
گروه سیاسی: اعلام خبر آماده شدن ایران و 1+5 برای نگارش متن توافق نهایی این سوال را بهوجود آورده که واقعا در پشت پرده مذاکرات چه میگذرد؟ یک مقام آمریکایی که به احتمال بسیار زیاد وندی شرمن بوده، روز جمعه به خبرنگاران گفته است نگارش متن از ماه مه (اوایل اردیبهشت) آغاز میشود. عباس عراقچی، مذاکرهکننده ارشد ایران هم دیروز در گفتوگو با پرستیوی تایید کرده است نگارش متن توافق نهایی از اوایل اردیبهشت شروع خواهد شد. این خبر که برای جامعه تحلیلی در ایران و بیرون از ایران تا حدود زیادی غیرمنتظره محسوب میشود، نشاندهنده چند نکته مهم است. در وهله نخست این خبر نشان میدهد که یا دو طرف درباره اصول و جزئیات کلیدی یک راه حل نهایی توافق کردهاند یا اینکه میخواهند با حفظ اختلافات فعلی خود، وارد فاز نگارش متن شوند. به گزارش ایران هستهای، ورود به فاز نگارش متن، بدون روشن شدن چارچوبها و حل اختلافهای کلیدی تقریبا غیرممکن است و در هیچ مذاکرهای سابقه نداشته بنابراین منطقی است که فکر کنیم دو طرف درباره نقاطی که در آن اختلافهای جدی داشتهاند به یافتن موضعی مشترک نزدیک شدهاند. اگر چنین باشد تیم مذاکرهکننده ایران با این سوال بزرگ مواجه میشود که این اختلافات دقیقا به چه شکل و به نفع کدام طرف حل شده یا رو به حل شدن است؟به عنوان نمونه درباره تعداد ماشینهای سانتریفیوژی که ایران میتواند در گام آخر حفظ کند چه توافقی شده است. مقامهای ایرانی پیش از این اعلام کردهاند هیچ تاسیساتی برچیده نخواهد شد و آمریکاییها هم متقابلا گفتهاند به منظور افزایش زمان گریز هستهای ایران به بالای 6 ماه، قطعا باید تعداد ماشینهای فعال ایران به کمتر از 4000 عدد کاهش پیدا کند. اکنون سوال این است که این فاصله عمیق چگونه پر شده است؟مساله دیگر حجم مواد 5 درصدی است که ایران مجاز به ذخیره آن در طول گام نهایی خواهد بود. خروج مواد هستهای از ایران خط قرمز قطعی ایران در هرگونه راه حل نهایی بوده است. سوال این است که از حدود 7000 کیلو مواد هستهای ایران چه مقدار و با چه شرایطی حفظ میشود و بر سر باقی مانده آن چه بلایی خواهد آمد؟ درباره چگونگی حل اختلافها پیرامون سرنوشت تاسیسات فردو، رآکتور اراک، مساله PMD و نحوه کاهش تحریمها هم اختلافهای جدی وجود داشته که روشن نیست در متن نهایی بناست چگونه حل شود.مثلا درباره کاهش تحریمها قطعنامه روز پنجشنبه گذشته اتحادیه اروپا میگوید حتی پس از توافق نهایی هم کاهش تحریمها تدریجی خواهد بود. آیا طرف ایرانی چنین موضعی را پذیرفته است؟ این در حالی است که گزارشهای موجود در اختیار «ایران هستهای» نشان میدهد 1+5 به تعهد خود در توافق ژنو عمل نکرده و عایدات ایران در اثر این توافق بسیار کمتر از آنچه وعده داده شده بود، بوده است. برخی کارشناسان در تهران میگویند این احتمال وجود دارد که «تاکتیک مذاکرات پنهان» مذاکرات را به مراحلی رسانده باشد که با مراحلی که رسانهها تصور میکنند مذاکرات در آن قرار دارد بسیار متفاوت باشد و این امر میتواند جامعه سیاسی در ایران را که هنوز از شوک توافق ژنو بیرون نیامده، به یکباره با متنی بسیار مسالهدارتر مواجه کند.حتی برخی شنیدهها میگوید هماکنون یک پیشنویس (برای توافق نهایی) روی میز مذاکرات وجود دارد که ماههاست درباره آن مذاکره شده است. یک کارشناس در تهران به «ایران هستهای» گفت: «برآورد ما این است که مذاکرات درباره صورتبندی گام نهایی همان زمانی که مذاکرات درباره گام اول انجام میشده تا حدود زیادی صورت گرفته و جزئیات مکتوبی هم وجود دارد که تاکنون پنهان نگه داشته شده است». تیم مذاکرهکننده هستهای در ایران برخی متنهای بسیار مهم دیگر را هم بدون هیچ توجیهی
Non paper نامیده و محرمانه نگه داشته است. نگرانی از اینکه توافق نهایی با حقوق ایران طبق NPT چه خواهد کرد و راهبرد فشار غرب علیه ایران را چگونه مدیریت میکند به تدریج تبدیل به مهمترین نگرانی در محافل تحلیلی اصولگرا در تهران میشود.