معصومه ملک: درصد بالایی از مرگ‌ومیر‌های ناخواسته امروزی را حوادث ناشی از رانندگی ایجاد می‌کنند که به عنوان سانحه زیست محیطی به شمار می‌آیند و سبب به‌وجود آمدن تلفات جانی و خسارت مالی بسیار زیاد و قابل توجهی می‌شوند که از جمله این موارد می‌توان به افسردگی شدید روحی، اتلاف وقت و صرف نیروهای انسانی و به هدر رفتن سرمایه‌های ملی اشاره کرد. در ایران حوادث و سوانح مختلفی روی می‌دهد که در این میان حوادث رانندگی بیشترین میزان مرگ و میر را به خود اختصاص داده و مهم‌ترین عامل از دست رفتن عمر در ایران به حساب می‌آید، به‌طوری که سال‌هاست ایران حائز رتبه نخستین سوانح جاده‌ای است که نه تنها افتخاری ندارد بلکه مایه تاسف و حتی شرمندگی است. آمارها بیانگر آن است که به طور متوسط هر ۲۰ دقیقه یک انسان جان خود را در حوادث جاده‌ای از دست می‌دهد یا به عبارتى، صرفنظر از تعداد مجروحان و آسیب‌دیدگان تصادفات رانندگى، روزانه ۷۲ نفر در جاده‌هاى کشور کشته مى‌شوند. آخرین آمار مربوط به حوادث جاده‌اى سال‌های گذشته مشخص کند ۲۶ هزار و ۸۸۸ نفر در تصادفات جاده‌اى کشته و ۱۲ هزار نفر مجروح شده‌اند. چنین رقمى ۴۵ برابر میزان آسیب‌دیدگان حوادث رانندگى در کشورهاى صنعتى است و از وقوع فاجعه‌اى پرده برمى‌دارد که هر سال تکرار مى شود، اما هنوز چاره‌اى براى آن اندیشیده نشده است.
هدر دهی سرمایه‌های کشور
فاجعه زمانى عمیق‌تر و جدى‌تر می‌شود که بدانیم آمار جان‌باختگان حوادث جاده‌اى در سال‌هاى گذشته نه تنها کاهش نیافته بلکه ارقام مربوط به آن سیر صعودى هم داشته است. در سال ۱۳۸۱ آمار کشته‌شدگان تصادفات رانندگى نسبت به سال پیش از آن ۹/۱۰ درصد افزایش یافته و به رقم ۲۱ هزار نفر رسیده، اما در همین میزان هم متوقف نشده و در سال ۱۳۸۲ با رشدى ۱۷ درصدى به بیش از ۲۵ هزار نفر رسیده است. در سال 1385 بر اثر تصادفات رانندگی روزانه 85 کشته و 28هزار مجروح داشته‌ایم به‌طوری که روزی 20 میلیارد تومان خسارت مستقیم ناشی از عوامل تصادف به کشور وارد آمد، این در حالی بود که درسال 83 و همزمان با پایان برنامه سوم توسعه 29 درصد کشته در فروردین ماه داشتیم. حدود ۹۰ درصد مسافران و ۸۵ درصد جابه‌جایى بارها از طریق جاده‌هاى کشور انجام مى‌شود، اما استقرار امنیت در این مسیرها از توجه لازم و کافى برخوردار نیست. وجود نقاط حادثه‌خیز با شیب‌هاى نامناسب، پیچ‌هاى تند و غیراستاندارد در کنار معضل فقدان آموزش و فرهنگ ترافیک، رعایت نکردن قوانین و مقررات رانندگى در جاده‌هاى اصلى و فرعى کشور، بى‌توجهى رانندگان بویژه رانندگان وسایل نقلیه‌اى چون اتوبوس و مینى‌بوس به علائم راهنمایى و رانندگى در جاده‌هاى اصلى و فرعى کشور، کیفیت پایین خودروهای تولید داخل، سرعت و سبقت غیرمجاز، عدم آشنایی رانندگان با جاده‌ها، نبستن کمربند ایمنی و ظرفیت کم جاده‌ها از دلایل اصلى بروز حوادث متعدد در سطح جاده‌هاى کشور بوده و هست و هر سال سبب بروز سوانح رانندگى مرگبار و فوت تعداد زیادى از مسافران مى‌شود و هیچ بعید نیست که با ادامه این روند، میزان مرگ و میر ناشى از حوادث جاده‌اى در کشور، امسال به حدود ۳۰ هزار نفر افزایش یابد.
راهکارهای پلیسی
به گفته کارشناسان راهنمایی و رانندگی با 20 کیلومتر سرعت در ساعت 5 درصد،50 کیلومتر در ساعت 45 درصد و 75 کیلومتر سرعت در ساعت 80 درصد خطر مر گ و میر بر اثر حوادث رانندگی افزایش می‌یابد. همچنین کارشناسان معتقدند بیش از 90 درصد حوادث رانندگی بر اثر توجه نداشتن به مقررات راهنمایی و رانندگی روی می‌دهد. برخورد جدى با متخلفان، نصب دوربین‌هاى پیشرفته براى کنترل سرعت، استقرار دائمى گروه‌هاى متعدد پلیس راه و نصب تابلوهاى مربوط به علائم رانندگى در سطح جاده‌ها براى کاهش حوادث رانندگى در کشور حداقل تدابیرى است که انتظار مى‌رود در این ایام صورت گیرد تا امنیت جانى مسافران تامین شود و تعطیلات شادى‌آفرین نوروزى به کام آنها تلخ نشود. از آنجا که بیش از ۵۰ درصد حوادث جاده‌اى کشور در۳۰ کیلومترى مبادى ورودى شهرها رخ مى‌دهد، لازم به نظر مى‌رسد که با استقرار نیروهاى پلیس در فاصله ۳۰ کیلومترى مبادى ورودى و خروجى شهرها میزان این حوادث کاهش یابد. گرچه تلاش براى کاهش تلفات تصادفات جاده‌اى و شهرى یک وظیفه ملى است و باید تمام وزارتخانه‌ها و سازمان‌هاى مسؤول در قبال اتخاذ اقدامات پیشگیرانه بکوشند، اما نمى‌توان نسبت به این واقعیت بى‌توجه بود که ساماندهى امنیت جاده‌ها و کاهش حوادث جاده‌اى در کشور به بسترسازى فرهنگ درست رانندگى نیازمند است زیرا بخش عمده این حوادث از عادات و رفتارهاى انسانى سرچشمه مى‌گیرد و بخشى از تراژدى جاده‌هاى ایران از رفتارهاى غیرمدنى برمى‌خیزد که نمونه‌هاى آن در رانندگى‌هاى درون شهرى و خیابانى به کرات دیده مى شود. یکى از نمودهاى رفتارهاى دموکراتیک را مى‌توان در شیوه رانندگى افراد جامعه دید که در این شاخص دموکراسى و رفتار مدنى، ایرانیان نمره قابل قبولى ندارند و آمار تکان‌دهنده و تاسف‌برانگیز تعداد کشته‌شدگان حوادث رانندگى شاهدى است بر این مدعا. بسترسازى فرهنگى براى بهبود وضعیت رانندگى در شهرها و جاده‌ها از آن جهت ضرورى است که دسترسى همگانى به جاده‌هاى امن از حقوق شهروندى و شاخصى از برقرارى عدالت اجتماعى است. تامین امنیت جاده‌اى به‌عنوان جزئى مهم از سلامت جامعه نیازمند عزم ملى و برنامه‌ریزى جامع و هماهنگ در بخش‌هاى مختلف دولت مانند وزارتخانه‌هاى بهداشت، راه و ترابرى، نهادهاى آموزشى و اطلاع‌رسانى، نیروهاى انتظامى و سازمان‌هاى غیردولتى است.
بهداشت جاده ای
بحران ایمنى جاده‌اى و مرگ ومیرها،آسیب‌ها و هزینه‌هاى ناشى از حوادث رانندگى یکى از چالش هاى مهم سلامت، بهداشت عمومى و توسعه کشورهاست و قربانیان اصلى آن افرادى هستند که اغلب آنها ۱۵ تا ۴۴ساله و بویژه جوانانند. در ایران حوادث رانندگى دومین علت مرگ ومیر بعد از بیمارى‌هاى قلبی و عروقی را به خود اختصاص مى‌دهد و بیشترین علت مراجعه به مراکز اورژانس و اتاق‌هاى عمل، حوادث رانندگى در اثر عدم ایمنى راه‌هاست. این حوادث موجب از دست رفتن نان‌آور بسیارى از خانواده‌ها شده، همچنین هزینه‌هاى ناشى از سوانح جاده‌اى با استناد به آمار سال ۱۳۸۴ بیش از ۶ هزار میلیارد تومان و برابر با ۵ درصد تولید ناخالص ملى کشور است، در صورتى که میانگین جهانى هزینه‌هاى سوانح جاده‌اى بین یک تا ۲ درصد تولید ناخالص ملى کشورهاست. صرفنظر از هزینه‌هاى اقتصادى و اجتماعى بسیارى که بروز حوادث و سوانح جاده‌اى بر خانواده‌ها و اقتصاد کشور تحمیل مى‌کند، آمار بالاى تصادفات نشان‌دهنده نقض حقوق بشر و سلامت شهروندان است و ضرورى به نظر مى‌رسد با طراحى مناسب جاده‌ها، تصحیح مدیریت حمل ونقل، بهبود استانداردهاى وسایل نقلیه، وضع قوانین و مقررات مناسب و نصب علائم راهنمایى و هشداردهنده، راه‌هاى پیشگیرى از این حوادث مورد توجه جدى قرار گیرند، چرا که تصادفات رانندگى و حوادث جاده‌اى همان‌قدر که قابل پیش‌بینى هستند، قابل پیشگیرى هم هستند. با توجه به افزایش حجم مسافرت در ایام نوروز و بالا رفتن حجم ترافیک و تردد در بیشتر محورهای مواصلاتی کشور که منجر به بروز حوادث جاده‌ای می‌شود سازما‌ن‌ها و ارگان‌های مختلفی چون وزارت راه و ترابری، اورژانس، وزارت راه، پلیس، جمعیت هلال احمر و... به منظور ارائه هر چه بیشتر خدمات به مسافران نوروزی و به منظور کاهش تلفات و خسارات ناشی از تصادفات به صورت شبانه روزی آماده خدمت به مردم هستند.
* کارشناس ارشد ارتباطات
نگاهی به آمارهای هشدار دهنده حوادث جاده‌ای در کشور
سفر با طعم مرگ!
معصومه ملک: درصد بالایی از مرگ‌ومیر‌های ناخواسته امروزی را حوادث ناشی از رانندگی ایجاد می‌کنند که به عنوان سانحه زیست محیطی به شمار می‌آیند و سبب به‌وجود آمدن تلفات جانی و خسارت مالی بسیار زیاد و قابل توجهی می‌شوند که از جمله این موارد می‌توان به افسردگی شدید روحی، اتلاف وقت و صرف نیروهای انسانی و به هدر رفتن سرمایه‌های ملی اشاره کرد. در ایران حوادث و سوانح مختلفی روی می‌دهد که در این میان حوادث رانندگی بیشترین میزان مرگ و میر را به خود اختصاص داده و مهم‌ترین عامل از دست رفتن عمر در ایران به حساب می‌آید، به‌طوری که سال‌هاست ایران حائز رتبه نخستین سوانح جاده‌ای است که نه تنها افتخاری ندارد بلکه مایه تاسف و حتی شرمندگی است. آمارها بیانگر آن است که به طور متوسط هر ۲۰ دقیقه یک انسان جان خود را در حوادث جاده‌ای از دست می‌دهد یا به عبارتى، صرفنظر از تعداد مجروحان و آسیب‌دیدگان تصادفات رانندگى، روزانه ۷۲ نفر در جاده‌هاى کشور کشته مى‌شوند. آخرین آمار مربوط به حوادث جاده‌اى سال‌های گذشته مشخص کند ۲۶ هزار و ۸۸۸ نفر در تصادفات جاده‌اى کشته و ۱۲ هزار نفر مجروح شده‌اند. چنین رقمى ۴۵ برابر میزان آسیب‌دیدگان حوادث رانندگى در کشورهاى صنعتى است و از وقوع فاجعه‌اى پرده برمى‌دارد که هر سال تکرار مى شود، اما هنوز چاره‌اى براى آن اندیشیده نشده است.
هدر دهی سرمایه‌های کشور
فاجعه زمانى عمیق‌تر و جدى‌تر می‌شود که بدانیم آمار جان‌باختگان حوادث جاده‌اى در سال‌هاى گذشته نه تنها کاهش نیافته بلکه ارقام مربوط به آن سیر صعودى هم داشته است. در سال ۱۳۸۱ آمار کشته‌شدگان تصادفات رانندگى نسبت به سال پیش از آن ۹/۱۰ درصد افزایش یافته و به رقم ۲۱ هزار نفر رسیده، اما در همین میزان هم متوقف نشده و در سال ۱۳۸۲ با رشدى ۱۷ درصدى به بیش از ۲۵ هزار نفر رسیده است. در سال 1385 بر اثر تصادفات رانندگی روزانه 85 کشته و 28هزار مجروح داشته‌ایم به‌طوری که روزی 20 میلیارد تومان خسارت مستقیم ناشی از عوامل تصادف به کشور وارد آمد، این در حالی بود که درسال 83 و همزمان با پایان برنامه سوم توسعه 29 درصد کشته در فروردین ماه داشتیم. حدود ۹۰ درصد مسافران و ۸۵ درصد جابه‌جایى بارها از طریق جاده‌هاى کشور انجام مى‌شود، اما استقرار امنیت در این مسیرها از توجه لازم و کافى برخوردار نیست. وجود نقاط حادثه‌خیز با شیب‌هاى نامناسب، پیچ‌هاى تند و غیراستاندارد در کنار معضل فقدان آموزش و فرهنگ ترافیک، رعایت نکردن قوانین و مقررات رانندگى در جاده‌هاى اصلى و فرعى کشور، بى‌توجهى رانندگان بویژه رانندگان وسایل نقلیه‌اى چون اتوبوس و مینى‌بوس به علائم راهنمایى و رانندگى در جاده‌هاى اصلى و فرعى کشور، کیفیت پایین خودروهای تولید داخل، سرعت و سبقت غیرمجاز، عدم آشنایی رانندگان با جاده‌ها، نبستن کمربند ایمنی و ظرفیت کم جاده‌ها از دلایل اصلى بروز حوادث متعدد در سطح جاده‌هاى کشور بوده و هست و هر سال سبب بروز سوانح رانندگى مرگبار و فوت تعداد زیادى از مسافران مى‌شود و هیچ بعید نیست که با ادامه این روند، میزان مرگ و میر ناشى از حوادث جاده‌اى در کشور، امسال به حدود ۳۰ هزار نفر افزایش یابد.
راهکارهای پلیسی
به گفته کارشناسان راهنمایی و رانندگی با 20 کیلومتر سرعت در ساعت 5 درصد،50 کیلومتر در ساعت 45 درصد و 75 کیلومتر سرعت در ساعت 80 درصد خطر مر گ و میر بر اثر حوادث رانندگی افزایش می‌یابد. همچنین کارشناسان معتقدند بیش از 90 درصد حوادث رانندگی بر اثر توجه نداشتن به مقررات راهنمایی و رانندگی روی می‌دهد. برخورد جدى با متخلفان، نصب دوربین‌هاى پیشرفته براى کنترل سرعت، استقرار دائمى گروه‌هاى متعدد پلیس راه و نصب تابلوهاى مربوط به علائم رانندگى در سطح جاده‌ها براى کاهش حوادث رانندگى در کشور حداقل تدابیرى است که انتظار مى‌رود در این ایام صورت گیرد تا امنیت جانى مسافران تامین شود و تعطیلات شادى‌آفرین نوروزى به کام آنها تلخ نشود. از آنجا که بیش از ۵۰ درصد حوادث جاده‌اى کشور در۳۰ کیلومترى مبادى ورودى شهرها رخ مى‌دهد، لازم به نظر مى‌رسد که با استقرار نیروهاى پلیس در فاصله ۳۰ کیلومترى مبادى ورودى و خروجى شهرها میزان این حوادث کاهش یابد. گرچه تلاش براى کاهش تلفات تصادفات جاده‌اى و شهرى یک وظیفه ملى است و باید تمام وزارتخانه‌ها و سازمان‌هاى مسؤول در قبال اتخاذ اقدامات پیشگیرانه بکوشند، اما نمى‌توان نسبت به این واقعیت بى‌توجه بود که ساماندهى امنیت جاده‌ها و کاهش حوادث جاده‌اى در کشور به بسترسازى فرهنگ درست رانندگى نیازمند است زیرا بخش عمده این حوادث از عادات و رفتارهاى انسانى سرچشمه مى‌گیرد و بخشى از تراژدى جاده‌هاى ایران از رفتارهاى غیرمدنى برمى‌خیزد که نمونه‌هاى آن در رانندگى‌هاى درون شهرى و خیابانى به کرات دیده مى شود. یکى از نمودهاى رفتارهاى دموکراتیک را مى‌توان در شیوه رانندگى افراد جامعه دید که در این شاخص دموکراسى و رفتار مدنى، ایرانیان نمره قابل قبولى ندارند و آمار تکان‌دهنده و تاسف‌برانگیز تعداد کشته‌شدگان حوادث رانندگى شاهدى است بر این مدعا. بسترسازى فرهنگى براى بهبود وضعیت رانندگى در شهرها و جاده‌ها از آن جهت ضرورى است که دسترسى همگانى به جاده‌هاى امن از حقوق شهروندى و شاخصى از برقرارى عدالت اجتماعى است. تامین امنیت جاده‌اى به‌عنوان جزئى مهم از سلامت جامعه نیازمند عزم ملى و برنامه‌ریزى جامع و هماهنگ در بخش‌هاى مختلف دولت مانند وزارتخانه‌هاى بهداشت، راه و ترابرى، نهادهاى آموزشى و اطلاع‌رسانى، نیروهاى انتظامى و سازمان‌هاى غیردولتى است.
بهداشت جاده ای
بحران ایمنى جاده‌اى و مرگ ومیرها،آسیب‌ها و هزینه‌هاى ناشى از حوادث رانندگى یکى از چالش هاى مهم سلامت، بهداشت عمومى و توسعه کشورهاست و قربانیان اصلى آن افرادى هستند که اغلب آنها ۱۵ تا ۴۴ساله و بویژه جوانانند. در ایران حوادث رانندگى دومین علت مرگ ومیر بعد از بیمارى‌هاى قلبی و عروقی را به خود اختصاص مى‌دهد و بیشترین علت مراجعه به مراکز اورژانس و اتاق‌هاى عمل، حوادث رانندگى در اثر عدم ایمنى راه‌هاست. این حوادث موجب از دست رفتن نان‌آور بسیارى از خانواده‌ها شده، همچنین هزینه‌هاى ناشى از سوانح جاده‌اى با استناد به آمار سال ۱۳۸۴ بیش از ۶ هزار میلیارد تومان و برابر با ۵ درصد تولید ناخالص ملى کشور است، در صورتى که میانگین جهانى هزینه‌هاى سوانح جاده‌اى بین یک تا ۲ درصد تولید ناخالص ملى کشورهاست. صرفنظر از هزینه‌هاى اقتصادى و اجتماعى بسیارى که بروز حوادث و سوانح جاده‌اى بر خانواده‌ها و اقتصاد کشور تحمیل مى‌کند، آمار بالاى تصادفات نشان‌دهنده نقض حقوق بشر و سلامت شهروندان است و ضرورى به نظر مى‌رسد با طراحى مناسب جاده‌ها، تصحیح مدیریت حمل ونقل، بهبود استانداردهاى وسایل نقلیه، وضع قوانین و مقررات مناسب و نصب علائم راهنمایى و هشداردهنده، راه‌هاى پیشگیرى از این حوادث مورد توجه جدى قرار گیرند، چرا که تصادفات رانندگى و حوادث جاده‌اى همان‌قدر که قابل پیش‌بینى هستند، قابل پیشگیرى هم هستند. با توجه به افزایش حجم مسافرت در ایام نوروز و بالا رفتن حجم ترافیک و تردد در بیشتر محورهای مواصلاتی کشور که منجر به بروز حوادث جاده‌ای می‌شود سازما‌ن‌ها و ارگان‌های مختلفی چون وزارت راه و ترابری، اورژانس، وزارت راه، پلیس، جمعیت هلال احمر و... به منظور ارائه هر چه بیشتر خدمات به مسافران نوروزی و به منظور کاهش تلفات و خسارات ناشی از تصادفات به صورت شبانه روزی آماده خدمت به مردم هستند.
* کارشناس ارشد ارتباطات
ارسال نظر
پربیننده