كاظم‌برآبادي: انسان در طول 5 هزار سال تاریخ تمدن خود رنج 14هزار جنگ را چشیده و بیش از 4 میلیارد انسان کره‌زمین را از دست داده تا بیاموزد حتی در آفتابی‌ترین روزهای صلح و آرامش نیز باید برای دفاع از خود آماده‌تر از روزهای پیکار باشد. جنگ تحمیلی 8 ساله به مردم ایران آموخت کشور مهاجم جهت در هم شکستن اراده ملت و توان اقتصادی، نظامی و سیاسی کشور مورد تهاجم، با اتخاذ استراتژی انهدام مراکز ثقل، توجه خود را صرف بمباران و انهدام مراکز حیاتی و حساس می‌کند، بنابراین ایده طراحی فعالیت‌هایی با محوریت دفاع غیرعامل درست در بحبوحه روزهای نبرد حق علیه باطل در ذهن برنامه‌ریزان و مدیران جرقه زد و پس از سال‌ها تحقیق و بررسی سال گذشته به بار نشست. انجام اقدامات دفاع غیرعامل در جنگ‌های نامتقارن امروزی برای مقابله با تهاجمات خصمانه و تقلیل خسارت ناشی از حملات هوایی، زمینی و دریایی کشور مهاجم، موضوعی بنیادی است که وسعت و گستره آن همه زیرساخت‌ها و مراکز حیاتی و حساس نظامی و غیرنظامی، سیاسی، ارتباطی و مواصلاتی نظیر بنادر، فرودگاه‌ها و پل‌ها، زیرساخت‌های محصولات کلیدی نظیر پالایشگاه‌ها، نیروگاه‌ها، مجتمع‌های بزرگ صنعتی، مراکز هدایت و فرماندهی و جمعیت مردمی کشور را دربر می‌گیرد تا حدی که حفظ امنیت ملی و اقتصادی و شکست‌ناپذیری در جنگ به نحو چشمگیری وابسته به برنامه‌ریزی و ساماندهی همه‌جانبه در موضوع حیاتی دفاع غیرعامل است.
پدافند غیرعامل، چرا و چگونه
وظایف سازمان پدافند غیرعامل برابر بند 11 ماده 121 برنامه چهارم توسعه از سوی رهبر انقلاب ابلاغ و در هیات دولت تصویب شده و به کاهش آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی کشور و افزایش پایداری آنها در برابر تهدید دشمنان منجر می‌شود. این در حالی است که به گفته غلامرضا جلالی، رئیس سازمان پدافند غیرعامل ایجاد زمینه‌های دفاع بدون اسلحه در جهت افزایش بازدارندگی کشور، کاهش آسیب‌پذیری، تسهیل مدیریت بحران، افزایش پایداری کشور و تداوم تولید اقلام اساسی خدمات از مهم‌تری اهداف سازمان پدافند غیرعامل کشور است. نگرشی تحقیقی به آمار و سوابق ثبت شده جنگ‌های گذشته موید این موضوع است که به علل وجود شکاف فناوری بین تسلیحات مدرن آفندی هوایی دشمن و تسلیحات پدافند هوایی خودی، آسیب‌پذیری سامانه‌های پدافند هوایی در برابر جنگ الکترونیک، غافلگیر شدن این سامانه‌ها در برابر هواپیماهای تهاجمی و موشک‌های کروز و بالستیک، پرتاب موشک از ماوراء برد جنگ‌افزارهای پدافند هوایی، فقدان سلاح‌های ضدموشک، اهداف حیاتی و حساس موجود را در صورت نبود یا ضعف اقدامات دفاع غیرعامل به هدف‌های ساده و آسانی برای هدف‌گیری موفق و سریع هواپیماهای حمله‌ور و تسلیحات آفندی دشمن تبدیل خواهد کرد. با توجه به حجم تهدیداتی که ایران در عرصه بین‌الملل با آن مواجه است، در زمینه پدافند غیرعامل هنوز در ابتدای راه هستیم و باور هر چه بیشتر مدیران و کارشناسان به این مقوله مهم می‌تواند ضریب ایمنی کشور را در برابر تهاجم‌های احتمالی بیگانگان افزایش دهد. چنانکه جلالی، رئیس پیشین کمیته دائمی پدافند غیرعامل کشور اذعان داشته، پس از انقلاب به دلیل عدم‌درکی واحد از تهدیدات و تردید در اولویت تهدیدات، حجمی از سازندگی در مناطق مورد تهدید صورت گرفت و در اجرای پروژه‌های مختلف اقتصادی و عمرانی به موضوع پدافند غیرعامل توجه نشده و به عنوان مثالی از این دست، جایی مثل منطقه عسلویه در تیررس آمریکا‌ست و موارد پدافندی در آن رعایت نشده است.
نقش رسانه‌ها در فرهنگ‌سازی
با توجه به وجود تهدیدات بالقوه و خطراتی که امنیت ملی، استقلال و تمامیت ارضی کشور را نشانه گرفته، بحث پدافند غیرعامل در طول سال‌های اخیر از سوی مقامات عالیرتبه کشوری و لشکری، مورد توجه فراوان قرار گرفته است طوری که با توجه به ابلاغیه رهبر انقلاب همه وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها موظف شده‌اند در اعتبارات عمرانی پروژه‌های حساس و مهم، اعتبار مورد نیاز پدافند غیرعامل را نیز منظور کنند. همچنین بر اساس بند 11 ماده 121 قانون برنامه چهارم توسعه و آیین‌نامه اجرایی این بند، در سال‌های اخیر اعتبارات ویژه‌ای جهت اجرای پدافند غیرعامل در لایحه بودجه گنجانده شده است. با این حال به نظر می‌رسد این دانش کاربردی در سطح جامعه نیاز به اطلاع‌رسانی، شفاف‌سازی و فرهنگ‌سازی دارد که رسانه‌ها در این زمینه پیشقراول هستند. به گفته سردار محمدحسین آل‌اسحاق، معاون اداری و برنامه‌ریزی سازمان پدافند غیرعامل، تولیدات رسانه‌ای به عنوان یکی از عوامل مهم و موثر در حوزه فرهنگ می‌تواند با بهره‌گیری از ابزارهای رسانه‌ای فکر و ایده مردم را در جهت اهداف اساسی سازمان پدافند غیرعامل سوق دهد. وی معتقد است امروزه دشمن با انجام عملیات روانی که یکی از ابزارهای جنگ نرم به شمار می‌آید سعی در مخدوش کردن افکار عمومی و ایجاد تهاجم فرهنگی به شیوه‌های نوین دارد تا به این ترتیب بتواند مردم بویژه جوانان و نوجوانان را تحت‌تاثیر فرهنگ بیگانه قرار داده و زمینه را برای اهداف خود آماده کند. با در نظر گرفتن چنین شرایطی است که آل‌اسحاق ابراز می‌کند: سازمان پدافند غیرعامل با مقاوم‌سازی زیرساخت‌های حیاتی و حساس و مهم کشور سعی در خنثی کردن و از بین بردن این اهداف دارد که این اهداف با در نظر گرفتن ارتباط دوسویه مطبوعات و رسانه‌ها با این سازمان میسر خواهد بود.
فرهنگ‌سازی اجتماعی
وقتی که دکتر سعدالله زارعی، کارشناس مسائل سیاسی و خاور‌میانه درباره ایده‌های دفاعی هر کشور حرف می‌زند، به این نکته می‌رسد که رسانه در دنیای امروز نقش تعیین‌کننده‌ای دارد و بر همین اساس یک روزنامه یا خبرگزاری می‌تواند برای افشای ترفند، هماهنگ‌سازی ایده‌های دفاعی و جنگ نرم فعالیت کند. وی درباره نقش سازمان پدافند غیرعامل در کنترل بحران ناشی از تهدید و حمله نظامی دشمن خارجی توضیح می‌دهد در شرایط بحران اعتماد بین مردم و مسؤولان باید برقرار شود و مردم از نظام سیاسی راضی باشند. اگر بخواهیم در شرایط بحران کشور را نجات دهیم الان که هنوز آن جنگ رخ نداده است بايد در جهت افزایش اعتماد عمومی بین مردم و اقشار جامعه تلاش کنیم و این جزو وظایف و اهداف سازمان پدافند غیرعامل است. اینچنین است که رئیس مرکز نظارت همگانی ناجا نیز با اشاره به اهمیت آشنایی و معرفی این سازمان به آحاد مردم تعامل با رسانه‌ها را شرط آشنایی مردم با این مقوله دانسته تا مردم بیش از پیش با اهداف اساسی و روند فعالیت‌های مختلف آشنا شوند. سرهنگ عبدالرضا ساویز نائینی معتقد است سازمان پدافند غیرعامل که هدف اصلی‌اش دفاع غیرنظامی در برابر عملیات روانی و جنگ فرهنگی دشمنان است، می‌تواند با تکیه به فرهنگ‌سازی، تأثیرگذاری مثبت در برابر تخریب افکار عمومی مردم و تهاجم فرهنگی داشته باشد. نکته اساسی اینجاست که با توجه به اصول اساسی سازمان پدافند غیرعامل و ضرورت ایجاد سازمان، مشارکت‌های مردمی و اطلاع‌رسانی اصحاب رسانه و مطبوعات همچون 2 بازوی توانمند پیکره این سازمان را مستحکم‌تر خواهد کرد. نکته‌های کوچک درباره یک مقوله بزرگ و حیاتی
پدافند غیرعامل را می‌شناسید؟
كاظم‌برآبادي: انسان در طول 5 هزار سال تاریخ تمدن خود رنج 14هزار جنگ را چشیده و بیش از 4 میلیارد انسان کره‌زمین را از دست داده تا بیاموزد حتی در آفتابی‌ترین روزهای صلح و آرامش نیز باید برای دفاع از خود آماده‌تر از روزهای پیکار باشد. جنگ تحمیلی 8 ساله به مردم ایران آموخت کشور مهاجم جهت در هم شکستن اراده ملت و توان اقتصادی، نظامی و سیاسی کشور مورد تهاجم، با اتخاذ استراتژی انهدام مراکز ثقل، توجه خود را صرف بمباران و انهدام مراکز حیاتی و حساس می‌کند، بنابراین ایده طراحی فعالیت‌هایی با محوریت دفاع غیرعامل درست در بحبوحه روزهای نبرد حق علیه باطل در ذهن برنامه‌ریزان و مدیران جرقه زد و پس از سال‌ها تحقیق و بررسی سال گذشته به بار نشست. انجام اقدامات دفاع غیرعامل در جنگ‌های نامتقارن امروزی برای مقابله با تهاجمات خصمانه و تقلیل خسارت ناشی از حملات هوایی، زمینی و دریایی کشور مهاجم، موضوعی بنیادی است که وسعت و گستره آن همه زیرساخت‌ها و مراکز حیاتی و حساس نظامی و غیرنظامی، سیاسی، ارتباطی و مواصلاتی نظیر بنادر، فرودگاه‌ها و پل‌ها، زیرساخت‌های محصولات کلیدی نظیر پالایشگاه‌ها، نیروگاه‌ها، مجتمع‌های بزرگ صنعتی، مراکز هدایت و فرماندهی و جمعیت مردمی کشور را دربر می‌گیرد تا حدی که حفظ امنیت ملی و اقتصادی و شکست‌ناپذیری در جنگ به نحو چشمگیری وابسته به برنامه‌ریزی و ساماندهی همه‌جانبه در موضوع حیاتی دفاع غیرعامل است.
پدافند غیرعامل، چرا و چگونه
وظایف سازمان پدافند غیرعامل برابر بند 11 ماده 121 برنامه چهارم توسعه از سوی رهبر انقلاب ابلاغ و در هیات دولت تصویب شده و به کاهش آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی کشور و افزایش پایداری آنها در برابر تهدید دشمنان منجر می‌شود. این در حالی است که به گفته غلامرضا جلالی، رئیس سازمان پدافند غیرعامل ایجاد زمینه‌های دفاع بدون اسلحه در جهت افزایش بازدارندگی کشور، کاهش آسیب‌پذیری، تسهیل مدیریت بحران، افزایش پایداری کشور و تداوم تولید اقلام اساسی خدمات از مهم‌تری اهداف سازمان پدافند غیرعامل کشور است. نگرشی تحقیقی به آمار و سوابق ثبت شده جنگ‌های گذشته موید این موضوع است که به علل وجود شکاف فناوری بین تسلیحات مدرن آفندی هوایی دشمن و تسلیحات پدافند هوایی خودی، آسیب‌پذیری سامانه‌های پدافند هوایی در برابر جنگ الکترونیک، غافلگیر شدن این سامانه‌ها در برابر هواپیماهای تهاجمی و موشک‌های کروز و بالستیک، پرتاب موشک از ماوراء برد جنگ‌افزارهای پدافند هوایی، فقدان سلاح‌های ضدموشک، اهداف حیاتی و حساس موجود را در صورت نبود یا ضعف اقدامات دفاع غیرعامل به هدف‌های ساده و آسانی برای هدف‌گیری موفق و سریع هواپیماهای حمله‌ور و تسلیحات آفندی دشمن تبدیل خواهد کرد. با توجه به حجم تهدیداتی که ایران در عرصه بین‌الملل با آن مواجه است، در زمینه پدافند غیرعامل هنوز در ابتدای راه هستیم و باور هر چه بیشتر مدیران و کارشناسان به این مقوله مهم می‌تواند ضریب ایمنی کشور را در برابر تهاجم‌های احتمالی بیگانگان افزایش دهد. چنانکه جلالی، رئیس پیشین کمیته دائمی پدافند غیرعامل کشور اذعان داشته، پس از انقلاب به دلیل عدم‌درکی واحد از تهدیدات و تردید در اولویت تهدیدات، حجمی از سازندگی در مناطق مورد تهدید صورت گرفت و در اجرای پروژه‌های مختلف اقتصادی و عمرانی به موضوع پدافند غیرعامل توجه نشده و به عنوان مثالی از این دست، جایی مثل منطقه عسلویه در تیررس آمریکا‌ست و موارد پدافندی در آن رعایت نشده است.
نقش رسانه‌ها در فرهنگ‌سازی
با توجه به وجود تهدیدات بالقوه و خطراتی که امنیت ملی، استقلال و تمامیت ارضی کشور را نشانه گرفته، بحث پدافند غیرعامل در طول سال‌های اخیر از سوی مقامات عالیرتبه کشوری و لشکری، مورد توجه فراوان قرار گرفته است طوری که با توجه به ابلاغیه رهبر انقلاب همه وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها موظف شده‌اند در اعتبارات عمرانی پروژه‌های حساس و مهم، اعتبار مورد نیاز پدافند غیرعامل را نیز منظور کنند. همچنین بر اساس بند 11 ماده 121 قانون برنامه چهارم توسعه و آیین‌نامه اجرایی این بند، در سال‌های اخیر اعتبارات ویژه‌ای جهت اجرای پدافند غیرعامل در لایحه بودجه گنجانده شده است. با این حال به نظر می‌رسد این دانش کاربردی در سطح جامعه نیاز به اطلاع‌رسانی، شفاف‌سازی و فرهنگ‌سازی دارد که رسانه‌ها در این زمینه پیشقراول هستند. به گفته سردار محمدحسین آل‌اسحاق، معاون اداری و برنامه‌ریزی سازمان پدافند غیرعامل، تولیدات رسانه‌ای به عنوان یکی از عوامل مهم و موثر در حوزه فرهنگ می‌تواند با بهره‌گیری از ابزارهای رسانه‌ای فکر و ایده مردم را در جهت اهداف اساسی سازمان پدافند غیرعامل سوق دهد. وی معتقد است امروزه دشمن با انجام عملیات روانی که یکی از ابزارهای جنگ نرم به شمار می‌آید سعی در مخدوش کردن افکار عمومی و ایجاد تهاجم فرهنگی به شیوه‌های نوین دارد تا به این ترتیب بتواند مردم بویژه جوانان و نوجوانان را تحت‌تاثیر فرهنگ بیگانه قرار داده و زمینه را برای اهداف خود آماده کند. با در نظر گرفتن چنین شرایطی است که آل‌اسحاق ابراز می‌کند: سازمان پدافند غیرعامل با مقاوم‌سازی زیرساخت‌های حیاتی و حساس و مهم کشور سعی در خنثی کردن و از بین بردن این اهداف دارد که این اهداف با در نظر گرفتن ارتباط دوسویه مطبوعات و رسانه‌ها با این سازمان میسر خواهد بود.
فرهنگ‌سازی اجتماعی
وقتی که دکتر سعدالله زارعی، کارشناس مسائل سیاسی و خاور‌میانه درباره ایده‌های دفاعی هر کشور حرف می‌زند، به این نکته می‌رسد که رسانه در دنیای امروز نقش تعیین‌کننده‌ای دارد و بر همین اساس یک روزنامه یا خبرگزاری می‌تواند برای افشای ترفند، هماهنگ‌سازی ایده‌های دفاعی و جنگ نرم فعالیت کند. وی درباره نقش سازمان پدافند غیرعامل در کنترل بحران ناشی از تهدید و حمله نظامی دشمن خارجی توضیح می‌دهد در شرایط بحران اعتماد بین مردم و مسؤولان باید برقرار شود و مردم از نظام سیاسی راضی باشند. اگر بخواهیم در شرایط بحران کشور را نجات دهیم الان که هنوز آن جنگ رخ نداده است بايد در جهت افزایش اعتماد عمومی بین مردم و اقشار جامعه تلاش کنیم و این جزو وظایف و اهداف سازمان پدافند غیرعامل است. اینچنین است که رئیس مرکز نظارت همگانی ناجا نیز با اشاره به اهمیت آشنایی و معرفی این سازمان به آحاد مردم تعامل با رسانه‌ها را شرط آشنایی مردم با این مقوله دانسته تا مردم بیش از پیش با اهداف اساسی و روند فعالیت‌های مختلف آشنا شوند. سرهنگ عبدالرضا ساویز نائینی معتقد است سازمان پدافند غیرعامل که هدف اصلی‌اش دفاع غیرنظامی در برابر عملیات روانی و جنگ فرهنگی دشمنان است، می‌تواند با تکیه به فرهنگ‌سازی، تأثیرگذاری مثبت در برابر تخریب افکار عمومی مردم و تهاجم فرهنگی داشته باشد. نکته اساسی اینجاست که با توجه به اصول اساسی سازمان پدافند غیرعامل و ضرورت ایجاد سازمان، مشارکت‌های مردمی و اطلاع‌رسانی اصحاب رسانه و مطبوعات همچون 2 بازوی توانمند پیکره این سازمان را مستحکم‌تر خواهد کرد. ارسال نظر
پربیننده