پیرمحمد ملازهی *
عبدالله عبدالله،رقیب حامد کرزای در دور دوم انتخابات روز گذشته رسما از شرکت در انتخابات کناره‌گیری کرد و با این کناره‌گیری انتخابات افغانستان به نوعی به بن‌بست کشیده شد. البته انتخابات دور دوم علی القاعده و طبق قانون اساسی برگزار می‌شود و کرزای به عنوان تنها کاندیدا در آن شرکت خواهد کرد ولی در هر حال وقتی رسما عبدالله عبدالله کناره‌گیری کند بدان‌معناست که کرزای خود به خود رئیس‌جمهور آینده خواهد بود. باز هم در این میان کمیسیون انتخابات افغانستان است که تصمیم خواهد گرفت انتخابات را تجدید کند یا کرزای را به عنوان پیروز انتخابات اعلام کند. برخی کارشناسان مطرح کرده‌اند که با کناره‌گیری عبدالله از رقابت، نفر سوم انتخابات دور اول یعنی دکتر رمضان بشردوست به عنوان رقیب برای کرزای وارد رقابت خواهد شد اما باید گفت که در قانون اساسی افغانستان چنین موردی پیش‌بینی نشده است. در این قانون تنها آمده که 2 نفر اول باید در دور دوم شرکت کنند، حال که نفر دوم کناره‌گیری کرده نمی‌توان اظهارنظر کرد که آیا قانونا می‌توان جایگزینی برای عبدالله در نظر گرفت یا خیر و باز هم تصمیم‌گیری در این‌باره بر عهده کمیسیون انتخابات و لویی‌جرگه خواهد بود. به هر حال باید گفت، عبدالله محاسباتی را انجام داده و طبق آنها از این رقابت کناره‌گیری کرده است. با توجه به اینکه هیچ‌کدام از شرایطی که عبدالله برای شرکت در دور دوم انتخابات مشخص کرده بود، عملی نشد، وی فکر کرده اگر کنار برود فشاری روی دولت وارد خواهد آمد که کمیسیون انتخابات و دولت را مجبور به پذیرش شرایطش خواهد کرد. مهم این است که در شرایط فعلی افغانستان، آمریکا و ناتو اجازه نخواهند داد که کنار رفتن عبدالله تأثیری قطعی روی تحولات گذاشته و ایجاد تنش کند. هرچند هم‌اکنون هم تنش‌هایی میان دولت و مخالفانش وجود دارد اما در درون حاکمیت تنش خاصی نیست. با توجه به اینکه جبهه ملی در مجلس حضور مؤثر دارد و رئیس مجلس ملی افغانستان، یونس قانونی هم از اعضای جبهه ملی است که عبدالله هم در این جبهه عضویت دارد، فعلا مصلحت عبدالله و حزبش در این نیست که با حامد کرزای وارد تنش شوند. از سوی دیگر کرزای با در نظر گرفتن یکسری ملاحظات سیاسی و بین‌المللی هنوز اصرار دارد که انتخابات ولو با حضور یک کاندیدا حتما برگزار شود.
در صورتی که اگر بدون برگزاری انتخابات و تنها با تصمیم کمیسیون، کرزای به عنوان رئیس‌جمهور معرفی شود، مشروعیت و محبوبیت خود را در داخل و خارج از کشور از دست خواهد داد. بنابراین برای اینکه هم در داخل کشور و هم در سطح بین‌المللی کسب مشروعیت کند، اصرار بر برگزاری انتخابات دارد. واقعیت این است که در انتخابات تقلب شده و نگرانی عبدالله عبدالله هم این بود که دوباره در همان سطح تقلب شود زیرا اعضای کمیسیون انتخابات و ... تغییری نکردند. اگر از دیدگاه کلی به جریان نگاه کنیم شاهد خواهیم بود که دولت آینده کرزای دولت ضعیف‌تری نسبت به گذشته خواهد بود، حتی اگر واکنشی از طرف عبدالله و طرفداران او به وجود نیاید و آنها در این جریان سکوت اختیار کنند، در این میان باز هم تشکیل دولتی ائتلافی در ذهن متبادر می‌شود. پیش‌تر هم با فشار جامعه بین‌المللی مذاکراتی میان کرزای و عبدالله برای تشکیل دولت ائتلافی انجام شد اما به نتیجه خاصی نرسید. عبدالله عبدالله سهمی از قدرت را می‌خواهد که برای کرزای قابل قبول نیست. آن طرح‌هایی را هم که عبدالله برای مردم مطرح کرده بود مانند فدرالی کردن کشور، بازگرداندن صدراعظمی و نخست‌وزیری با تغییر دادن قانون اساسی و همچنین تغییر نظام سیاسی و پارلمانی از طرف کرزای پذیرفته نخواهد شد. هر نوع مذاکره و مصالحه‌ای میان 2طرف شاید با فشار آمریکا و ناتو پیش برود وگرنه معنای دولت ائتلافی این نیست که بتوانند ساختار کنونی قدرت را آنگونه که مدنظر عبدالله است تغییر جدی بدهند. در هر حال نیروهای طرفدار عبدالله عبدالله که در قومیت‌های تاجیک، ازبک، شیعه، هزاره و ... هستند، نیروهای موثری محسوب می‌شوند و نمی‌توان آنها را نادیده گرفت. در هر صورت حامد کرزای مجبور است حال که عبدالله از انتخابات کنار رفته، به نوعی راه برون‌رفت از این بحران را پیدا کند. اکنون این راه‌حل می‌تواند از طریق مذاکره یا اعمال نفوذ قدرت‌های خارجی مطرح شود و در غیر این صورت حاکمیت جدید کرزای در افغانستان با چالش‌ها و مشکلاتی جدی مواجه خواهد شد.
* کارشناس مسائل شبه‌قاره
کناره‌گیری عبدالله و بحران پیش‌روی کرزای
پیرمحمد ملازهی *
عبدالله عبدالله،رقیب حامد کرزای در دور دوم انتخابات روز گذشته رسما از شرکت در انتخابات کناره‌گیری کرد و با این کناره‌گیری انتخابات افغانستان به نوعی به بن‌بست کشیده شد. البته انتخابات دور دوم علی القاعده و طبق قانون اساسی برگزار می‌شود و کرزای به عنوان تنها کاندیدا در آن شرکت خواهد کرد ولی در هر حال وقتی رسما عبدالله عبدالله کناره‌گیری کند بدان‌معناست که کرزای خود به خود رئیس‌جمهور آینده خواهد بود. باز هم در این میان کمیسیون انتخابات افغانستان است که تصمیم خواهد گرفت انتخابات را تجدید کند یا کرزای را به عنوان پیروز انتخابات اعلام کند. برخی کارشناسان مطرح کرده‌اند که با کناره‌گیری عبدالله از رقابت، نفر سوم انتخابات دور اول یعنی دکتر رمضان بشردوست به عنوان رقیب برای کرزای وارد رقابت خواهد شد اما باید گفت که در قانون اساسی افغانستان چنین موردی پیش‌بینی نشده است. در این قانون تنها آمده که 2 نفر اول باید در دور دوم شرکت کنند، حال که نفر دوم کناره‌گیری کرده نمی‌توان اظهارنظر کرد که آیا قانونا می‌توان جایگزینی برای عبدالله در نظر گرفت یا خیر و باز هم تصمیم‌گیری در این‌باره بر عهده کمیسیون انتخابات و لویی‌جرگه خواهد بود. به هر حال باید گفت، عبدالله محاسباتی را انجام داده و طبق آنها از این رقابت کناره‌گیری کرده است. با توجه به اینکه هیچ‌کدام از شرایطی که عبدالله برای شرکت در دور دوم انتخابات مشخص کرده بود، عملی نشد، وی فکر کرده اگر کنار برود فشاری روی دولت وارد خواهد آمد که کمیسیون انتخابات و دولت را مجبور به پذیرش شرایطش خواهد کرد. مهم این است که در شرایط فعلی افغانستان، آمریکا و ناتو اجازه نخواهند داد که کنار رفتن عبدالله تأثیری قطعی روی تحولات گذاشته و ایجاد تنش کند. هرچند هم‌اکنون هم تنش‌هایی میان دولت و مخالفانش وجود دارد اما در درون حاکمیت تنش خاصی نیست. با توجه به اینکه جبهه ملی در مجلس حضور مؤثر دارد و رئیس مجلس ملی افغانستان، یونس قانونی هم از اعضای جبهه ملی است که عبدالله هم در این جبهه عضویت دارد، فعلا مصلحت عبدالله و حزبش در این نیست که با حامد کرزای وارد تنش شوند. از سوی دیگر کرزای با در نظر گرفتن یکسری ملاحظات سیاسی و بین‌المللی هنوز اصرار دارد که انتخابات ولو با حضور یک کاندیدا حتما برگزار شود.
در صورتی که اگر بدون برگزاری انتخابات و تنها با تصمیم کمیسیون، کرزای به عنوان رئیس‌جمهور معرفی شود، مشروعیت و محبوبیت خود را در داخل و خارج از کشور از دست خواهد داد. بنابراین برای اینکه هم در داخل کشور و هم در سطح بین‌المللی کسب مشروعیت کند، اصرار بر برگزاری انتخابات دارد. واقعیت این است که در انتخابات تقلب شده و نگرانی عبدالله عبدالله هم این بود که دوباره در همان سطح تقلب شود زیرا اعضای کمیسیون انتخابات و ... تغییری نکردند. اگر از دیدگاه کلی به جریان نگاه کنیم شاهد خواهیم بود که دولت آینده کرزای دولت ضعیف‌تری نسبت به گذشته خواهد بود، حتی اگر واکنشی از طرف عبدالله و طرفداران او به وجود نیاید و آنها در این جریان سکوت اختیار کنند، در این میان باز هم تشکیل دولتی ائتلافی در ذهن متبادر می‌شود. پیش‌تر هم با فشار جامعه بین‌المللی مذاکراتی میان کرزای و عبدالله برای تشکیل دولت ائتلافی انجام شد اما به نتیجه خاصی نرسید. عبدالله عبدالله سهمی از قدرت را می‌خواهد که برای کرزای قابل قبول نیست. آن طرح‌هایی را هم که عبدالله برای مردم مطرح کرده بود مانند فدرالی کردن کشور، بازگرداندن صدراعظمی و نخست‌وزیری با تغییر دادن قانون اساسی و همچنین تغییر نظام سیاسی و پارلمانی از طرف کرزای پذیرفته نخواهد شد. هر نوع مذاکره و مصالحه‌ای میان 2طرف شاید با فشار آمریکا و ناتو پیش برود وگرنه معنای دولت ائتلافی این نیست که بتوانند ساختار کنونی قدرت را آنگونه که مدنظر عبدالله است تغییر جدی بدهند. در هر حال نیروهای طرفدار عبدالله عبدالله که در قومیت‌های تاجیک، ازبک، شیعه، هزاره و ... هستند، نیروهای موثری محسوب می‌شوند و نمی‌توان آنها را نادیده گرفت. در هر صورت حامد کرزای مجبور است حال که عبدالله از انتخابات کنار رفته، به نوعی راه برون‌رفت از این بحران را پیدا کند. اکنون این راه‌حل می‌تواند از طریق مذاکره یا اعمال نفوذ قدرت‌های خارجی مطرح شود و در غیر این صورت حاکمیت جدید کرزای در افغانستان با چالش‌ها و مشکلاتی جدی مواجه خواهد شد.
* کارشناس مسائل شبه‌قاره
ارسال نظر
پربیننده