پیر محمد ملازهی*
انتخابات افغانستان به دور دوم کشیده و قرار است تحت تدابیر امنیتی شدید در تاریخ هفتم نوامبر برگزار شود. ناگفته پیداست که پیروز قطعی دور دوم این انتخابات نیز حامد کرزای خواهد بود زیرا شرایط برای پیروزی عبدالله عبدالله چندان فراهم نیست؛ هرچند وی هم با اعلام شرایط خاص خودش، برای شرکت در انتخابات اعلام آمادگی کرده است. عبدالله تضمین رأی و اینکه در این دور تقلب انجام نشود را به‌عنوان شرایط خود اعلام کرده ولی به هر حال شرایط به گونه‌ای است که هنوز راه‌حل میانه‌ای برای 2 طرف به دست نیامده ولی بحث‌هایی مطرح است که دولت ائتلافی تشکیل شود. البته هم کرزای و هم عبدالله تشکیل یا وجود چنین ائتلافی را تکذیب کرده‌اند ولی در محافل سیاسی این بحث مطرح است که به جای برگزاری انتخابات، یک دولت وحدت ملی به وجود آید. جدا از این مسائل بحثی که وجود دارد این است که سیاست اوباما تعیین‌کننده‌ترین موضوع در شرایط کنونی افغانستان است، هرچند که هنوز رئیس‌جمهور آمریکا اعلام نکرده چه استراتژی‌ای را در قبال افغانستان و پاکستان در پیش خواهد گرفت. در هر حال بحث صلح با طالبان و اینکه چگونه می‌توان به این بحران پایان داد و نیروهای آمریکا‌یی و ناتو را از گرداب افغانستان خارج کرد، اصلی‌ترین موضوع در جنگ کنونی است. هم اوباما در داخل آمریکا با مخالفت‌های روزافزون افکار عمومی مواجه است و هم کشورهای اروپایی و عضو ناتو با مشکلات عدیده‌ای در این رابطه دست به گریبان هستند. بنابراین تنها راه‌حلی که بتوانند از این بحران خارج شوند این است که با برگزاری انتخابات، یک دولت کارآمد به قدرت برسد که به تدریج یا با طالبان صلح کند یا در موقعیتی قرار بگیرد که بتواند از خودش دفاع کند و در مقابل طالبان بایستد. اگر اینچنین نشود اوضاع مانند دوره دولت مستقر خواهد بود که همچنان گرفتار است و حال که بخش اصلی مناطق شرقی کشور کاملا در دست طالبان است دیگر مناطق را نیز به آنها خواهد سپرد و در آخر کابل هم به تسخیر طالبان درخواهد آمد. این مسائل صرفاً انعکاسی از مشکلات عدیده مردم افغانستان است. مشکل اصلی افغانستان حضور نیروهای ناتو و آمریکا در خاک این کشور است و اینکه آینده این نیروها و چگونگی حضور آنها به چه شکل خواهد بود. اگر
عبدالله عبدالله به قدرت برسد در حقیقت طالبان نیز تا حدی منتفع می شود چون این شبه‌نظامیان به بهانه اینکه دولت به دست تاجیک‌ها افتاده و اقلیت‌ها از صحنه سیاست حذف شده‌اند، پشتون‌ها را با یکدیگر متحد می‌کنند تا به حمایت آنها برخاسته و به جنگ همچنان ادامه دهند. از طرف دیگر اگر کرزای روی کار بیاید (که این احتمال بیشتر است) باید تغییراتی در ساختار قدرت به وجود آورد . تجربه نشان داده قدرتی که هم‌اکنون در افغانستان به‌عنوان دولت وجود دارد چندان کارآمد نیست یا دست کم می‌توان گفت مشکلاتی که در سطح کشور وجود دارد آنقدر زیاد است که دولت نمی‌تواند پاسخگوی آنها باشد.
این شرایط کرزای را ناچار می‌کند تا با عبدالله‌عبدالله کنار بیاید. ممکن است فعلا 2 رقیب با یکدیگر ائتلاف نکنند اما پس از آنکه انتخابات برگزار و تکلیف روشن شد، شاید در دولت جدید دست به ابتکاری بزنند و با همديگر همکاری کنند؛ هرچند دیدگاه‌های آنها نسبت به نوع اداره کشور بسیار متفاوت است. کرزای حکومت متمرکز ریاست‌جمهوری را می‌خواهد و عبدالله روی حکومت پارلمانی و احیای پست نخست‌وزیری نظر دارد ولی با همه این اوصاف اگر سیاستمداران افغان دنبال راه‌حلی برای این بحران هستند علی‌القاعده ابتدا باید با خودشان کنار آمده و اختلافات درونی را حل کنند تا بعدها بتوانند به شکلی با طالبان راه بیایند. به همین دلیل هم هست که اوباما اعزام نیروی بیشتر را به مشخص شدن نتایج انتخابات موکول کرده است. بخشی از استراتژی جدیدی که آمریکا برای افغانستان طراحی می‌کند، اعزام نیروی تازه‌نفس به این منطقه است زیرا آنها هرگز حاضر به عقب‌نشینی و پذیرفتن شکست در این جنگ نخواهند شد. قطعا در یک مرحله آنها افزایش نیرو را خواهند داشت اما افزایش نیرو بدان خاطر خواهد بود تا طالبان را زير فشار قرار دهند که طرح آشتی ملی به پیش برود و آنها را پای میز مذاکره بکشانند. احتمالا در استراتژی اوباما، پاکستان و افغانستان را در یک بسته و طرح پیشنهادی قرار خواهند داد و می‌خواهند مشکل را به نوعی از طریق منطقه‌ای حل و فصل کنند و خود را از باتلاق افغانستان نجات دهند. آنها می‌خواهند با کشورهای همسایه افغانستان وارد مذاکره شوند. کشورهای آسیا‌ی مرکزی، ایران، پاکستان و احتمالا کشورهایی مانند هند و چین و کشورهایی که در تحولات افغانستان موثر هستند در این استراتژی جدید وارد بازی آمریکا در افغانستان خواهند شد. آنها امیدوارند شاید از این طریق طالبان راه‌حل سیاسی را بپذیرد و در قدرت شریک شود تا پس از چانه‌زنی‌ها سهم خود را از قدرت بگیرد و مساله از لحاظ نظامی به پایان برسد. تا زمانی که این مساله از نظر نظامی به پايان نرسيده باشد به نظر نمی‌آید آمریکایی‌ها آمادگی عقب‌نشینی کامل از افغانستان را داشته باشند.
*كارشناس مسائل شبه‌قاره آمریکا و باتلاق افغانستان
پیر محمد ملازهی*
انتخابات افغانستان به دور دوم کشیده و قرار است تحت تدابیر امنیتی شدید در تاریخ هفتم نوامبر برگزار شود. ناگفته پیداست که پیروز قطعی دور دوم این انتخابات نیز حامد کرزای خواهد بود زیرا شرایط برای پیروزی عبدالله عبدالله چندان فراهم نیست؛ هرچند وی هم با اعلام شرایط خاص خودش، برای شرکت در انتخابات اعلام آمادگی کرده است. عبدالله تضمین رأی و اینکه در این دور تقلب انجام نشود را به‌عنوان شرایط خود اعلام کرده ولی به هر حال شرایط به گونه‌ای است که هنوز راه‌حل میانه‌ای برای 2 طرف به دست نیامده ولی بحث‌هایی مطرح است که دولت ائتلافی تشکیل شود. البته هم کرزای و هم عبدالله تشکیل یا وجود چنین ائتلافی را تکذیب کرده‌اند ولی در محافل سیاسی این بحث مطرح است که به جای برگزاری انتخابات، یک دولت وحدت ملی به وجود آید. جدا از این مسائل بحثی که وجود دارد این است که سیاست اوباما تعیین‌کننده‌ترین موضوع در شرایط کنونی افغانستان است، هرچند که هنوز رئیس‌جمهور آمریکا اعلام نکرده چه استراتژی‌ای را در قبال افغانستان و پاکستان در پیش خواهد گرفت. در هر حال بحث صلح با طالبان و اینکه چگونه می‌توان به این بحران پایان داد و نیروهای آمریکا‌یی و ناتو را از گرداب افغانستان خارج کرد، اصلی‌ترین موضوع در جنگ کنونی است. هم اوباما در داخل آمریکا با مخالفت‌های روزافزون افکار عمومی مواجه است و هم کشورهای اروپایی و عضو ناتو با مشکلات عدیده‌ای در این رابطه دست به گریبان هستند. بنابراین تنها راه‌حلی که بتوانند از این بحران خارج شوند این است که با برگزاری انتخابات، یک دولت کارآمد به قدرت برسد که به تدریج یا با طالبان صلح کند یا در موقعیتی قرار بگیرد که بتواند از خودش دفاع کند و در مقابل طالبان بایستد. اگر اینچنین نشود اوضاع مانند دوره دولت مستقر خواهد بود که همچنان گرفتار است و حال که بخش اصلی مناطق شرقی کشور کاملا در دست طالبان است دیگر مناطق را نیز به آنها خواهد سپرد و در آخر کابل هم به تسخیر طالبان درخواهد آمد. این مسائل صرفاً انعکاسی از مشکلات عدیده مردم افغانستان است. مشکل اصلی افغانستان حضور نیروهای ناتو و آمریکا در خاک این کشور است و اینکه آینده این نیروها و چگونگی حضور آنها به چه شکل خواهد بود. اگر
عبدالله عبدالله به قدرت برسد در حقیقت طالبان نیز تا حدی منتفع می شود چون این شبه‌نظامیان به بهانه اینکه دولت به دست تاجیک‌ها افتاده و اقلیت‌ها از صحنه سیاست حذف شده‌اند، پشتون‌ها را با یکدیگر متحد می‌کنند تا به حمایت آنها برخاسته و به جنگ همچنان ادامه دهند. از طرف دیگر اگر کرزای روی کار بیاید (که این احتمال بیشتر است) باید تغییراتی در ساختار قدرت به وجود آورد . تجربه نشان داده قدرتی که هم‌اکنون در افغانستان به‌عنوان دولت وجود دارد چندان کارآمد نیست یا دست کم می‌توان گفت مشکلاتی که در سطح کشور وجود دارد آنقدر زیاد است که دولت نمی‌تواند پاسخگوی آنها باشد.
این شرایط کرزای را ناچار می‌کند تا با عبدالله‌عبدالله کنار بیاید. ممکن است فعلا 2 رقیب با یکدیگر ائتلاف نکنند اما پس از آنکه انتخابات برگزار و تکلیف روشن شد، شاید در دولت جدید دست به ابتکاری بزنند و با همديگر همکاری کنند؛ هرچند دیدگاه‌های آنها نسبت به نوع اداره کشور بسیار متفاوت است. کرزای حکومت متمرکز ریاست‌جمهوری را می‌خواهد و عبدالله روی حکومت پارلمانی و احیای پست نخست‌وزیری نظر دارد ولی با همه این اوصاف اگر سیاستمداران افغان دنبال راه‌حلی برای این بحران هستند علی‌القاعده ابتدا باید با خودشان کنار آمده و اختلافات درونی را حل کنند تا بعدها بتوانند به شکلی با طالبان راه بیایند. به همین دلیل هم هست که اوباما اعزام نیروی بیشتر را به مشخص شدن نتایج انتخابات موکول کرده است. بخشی از استراتژی جدیدی که آمریکا برای افغانستان طراحی می‌کند، اعزام نیروی تازه‌نفس به این منطقه است زیرا آنها هرگز حاضر به عقب‌نشینی و پذیرفتن شکست در این جنگ نخواهند شد. قطعا در یک مرحله آنها افزایش نیرو را خواهند داشت اما افزایش نیرو بدان خاطر خواهد بود تا طالبان را زير فشار قرار دهند که طرح آشتی ملی به پیش برود و آنها را پای میز مذاکره بکشانند. احتمالا در استراتژی اوباما، پاکستان و افغانستان را در یک بسته و طرح پیشنهادی قرار خواهند داد و می‌خواهند مشکل را به نوعی از طریق منطقه‌ای حل و فصل کنند و خود را از باتلاق افغانستان نجات دهند. آنها می‌خواهند با کشورهای همسایه افغانستان وارد مذاکره شوند. کشورهای آسیا‌ی مرکزی، ایران، پاکستان و احتمالا کشورهایی مانند هند و چین و کشورهایی که در تحولات افغانستان موثر هستند در این استراتژی جدید وارد بازی آمریکا در افغانستان خواهند شد. آنها امیدوارند شاید از این طریق طالبان راه‌حل سیاسی را بپذیرد و در قدرت شریک شود تا پس از چانه‌زنی‌ها سهم خود را از قدرت بگیرد و مساله از لحاظ نظامی به پایان برسد. تا زمانی که این مساله از نظر نظامی به پايان نرسيده باشد به نظر نمی‌آید آمریکایی‌ها آمادگی عقب‌نشینی کامل از افغانستان را داشته باشند.
*كارشناس مسائل شبه‌قاره ارسال نظر
پربیننده