستگیر آدم می‌شود. تابلوهای فرزاد زاهدی و هانیه رضایی اساسا از هیچ جهت شباهتی به همدیگر ندارند و انگار تنها در فرم و گاه رنگ‌بندی است که ردپای یک اشتراک در آنها مشاهده می‌شود. اتفاقی که زاهدی از آن به عنوان نوآوری درکارهایش نام می‌برد، مساله‌ای است که از سال‌های گذشته بویژه از بدو فعالیت او تا امروز با موفقیت مواجه بوده است. برگزاری این نمایشگاه در استنفورد انگلستان و لیون فرانسه گواه این ادعاست. دامنه توجه اروپایی‌ها به بسم‌الله‌ها تا جایی کشیده شد که در دو، سه نمایشگاه اخیر زاهدی در انگلستان، این آثار ارزش‌گذاری شدند و جوایزی نیز به آنها تعلق گرفت. نکته مثبت دیگری که در کارنامه فرزاد زاهدی وجود دارد، این است که او علاوه بر اینکه یک هنرمند است، مدیر شرکت چاپ‌های دیجیتال «سیب آبی» نیز هست.او به مدد این شرکت و رفت و آمدی که به کشورهای اروپایی دارد، توانسته بهترین مواد برای چاپ این آثار را به ایران بیاورد و در نمایشگاه‌های خود ارائه دهد. به طوری که چاپ تابلوهای او دراین نمایشگاه،شاید تنها چاپ‌هایی هستند که در برابر نفوذ عوامل خارجی مثل باد و آب مقاوم هستند.حتی می‌توانی با ماژیک یا خودکار،آنها را خط خطی کنی و هیچ خدشه‌ای به آنها وارد نشود. یک قصه همیشگی زاهدی از یک قصه همیشگی نیز گله می‌کند؛ عدم حمایت دستگاه‌های دولتی. او می‌گوید: «در آستانه افتتاح نمایشگاه‌های پیشین خود به سازمان‌های شهرداری رفتم و از آنها خواستم تا مرا در امر برپایی نمایشگاه در یک مکان مناسب یاری دهند. حتی از آنها خواستم تا به شکل رایگان، تابلوهای «بسم‌الله» را در قالب پوستر درآورده و در سطح شهر نصب کنند، اما با پاسخ منفی آنها مواجه شدم. آنها اعتقاد داشتند این کار شدنی نیست چون سودی برای ما ندارد! در حالی که وقتی برای برپایی نمایشگاه به پاریس رفتم، با مورد عجیبی مواجه شدم. آنها چند تا از تابلوهای «بسم‌الله» ما را در ابعاد بزرگ چاپ کرده و در سطح شهر به معرض نمایش گذاشته بودند. ضمن اینکه کیفیت این پوسترها واقعا عالی و زیبا بود. با دیدن آثار خود در پاریس تأسف خوردم که چرا در ایران به اندازه‌ای که باید به هنرمندان ارج گذاشته نمی‌شود و حمایتی از آنها به عمل نمی‌آید». این هنرمند اشاره می‌کند: «3 ماه پیش ایمیلی از بخش فرهنگی ـ هنری موزه لوور پاریس دریافت کردم. آنها در این ایمیل از من خواسته بودند تا بخشی از تابلوهای «بسم‌الله» را در قالب یک کتاب با همکاری آنها منتشر کنم. در برابر درخواست آنها باز هم به این فکر افتادم تفاوت ما با آنها چیست؟! جز اینکه آنها با نگاه دیگری به تصاویر «بسم‌الله» نگاه می‌کنند یعنی از چشم دیگری. می‌توان گفت رویکرد اروپایی‌ها نسبت به «بسم‌الله‌»ها در قیاس با ایران به‌مراتب بیشتر است. آنها دقت فراوانی در آثار هنری ایران دارند و جالب است که بگویم در مقابل هر تابلو که می‌ایستادند می‌گفتند شما خدا را با زبان ما تصویر کرده‌اید. یعنی فکر می‌کردند من و همسرم این کارها را به زبان لاتین تصویر کرده‌ایم. حتما می‌پرسید چطور؟ اگر در هر کدام از بسم‌الله‌ها دقیق شوید، طوری که آنها شده بودند، متوجه می‌شوید برخی از خطوطی که در این آثار مکتوم است، در اشکال ایگرگ، ایکس، او، وای یا دیگر حروف لاتین هستند. همنشینی رنگ‌ها از زاهدی درباره تلفیق رنگ‌های مختلف با یکدیگر می‌پرسم. بیش از آنکه بسم‌الله‌ها در لایه‌های ذهنی آدم رسوب کنند، این رنگ‌ها هستند که در برخورد اول، خاصیت خود را نشان می‌دهند. او می‌گوید: «انگلیسی‌ها و فرانسوی‌ها عاشق فرم و رعایت قانون رنگ در آثار ما بودند. یعنی این جمله‌ای بود که بارها در نمایشگاه‌های مختلف از زبان آنها شنیدم. درباره رنگ هم باید بگویم، تجربه نویی بود. یعنی ما از ابتدا که شروع به تخلیط رنگ‌ها با یکدیگر کردیم، هرگز فکر نمی‌کردیم همنشینی این رنگ‌ها در کنار یکدیگر بتواند این‌قدر تاثیر خوبی در سطح بصری مخاطب داشته باشد». با این حال زاهدی اهل عجله کردن نیست. او حتی جاه‌طلبی‌ای که ممکن است در هر هنرمند جوانی ریشه داشته باشد را نیز ندارد. او تصمیم دارد تابلوهای خود را به هزار عدد برساند و بعد برای انتشار مجموعه آنها تصمیمی بگیــرد. شاید او جزو یکی از معدود هنرمندانی باشد که دغدغه ماندگاری در فرانسه را ندارد. او می‌گوید: از اینکه یک کشور دیگر مثل فرانسه قصد دارد مرا یا کارهایم را به مثابه یک کالای تجاری نگاه کند دلم می‌گیرد. من هنوز هم با وجود تمام بی‌مهری‌هایی که از برخي دست‌اندرکاران فرهنگي دیده‌ام تمایل دارم، نمایشگاه‌هایم در کشور خودم برگزار شود و وطنم، خاستگاه عرضه کارهایم باشد. نظر من این است که باید در خانه هر ایرانی یک تابلوی «بسم‌الله» باشد. یک هنرمند، یک آرزو با این اوصاف، زاهدی قرار است یک‌بار دیگر نمایشگاه «بسم‌الله‌»های خود را بهمن‌ماه برپا کند. او به مجموعه فرهنگی ـ‌ هنری پردیس سینمایی ملت اشاره می‌کند و از این مکان به عنوان محل مناسبی برای عرضه آثار خود نام می‌برد و آرزومند است زمانی برسد تا او بتواند با یاری ارگان‌هایی چون شهرداری، نمایشگاه خود را در آنجا برپا سازد. زاهدی ادامه می‌دهد: رشته اصلی من در دبیرستان تجربی بود.بعدها من به هنرستان رفتم و هنر را در آنجا ادامه دادم. اوایل کار و هنگام این تغییر رویه خیلی به من سخت گذشت اما عشق من به هنر گرافیک باعث شد تا من نهایت سعی خود را در این حیطه انجام دهم. در مراسم افتتاحیه نمایشگاه زاهدی، چندین و چندبار از بلندگوها اعلام می‌شود تمام منافع ناشی از فروش این آثار متعلق به ایتام خواهد بود. این نکته‌ای است که نمی‌شود به سادگی از آن گذشت. آن هم در برهه‌ای که کمتر هنرمندی تمایل دارد از منفعت‌های شخصی خود دست بکشد. با این حال، متقاضیان خرید «بسم‌الله» به سمت میزی که غرفه فروش آثار، فهرست‌بندی می‌شود هجوم می‌برند. نمایشگاه فرزاد زاهدی و هانیه رضایی به عنوان هنرمندان جوان در ردیف معدود نمایشگاه‌هایی است که به لحاظ استقبال مخاطب و فروش در شب اول افتتاحیه در جایگاه مطلوبی قرار گرفته است. با این حال زاهدی اعتقاد دارد که اختصاص درآمد ناشی از فروش آثار به ایتام از جایی در من شکل گرفت که تصور می‌کردم، خود من صرف‌نظر از حمایت‌های خانواده، پشتیبانی خاصی از منظر دولتی نداشته‌ام و همیشه روی پای خودم بوده‌ام بنابراین تصمیم گرفتم این درآمد را به ایتام اختصاص دهم. البته ناگفته نماند، من پیش از این چند‌بار با مؤسسه خیریه «محک» در این زمینه همکاری کرده‌ام و درآمد ناشی از فروش آثار را به کودکان سرطانی محک سپرده‌ام. هانیه رضایی و فرزاد زاهدی متفق‌القول بر این عقیده هستند که نمایشگاه آثار «بسم‌الله» آنها با وجود پشت سر گذاشتن 20 دوره، قوی، منسجم و دارای ساختار مناسب است. فرزاد زاهدی به پنجمین جشنواره «بسم‌الله» اشاره می‌کند و می‌گوید: متاسفانه در سال‌های اخیر به بحث «بسم‌الله» پرداخته نشده است زیرا اغلب کارهایی که در نمایشگاه‌هایی ازاین دست ارائه شده‌اند، آثاری سطح پایین با کیفیت نازل بوده است. این حرف من نیست، بلکه استادان و پیشکسوتان این حوزه نیز براین اعتقادند که در این وادی از نوآوری یا بازی‌های فرمی خبری نیست در حالی که آقای بهزاد و کورش شیشه‌گران که از هنرمندان قدیمی این حیطه هستند در مراسم افتتاحیه نمایشگاه از دیدن تابلوهای ما تعجب کردند. بویژه وقتی آنها را از منظر چاپ‌های دیجیتال می‌سنجیدند، می‌گفتند چنین چاپ‌هایی عالی است. بیستمین نمایشگاه «بسم‌الله» فرزاد زاهدی و هانیه رضایی که عصرگاه دوم آبان‌ماه در گالری کمال‌الدین بهزاد نبش خیابان شانزده آذر افتتاح شده بود تا هفتم آبان‌ماه در این مکان ادامه خواهد داشت و دیدن آن برای علاقه‌‌مندانی که تمایلی به دیدن آثار هنری با تجربه‌های تازه دارند، خالی از لطف نیست.
ارسال نظر
captcha
پربیننده