امروز (11 نوامبر) برابر است با چهارمین سالگرد کشته شدن«مصطفی عقاد» کارگردان و تهیه‌کننده سوری- آمریکایی که در کنار نام‌های دیگری چون «یوسف شاهین» و «عمر شریف» از شناخته شده‌ترین سینماگران دنیای عرب و همچنین سینمای بین‌الملل به شمار می‌آید. شاید در ایران نباشند افرادی که فیلم «محمد رسول الله» را ندیده یا لااقل نام آن را نشنیده باشند، چرا که این فیلم از مهم‌ترین فیلم‌های ساخته شده پیرامون تاریخ صدر اسلام است و شاید این، یکی از دلایلی است که این ساخته عقاد از نظر دفعات نمایش از تلویزیون ایران هم در میان آثار خارجی رکورددار است.
«مصطفی عقاد» در نخستین روز جولای سال 1930 و در شهر حلب سوریه متولد شد. علاقه به سینما از همان دوران کودکی در وی رشد کرد و به همین دلیل بود که او در سن 19 سالگی تصمیم گرفت برای ادامه تحصیل در زمینه کارگردانی و تهیه‌کنندگی سینما عازم ایالات متحده شود. پدرش پیش از رفتن او 200 دلار پول برای خرید بلیت و یک جلد قرآن به وی می‌دهد و به او می‌گوید که این تمام آن چیزی است که از دست او بر می‌آید و به این ترتیب عقاد رهسپار دانشگاه کالیفرنیا در لس‌آنجلس (UCLA) می‌شود. وی سپس برای دریافت مدرک فوق لیسانس به مدت 3 سال در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی (USC) مشغول به تحصیل می‌شود. در USC عقاد موفق شد با کارگردانی به نام «سام پکینپا» آشنا شود و از راهنمایی‌های او استفاده کرده و او را در پروژه‌ای با نام «انقلاب الجزایر» همراهی کند. گرچه این پروژه نتوانست به پرده‌های سینما راه یابد، اما پکینپا تشویق‌های خود را ادامه داد تا زمانی‌که عقاد توانست شغلی را در تلویزیون پیدا کند، اما یکی از درس‌هایی که عقاد در تلویزیون آموخت به زمانی بازمی‌گردد که شبکه‌ای که وی برای آن کار می‌کرد از او خواست به ازای حقوقی بالاتر از گذاشتن نام خود روی پروژه‌ای که انجام داده، صرفنظر کند. به این ترتیب عقاد آموخت که برای یک فیلمساز اسم و رسم ارزش بالاتری نسبت به پول دارد. اما سال 1976 برابر بود با ساخت نخستین فیلم بلند عقاد با نام «پیامبر» (همان فیلمی که در ایران با نام «محمد رسول الله(ص)» شناخته می‌شود)؛ فیلمی که درباره دوران و زندگی پیامبر اسلام(ص) بود و در واقع نوعی مرور بر تاریخ صدر اسلام به حساب می‌آمد. عقاد در این فیلم علاوه‌بر کارگردانی، تهیه‌کنندگی را نیز برعهده داشت و از حضور هنرمندان مطرحی چون آنتونی کوئین و ایرنه پاپاس سود می‌برد. او در مصاحبه‌ای که در همان سال پیرامون ساخت این فیلم انجام داد، گفت: «من این فیلم را ساختم چون یک مساله شخصی برایم بود. درکنار جنبه‌های تولیدی آن به عنوان یک فیلم، «محمد رسول الله» داستان شگفت و درام خاص خودش را برایم داشت... به عنوان یک مسلمان که در غرب زندگی کرده، من این را مسؤولیت و وظیفه خود می‌دانستم که حقیقت را درباره اسلام بگویم. این مذهبی است که 700 میلیون پیرو دارد و با این وجود شناخت خیلی کمی درباره آن وجود دارد که این باعث تعجب من است...» از نکات جالب توجه این فیلم، موسیقی آن بود که توسط «موریس ژار» آهنگساز فرانسوی ساخته شد. این هنرمند چیره‌دست موفق شد نامزدی اسکار بهترین موسیقی فیلم را برای این اثر از آن خود کند. همچنین همزمان با این فیلم یک نسخه با ایفای نقش بازیگران عرب نیز تولید شد به صورتی که بعد از نقش آفرینی هنرپیشه‌های نسخه انگلیسی، بازیگران عرب در صحنه حضور پیدا می‌کردند و به ایفای نقش می‌پرداختند.
مصطفی عقاد 2 سال بعد در تولید فیلم دیگری با نام «هالووین» همکاری می‌کند و در مقام یکی از تهیه‌کننده‌های آن ظاهر می‌شود. این فیلم از جمله فیلم‌های ترسناک به شمار می‌رفت و در نوع خود از فیلم‌های تاثیرگذار آن زمان محسوب می‌شد. تاثیر عقاد در ساخت سری فیلم‌های هالووین تا حدی بود که او را پدربزرگ فیلم‌های هالووین می‌نامیدند. اما دیگر اثر قابل توجه عقاد «شیر صحرا» (1980) نام داشت که مانند «محمد رسول الله» از حضور آنتونی کوئین و ایرنه پاپاس سود می‌برد. این فیلم زندگی عمر مختار را به تصویر می‌کشید که با نیروهای ایتالیایی بنیتو موسیلینی در صحرای لیبی به مبارزه پرداخته بود. این کارگردان همچنین تصمیم داشت تهیه‌کنندگی فیلمی درباره صلاح الدین ایوبی و جنگ‌های صلیبی را با بازی شان کانری آغاز کند. بودجه‌ای که برای تولید این پروژه در نظر گرفته شده بود حدود 80 میلیون دلار بود و این درحالی بود که فیلمنامه آن نیز در وضعیت آماده‌ای برای تولید بسر می‌برد. وی به مدت یک دهه در تلاش بود تا نظر حامیان مالی را برای تولید این فیلم جلب کند، اما موفق نشد تا بودجه موردنیاز آن را تامین کند و این پروژه برای همیشه ناتمام ماند.
عقاد سرانجام در روز نهم نوامبر سال 2005 و زمانی‌که در هتلی در شهر امان اردن بسر می‌برد، بر اثر یک اقدام تروریستی بشدت مجروح شد. در زمان وقوع این تراژدی دختر 34 ساله عقاد در کنار وی بود که در نتیجه این حمله تروریستی و در همان لحظه جان خود را از دست داد. عقاد هم به بیمارستان منتقل شد و 2 روز بعد (مصادف با 11 نوامبر) بر اثر شدت جراحات وارده به شهادت رسید. به‌یاد «مصطفی عقاد»
خالق «محمد رسول‌الله(ص)» فیلمساز شهید
امروز (11 نوامبر) برابر است با چهارمین سالگرد کشته شدن«مصطفی عقاد» کارگردان و تهیه‌کننده سوری- آمریکایی که در کنار نام‌های دیگری چون «یوسف شاهین» و «عمر شریف» از شناخته شده‌ترین سینماگران دنیای عرب و همچنین سینمای بین‌الملل به شمار می‌آید. شاید در ایران نباشند افرادی که فیلم «محمد رسول الله» را ندیده یا لااقل نام آن را نشنیده باشند، چرا که این فیلم از مهم‌ترین فیلم‌های ساخته شده پیرامون تاریخ صدر اسلام است و شاید این، یکی از دلایلی است که این ساخته عقاد از نظر دفعات نمایش از تلویزیون ایران هم در میان آثار خارجی رکورددار است.
«مصطفی عقاد» در نخستین روز جولای سال 1930 و در شهر حلب سوریه متولد شد. علاقه به سینما از همان دوران کودکی در وی رشد کرد و به همین دلیل بود که او در سن 19 سالگی تصمیم گرفت برای ادامه تحصیل در زمینه کارگردانی و تهیه‌کنندگی سینما عازم ایالات متحده شود. پدرش پیش از رفتن او 200 دلار پول برای خرید بلیت و یک جلد قرآن به وی می‌دهد و به او می‌گوید که این تمام آن چیزی است که از دست او بر می‌آید و به این ترتیب عقاد رهسپار دانشگاه کالیفرنیا در لس‌آنجلس (UCLA) می‌شود. وی سپس برای دریافت مدرک فوق لیسانس به مدت 3 سال در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی (USC) مشغول به تحصیل می‌شود. در USC عقاد موفق شد با کارگردانی به نام «سام پکینپا» آشنا شود و از راهنمایی‌های او استفاده کرده و او را در پروژه‌ای با نام «انقلاب الجزایر» همراهی کند. گرچه این پروژه نتوانست به پرده‌های سینما راه یابد، اما پکینپا تشویق‌های خود را ادامه داد تا زمانی‌که عقاد توانست شغلی را در تلویزیون پیدا کند، اما یکی از درس‌هایی که عقاد در تلویزیون آموخت به زمانی بازمی‌گردد که شبکه‌ای که وی برای آن کار می‌کرد از او خواست به ازای حقوقی بالاتر از گذاشتن نام خود روی پروژه‌ای که انجام داده، صرفنظر کند. به این ترتیب عقاد آموخت که برای یک فیلمساز اسم و رسم ارزش بالاتری نسبت به پول دارد. اما سال 1976 برابر بود با ساخت نخستین فیلم بلند عقاد با نام «پیامبر» (همان فیلمی که در ایران با نام «محمد رسول الله(ص)» شناخته می‌شود)؛ فیلمی که درباره دوران و زندگی پیامبر اسلام(ص) بود و در واقع نوعی مرور بر تاریخ صدر اسلام به حساب می‌آمد. عقاد در این فیلم علاوه‌بر کارگردانی، تهیه‌کنندگی را نیز برعهده داشت و از حضور هنرمندان مطرحی چون آنتونی کوئین و ایرنه پاپاس سود می‌برد. او در مصاحبه‌ای که در همان سال پیرامون ساخت این فیلم انجام داد، گفت: «من این فیلم را ساختم چون یک مساله شخصی برایم بود. درکنار جنبه‌های تولیدی آن به عنوان یک فیلم، «محمد رسول الله» داستان شگفت و درام خاص خودش را برایم داشت... به عنوان یک مسلمان که در غرب زندگی کرده، من این را مسؤولیت و وظیفه خود می‌دانستم که حقیقت را درباره اسلام بگویم. این مذهبی است که 700 میلیون پیرو دارد و با این وجود شناخت خیلی کمی درباره آن وجود دارد که این باعث تعجب من است...» از نکات جالب توجه این فیلم، موسیقی آن بود که توسط «موریس ژار» آهنگساز فرانسوی ساخته شد. این هنرمند چیره‌دست موفق شد نامزدی اسکار بهترین موسیقی فیلم را برای این اثر از آن خود کند. همچنین همزمان با این فیلم یک نسخه با ایفای نقش بازیگران عرب نیز تولید شد به صورتی که بعد از نقش آفرینی هنرپیشه‌های نسخه انگلیسی، بازیگران عرب در صحنه حضور پیدا می‌کردند و به ایفای نقش می‌پرداختند.
مصطفی عقاد 2 سال بعد در تولید فیلم دیگری با نام «هالووین» همکاری می‌کند و در مقام یکی از تهیه‌کننده‌های آن ظاهر می‌شود. این فیلم از جمله فیلم‌های ترسناک به شمار می‌رفت و در نوع خود از فیلم‌های تاثیرگذار آن زمان محسوب می‌شد. تاثیر عقاد در ساخت سری فیلم‌های هالووین تا حدی بود که او را پدربزرگ فیلم‌های هالووین می‌نامیدند. اما دیگر اثر قابل توجه عقاد «شیر صحرا» (1980) نام داشت که مانند «محمد رسول الله» از حضور آنتونی کوئین و ایرنه پاپاس سود می‌برد. این فیلم زندگی عمر مختار را به تصویر می‌کشید که با نیروهای ایتالیایی بنیتو موسیلینی در صحرای لیبی به مبارزه پرداخته بود. این کارگردان همچنین تصمیم داشت تهیه‌کنندگی فیلمی درباره صلاح الدین ایوبی و جنگ‌های صلیبی را با بازی شان کانری آغاز کند. بودجه‌ای که برای تولید این پروژه در نظر گرفته شده بود حدود 80 میلیون دلار بود و این درحالی بود که فیلمنامه آن نیز در وضعیت آماده‌ای برای تولید بسر می‌برد. وی به مدت یک دهه در تلاش بود تا نظر حامیان مالی را برای تولید این فیلم جلب کند، اما موفق نشد تا بودجه موردنیاز آن را تامین کند و این پروژه برای همیشه ناتمام ماند.
عقاد سرانجام در روز نهم نوامبر سال 2005 و زمانی‌که در هتلی در شهر امان اردن بسر می‌برد، بر اثر یک اقدام تروریستی بشدت مجروح شد. در زمان وقوع این تراژدی دختر 34 ساله عقاد در کنار وی بود که در نتیجه این حمله تروریستی و در همان لحظه جان خود را از دست داد. عقاد هم به بیمارستان منتقل شد و 2 روز بعد (مصادف با 11 نوامبر) بر اثر شدت جراحات وارده به شهادت رسید. ارسال نظر
پربیننده