نگاه

یادداشتی بر فیلم «صداها» دعواها هستی بهداد: فیلم «صداها» از این جهت بیشتر از همه باید نقد شود که نوع روایتش شیوه بسیار نویی است، آنقدر نو که خیلی‌ها انگ اقتباس را به این فیلم زده‌اند هرچند که خود فرزاد موتمن قبول دارد که در برخی موارد از فیلم‌های هیچکاک و گدار الهام گرفته است. «صداها» داستان قتلی است که در یک مجتمع مسکونی اتفاق می‌افتد و هر یک از همسایه‌ها به نحوی درگیر این ماجرا می‌شود. این فیلم با جیغ‌های رویا (رویا نونهالی) شروع می‌شود و تماشاچی می‌فهمد که قتل را چه کسی انجام داده است بنابراین تصور می‌کند کارگردان برگ برنده‌ای ندارد که بخواهد رو کند و همه چیز بیان شد. اما بحث اصلی موتمن و عقیقی (نویسنده) در «صداها» چگونگی وقوع قتل است، اینکه ما در آخر به این نتیجه برسیم که چرا فردی کشته شده، نه اینکه چه کسی آن فرد را کشته است. صداها همانطور که از اسمش بر می‌آید فیلمی است که صدا در آن حکم هشدار را دارد، مثل صداهایی که می‌شنویم؛ صدای آیفون و زنگ پیاپی تلفن‌هایی که گاه پاسخگو هم ندارد اما آنچه که واضح است و به نوعی یک ضربه برای فیلم محسوب می‌شود این است که از عنصر صدا آنطور که باید در فیلم استفاده نشده است و ما قاطع نمی‌توانیم بگوییم «صداها»، شاید به واسطه دعواهای بسیار زیادی که ‌بین کاراکترها در حال وقوع است بهتر بود که به جای صداها می‌گفتیم؛ دعواها. صداها به قول نویسنده‌اش ازآن دست فیلم‌هایی است که باید چند بار آن را دید چراکه بیشتر از آنکه به کلیات بپردازد به جزئیاتی پرداخته که قابل تامل است و در جامعه امروزی نقشی اساسی بازی می‌کند مثلا تلویزیون در برخورد پگاه با مادرش به سخره گرفته می‌شود و چند بار لفظی مثل شنبلیله رد و بدل می‌شود و تاثیرگذاری چیز بی‌ارزشی مثل شنبلیله درمیان برنامه‌های تلویزیونی ما، پیوست ظاهری و در واقع عدم پیوست آدم‌های این ساختمان مثل ارتباط بین شیرین و پگاه. اینکه دائما آنها همدیگر را دور می‌زنند و هیچ صداقتی بینشان وجود ندارد، رابطه مادر و فرزند (شیرین و مادرش) طلاق و گسستگی امروزی به خاطر مسائلی که شاید زن و شوهر‌های 20 سال پیش به آن بخندند، جزئیات موثری است که بیانش به اصل ماجرا کمک شایانی کرده است. «صداها» بیشتر از همه نامهربانی‌هایی را نشان می‌دهد که در جامعه وجود دارد، کسی از دیگری خبر ندارد، اگر کسی کشته شود کسی نمی‌فهمد، اگر صدای دعوای خانواده‌ای ازدیوار کناری‌مان بیاید تا کمک نخواهد کاری به مشکلاتش نداریم و چهاردیواری او را قلمروی بی‌ربط به خودمان می‌دانیم. صداها درد خیلی از آدم‌هاست که در بن بست روابط عاطفی‌شان دست و پا می‌زنند. «صداها» یک فیلم اندرونی است و می‌خواهد نفس مخاطب را بگیرد و اتفاقا چه خوب از پس این موضوع بر می‌آید. درست در صحنه‌هایی که فکر می‌کنیم آدم‌های بیرون هیچ نقشی در رقم زدن سرنوشت افراد این ساختمان ندارند، رویا با مردی آشنا می‌شود که از جنس شعر و شاعری و هنر است و انگار از جامعه‌ای دیگر آمده تا فریادرس او باشد، شیرین با پسری ارتباط برقرار می‌کند تا به قول خودش از شر مادرش رها شود. یکی از محسنات «‌صداها‌» این است که هر کدام از 3 روایتی که در فیلم وجود دارد می‌توانند صاحب داستان و قهرمانش شوند، می‌توانیم بگوییم که فیلم داستان یک صداگذار است که قتلی در ساختمانشان رخ می‌دهد یا داستان دختری است که وارد یک ساختمان می‌شود و متوجه وقوع قتلی در آنجا می‌شود و به پلیس زنگ می‌زند یا داستان زنی است که شوهر سابقش را می‌کشد. اما آنچه مسلم است اینکه مخاطب با داستان عشقی که بین رویا و رضا اتفاق می‌افتد بیشتر ارتباط برقرار می‌کند، شاید به این خاطر است که بازیگرانشان حرفه‌ای‌تر از باقی بازیگران طبقات دیگر هستند. کسی مثل رضا کیانیان یا بازیگری مثل رویا نونهالی و آتیلا پسیانی قدرت بیشتری در جذب مخاطبانشان دارند. بالاخره این که هیچ کدام از این 3‌داستان بر یکدیگر تاثیر نمی‌گذارند و خط روایت همدیگر را دچار مشکل نمی‌کنند و این تاثیرگذاری فقط قرار است از جانب یک نیروی بیرونی باشد؛ کسی مثل شیرین که به پلیس زنگ می‌زند یا کسی مثل رضا که برای این تاثیرگذاری کشته می‌شود. موتمن با ساخت «صداها» باب نویی را در کارنامه کاری‌اش گشود. صداها را نمی‌توان با «باج خور» یا «شب‌های روشن» مقایسه کرد. شاکردوست به جمع بازیگران«ناسپاس» اضافه شد مهر: الناز شاکردوست به جمع بازیگران «ناسپاس» به کارگردانی حسن هدایت اضافه شد. فیلمبرداری این فیلم اواخر آبان آغاز می‌شود و اکنون حضور پوریا پورسرخ، نیما شاهرخ‌شاهی، محمدعلی ساربان، بابک والی و... در آن قطعی شده است. «ناسپاس» برگرفته از زندگی حضرت موسی (ع) است و فیلمبرداری آن حدود 2 ماه در تهران و حومه انجام می‌شود. این فیلم در بیست و هشتمین جشنواره فجر به نمایش درمی‌آید. عوامل «ناسپاس» عبارتند از: طراح صحنه و لباس: ح. هدایت، مدیر فیلمبرداری و تهیه‌کننده: محسن جاهد، نویسندگان: حسین اکبرزاده و اصفر هاشمی، دستیار کارگردان: وحید اویسی، مدیر تولید: بهمن گودرزی، تدوینگر: حسن ایوبی، صدابردار: امیرمحمد شاهوردی، صداگذار: اصغر موسوی‌نژاد، فیلمبردار: حسن سلیمان میگونی، برنامه‌ریز: علیرضا نصر و عکاس: لیلا خوشکنار. این فیلم سینمایی به سفارش شبکه جهانی سحر ساخته خواهد شد. آخرین ساخته هدایت، فیلم تلویزیونی «مرگ یک شاعر» با موضوع زندگی میرزاده عشقی است که در مرکز سیمافیلم ساخته شده و در نوبت پخش از تلویزیون است.