دکتر حسین افتخاری
پس از جنگ 22 روزه که در آن مقر امنیتی حکومت تشکیلات خودگردان به دست حماس افتاد و نیز در خلال جنگ اسناد زیادی منتشر شد مبنی بر اینکه دستگاه امنیتی ابومازن به رهبری محمد دحلان همکاریهای غیرقابل قبول و غیرانسانی را با صهیونیستها علیه نیروهای مقاومت فلسطینی داشته و عملا به ابزاری برای دستگیری و کشته شدن این نیروها تبدیل شده است، این اقدام باعث شد محمود عباس عملاً مشروعیت خود را در بین فلسطینیها از دست دهد.پس از این مساله زمینههای دیگری هم از ابعاد شخصیتی و کارکردی ابومازن مطرح شد (مانند مشارکت ابومازن در قتل یاسر عرفات) که سیستمهای رسانهای صهیونیستی، غربی و حتی کشورهای عربی تلاش کردند به نحوی بر آن سرپوش بگذارند و اجازه ندهند تا ابعاد منفی آن بر افکار عمومی ثبت شود. نکته آخری که ابومازن به جهت ماهیت رفتاری از خود آشکار کرد این بود که در موضوع گزارش گلدستون بنابر درخواست آمریکا و رژیم صهیونیستی خواستار تعویق بررسی گزارش گلدستون در شورای حقوق بشر سازمان ملل شد.همه این اقدامات موقعیت ابومازن را بشدت در درون جامعه فلسطینی متزلزل کرد و عملا حکومت ابومازن در رامالله و نخستوزیرش، سلام فیاض به ابزاری در دست ژنرال ریتون آمریکایی تبدیل شدهاند تا بتوانند پروژه تونی بلر را برای کرانه باختری به اجرا بگذارند و ریشههای مقاومت را در کرانه باختری و اگر موفق شدند در غزه بخشکانند. بخشی از این سیاست را مصریها در قالب آشتی بین فتح و حماس دنبال میکنند که مفاد آن توافقنامه صراحتاً به خلع سلاح مقاومت و ساختارهای امنیتی که گروه های جهادی را در مقابل تجاوزات هر روزه اسرائیلیها حمایت میکنند، اشاره دارد.مصریها تلاش کردند این توافق را به حماس تحمیل کنند که با هوشیاری مسؤولان جنبش، این مساله اجرایی نشد و مقامات حماس ملاحظات خود را درباره توافقنامه اعلام کردند. همه تلاشهایی که برای تقویت و سرپا نگهداشتن ابومازن از طرف آمریکاییها، اسرائیلیها و کشورهایی مثل اردن، مصر و عربستان به اجرا گذاشته شده ناکام مانده و با اعلام اینکه در ژانویه 2010 انتخابات پارلمانی و ریاستی باید در فلسطین اشغالی به اجرا گذاشته شود، ابومازن خود را وارد یک ریسک جدید کرد. از طرف دیگر با سفری که هیلاری کلینتون و جورج میشل، نماینده ویژه اوباما در امور خاورمیانه به اراضی اشغالی انجام دادند روشن شد فرآیند چندماهه قبلی که توسط میشل دنبال میشد، پایان پیدا کرده و آمریکا ژست میانجیگرانه خود را کنار گذاشته و علنا در کنار سیاستها و رویکردهای اسرائیلی قرار گرفته است که مصاحبه هیلاری کلینتون تاکیدی بر این مساله است.ابومازن از این شرایط بسیار منفعل و ناامید شده و برای اینکه پیامی را به طرف آمریکایی منعکس کند، مبنی بر اینکه از این اقدام ناراضی است، مساله عدم مشارکت خود را در رقابتهای انتخاباتی آینده تلویحا بیان کرده است.به نظر میرسد که این امر یک ژست تبلیغاتی بوده و اقدامی است که پیامش فقط برای آمریکاییهاست. قطعا آمریکاییها و اسرائیلیها هنوز بهترین گزینه خود را ابومازن میدانند و اجازه نخواهند داد که او در رقابتهای انتخاباتی شرکت نکند. البته فضای فعلی طوری نشان داده میشود که ابومازن از ریاست تشکیلات خودگردان کنار برود و احتمالا به ریاست سازمان آزادیبخش فلسطین منتقل شود.ممکن است همچنین در آینده نزدیک بر اساس سیر تحولاتی که باید در فلسطین انجام شود بخشی از قدرت تصمیمگیری در اختیار سازمان آزادیبخش فلسطین قرارگیرد لذا این جابهجایی از آن لحاظ میتواند مدنظر باشد که ابومازن به واسطه اینکه خاصیت خود را در راس حکومت خودگردان از دست داده، حال نقشآفرینی خود را در ریاست «ساف» (سازمان آزادیبخش فلسطین) به مرحله امتحان و اجرا در آورد و دوره جدیدی از فرسایش را در درون پیکره فلسطین به اجرا بگذارد.به هر حال در شرایط فعلی ابومازن نهتنها از سمت خود استعفا نکرده است بلکه با لحن کسی که قهر کرده باشد تلویحا به آمریکاییها پس از سفر هیلاری کلینتون اعلام کرده که به شرکت در انتخابات آینده علاقهای ندارد و شرکت نیز نخواهد کرد. یک بخش از مساله در واقع مانور تبلیغاتی و فشار به طرف آمریکایی است که بیش از این موجب بیآبرویی ابومازن و طرفهای سازشکار نشود. یک بخش دیگر آن هم این است که توافقی میان آمریکاییها و کشورهایی مانند مصر، عربستان، اردن و حکومت خودگردان ابوزمان حاصل شده است مبنی بر اینکه چینش قدرت را تغییر دهند و عقبنشینی شکل بگیرد تا بعدها بتوانند به شکل دیگر از حضور ابومازن بهرهبرداری کنند. علت این است که درواقع ژانویه 2010 مقطع قانونی است که اگر چنانچه انتخابات شکل نگیرد و از مجاری قانونی این تعویق انتخابات وضع روشن حقوقی و قانونی نداشته باشد یک خلأ قانونی ایجاد میشود، یعنی انتخابات باید در 2010 انجام شود الا اینکه مجلس فلسطین مجوز این تعویق را صادر کند. مجلس فلسطین اکنون در شرایط خاصی به سر میبرد و تعداد زیادی از نمایندگان آن در زندانهای اسرائیلی هستند و عدم امکان تجمع آنها در یک نقطه واحد برای اینکه بتوانند جلسه موثری را تشکیل دهند بر این شرایط بغرنج افزوده است. به نظر میرسد که همه عوامل دست به دست هم دادهاند برای اینکه فضا را بهگونهای فراهم کنند که احتمالا انتخابات را به تعویق بیندازند ولی ابومازن دیگر کارکردی در جامعه فلسطینی به عنوان یک شخصیت کاریزماتیک ندارد و رسواییهایی که در موضوع قتل عرفات درباره وی وجود دارد یا همراهی با اسرائیل در جنایات جنگی که در غزه مرتکب شده، جایگاه موثر خودش را از دست داده و در نتیجه قدرتهای درگیر ناچار هستند چهره یا فرد دیگری را جایگزین او کنند تا از ابومازن به شکل دیگری استفاده کنند؛ به نحوی که مانور آمریکایی- اسرائیلی و سازشکارهای عرب را محدود نکنند. در نتیجه ابومازن در پست خود در ریاست حکومت خودگردان باقی میماند و با سیاست و استعفای ظاهری که الان در مقابل آمریکاییها انجام داده است میخواهد به گونهای وضع خودش را در مقابل سیاستهای آمریکایی مدیریت کند. این در حالی است که مقامات اسرائیلی صراحتا اعلام کردهاند، تاکنون بهترین سود را از واگراییای که درون جامعه فلسطینی وجود دارد، بردهاند و بهرههای امنیتی آن برای آنان بسیار حائز اهمیت بوده است.لذا با توجه به شرایط موجود و فشارهایی که بر عباس وجود دارد، حکومت خودگردان در اداره و کنترل امور ناتوان است، جنبش فتح وضع منفعلی دارد و جریانهای جهادی و مقاومت فلسطینی در حال کسب قدرت جدید و فزاینده هستند؛ آمریکاییها و صهیونیستها پیشبینی میکنند که عملاً باید برخی عقبنشینیها، تغییرات و جابهجاییها را بپذیرند تا بتوانند در شرایط جدید با مانور
بهتری عمل کنند.
آمریکا و نمایش جدید عباس
دکتر حسین افتخاری
پس از جنگ 22 روزه که در آن مقر امنیتی حکومت تشکیلات خودگردان به دست حماس افتاد و نیز در خلال جنگ اسناد زیادی منتشر شد مبنی بر اینکه دستگاه امنیتی ابومازن به رهبری محمد دحلان همکاریهای غیرقابل قبول و غیرانسانی را با صهیونیستها علیه نیروهای مقاومت فلسطینی داشته و عملا به ابزاری برای دستگیری و کشته شدن این نیروها تبدیل شده است، این اقدام باعث شد محمود عباس عملاً مشروعیت خود را در بین فلسطینیها از دست دهد.پس از این مساله زمینههای دیگری هم از ابعاد شخصیتی و کارکردی ابومازن مطرح شد (مانند مشارکت ابومازن در قتل یاسر عرفات) که سیستمهای رسانهای صهیونیستی، غربی و حتی کشورهای عربی تلاش کردند به نحوی بر آن سرپوش بگذارند و اجازه ندهند تا ابعاد منفی آن بر افکار عمومی ثبت شود. نکته آخری که ابومازن به جهت ماهیت رفتاری از خود آشکار کرد این بود که در موضوع گزارش گلدستون بنابر درخواست آمریکا و رژیم صهیونیستی خواستار تعویق بررسی گزارش گلدستون در شورای حقوق بشر سازمان ملل شد.همه این اقدامات موقعیت ابومازن را بشدت در درون جامعه فلسطینی متزلزل کرد و عملا حکومت ابومازن در رامالله و نخستوزیرش، سلام فیاض به ابزاری در دست ژنرال ریتون آمریکایی تبدیل شدهاند تا بتوانند پروژه تونی بلر را برای کرانه باختری به اجرا بگذارند و ریشههای مقاومت را در کرانه باختری و اگر موفق شدند در غزه بخشکانند. بخشی از این سیاست را مصریها در قالب آشتی بین فتح و حماس دنبال میکنند که مفاد آن توافقنامه صراحتاً به خلع سلاح مقاومت و ساختارهای امنیتی که گروه های جهادی را در مقابل تجاوزات هر روزه اسرائیلیها حمایت میکنند، اشاره دارد.مصریها تلاش کردند این توافق را به حماس تحمیل کنند که با هوشیاری مسؤولان جنبش، این مساله اجرایی نشد و مقامات حماس ملاحظات خود را درباره توافقنامه اعلام کردند. همه تلاشهایی که برای تقویت و سرپا نگهداشتن ابومازن از طرف آمریکاییها، اسرائیلیها و کشورهایی مثل اردن، مصر و عربستان به اجرا گذاشته شده ناکام مانده و با اعلام اینکه در ژانویه 2010 انتخابات پارلمانی و ریاستی باید در فلسطین اشغالی به اجرا گذاشته شود، ابومازن خود را وارد یک ریسک جدید کرد. از طرف دیگر با سفری که هیلاری کلینتون و جورج میشل، نماینده ویژه اوباما در امور خاورمیانه به اراضی اشغالی انجام دادند روشن شد فرآیند چندماهه قبلی که توسط میشل دنبال میشد، پایان پیدا کرده و آمریکا ژست میانجیگرانه خود را کنار گذاشته و علنا در کنار سیاستها و رویکردهای اسرائیلی قرار گرفته است که مصاحبه هیلاری کلینتون تاکیدی بر این مساله است.ابومازن از این شرایط بسیار منفعل و ناامید شده و برای اینکه پیامی را به طرف آمریکایی منعکس کند، مبنی بر اینکه از این اقدام ناراضی است، مساله عدم مشارکت خود را در رقابتهای انتخاباتی آینده تلویحا بیان کرده است.به نظر میرسد که این امر یک ژست تبلیغاتی بوده و اقدامی است که پیامش فقط برای آمریکاییهاست. قطعا آمریکاییها و اسرائیلیها هنوز بهترین گزینه خود را ابومازن میدانند و اجازه نخواهند داد که او در رقابتهای انتخاباتی شرکت نکند. البته فضای فعلی طوری نشان داده میشود که ابومازن از ریاست تشکیلات خودگردان کنار برود و احتمالا به ریاست سازمان آزادیبخش فلسطین منتقل شود.ممکن است همچنین در آینده نزدیک بر اساس سیر تحولاتی که باید در فلسطین انجام شود بخشی از قدرت تصمیمگیری در اختیار سازمان آزادیبخش فلسطین قرارگیرد لذا این جابهجایی از آن لحاظ میتواند مدنظر باشد که ابومازن به واسطه اینکه خاصیت خود را در راس حکومت خودگردان از دست داده، حال نقشآفرینی خود را در ریاست «ساف» (سازمان آزادیبخش فلسطین) به مرحله امتحان و اجرا در آورد و دوره جدیدی از فرسایش را در درون پیکره فلسطین به اجرا بگذارد.به هر حال در شرایط فعلی ابومازن نهتنها از سمت خود استعفا نکرده است بلکه با لحن کسی که قهر کرده باشد تلویحا به آمریکاییها پس از سفر هیلاری کلینتون اعلام کرده که به شرکت در انتخابات آینده علاقهای ندارد و شرکت نیز نخواهد کرد. یک بخش از مساله در واقع مانور تبلیغاتی و فشار به طرف آمریکایی است که بیش از این موجب بیآبرویی ابومازن و طرفهای سازشکار نشود. یک بخش دیگر آن هم این است که توافقی میان آمریکاییها و کشورهایی مانند مصر، عربستان، اردن و حکومت خودگردان ابوزمان حاصل شده است مبنی بر اینکه چینش قدرت را تغییر دهند و عقبنشینی شکل بگیرد تا بعدها بتوانند به شکل دیگر از حضور ابومازن بهرهبرداری کنند. علت این است که درواقع ژانویه 2010 مقطع قانونی است که اگر چنانچه انتخابات شکل نگیرد و از مجاری قانونی این تعویق انتخابات وضع روشن حقوقی و قانونی نداشته باشد یک خلأ قانونی ایجاد میشود، یعنی انتخابات باید در 2010 انجام شود الا اینکه مجلس فلسطین مجوز این تعویق را صادر کند. مجلس فلسطین اکنون در شرایط خاصی به سر میبرد و تعداد زیادی از نمایندگان آن در زندانهای اسرائیلی هستند و عدم امکان تجمع آنها در یک نقطه واحد برای اینکه بتوانند جلسه موثری را تشکیل دهند بر این شرایط بغرنج افزوده است. به نظر میرسد که همه عوامل دست به دست هم دادهاند برای اینکه فضا را بهگونهای فراهم کنند که احتمالا انتخابات را به تعویق بیندازند ولی ابومازن دیگر کارکردی در جامعه فلسطینی به عنوان یک شخصیت کاریزماتیک ندارد و رسواییهایی که در موضوع قتل عرفات درباره وی وجود دارد یا همراهی با اسرائیل در جنایات جنگی که در غزه مرتکب شده، جایگاه موثر خودش را از دست داده و در نتیجه قدرتهای درگیر ناچار هستند چهره یا فرد دیگری را جایگزین او کنند تا از ابومازن به شکل دیگری استفاده کنند؛ به نحوی که مانور آمریکایی- اسرائیلی و سازشکارهای عرب را محدود نکنند. در نتیجه ابومازن در پست خود در ریاست حکومت خودگردان باقی میماند و با سیاست و استعفای ظاهری که الان در مقابل آمریکاییها انجام داده است میخواهد به گونهای وضع خودش را در مقابل سیاستهای آمریکایی مدیریت کند. این در حالی است که مقامات اسرائیلی صراحتا اعلام کردهاند، تاکنون بهترین سود را از واگراییای که درون جامعه فلسطینی وجود دارد، بردهاند و بهرههای امنیتی آن برای آنان بسیار حائز اهمیت بوده است.لذا با توجه به شرایط موجود و فشارهایی که بر عباس وجود دارد، حکومت خودگردان در اداره و کنترل امور ناتوان است، جنبش فتح وضع منفعلی دارد و جریانهای جهادی و مقاومت فلسطینی در حال کسب قدرت جدید و فزاینده هستند؛ آمریکاییها و صهیونیستها پیشبینی میکنند که عملاً باید برخی عقبنشینیها، تغییرات و جابهجاییها را بپذیرند تا بتوانند در شرایط جدید با مانور
بهتری عمل کنند.
ارسال نظر
پربیننده