خواستم بیننده را غافلگیر کنم

به عنوان نخستین سوال بفرمایید چطور شد به پروژه «در چشم باد» پیوستید یا شاید بهتر باشد بگویم چرا آقای جوزانی نقشی جدی به شما که سابقه طنزتان پررنگ‌تر است، سپردند؟ آقای جوزانی از آن دسته کارگردانانی هستند که زیاد به گذشته بازیگر کاری ندارند. ایشان معتقدند یک کارگردان می‌تواند از یک بازیگر وجهی را نشان دهد که تا به حال کسی ندیده است، بنابراین زیاد با این قضیه که سابقه هنری من در کمدی است کاری ندارند. این درست که من همیشه تیپ بازی کرده‌ام اما آقای جوزانی با این انتخاب جسارت خودشان را نشان دادند که مرا برای این نقش در نظر گرفتند. البته این نقش هم رگه‌هایی از طنز دارد و گاهی مخاطب را می‌خنداند. درآن حد که بشود نام کمدی را روی آن گذاشت نه، شاید طنزش یک نوع طنز درونی باشد که گاهی به واسطه حرف‌هایی که با دوستانش می‌زند مخاطب را کمی بخنداند. این آشنازدایی قدری هم می‌تواند نگران کننده باشد؛ نترسیدید؟ نه من نترسیدم. به خاطر اینکه من از تئاتر به تلویزیون آمدم و آن زمان که بیشتر در تئاتر بودم نقش‌هایی که بازی می‌کردم اغلب جدی بودند به همین خاطر آن ترسی را که شما اشاره کردید، نداشتم. از طرفی هم به دنبال این بودم که در یک نقش خاص ثابت نشوم و دنبال یک نقش جدید بودم. آنهایی که از تئاتر می‌آیند نهایت آرزویشان این است که نقش‌های متفاوتی به آنها پیشنهاد شود تا بتوانند استعدادهایشان را ثابت کنند. چون اصولا ذات بازیگری این است که یک هنرمند در طول عمر هنری‌اش کارهای متفاوتی ارائه بدهد. اگر یک بازیگر همیشه یک شکل باشد که نمی‌توان به آن بازیگر گفت و شاید بتوان گفت که او کارمند یک نقش است. قبول دارید که اگر « درچشم باد» نبود ممکن بود برای همیشه در ذهن مخاطب به یک چهره ثابت کمدی تبدیل شوید؟ یقینا همین طور است و باید از آقای جوزانی تشکر کنم که این فرصت را به من دادند. از خودتان چیزی هم به نقش اضافه کردید یا آنچه را که در فیلمنامه بود اجرا کردید؟ من در نقش دست نبردم چون فیلمنامه خیلی کامل بود و من نیازی به این کار ندیدم و در واقع من خودم را با این کاراکتر و فیلمنامه هماهنگ کردم. از ابتدا همین نقش را قرار بود شما بازی کنید یا آقای جوزانی به شما حق انتخاب دادند؟ آقای جوزانی این لطف را به من داشتند که فیلمنامه را به من دادند و من حق انتخاب داشتم و من دژگیر را انتخاب کردم. چرا این نقش را انتخاب کردید؟ چون این نقش با بقیه نقش‌های من فرق داشت، آن را انتخاب کردم. بیننده به یکباره یک تفاوت کلی در بازیگری من می‌بیند و من دوست داشتم مخاطبانم این تفاوت را حس کنند. البته جدای از همه اینها کاراکتر دژگیر را خیلی دوست داشتم. آقای هدایتی! شما به کارهای طنز تلویزیونی که اغلب روتین و روزپخش هستند عادت کرده‌اید. طولانی بودن پروسه فیلمبرداری « درچشم باد» شما را اذیت نکرد؟ خوشبختانه هماهنگی‌ها به شکلی بود که تداخل برنامه‌ای به وجود نیامد. فقط یک‌بار این تداخل با سریال برره به وجود آمد و من مجبور شدم در آن زمان سر فیلمبرداری«شب‌های برره» نروم اما فیلم «شام عروسی» همزمان شده بود با فیلمبرداری این سریال. پیش آمده بود که صبح تا شب سر «در چشم باد» بودم و شب تا صبح سر « شام عروسی»،گاهی 72 ساعت نمی‌خوابیدم! این اتفاقات بر کیفیت بازی‌تان تاثیر منفی نداشت؟ بازیگر باید به این اتفاقات عادت کند، طوری که به کارش هیچ خللی وارد نشود. سخت است اما عیار یک هنرمند را نشان می‌دهد. اتفاقات و کاراکترهایی که در سریال وجود دارد چقدر واقعی و چه میزان ساخته ذهن نویسنده است؟ بویژه راجع به کاراکتر دژگیر می‌خواهم بدانم آیا چنین شخصیتی در تاریخ وجود دارد؟ با وجود اینکه اسم شخصیت‌های سریال ممکن است در تاریخ وجود نداشته باشد و نشنیده باشیم اما بیشتر شخصیت‌های سریال واقعی هستند. بویژه اغلب کسانی که تاریخ معاصر را دنبال می‌کنند و می‌خوانند خیلی از شخصیت‌ها را نزدیک به شخصیت واقعی می‌بینند. دژگیر هم از بسیاری جهات شبیه یکی از شخصیت‌های تاریخی است که به دلیل حساسیت آقای جوزانی صحیح نمی‌دانم اسم این شخصیت را ببرم. نقش شما تا کجا ادامه دارد؟ من در 2 فاز پیری و جوانی دژگیر نقش دارم. در قسمت اخیر، صحنه مربوط به حمله هوایی روس‌ها به خاک ایران پخش شد. آنچه مایه تاسف بود حقارتی بود که به واسطه بی‌تدبیری و ناکارآمدی ارتش بر ما گذشت، اما در کنار آن حس وطن‌پرستی جوانان ایرانی بخوبی تصویر شده بود. در آن برهه تاریخی، ایران از نظر نظامی کشور برجسته‌ای نبوده است به طوری که اگر مطالعه کرده باشید بسیاری از افسران ایرانی در آن زمان حتی اسلحه نداشتند و فشنگی در کار نبوده و خیلی فقیر بودند! با آمدن رضاشاه یک مقدار این وضعیت بهبود یافت و نیروی نظامی یک نظمی پیدا کرد که این قضیه هم به خاطر نظامی بودن رضاشاه است اما با این همه نقاط ضعفی که در آن زمان وجود داشته شاهد رشادت‌های جوان‌های ایرانی هستید و وطن پرستی آنها را می‌بینید. با این کمبود امکانات رشادت سربازهای ایرانی را می‌دیدیم که تا آخرین لحظه می‌جنگند. شما باید اسد را می‌دیدید که تنها مشکلش این بود که فشنگ نداشت و گرنه او یک رزمنده واقعی بود. این سکانس خیلی خوب و جذاب در آمده بود. باید از آقای جوزانی به خاطر این همه حرفه‌ای‌گری تشکر کرد. آقای هدایتی! شما تبحر خاصی در تیپ‌سازی دارید. این تبحر را از تئاتر و اتود زدن به دست آوردید یا...؟ من مدیون تئاتر هستم. همان طور که شما گفتید اتود زدن‌های پی‌درپی برای این تیپ‌سازی به من خیلی کمک کرد. ما در تئاتر بدون هیچ پیش زمینه‌ای باید می‌رفتیم روی صحنه و یک نقش را بازی می‌کردیم و ناخودآگاه به خودمان می‌آمدیم و می‌دیدیم که یک نمایشنامه‌ای به وجود آمده و ما تیپ‌های مختلفی را گرفتیم. سوالی که همیشه برای من درباره شما پیش می‌آید این است که تیپ‌هایی که اغلب در کارهای مهران مدیری ارائه کرده‌اید چقدر تبحر شماست و چقدر القای کارگردان؟ بویژه نوع گویش شما در این تیپ‌ها که میان مردم هم خیلی رواج پیدا کرده است. اکثرا به خاطر اینکه کارهای مدیری خیلی نزدیک به پخش است، فرصت این نمی‌ماند که بخواهد به بازیگر القا کند که یک شخصیت را چگونه تبدیل به تیپ کند. مسؤولیت نقش بر عهده خود بازیگر است. بازیگر هرگلی بزند به سر خودش زده! آقای مدیری سعی می‌کند برای این جور کارها بازیگرانی را جمع کند که به کارشان ایمان داشته و به نوعی بازی آنها را قبول دارد، به همین دلیل با خیال راحت نقش را به بازیگر می‌دهد چون می‌داند او خودش این کار را به بهترین نحو انجام می‌دهد. شما در کار جدید آقای مدیری (قهوه تلخ) هم حضور دارید؟ بله. من در این کار نقش یک پادشاه را بازی می‌کنم. سوالی که در رابطه با « در چشم باد » فراموش کرده بودم بپرسم این است که برخی از سکانس‌های سریال خیلی طولانی و دارای یک اطناب است که مخاطب را اذیت می‌کند. نظر شما نه به‌عنوان یک بازیگر بلکه به عنوان یک بیننده در این رابطه چیست؟ این سوال اغلب برای هنرمندان پیش آمده بود و این موضوع موقع دیدن کار اذیتشان می‌کرد، اما کسانی که تاریخ معاصر را دنبال می‌کنند و می‌خوانند این نظر را ندارند. چرا؟ چون مابه‌ازای تاریخی این شخصیت‌ها را می‌دانند، در نتیجه سریال را مانند یک رمان دنبال کرده و تمام اتفاقات را لمس می‌کنند و می‌فهمند. من خودم در واقع از کش‌دار بودن صحنه‌ها اذیت نشدم به خاطر اینکه سعی می‌کنم مطالعه کنم و پرسوناژها را بخوانم تا بیشتر آنها را بفهمم. می‌گویند این کار، کار آخر آقای جوزانی و به نوعی امضای پایانی هنری ایشان است، فکر می‌کنید تا به اینجا «در چشم باد» ارزش کار آخر بودن را دارد و آبروی آقای جوزانی را حفظ می‌کند؟ فکر نمی‌کنم این کار، کار آخر آقای جوزانی باشد چراکه یک فیلمساز مولف نمی‌تواند بازنشستگی داشته باشد، اما من از این کار با قاطعیت دفاع می‌کنم چون سریال بسیار آبرومندانه‌ای است. اگر نگاهی به سریال‌های تاریخی این چند سال اخیر بیندازید، می‌فهمید این سریال یک سر و گردن از باقی کارهای تاریخی بالاتراست. چرا در سینما اینقدر کم پیدایید؟ واقعیتش این است که من به عنوان یک بازیگر تلویزیونی شناخته شده‌ام و سینمای ما یک صنعت است و کسانی که در آن هستند باید این صنعت را بچرخانند. به هرحال شما هم خیلی‌ها را می‌توانید به سینما بکشانید. کارگردانان ما نظر جالبی درباره بچه‌های تلویزیون ندارند و بیشتر اوقات، زمانی از آنها استفاده می‌کنند که بیشتر جنبه نمک برای فیلمشان داشته باشد، در حالی که می‌دانید خیلی از بازیگران تلویزیونی بهتر از بازیگران سینمایی هستند. بویژه وقتی آن بازیگران ید طولایی هم در تئاتر داشته باشند. بله، اما به نظر من حرف اول را در سینما بازیگرانی می‌زنند که پول را برگردانند که این اتفاق به حیل مختلف می‌افتد. در بیشتر اوقات هم جریان سینمای ما طوری نیست که مثلا سینمای معناگرا دگرگونی‌ای در بازیگری به وجود بیاورد چون وضعیت اقتصادی اجازه نمی‌دهد که بخواهد این اتفاق بیفتد. شاید یکی از دلایلی که ما از سینما دور هستیم هم همین باشد. مخاطب امروز به یک سوپراستار چشم رنگی نیاز دارد تا بخواهد به خاطرش پول بدهد و به سینما برود البته این شیوه خیلی زود هم از بین می‌رود. در هالیوود هم ما یک دهه‌هایی داریم به نام دهه‌های خوشگل‌گرایی که خیلی زود هم آنها خسته شدند و سراغ شیوه‌های دیگری برای جذب مخاطب رفتند. اجازه بدهید زیاد در این‌باره صحبتی نکنم چون تخصصش را نداشته و ادعایی هم در این‌باره ندارم.