طه‌صابريان:پژوهشگران و آگاهان به مسائل یمن، پرده‌ها را از تلاش‌های ریاض جهت بلعیدن صنعا برداشته‌اند. سعودی‌ها هنوز به اصول سیاست خارجی ملک عبدالعزیز آل‌سعود (موسس دولت سوم سعودی 1953- 1902) در قبال یمن پایبند هستند و کوشش می‌کنند سرزمین‌های نجران، جیزان و جازان (منطقه یمنی هستند) را ضمیمه عربستان سعودی کنند و در دیگر قراردادهای جده (در سال 2000 امضا شده) این امر محقق شده و منطقه عسیر که بخشی از اراضی شمال یمن است به‌طور رسمی و قانونی به عربستان سعودی الحاق شده است. نمودهای مداخله علنی و پنهان عربستان سعودی در امور داخلی یمن و سرنوشت آن فراوان است که می‌توان به تحولات اخیر و نقش سعودی در آن اشاره کرد: الف: نقش سعودی‌ها در تاخیر استقلال یمن جنوبی: منطقه حضرموت و بندر عدن (مرکز یمن جنوبی) در قرن نوزدهم به خاطر اهمیت استراتژیک آن توسط استعمار پیر انگلیس مستعمره و از یمن جدا شد. بایل یمن جنوبی جهت رهایی از یوغ استعمار سال‌های متمادی مبارزه کردند ولی ائتلاف عربستان سعودی – انگلیس مانع از تحقق چنین آرزوها و آمالی شد تا اینکه جوانان یمن جنوبی بویژه منطقه عدن و حضرموت با اقدامات چریکی توانستند استقلال کشور خویش را در سال‌های (68-1967) به دست آورند. ب: نقش سعودی‌ها در تقویت نظام مستبد خاندان حمیدالدین: گرچه نظام امامت زیدی عامل مهمی در استقلال و آزادی سرزمین یمن در قبال انگلیس، عثمانی و آل‌سعود بوده ولی ظلم و استبداد آن بویژه مخالفت با هرگونه اصلاحات به نظامي میرا تبدیل شده و سیاست‌های ارتجاعی امام یحیی و امام بدر مانع اساسی در راه توسعه و نوگرایی سرزمین یمن شده بود. قیام مصلحان یمن توسط استبداد خاندان حمیدالدین و حمایت‌های ملك عبدالعزیز آل‌سعود سرکوب شد. ج: نقش سعودی در جنگ داخلی یمن (جنگ میان جمهوریخواهان و سلطنت‌طلبان): اصلاح‌طلبان یمن با حمایت‌های جمال عبدالناصر، رهبر مصر در سال 1962 توانستند نظام امامت زیدی را سرنگون کنند ولی ملک‌فیصل و شاه ایران به حمایت از سلطنت‌طلبان در یمن دخالت و میان برادران یمنی به خاطر همین دخالت‌ها 5 سال جنگ داخلی راه افتاد و بسیاری از سرمایه‌‌های ملی این کشور نابود شد. با شکست سلطنت‌طلبان و تثبیت نظام جمهوری در یمن، دخالت‌های تمام‌عیار ریاض و آل‌سعود در امور داخلی این سرزمین به پایان نرسید و این دخالت‌ها همواره برای امنیت ملی صنعا مشکلات عدیده‌ای ایجاد کرده است. دخالت‌های ریاض در امور صنعا تاثیر بسزایی روی روند توسعه و اصلاح در یمن داشته است. به نظر آگاهان به مسائل یمن این دخالت‌ها عوامل مهمی در شکست طرح‌های توسعه پایدار در یمن بوده و در تثبیت شرایط زیر نقش راهبردی داشته است: 1- سعودی‌ها همواره با برقراری نظام جمهوری و مردمی در همسایگی خود احساس خطر می‌کنند، لذا سعودی‌ها با سیاست و انواع ترفندها، موانع زیادی در راه تحول جامعه یمن از نظام عشیره‌ای به نظام مدنی به وجود آورده‌اند.2- یمن به خاطر هراس از سیاست‌های توسعه‌طلبانه سعودی بودجه نظامی خود را افزایش داده و جایگاه ارتش در نظام و سیاست را تقویت کرده و این امر به نحوی اقتصاد و توسعه پایدار کشور را تضعیف می‌کرده است.3-سیاست‌های ریاض موجب طولانی شدن اتحاد یمن شد. روند اتحاد 2 یمن پس از استقلال عدن از انگلیس 23 سال طول کشید تا اینکه تحت شرایط منطقه‌ای 2کشور در سال1990 متحد شده و ریاض دچار هراس‌های امنیتی شد. حمایت‌های مالی و لجستیکی ریاض از جنوبی‌ها در سال 1994 تلاشی از سوی سعودی‌ها جهت شکست تجربه وحدت 2یمن بود. د: نقش سعودی در یمن پس از 11 سپتامبر 2001: تمام جهانیان بخوبی می‌دانند که دولت سعودی کانون حمایت و پرورش القاعده و گروه‌های تروریستی سلفی جهادی است و آنچه هم‌اکنون در انفجارهای انتحاری در پاکستان، افغانستان، بلوچستان ایران، عراق و اردوگاه‌های فلسطینی در لبنان و غزه نمایان است دست و نقش سعودی است. طوایف و مذاهب یمن طی قرون متمادی در صلح، صفا و همزیستی مسالمت‌آمیز می‌زیستند. اینک در این کشور جنگ و فتنه مذهبی میان شیعیان زیدی و پیروان فقه و اندیشه محمد عبدالوهاب و ابن‌تیمیه، در حال گسترش است. ریاض در کاشت تخم فتنه در این سرزمین اسلامی از ابتدا تاکنون نقش کلیدی و موسس و پول‌های عربستان سعودی در تحریک قبایل جنوب یمن و شکستن تجربه وحدت 2یمن نقش موثر داشته است. دخالت عربستان در یمن
سعودي‌ها به دنبال کدام اهداف راهبردی هستند؟
طه‌صابريان:پژوهشگران و آگاهان به مسائل یمن، پرده‌ها را از تلاش‌های ریاض جهت بلعیدن صنعا برداشته‌اند. سعودی‌ها هنوز به اصول سیاست خارجی ملک عبدالعزیز آل‌سعود (موسس دولت سوم سعودی 1953- 1902) در قبال یمن پایبند هستند و کوشش می‌کنند سرزمین‌های نجران، جیزان و جازان (منطقه یمنی هستند) را ضمیمه عربستان سعودی کنند و در دیگر قراردادهای جده (در سال 2000 امضا شده) این امر محقق شده و منطقه عسیر که بخشی از اراضی شمال یمن است به‌طور رسمی و قانونی به عربستان سعودی الحاق شده است. نمودهای مداخله علنی و پنهان عربستان سعودی در امور داخلی یمن و سرنوشت آن فراوان است که می‌توان به تحولات اخیر و نقش سعودی در آن اشاره کرد: الف: نقش سعودی‌ها در تاخیر استقلال یمن جنوبی: منطقه حضرموت و بندر عدن (مرکز یمن جنوبی) در قرن نوزدهم به خاطر اهمیت استراتژیک آن توسط استعمار پیر انگلیس مستعمره و از یمن جدا شد. بایل یمن جنوبی جهت رهایی از یوغ استعمار سال‌های متمادی مبارزه کردند ولی ائتلاف عربستان سعودی – انگلیس مانع از تحقق چنین آرزوها و آمالی شد تا اینکه جوانان یمن جنوبی بویژه منطقه عدن و حضرموت با اقدامات چریکی توانستند استقلال کشور خویش را در سال‌های (68-1967) به دست آورند. ب: نقش سعودی‌ها در تقویت نظام مستبد خاندان حمیدالدین: گرچه نظام امامت زیدی عامل مهمی در استقلال و آزادی سرزمین یمن در قبال انگلیس، عثمانی و آل‌سعود بوده ولی ظلم و استبداد آن بویژه مخالفت با هرگونه اصلاحات به نظامي میرا تبدیل شده و سیاست‌های ارتجاعی امام یحیی و امام بدر مانع اساسی در راه توسعه و نوگرایی سرزمین یمن شده بود. قیام مصلحان یمن توسط استبداد خاندان حمیدالدین و حمایت‌های ملك عبدالعزیز آل‌سعود سرکوب شد. ج: نقش سعودی در جنگ داخلی یمن (جنگ میان جمهوریخواهان و سلطنت‌طلبان): اصلاح‌طلبان یمن با حمایت‌های جمال عبدالناصر، رهبر مصر در سال 1962 توانستند نظام امامت زیدی را سرنگون کنند ولی ملک‌فیصل و شاه ایران به حمایت از سلطنت‌طلبان در یمن دخالت و میان برادران یمنی به خاطر همین دخالت‌ها 5 سال جنگ داخلی راه افتاد و بسیاری از سرمایه‌‌های ملی این کشور نابود شد. با شکست سلطنت‌طلبان و تثبیت نظام جمهوری در یمن، دخالت‌های تمام‌عیار ریاض و آل‌سعود در امور داخلی این سرزمین به پایان نرسید و این دخالت‌ها همواره برای امنیت ملی صنعا مشکلات عدیده‌ای ایجاد کرده است. دخالت‌های ریاض در امور صنعا تاثیر بسزایی روی روند توسعه و اصلاح در یمن داشته است. به نظر آگاهان به مسائل یمن این دخالت‌ها عوامل مهمی در شکست طرح‌های توسعه پایدار در یمن بوده و در تثبیت شرایط زیر نقش راهبردی داشته است: 1- سعودی‌ها همواره با برقراری نظام جمهوری و مردمی در همسایگی خود احساس خطر می‌کنند، لذا سعودی‌ها با سیاست و انواع ترفندها، موانع زیادی در راه تحول جامعه یمن از نظام عشیره‌ای به نظام مدنی به وجود آورده‌اند.2- یمن به خاطر هراس از سیاست‌های توسعه‌طلبانه سعودی بودجه نظامی خود را افزایش داده و جایگاه ارتش در نظام و سیاست را تقویت کرده و این امر به نحوی اقتصاد و توسعه پایدار کشور را تضعیف می‌کرده است.3-سیاست‌های ریاض موجب طولانی شدن اتحاد یمن شد. روند اتحاد 2 یمن پس از استقلال عدن از انگلیس 23 سال طول کشید تا اینکه تحت شرایط منطقه‌ای 2کشور در سال1990 متحد شده و ریاض دچار هراس‌های امنیتی شد. حمایت‌های مالی و لجستیکی ریاض از جنوبی‌ها در سال 1994 تلاشی از سوی سعودی‌ها جهت شکست تجربه وحدت 2یمن بود. د: نقش سعودی در یمن پس از 11 سپتامبر 2001: تمام جهانیان بخوبی می‌دانند که دولت سعودی کانون حمایت و پرورش القاعده و گروه‌های تروریستی سلفی جهادی است و آنچه هم‌اکنون در انفجارهای انتحاری در پاکستان، افغانستان، بلوچستان ایران، عراق و اردوگاه‌های فلسطینی در لبنان و غزه نمایان است دست و نقش سعودی است. طوایف و مذاهب یمن طی قرون متمادی در صلح، صفا و همزیستی مسالمت‌آمیز می‌زیستند. اینک در این کشور جنگ و فتنه مذهبی میان شیعیان زیدی و پیروان فقه و اندیشه محمد عبدالوهاب و ابن‌تیمیه، در حال گسترش است. ریاض در کاشت تخم فتنه در این سرزمین اسلامی از ابتدا تاکنون نقش کلیدی و موسس و پول‌های عربستان سعودی در تحریک قبایل جنوب یمن و شکستن تجربه وحدت 2یمن نقش موثر داشته است. ارسال نظر
پربیننده