نشست«ادبیات و هنر هفتم» با نقد کتاب «چهار چهارشنبه و یک کلاه‌گیس» نوشته بهاره رهنما،شنبه 16 آبان‌ماه در خانه هنرمندان ایران برگزار شد. در بخشی از این نشست،کامبوزیا پرتوی،کارگردان سینما و فیلمنامه نویس گفت: خوشحالم که رهنما غیر از بازیگری، اندیشه هم دارد و اندیشه‌اش هم همین کتاب است. کتاب یعنی اندیشیدن. وی افزود: وقتی کتاب در فیلم به سرمایه تبدیل می‌شود، به نظرم آن اندیشه از آن گرفته می‌شود؛ چون برای سرمایه‌گذار، سرمایه مهم است و اگر اقتباس‌هایی هم می‌شود، خیلی به کتاب ربط ندارند و خیلی معدود بوده و به عنوان نمونه‌هایی که از اندیشه آن کتاب بارور شده باشند؛ مي‌توان از «شوهر آهوخانم»، «داش آکل»، «خاک»، «اوسنه باباسبحان» و «نفرین» نام برد. او یکی از دلایل موفق نبودن اقتباس‌های ادبی در سینمای ایران را به خاطر بی‌سوادی سینمای ایران دانست و توضیح داد: نمی‌دانم کتاب «پستچی فقط 2 بار زنگ می‌زند» آیا در ایران ترجمه شده است یا نه؛ اما من نمونه‌های اقتباس‌های موفق از این فیلم را دیده‌ام. در سال 1941، نخستین اقتباس از این کتاب انجام شد و بعدها هم اقتباس‌های دیگری که بسیاری از آنها تکان‌دهنده بودند؛ چون اندیشه کتاب، اندیشه تازه‌ای آورده بود. اینجاست که به نظرم، سینمای ما بی‌سواد است و وقتی می‌خواهند اقتباس کنند، به جای اینکه خودشان را در حد ادبیات بالا بیاورند، می‌خواهند آن‌را در حد اندیشه خودشان پایین بیاورند. آن موقع است که فکر می‌کنیم آن وسعت‌اندیشی که در ادبیات هست، در سینما نیست و احساس و نگاهی که در آنجا می‌بینیم، در سینما نمی‌بینیم و واقعا تأسف‌بار است. پرتوی ادامه داد: در ایران، خیلی کمتر پیوندی میان سینما و ادبیات می‌بینیم. شاید در نهایت نمونه‌های موفق 7 تا 10 مورد باشند؛ چون نتوانسته‌ایم از ادبیات متأثر شویم و ارزش آن را بفهمیم. بهاره رهنما، بازیگر و نویسنده مجموعه داستان «چهار چهارشنبه و یک کلاه‌گیس» هم در سخنانی گفت: در داستان‌های من، نوعی حس تصویری دیدن وجود دارد؛ اما در برخورد نخست سعی کرده‌ام به مخاطب به‌عنوان مخاطبی داستانی بنگرم تا مخاطبی تصویری. رهنما گفت: اگر بخواهم در عرصه ادبیات به محک زدن فکر کنم، باید خودم را محک بزنم؛ نه بهاره رهنمای بازیگر را. برایم نویسندگی رویای کودکی‌ام بوده است و شغل دوست‌داشتنی‌ام. نوشتن برایم تفنن نیست. شاید به خیلی از دوستانم بربخورد؛ اما بازیگری در ایران اندیشه نمی‌آورد. وی افزود:خیلی‌ها بعد از انتشار کتاب اعتقاد داشتند این آثار زنانه هستند. من در این آثار، خودم را رها کردم؛ هرچند که می‌گویند دوره این‌جور زنانه‌نویسی که متعلق به سال‌های دهه60 است، به پایان رسیده است. اما سؤال من این است که زنانه نوشتن وقتی زن بودن اینقدر وجه مشخصی است؛ چرا عیب دارد و پس راجع به چیز دیگری می‌توانم بنویسم؟ به نظرم، زن نویسنده باید پوست‌کلفت باشد؛ یا ننویسد چون آنقدر برایش ماجرا پیش می‌آید، یا اگر می‌نویسد، مقاوم باشد. او همچنین گفت: پرسونای روشنفکری که نویسندگی به شخص می‌دهد، برایم جذاب است. جواد طوسی دیگر منتقد حاضر در این نشست نیز گفت: عنوان انتخابی کتاب می‌تواند به کنجکاوی خواننده برای پیگیری داستان کمک کند. به نظر من، رهنما نگاه واقع بینانه و به روزی دارد یا شاید عصبیت یک ذهن مالیخولیایی که نه می‌توانیم بگوییم مبتنی بر رئالیسم اجتماعی است و نه سوررئالیسم و نه اینکه در یک دنیای زنانه تخلیه خودش است. طوسی سپس با طرح این پرسش که چرا پیوند عمیقی بین حوزه سینما و ادبیات در ایران شکل نگرفته است، خاطرنشان کرد: پیش‌تر، جرقه‌هایی در زمینه سینمای موج‌نو زده شد. نخستین گام‌های جدی با فیلم‌های فرخ غفاری در «شب قوزی» و «هفده روز به اعدام» زده شد که دومی براساس داستان«میدان اعدام» ساخته شد و اولی بر اساس قصه‌ای از هزار و یک شب.
بهاره رهنما در نشست نقد کتاب «چهار چهارشنبه و یک کلاه گیس»:
نوشتن برایم تفنن نیست
نشست«ادبیات و هنر هفتم» با نقد کتاب «چهار چهارشنبه و یک کلاه‌گیس» نوشته بهاره رهنما،شنبه 16 آبان‌ماه در خانه هنرمندان ایران برگزار شد. در بخشی از این نشست،کامبوزیا پرتوی،کارگردان سینما و فیلمنامه نویس گفت: خوشحالم که رهنما غیر از بازیگری، اندیشه هم دارد و اندیشه‌اش هم همین کتاب است. کتاب یعنی اندیشیدن. وی افزود: وقتی کتاب در فیلم به سرمایه تبدیل می‌شود، به نظرم آن اندیشه از آن گرفته می‌شود؛ چون برای سرمایه‌گذار، سرمایه مهم است و اگر اقتباس‌هایی هم می‌شود، خیلی به کتاب ربط ندارند و خیلی معدود بوده و به عنوان نمونه‌هایی که از اندیشه آن کتاب بارور شده باشند؛ مي‌توان از «شوهر آهوخانم»، «داش آکل»، «خاک»، «اوسنه باباسبحان» و «نفرین» نام برد. او یکی از دلایل موفق نبودن اقتباس‌های ادبی در سینمای ایران را به خاطر بی‌سوادی سینمای ایران دانست و توضیح داد: نمی‌دانم کتاب «پستچی فقط 2 بار زنگ می‌زند» آیا در ایران ترجمه شده است یا نه؛ اما من نمونه‌های اقتباس‌های موفق از این فیلم را دیده‌ام. در سال 1941، نخستین اقتباس از این کتاب انجام شد و بعدها هم اقتباس‌های دیگری که بسیاری از آنها تکان‌دهنده بودند؛ چون اندیشه کتاب، اندیشه تازه‌ای آورده بود. اینجاست که به نظرم، سینمای ما بی‌سواد است و وقتی می‌خواهند اقتباس کنند، به جای اینکه خودشان را در حد ادبیات بالا بیاورند، می‌خواهند آن‌را در حد اندیشه خودشان پایین بیاورند. آن موقع است که فکر می‌کنیم آن وسعت‌اندیشی که در ادبیات هست، در سینما نیست و احساس و نگاهی که در آنجا می‌بینیم، در سینما نمی‌بینیم و واقعا تأسف‌بار است. پرتوی ادامه داد: در ایران، خیلی کمتر پیوندی میان سینما و ادبیات می‌بینیم. شاید در نهایت نمونه‌های موفق 7 تا 10 مورد باشند؛ چون نتوانسته‌ایم از ادبیات متأثر شویم و ارزش آن را بفهمیم. بهاره رهنما، بازیگر و نویسنده مجموعه داستان «چهار چهارشنبه و یک کلاه‌گیس» هم در سخنانی گفت: در داستان‌های من، نوعی حس تصویری دیدن وجود دارد؛ اما در برخورد نخست سعی کرده‌ام به مخاطب به‌عنوان مخاطبی داستانی بنگرم تا مخاطبی تصویری. رهنما گفت: اگر بخواهم در عرصه ادبیات به محک زدن فکر کنم، باید خودم را محک بزنم؛ نه بهاره رهنمای بازیگر را. برایم نویسندگی رویای کودکی‌ام بوده است و شغل دوست‌داشتنی‌ام. نوشتن برایم تفنن نیست. شاید به خیلی از دوستانم بربخورد؛ اما بازیگری در ایران اندیشه نمی‌آورد. وی افزود:خیلی‌ها بعد از انتشار کتاب اعتقاد داشتند این آثار زنانه هستند. من در این آثار، خودم را رها کردم؛ هرچند که می‌گویند دوره این‌جور زنانه‌نویسی که متعلق به سال‌های دهه60 است، به پایان رسیده است. اما سؤال من این است که زنانه نوشتن وقتی زن بودن اینقدر وجه مشخصی است؛ چرا عیب دارد و پس راجع به چیز دیگری می‌توانم بنویسم؟ به نظرم، زن نویسنده باید پوست‌کلفت باشد؛ یا ننویسد چون آنقدر برایش ماجرا پیش می‌آید، یا اگر می‌نویسد، مقاوم باشد. او همچنین گفت: پرسونای روشنفکری که نویسندگی به شخص می‌دهد، برایم جذاب است. جواد طوسی دیگر منتقد حاضر در این نشست نیز گفت: عنوان انتخابی کتاب می‌تواند به کنجکاوی خواننده برای پیگیری داستان کمک کند. به نظر من، رهنما نگاه واقع بینانه و به روزی دارد یا شاید عصبیت یک ذهن مالیخولیایی که نه می‌توانیم بگوییم مبتنی بر رئالیسم اجتماعی است و نه سوررئالیسم و نه اینکه در یک دنیای زنانه تخلیه خودش است. طوسی سپس با طرح این پرسش که چرا پیوند عمیقی بین حوزه سینما و ادبیات در ایران شکل نگرفته است، خاطرنشان کرد: پیش‌تر، جرقه‌هایی در زمینه سینمای موج‌نو زده شد. نخستین گام‌های جدی با فیلم‌های فرخ غفاری در «شب قوزی» و «هفده روز به اعدام» زده شد که دومی براساس داستان«میدان اعدام» ساخته شد و اولی بر اساس قصه‌ای از هزار و یک شب.
ارسال نظر
پربیننده