
محمدعلی میرزایی، خبرنگار: همیشه دیدن «موزه»ها برای مخاطب از اهمیت بالایی برخوردار بوده، بویژه اگر دیدن این موزه به صورت زنده و با چاشنی کنش و کنشگری باشد. یکی از شاخههایی که میتوان موزه زنده را به تصویر کشید؛ «تئاتر کاربردی» است. این شاخه از تئاتر به خاطر اینکه در حوزه تفکر، پژوهش و تحقیق است، علمیترین نوع تئاتر دنیاست و کار سادهای نیست. متاسفانه همه هنرمندان ما عادت کردهاند به کار تئاتر صحنهای مرسوم و روتین که همه چیز در آن مشخص است و یک دانشجوی سال اولی تئاتر هم میتواند این طور کار کند ولی باید گفت هنر یک هنرمند در آن است که تئاتری را روی صحنه ببرد که بتواند مخاطب را به چالش بکشد. «جهنم سرد» نمایشی که این روزها در موزه عبرت ایران میزبان مخاطبان است، اینچنین است؛ نمایشی که به این موضوع میپردازد که بعد از ترور زندیپور و مستشاران آمریکایی، وضعیت بازداشگاه موقت کمیته مشترک ملتهب میشود و در ادامه ۹ نفر را با دلیل و بدون دلیل در تپههای اوین تیرباران میکنند.
این نمایش که میتوان از آن به عنوان یک «موزه زنده» نام برد، تلاش میکند به روشی کاملا متفاوت، تماشاگر را با هدف و پیام خود که همان نمایش روش مواجهه هولناک ساواک با مخالفان و منتقدان رژیم پهلوی در قبل از انقلاب است، همراه کند. از سویی در فضایی که عوامل ساواک مانند پرویز «ثابتی» طراح کمیته مشترک ضد خرابکاری و سرشکنجهگر معروف رژیم پهلوی، با سوءاستفاده از اتفاقات اخیر داخل کشور، بعد از چند دهه زندگی در آمریکا بتازگی جرأت حضور در انظار عمومی یافته است، اجرای این نمایش بسیار دیدنی، هویت وحشیانه و خبیث این جماعت را بار دیگر به رخ میکشد تا نسل امروز ایران با چهره خبیث آنها آشنا شوند.
نمایش «جهنم سرد» بدون تشریفات مرسوم تئاترهای دنیا و حتی صندلی برای نشستن، در طول ۶۰ دقیقه شما را به زندانهای مخوف ساواک میبرد و انواع خشونتها و شکنجههای آنان در قبال زندانیان سیاسی را از نزدیک درک میکنید. در واقع این نمایش شرایط همزادپنداری عمیق مخاطب با مفهوم نمایش را فراهم میکند. نمونه این نوع نمایش شاید در برخی اماکن دیگر مانند مراکز درمانی و محیطهای مشابه به صورت لطیفتر سابقه اجرا داشته باشد ولی خلاقیت کارگردان و بازیگران «جهنم سرد» با استفاده از فضای خوفناک موزه عبرت، به اثربخشی کار کمک بسیار شایانی کرده به گونهای که میتوان به جرات گفت بینظیر بوده است. در حالی که برخی نمایشهای به اصطلاح روشنفکرانه همواره موجب قهر و جدایی مردم عادی از فضای تئاتر شده، اینگونه تلاشهای جمعی موجب احیای تئاتر و درک بهتری از هنر نمایش در بین آحاد و اقشار مختلف جامعه خواهد شد. باید گفت یک مدل تئاتر کاربردی تئاتر شبیهسازی است، به طور مثال میلاد جباریمولانا، کارگردان این نمایش در گذشته طی گفتوگویی که با «وطن امروز» داشته، گفته بود: «من یک طرحی برای شبیهسازی دهههای 50، 60 و 70 دارم که یک محله با مقیاس بزرگ را شبیهسازی کنم، مثلا یک فردی میخواهد یک شبانهروز یا بیشتر در دهه 70 زندگی کند، در هتلی ساکن شود، سبک غذاهای دهه 50 را بخورد، فیلمهای آن دهه را تماشا کند و همه عواملی هم که آنجا کار میکنند، هنرمندان تئاتر هستند. نمونه چنین ایدهای را ایتالیا در دهکدهای پیاده کرده است. شاخه دیگر تئاتر کاربردی، تئاتر درمانی و قصهگویی است. آنچه خانههای سالمندان ما بدان نیاز دارند، این است که چند نیروی تئاتر فعال شوند، تئاتر خاطره به راه بیندازند که همین باعث دور شدن سالمندان از آلزایمر میشود. مدل نمایشهایی که ما در موزه عبرت و قصر اجرا کردیم هم تئاتر موزه و میراث است که خیلی هم به درد دانشآموزان میخورد، یعنی به اعتقاد من دانشآموزی که این ۲ نمایش را دیده باشد، یک کتاب تاریخ معاصر دوره دبیرستان را یاد گرفته است.
نمایش کاربردی «جهنم سرد» به کارگردانی میلاد جباری مولانا اجرایش را در (موزه عبرت) کمیته مشترک آغاز کرده و کارگردان این نمایش از سوی زندانی سیاسی پیش از انقلاب، نشان «شاهدان تاریخ» گرفته است.
«داوود اسعدیخامنه» از زندانیان سیاسی پیش از انقلاب پس از تماشای این نمایش، نشان شاهدان تاریخ (زندانیان سیاسی پیش از انقلاب) را برای اجرای این کار به میلاد جباریمولانا اعطا کرد. خامنه گفت: در این سالها در حوزه سینما و تئاتر، میلاد جباریمولانا به عنوان احیاگر و مبدع تئاتر کاربردی موزه زنده، به روش نمایش کاربردی، خدمت بزرگی را به زندانیان سیاسی قبل از انقلاب بویژه آرمانهای انقلاب اسلامی کرده است. خامنه مرداد ۵۵ توسط ساواک دستگیر شد و به مدت ۵ ماه و ۲۰ روز در کمیته مشترک ساواک تحت بازجویی قرار داشت.
نمایش «جهنم سرد» تا 10 اسفند هر شب از ساعت 18:30 در محل موزه عبرت تهران به اجرا در میآید. بازیگران این نمایش به ترتیب حروف الفبا داوود اصغرنژاد، علیرضا بهجتی، پارسا پیراسته، بهار پوزشپور، علیرضا ثابتی، رضا ریحانی، میلاد رحیمزاده، ابولفضل ذوالفقاری، محمدحسین زالی، علی علیزاده، فرشاد قرهداغی، نیره قریب، محمود کامشگران، هلیا کسایی، رویا کریمی، بهار گلآور، محسن محمودیان، نازنین مفیدی و علیرضا هاشمزاده هستند. دیگر عوامل این نمایش عبارتند از: مدیر تولید و برنامهریز: حمیده خلدی، دستیاران نگارش: سیدحامد قریشی و ساجده نیکصفت، دستیار اجرا: محسن محمودیان، دستیار بازیگردان: مسعود نیازی، منشی صحنه: محدثه بیجاری، موسیقی: بردیا یوسفی، گریم: محسن محمودیان، محدثه بیجاری و بهار پوزشپور، مدیر تدارکات: بینظیر غفوری، فنی: اصغر مقدم و روابط عمومی: فاطمه خسروی.