محمد سلحشور: پنجشنبه هفته گذشته در آستانه عید سعید فطر، رهبر حکیم انقلاب اسلامی با عفو یا تخفیف مجازات تعدادی از محکومان محاکم عمومی و انقلاب، سازمان تعزیرات حکومتی و سازمان قضایی نیروهای مسلح موافقت کردند. درخواست عفو و تخفیف مجازات این محکومان که تعداد آنها ۱۷۶۰ نفر است، در اجرای بند ۱۱ اصل ۱۱۰ قانون اساسی، از جانب رئیس قوه‌قضائیه ارائه شده بود.
* عفو از سوی رهبر انقلاب به مناسبت عید سعید فطر
حجت‌الاسلام‌والمسلمین صادق رحیمی، معاون قضایی قوه‌قضائیه درباره جزئیات عفو و تخفیف مجازات محکومان دادگاه‌های عمومی و انقلاب، سازمان قضایی نیروهای مسلح و تعزیرات حکومتی از سوی مقام معظم رهبری به مناسبت عید سعید فطر گفت: در این مرحله اسامی یک هزار و ۷۶۰ نفر که پرونده آنان در کمیسیون عفو و بخشودگی بررسی شده بود و شرایط استحقاق عفو را داشتند، پس از تایید و ارسال ریاست قوه‌قضائیه به محضر مقام معظم رهبری، مورد موافقت ایشان قرار گرفت. وی افزود: از مجموع یک هزارو ۷۶۰ نفر مشمول عفو و تخفیف مجازات در این مرحله، ۴۰۴ نفر منتهی به آزادی و مختومه شدن پرونده آنان و هزار و ۳۵۶ نفر باقیمانده نیز مشمول تخفیف و تبدیل مجازات شدند. معاون قضایی قوه‌قضائیه ادامه داد: همچنین از مجموع هزار و ۷۰۶ نفر مشمول اصل، پرونده هزار و ۳۳۲ نفر مربوط به دادگستری‌ها و محاکم عمومی و انقلاب، ۳۵۵ نفر مربوط به سازمان تعزیرات حکومتی و ۷۳ پرونده دیگر مربوط به سازمان قضایی نیروهای مسلح بود. حجت‌الاسلام‌والمسلمین رحیمی گفت: ۱۲۰ نفر از افرادی که در این دوره مشمول عفو شده‌اند مجازات قطعی‌شان اعدام بود که با تخفیف و تبدیل، مجازات آنان به حبس تغییر کرده است که ۲۰ نفر از آنان محکومان اتباع بیگانه از کشور‌های مختلفند.
* در امتداد فجر
در طول چند ماه گذشته، این دومین بار است که رهبر انقلاب اسلامی فرمان عفو عمومی می‌دهند. بهمن‌ماه سال گذشته بود که رهبر انقلاب با عفو و تخفیف مجازات ده‌ها هزار نفر از متهمان و محکومان موافقت کردند. در پی پیشنهاد رئیس قوه‌قضائیه به حضرت آیت‌الله خامنه‌ای مبنی بر موافقت با عفو و تخفیف مجازات جمع قابل توجهی از متهمان و محکومان حوادث سال گذشته و همچنین محکومان دادگاه‌های عمومی و انقلاب و سازمان قضایی نیروهای مسلح، رهبر انقلاب اسلامی با این پیشنهاد موافقت کردند.
1- صبح شنبه‌ای که گذشت، مصلای تهران یکی از فراموش‌ناشدنی‌ترین قاب‌های خود را ثبت کرد. صفوف به هم فشرده‌ای که تا خیابان‌های مجاور نیز امتداد یافته بود نشان و نمایی از یک جشن جمعی، عید بندگی و حضوری وحدت‌آفرین داشت. عدم برگزاری نماز عید فطر توسط رهبر انقلاب در 3 سال گذشته به علت شیوع ویروس کرونا، اشتیاق روزه‌داران را برای شرکت در این نماز صدچندان کرده بود. با این حال عموم مردم نیز که در ماه‌های گذشته هدف یک جنگ روانی گسترده قرار گرفته بودند، چشم‌انتظار خلق چنین صحنه‌ای بودند. در حالی که رسانه‌های بیگانه از شهریور سال گذشته تمام اهتمام خود را بر قبح بخشیدن به هر جشن و جلوه وحدت‌آفرینی معطوف کرده بودند، تماشای این نماز وحدت‌آفرین حکایت از ریختن آب بر آتش نفرت‌پراکنی دشمنان داشت؛ نکته‌ای که رهبر انقلاب نیز در خطبه‌های نماز به این نکته اشاره کرده و فرمودند: «دشمن با اتحاد ملت ایران مخالف است؛ با یکپارچگی شما مخالف است؛ با یکدست بودن ملت مخالف است. دشمن مایل است که مردم به خاطر عقاید و سلایق مختلف با هم بجنگند، با هم دعوا کنند. در یک جامعه، سلایق مختلفی هست، عقاید مختلفی هست، نگاه‌های مختلفی به مسائل هست؛ باشد، مانعی ندارد؛ همه در کنار هم زندگی کنند، با هم کار کنند، با هم مهربانی کنند؛ رأفتِ میان مردم. باید وسوسه‌های دشمن را برای بدبین کردن مردم به یکدیگر یا بدبین کردن مردم به مسؤولان زحمتکش کشور باطل کرد». این هشدار مقام معظم رهبری را باید با مخاطبی همگانی در نظر گرفت. امروز هر آنچه «رأفت میان مردم» را افزایش دهد به‌مثابه امری سازنده در راستای منافع ایران قابل فهم است و بالعکس.
2- یقینا افزایش «رأفت میان مردم» نیازمند بایسته‌هایی از سوی نهادهای حاکمیتی نیز است. حوادث تلخی که در ماه‌های گذشته بر ایران و ایرانیان گذشت به طرق مختلف کام بسیاری را تلخ کرد. در این فضا طبیعی است که ضدانقلاب بیشترین تلاش خود را برای تلخ نگه داشتن کام جامعه به کار می‌گیرد اما ترمیم زخم‌ها، هموار کردن مسیر گفت‌وگو و اقناع و بازگرداندن آرامش به جامعه، پیش‌شرط‌های زدودن این تلخی از کام مردم است. عفو پدرانه رهبر انقلاب در بهمن سال گذشته که در نوع خود بی‌سابقه‌ترین فرمان عفو عمومی به حساب می‌آمد را باید عالی‌ترین جلوه چنین عزمی دانست؛ عفوی که در نهایت به جز میدان‌داران اصلی آشوب‌های خیابانی و متهمانی که جرائم سنگین یا شاکی خصوصی داشتند، به آزادی باقی دستگیرشدگان در حوادث سال گذشته منتهی شد. این عفو ضمن آنکه هزاران خانواده را از نگرانی رها ساخت، نشان داد که نگاه حاکمیت دینی نیز به شهروندانش نگاهی پدرانه است و رهبر انقلاب حتی حاضران در خیابان‌ها را نیز فرزندان خود و ایران می‌داند. امتداد این رویه از سوی دیگر نهادهای کشور نیز می‌تواند به تثبیت آرامش و تقویت مهربانی و همدلی در بین آحاد مردم کمک کند.
3- متعاقب عفو تعداد زیادی از محکومان و متهمان اغتشاشات سال گذشته با فرمان رهبر معظم انقلاب اسلامی، حجت‌الاسلام سیدابراهیم رئیسی، رئیس شورای عالی امنیت ملی به دبیرخانه این شورا ماموریت داد با تعیین چارچوب‌هایی، زمینه بخشودگی یا اعمال تخفیف در قبال کسانی را که در حوادث سال گذشته دچار تخلفات اداری و انضباطی شده‌اند و هم‌اکنون از اقدامات خود ابراز ندامت دارند و حاضرند نسبت به موازین قانونی، متعهد شوند، فراهم کند. نهایتا نیز روز جمعه رئیس‌جمهور در آستانه عید فطر ضوابط بخشودگی یا تخفیف در محدودیت‌ها و ممنوعیت‌های اداری، انتظامی و صنفی افرادی را که در اغتشاشات سال گذشته مرتکب اعمال خلاف قانون شده بودند، ابلاغ کرد. این ابلاغیه را می‌توان یکی از پیام‌های مثبت مخابره شده از سوی دولت به جامعه به حساب آورد. پیام اصلی این اقدام رئیس‌جمهور، باز گذاشتن باب تعامل دولت با شهروندانی است که در فضای هیجانی ماه‌های گذشته و تحت تاثیر یک جنگ ترکیبی مرتکب تخلفاتی شده بودند. رفع محدودیت از دانشجویان، معلمان، هنرمندان و حتی ایرانیان مقیم خارج از کشور که تنها تحت تاثیر جو عمومی دست به اقداماتی ناصواب زده‌اند، تایید این گزاره است که دولت نه تنها عطش سرکوب و مقابله ندارد که حتی‌الامکان از هرگونه سرمایه‌سوزی نیز پرهیز خواهد کرد.