کاظم برآبادی: پس از آنکه شهرداری تهران و دانشمیر، یکی از معماران خبره پایتخت، بر سر ساخت پردیس سینمایی ملت کنار آمدند و این پروژه در زمین‌های سبز این پارک به بهره‌برداری رسید، به نظر می‌رسد رضا دانشمیر، دانش‌آموخته دانشکده معماری دانشگاه علم و صنعت به پای ثابت پروژه‌های شهری تهران بدل شده و در هر فعالیت معمارانه‌ای رد پای او دیده می‌شود. پس از آنکه ساخت مسجدی در حاشیه تئاتر شهر با حاشیه‌هایی همراه بود در محافل خصوصی صحبت از اجرای این پروژه توسط این معمار به میان آمد، اما از آنجا که بسیاری از کارشناسان، نگاه دانشمیر به معماری را نگاهی غیربومی می‌دانستند به طور کامل این شایعه را رد کردند. تا اینکه چند وقت پیش این موضوع به طور رسمی اعلام شد، اما از طرح نهایی خبری به بیرون درز نکرد، ولی اکنون جامعه معماری با شوک دیدن تصویر ماکت این مسجد همراه است. بازتاب این مساله یادداشت سردبیر نشریه معماری و ساختمان است که در آن نویسنده با اشاره به اثر پاپیونی شکل رضا دانشمیر که این روزها موجب شهرت این معمار جوان شده به نقد جریانی در معماری ایران می‌پردازد که به اعتقاد وی در حال قوت‌گیری است. ساناز افتخارزاده در بخشی از مقاله خود ضمن ابراز خرسندی از آنچه با کنایه «حضور معماران تحصیلکرده» می‌خواند، می‌نویسد: «اکنون در وحشت آنیم که این طراحان جدید آخرین نفس‌های معماری ایران را بگیرند...».
ظاهرا این نوشته از یکسو با پاسخ شدیدی از جانب رضا دانشمیر در قالب جوابیه‌ای به دفتر مجله مواجه شده و از سوی دیگر حمایت گروهی را به دنبال داشته که اعتقاد به لزوم حضور روح و هویت ملی در معماری دارند و نوع نگاه دانشمیر را رویکردی گرته‌برداری شده از غرب می‌دانند. رضا دانشمیر که این روزها در کنار مشتریان بخش خصوصی در قالب بناهای مسکونی، طرف قرارداد شرکت توسعه فضاهای فرهنگی شهرداری تهران است، چندین طرح دیگر را نیز از این کارفرما در دست کار دارد، از جمله مسجد مقابل تئاتر شهر؛ پروژه‌ای که با توجه به اهمیت ساختاری اسلامی- ایرانی آن، پیش‌بینی می‌شود اعتراضات هویت‌گرایان را با توجه به نوع معماری غربگرای دانشمیر در پی داشته باشد. به گفته افتخارزاده از آنجا که این پروژه تجسم جریان فکری خاصی در زمینه معماری است که شاید بتوان آن را Concept گرایی نامید و امروز در میان فارغ‌التحصیلان و معماران جوان به عنوان رویکردی نوین رایج است، بر خود لازم دیدم ضمن نگاهی کل‌نگر با بررسی نکات منفی و مثبت این بنا به عنوان نمونه‌ای واقعی از این جریان، تخمینی از معماری نوین ایران، فرای ساخت و سازهای عمومی و تصویری از آینده‌ای که این گرایش می‌تواند در این عرصه رقم زند به دست دهیم. متاسفانه علاوه بر طراحی، بیشتر نقد و قضاوت معماری نیز در کشور ما سلیقه‌ای است. تا زمانی که بخواهیم کارهای معماری را صرفا با سلیقه شخصی طراحی و داوری کنیم و زبان مشترک و معیارهای مشخصی برای آموزش، نقد و قضاوت آن نداشته باشیم هرگز پیشرفتی در این زمینه حاصل نخواهد شد و هرقدر تاکید کنیم که معماری باید پیوند خود را با گذشته این سرزمین و بستر طراحی حفظ کند، کسی نخواهد پذیرفت. معماری پدیده‌ای میان علم و هنر است و هردوی این عرصه‌ها بر مبنای زبان مشترک و شناخت، تسری و ارتقا می‌یابند پس معماری نیز باید در جست‌وجوی زبان مشترک برای رساندن پیام خود و خالقش به مخاطبانش باشد. الفبای این زبان مشترک با مخاطبان در هنر معماری ایران می‌تواند مفاهیم شکلی و درونی معماری گذشته ایران، سمبل‌ها و نشانه‌ها، کیفیت فضایی و الگوبرداری از فرهنگ بومی باشد و دستور علمی این زبان مشترک که به عنوان پایه باید در معماری نوین ما حفظ شود ارتباط بنا با بستر طرح، اقلیم، ملاحظات زیست محیطی و همسایگی‌های آن است. با این محدودیت‌ها، معماری که بتواند اندک واژه‌ای بر این زبان مشترک بیفزاید، معماری خلاق است و همگان از متخصص و عوام منتظر ادراک این سخن نوین خواهند بود تا بدان بیندیشند و برای همیشه آن را در تاریخ شکوهمند معماری ایران به یادگار نگه دارند. بر کسی پوشیده نیست که خواسته یا ناخواسته به سوی جهانی شدن می‌رویم و در دهکده جهانی فردا، ملتی که حرفی برای گفتن نداشته باشد جایی ندارد. جای پرسش است که چرا در حالی که کانون توجه ارزشیابی جهانی متمرکز بر فرهنگ و تاریخ تمدن و چگونگی تبلور امروزی آن در کشورهای گوناگون شده است، معماران جوان ایران به جای آشکار کردن ارزش‌های والا و برکشیدن قابلیت‌های شایسته فرهنگی و هنری این سرزمین، استعداد و عمر خود را صرف پرورش
Conceptهای بیگانه‌ای می‌کنند که کمتر فرصت تجربه فضایی آن را دارند و حتی با شدت و تعصب از آنها دفاع می‌کنند. از سوی دیگر اگر چه امروز مدیران شهری پایتخت دم از اسلامی کردن معماری شهر بر اساس دیدگاه بزرگان نظام می‌زنند، اما بعضی از پروژه‌ها که با کارکرد مذهبی، اجرایی غیربومی دارند نشان می‌دهند این ادعاها تا چه حد توخالی یا بر اساس بی‌دانشی و عدم شناخت معماری اسلامی است!
در حالی که در انتظار پاگرفتن معماری
ایرانی - اسلامی بودیم، سال‌ها با طرد معماران از صحنه ساخت و ساز و واگذار شدن این عرصه به عده‌ای نوکیسه شاهد ساختمان‌های کریه و تابوت‌های طبقاتی خاکستری بودیم که چون سرطان شهرهای ایران را درنوردیدند. بسیار شاد شدیم که فضای اندکی برای حضور معماران تحصیلکرده گشوده شد. اکنون در وحشت آنیم که این طراحان جدید آخرین نفس‌های معماری ایران را بگیرند. حاشیه‌نگاری بر معماری غیر بومی
مسجدولی‌عصر پارک دانشجو
همسایه بیگانه تئاتر شهر!
کاظم برآبادی: پس از آنکه شهرداری تهران و دانشمیر، یکی از معماران خبره پایتخت، بر سر ساخت پردیس سینمایی ملت کنار آمدند و این پروژه در زمین‌های سبز این پارک به بهره‌برداری رسید، به نظر می‌رسد رضا دانشمیر، دانش‌آموخته دانشکده معماری دانشگاه علم و صنعت به پای ثابت پروژه‌های شهری تهران بدل شده و در هر فعالیت معمارانه‌ای رد پای او دیده می‌شود. پس از آنکه ساخت مسجدی در حاشیه تئاتر شهر با حاشیه‌هایی همراه بود در محافل خصوصی صحبت از اجرای این پروژه توسط این معمار به میان آمد، اما از آنجا که بسیاری از کارشناسان، نگاه دانشمیر به معماری را نگاهی غیربومی می‌دانستند به طور کامل این شایعه را رد کردند. تا اینکه چند وقت پیش این موضوع به طور رسمی اعلام شد، اما از طرح نهایی خبری به بیرون درز نکرد، ولی اکنون جامعه معماری با شوک دیدن تصویر ماکت این مسجد همراه است. بازتاب این مساله یادداشت سردبیر نشریه معماری و ساختمان است که در آن نویسنده با اشاره به اثر پاپیونی شکل رضا دانشمیر که این روزها موجب شهرت این معمار جوان شده به نقد جریانی در معماری ایران می‌پردازد که به اعتقاد وی در حال قوت‌گیری است. ساناز افتخارزاده در بخشی از مقاله خود ضمن ابراز خرسندی از آنچه با کنایه «حضور معماران تحصیلکرده» می‌خواند، می‌نویسد: «اکنون در وحشت آنیم که این طراحان جدید آخرین نفس‌های معماری ایران را بگیرند...».
ظاهرا این نوشته از یکسو با پاسخ شدیدی از جانب رضا دانشمیر در قالب جوابیه‌ای به دفتر مجله مواجه شده و از سوی دیگر حمایت گروهی را به دنبال داشته که اعتقاد به لزوم حضور روح و هویت ملی در معماری دارند و نوع نگاه دانشمیر را رویکردی گرته‌برداری شده از غرب می‌دانند. رضا دانشمیر که این روزها در کنار مشتریان بخش خصوصی در قالب بناهای مسکونی، طرف قرارداد شرکت توسعه فضاهای فرهنگی شهرداری تهران است، چندین طرح دیگر را نیز از این کارفرما در دست کار دارد، از جمله مسجد مقابل تئاتر شهر؛ پروژه‌ای که با توجه به اهمیت ساختاری اسلامی- ایرانی آن، پیش‌بینی می‌شود اعتراضات هویت‌گرایان را با توجه به نوع معماری غربگرای دانشمیر در پی داشته باشد. به گفته افتخارزاده از آنجا که این پروژه تجسم جریان فکری خاصی در زمینه معماری است که شاید بتوان آن را Concept گرایی نامید و امروز در میان فارغ‌التحصیلان و معماران جوان به عنوان رویکردی نوین رایج است، بر خود لازم دیدم ضمن نگاهی کل‌نگر با بررسی نکات منفی و مثبت این بنا به عنوان نمونه‌ای واقعی از این جریان، تخمینی از معماری نوین ایران، فرای ساخت و سازهای عمومی و تصویری از آینده‌ای که این گرایش می‌تواند در این عرصه رقم زند به دست دهیم. متاسفانه علاوه بر طراحی، بیشتر نقد و قضاوت معماری نیز در کشور ما سلیقه‌ای است. تا زمانی که بخواهیم کارهای معماری را صرفا با سلیقه شخصی طراحی و داوری کنیم و زبان مشترک و معیارهای مشخصی برای آموزش، نقد و قضاوت آن نداشته باشیم هرگز پیشرفتی در این زمینه حاصل نخواهد شد و هرقدر تاکید کنیم که معماری باید پیوند خود را با گذشته این سرزمین و بستر طراحی حفظ کند، کسی نخواهد پذیرفت. معماری پدیده‌ای میان علم و هنر است و هردوی این عرصه‌ها بر مبنای زبان مشترک و شناخت، تسری و ارتقا می‌یابند پس معماری نیز باید در جست‌وجوی زبان مشترک برای رساندن پیام خود و خالقش به مخاطبانش باشد. الفبای این زبان مشترک با مخاطبان در هنر معماری ایران می‌تواند مفاهیم شکلی و درونی معماری گذشته ایران، سمبل‌ها و نشانه‌ها، کیفیت فضایی و الگوبرداری از فرهنگ بومی باشد و دستور علمی این زبان مشترک که به عنوان پایه باید در معماری نوین ما حفظ شود ارتباط بنا با بستر طرح، اقلیم، ملاحظات زیست محیطی و همسایگی‌های آن است. با این محدودیت‌ها، معماری که بتواند اندک واژه‌ای بر این زبان مشترک بیفزاید، معماری خلاق است و همگان از متخصص و عوام منتظر ادراک این سخن نوین خواهند بود تا بدان بیندیشند و برای همیشه آن را در تاریخ شکوهمند معماری ایران به یادگار نگه دارند. بر کسی پوشیده نیست که خواسته یا ناخواسته به سوی جهانی شدن می‌رویم و در دهکده جهانی فردا، ملتی که حرفی برای گفتن نداشته باشد جایی ندارد. جای پرسش است که چرا در حالی که کانون توجه ارزشیابی جهانی متمرکز بر فرهنگ و تاریخ تمدن و چگونگی تبلور امروزی آن در کشورهای گوناگون شده است، معماران جوان ایران به جای آشکار کردن ارزش‌های والا و برکشیدن قابلیت‌های شایسته فرهنگی و هنری این سرزمین، استعداد و عمر خود را صرف پرورش
Conceptهای بیگانه‌ای می‌کنند که کمتر فرصت تجربه فضایی آن را دارند و حتی با شدت و تعصب از آنها دفاع می‌کنند. از سوی دیگر اگر چه امروز مدیران شهری پایتخت دم از اسلامی کردن معماری شهر بر اساس دیدگاه بزرگان نظام می‌زنند، اما بعضی از پروژه‌ها که با کارکرد مذهبی، اجرایی غیربومی دارند نشان می‌دهند این ادعاها تا چه حد توخالی یا بر اساس بی‌دانشی و عدم شناخت معماری اسلامی است!
در حالی که در انتظار پاگرفتن معماری
ایرانی - اسلامی بودیم، سال‌ها با طرد معماران از صحنه ساخت و ساز و واگذار شدن این عرصه به عده‌ای نوکیسه شاهد ساختمان‌های کریه و تابوت‌های طبقاتی خاکستری بودیم که چون سرطان شهرهای ایران را درنوردیدند. بسیار شاد شدیم که فضای اندکی برای حضور معماران تحصیلکرده گشوده شد. اکنون در وحشت آنیم که این طراحان جدید آخرین نفس‌های معماری ایران را بگیرند. ارسال نظر
پربیننده