آزاده صالحی : لابد همین حالا خیلی‌ها به یکدیگر تلفن کرده‌اند و با تعجب و شاید تانی نهیب زده‌اند: راستی! تو هم شنیدی؟ تنها چیزی که از طریق تلفن ما را به یکدیگر وصل می‌کرد،بغض‌هایی بود که راه صدا را مسدود کرده بود و گاه سکوت و صدای بالا کشیدن بینی. حالا مهدی سحابی درگذشته و من چرا دروغ، مبهوت نیستم که چرا رفته، از بس گوشمان امسال به شنیدن کم شدن امثال او عادت کرده است. وقتی سحابی مرد من به ستاره‌ها فکر کردم. اشتباه نشود، ستاره‌های آسمان ارتباطی با او داشتند یا نه این را نمی‌دانم. من به تعداد ستاره‌هایی که در دفترچه تلفنم، کنار هر رفته می‌زدم فکر کردم. وقتی هم که خبر درگذشت او را شنیدم بیش از آنکه تعجب بر من چیره شود، فشار اندوهی را بر شانه‌هایم حس کردم. من فقط یک بار مهدی سحابی را در انتشارات مرکز دیدم.شاید بیش از چند کلمه با هم حرف نزدیم. آن موقع تازه، ترجمه «مرگ قسطی» را خوانده بودم و داشتم برای پول دادن بابت هفت‌گانه «در جست‌وجوی زمان از دست رفته» دو دوتا، چهارتا می‌کردم.
حالا حالاها برای ماندن کار داشت
گیتا گرکانی از دست رفتن سحابی را ضایعه بزرگی برای دوستان و آشنایان او می‌داند. این مترجم می‌گوید: سحابی صرف‌نظر از اینکه یک مترجم باشد، داستان‌نویس خیلی خوبی بود. اما وجوه برجسته او تنها به این چیزها محدود نمی‌شود، او مجسمه‌ساز، نقاش، دوست و انسان فوق‌العاده‌ای بود و راحت‌تر بگویم، کسی نیست که بگوییم می‌شود جای او را به سادگی پر کرد. بسیار سالم و پرانرژی بود و خبر درگذشتش برای من شوک عظیمی بود و قطعا برای هنر ایران، یک ضایعه بزرگ. او حالا حالاها کار داشت که انجام دهد و اصلا مال رفتن نبود.
خویشاوندی شریف
علی‌اصغر حداد که پسرعمه مهدی سحابی است نیز درباره او معتقد است: او هیچ بیماری خاصی نداشت و هر وقت با او روبه‌رو شدیم، سرزنده و شاداب بود. نکته جالب اینکه او توانسته بهترین اثر مارسل پروست را که در ردیف گنجینه آثار ادبی جهان است به فارسی ترجمه کند. اثری که صد سال از عمرش گذشته است. در واقع، ترجمه کار پروست به‌زعم دیگر مترجمان کاری نشدنی بود و سحابی ثابت کرد که ترجمه این کار به بهترین وجه امکان‌پذیر است. این مترجم ادامه می‌دهد: ما بهترین دوستان دوران جوانی یکدیگر بودیم و من واقعا در حیطه ترجمه مدیون او هستم. او بسیار خوش مشرب و فروتن بود و به سادگی می‌شد با او ارتباط برقرار کرد.به کارش اعتقاد داشت و تا پایان عمر بر سر این اعتقاد ماند.
شهامت در ترجمه آثار پروست
مهدی غبرایی نیز از دیگر مترجمانی است که درباره مهدی سحابی حرف می‌زند.او از سحابی به عنوان مترجم شاخص نسل خود یاد می‌کند و می‌گوید: او ترجمه را از سال 1355 شروع کرد و همان‌طور که لابد دیگران درباره‌اش گفتند، «درجست‌وجوی زمان از دست رفته» بهترین ترجمه او در کارنامه کاری‌اش به شمار می‌رود.
در واقع، سحابی با ترجمه این کار شهامت به خرج داد. کاری که آن زمان هیچ یک از مترجمان این شهامت را نداشتند. من در گفت‌و‌گویی که در تاریخ شفاهی با من انجام شده است نیز درباره سحابی و وجوه شخصیتی و کاری‌اش مفصل صبحت کرده‌ام. با وجود اینکه زبان ترجمه او زبان فرانسه بود اما توانست با ترجمه‌هایش به نوعی به فرهنگ سازی نیز بپردازد. بویژه درباره اثر فردينان سلین که نویسنده سنت‌شکنی به شمار می‌رفت و او توانست این نویسنده را بخوبی به مخاطبان معرفی کند. علاوه بر اینها، «سرخ و سیاه» و «مادام بواری» نیز درخشان‌ترین ترجمه‌های او را تشکیل می‌دهند.
تسلط به ترجمه
محمود حسینی‌زاد نیز می‌گوید: او مترجم خوبی بود. نه از این نظر که حالا دیگر درمیان ما نیست و ما ایرانی‌ها عادت داریم بعد از مرگ به تعریف کردن درباره دیگران بپردازیم. از این نظر که سحابی واقعا جزو معدود مترجمانی بود که می‌کوشید نویسندگان ناشناخته را از رهگذر ترجمه به مردم معرفی کند. سلین یکی از نویسندگانی بود که با ترجمه او به مردم معرفی شد و توانست بازخورد مطلوبی نیز در بر داشته باشد. این مترجم ادامه می‌دهد: من 30 سال پیش با کارهای او آشنا شدم. ضمن اینکه ترجمه‌های او خاصیتی داشت که کمتر مترجمی امروز دارد. یعنی او هر کتاب را با لحن منحصر به همان کتاب ترجمه می‌کرد. مثلا آثار سلین را یک جور و آثار پروست را به شکل دیگر ترجمه می‌کرد. او می‌کوشید راه اصلی ترجمه را بیابد و موفق هم شد. چنانچه آثار به جا مانده از او گواه این ادعاست.
خالق نقاشی‌های مدرن
وقتی به علی‌اکبر صادقی تلفن می‌زنم با خنده می‌گوید: خب! یک روز هم نوبت من است و برای من به دیگران زنگ می‌زنی. او از وجود نوآوری در آثار نقاشی سحابی سخن می‌گوید و تمام تابلوهای او را در ژانر مدرن و قابل قبول قرار می‌دهد.
کار ماندگار
سیامک گلشیری نیز با اشاره به اینکه مجموعه 7جلدی «درجست‌وجوی زمان ازدست رفته» ترجمه‌ای بسیار دقیق و روان است، از مهدی سحابی به خوبی یاد می‌کند. این نویسنده، «بارون درخت‌نشین» با ترجمه زنده یاد سحابی را هم خوانده و می‌گوید: هیچ گاه برخورد نزدیکی با او نداشتم و تنها چند بار با او در نشر نگاه روبه‌رو شدم و به نظرم کاری که درباره ترجمه پروست انجام داد، کار خیلی ماندگاری است.
پرهیز از ترجمه آثار دم‌دستی
جمال میرصادقی از داستان‌نویسان پیشکسوت هم به قدرتمندی سحابی درحیطه ترجمه تاکید می‌کند. او معتقد است: سحابی مترجمی بود که به سراغ کارهای مشکل می‌رفت و هرگز از آثار دم‌دستی به ترجمه نپرداخت. او یکی از معدود مترجمان دقیق بود که اجل، مهلت بیشتری برای فعالیت به او نداد.
اشراف در خلق کلاژ و مجسمه‌های چوبی
کارهای چوبی او قشنگ و شکیل بود. این جمله را صادق تبریزی- هنرمند نقاشیخط می‌گوید. او همچنین از آثار کلاژ سحابی به عنوان بهترین آثار او در حیطه هنرهای تجسمی یاد می‌کند.
نگاه فلسفی در نقاشی
قدرت‌الله عاقلی، مجسمه‌ساز که در بیشتر نمایشگاه‌های مهدی سحابی حضور داشته و مجسمه‌های او را دوست دارد نیز اینگونه می‌گوید: استاد سحابی از آن جایی که تسلط زیادی به زبان فرانسه داشت، می‌توانست بسیاری از آثار فلسفی مانند کار پروست را به نحو احسن به فارسی برگرداند.او در نقاشی هایش عمدتا آبستره کار می‌کرد و پرنده‌های چوبی‌اش درنوع خود بی نظیر بود. نکته بارزی که در کار ایشان وجود داشت این بود که مجسمه‌هایش را بعد از ساختن رنگ می‌کرد. آخرین نمایشگاه او در گالری آریا بود که 30 پرنده را به معرض نمایش عموم گذاشت.
زندگی و آثار
سحابی که همگان او را با ترجمه اثر معروف مارسل پروست یعنی رمان 7 جلدی «در جست‌وجوی زمان ازدست‌رفته» می‌شناسند، متولد سال 1322 در قزوین بود. پس از طی دوره دبیرستان در شهر تهران و ورود به دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در رشته نقاشی، با گذشت مدتی، تحصیل را نیمه‌کاره رها کرد و برای تحصیل در رشته کارگردانی سینما به ایتالیا رفت. تسلط او به زبان‌های ایتالیایی، فرانسوی و انگلیسی سبب شده بود که نویسندگان متفاوتی را به ایرانی‌ها معرفی کند.
«سمبولیسم» چارلز چرویک، «دیوید کاپرفیلد» چارلز دیکنز، «بارون درخت‌نشین» ایتالو کالوینو، «انقلاب مکزیک» ماریو دمیکلی، «مرگ وزیرمختار» یوری تلنبانوف، «دانه زیر برف» اینیاتسیو سیلونه، «مرگ آرتیو کروز» کارلوس فوئنتس، «توفان در مرداب» لئورناردو شیاشا، «خوشی‌ها و روزها»ي مارسل پروست، «همه می‌میرند» سیمون دوبووار، «مزدک» موریس شیماسکو، «تقسیم» پیرو کیارا، «کوه خدا» اری دکوما، «تربیت احساسات» گوستاو فلوبر، «مرگ قسطی» فردینان سلین و «سرخ و سیاه» استاندال از جمله آثاری هستند که در کارنامه ترجمه سحابی به ثبت رسیده‌اند. او همچنین در حوزه تألیف آثاری را خلق کرده است که رمان‌های «ناگهان سیلاب» و «پیچک کاغذی» به همراه مجموعه داستان «خیابان مارگوتا شماره 110» از جمله آنها هستند. هنر نقاشی و برپایی چند دوره نمایشگاه در ایران و دیگر کشورها از دیگر فعالیت‌های مهدی سحابی به شمار می‌روند. او همچنين سابقه فعاليت روزنامه‌نگاري داشته است. مهدی سحابی مترجم، نقاش و مجسمه‌ساز درگذشت
مروری بر آثار و شخصیت سحابی در گفت‌و‌گوی «وطن امروز» با اهالی ادب و هنر
خالق «پرنده‌های چوبی» از قفس آزاد شد
آزاده صالحی : لابد همین حالا خیلی‌ها به یکدیگر تلفن کرده‌اند و با تعجب و شاید تانی نهیب زده‌اند: راستی! تو هم شنیدی؟ تنها چیزی که از طریق تلفن ما را به یکدیگر وصل می‌کرد،بغض‌هایی بود که راه صدا را مسدود کرده بود و گاه سکوت و صدای بالا کشیدن بینی. حالا مهدی سحابی درگذشته و من چرا دروغ، مبهوت نیستم که چرا رفته، از بس گوشمان امسال به شنیدن کم شدن امثال او عادت کرده است. وقتی سحابی مرد من به ستاره‌ها فکر کردم. اشتباه نشود، ستاره‌های آسمان ارتباطی با او داشتند یا نه این را نمی‌دانم. من به تعداد ستاره‌هایی که در دفترچه تلفنم، کنار هر رفته می‌زدم فکر کردم. وقتی هم که خبر درگذشت او را شنیدم بیش از آنکه تعجب بر من چیره شود، فشار اندوهی را بر شانه‌هایم حس کردم. من فقط یک بار مهدی سحابی را در انتشارات مرکز دیدم.شاید بیش از چند کلمه با هم حرف نزدیم. آن موقع تازه، ترجمه «مرگ قسطی» را خوانده بودم و داشتم برای پول دادن بابت هفت‌گانه «در جست‌وجوی زمان از دست رفته» دو دوتا، چهارتا می‌کردم.
حالا حالاها برای ماندن کار داشت
گیتا گرکانی از دست رفتن سحابی را ضایعه بزرگی برای دوستان و آشنایان او می‌داند. این مترجم می‌گوید: سحابی صرف‌نظر از اینکه یک مترجم باشد، داستان‌نویس خیلی خوبی بود. اما وجوه برجسته او تنها به این چیزها محدود نمی‌شود، او مجسمه‌ساز، نقاش، دوست و انسان فوق‌العاده‌ای بود و راحت‌تر بگویم، کسی نیست که بگوییم می‌شود جای او را به سادگی پر کرد. بسیار سالم و پرانرژی بود و خبر درگذشتش برای من شوک عظیمی بود و قطعا برای هنر ایران، یک ضایعه بزرگ. او حالا حالاها کار داشت که انجام دهد و اصلا مال رفتن نبود.
خویشاوندی شریف
علی‌اصغر حداد که پسرعمه مهدی سحابی است نیز درباره او معتقد است: او هیچ بیماری خاصی نداشت و هر وقت با او روبه‌رو شدیم، سرزنده و شاداب بود. نکته جالب اینکه او توانسته بهترین اثر مارسل پروست را که در ردیف گنجینه آثار ادبی جهان است به فارسی ترجمه کند. اثری که صد سال از عمرش گذشته است. در واقع، ترجمه کار پروست به‌زعم دیگر مترجمان کاری نشدنی بود و سحابی ثابت کرد که ترجمه این کار به بهترین وجه امکان‌پذیر است. این مترجم ادامه می‌دهد: ما بهترین دوستان دوران جوانی یکدیگر بودیم و من واقعا در حیطه ترجمه مدیون او هستم. او بسیار خوش مشرب و فروتن بود و به سادگی می‌شد با او ارتباط برقرار کرد.به کارش اعتقاد داشت و تا پایان عمر بر سر این اعتقاد ماند.
شهامت در ترجمه آثار پروست
مهدی غبرایی نیز از دیگر مترجمانی است که درباره مهدی سحابی حرف می‌زند.او از سحابی به عنوان مترجم شاخص نسل خود یاد می‌کند و می‌گوید: او ترجمه را از سال 1355 شروع کرد و همان‌طور که لابد دیگران درباره‌اش گفتند، «درجست‌وجوی زمان از دست رفته» بهترین ترجمه او در کارنامه کاری‌اش به شمار می‌رود.
در واقع، سحابی با ترجمه این کار شهامت به خرج داد. کاری که آن زمان هیچ یک از مترجمان این شهامت را نداشتند. من در گفت‌و‌گویی که در تاریخ شفاهی با من انجام شده است نیز درباره سحابی و وجوه شخصیتی و کاری‌اش مفصل صبحت کرده‌ام. با وجود اینکه زبان ترجمه او زبان فرانسه بود اما توانست با ترجمه‌هایش به نوعی به فرهنگ سازی نیز بپردازد. بویژه درباره اثر فردينان سلین که نویسنده سنت‌شکنی به شمار می‌رفت و او توانست این نویسنده را بخوبی به مخاطبان معرفی کند. علاوه بر اینها، «سرخ و سیاه» و «مادام بواری» نیز درخشان‌ترین ترجمه‌های او را تشکیل می‌دهند.
تسلط به ترجمه
محمود حسینی‌زاد نیز می‌گوید: او مترجم خوبی بود. نه از این نظر که حالا دیگر درمیان ما نیست و ما ایرانی‌ها عادت داریم بعد از مرگ به تعریف کردن درباره دیگران بپردازیم. از این نظر که سحابی واقعا جزو معدود مترجمانی بود که می‌کوشید نویسندگان ناشناخته را از رهگذر ترجمه به مردم معرفی کند. سلین یکی از نویسندگانی بود که با ترجمه او به مردم معرفی شد و توانست بازخورد مطلوبی نیز در بر داشته باشد. این مترجم ادامه می‌دهد: من 30 سال پیش با کارهای او آشنا شدم. ضمن اینکه ترجمه‌های او خاصیتی داشت که کمتر مترجمی امروز دارد. یعنی او هر کتاب را با لحن منحصر به همان کتاب ترجمه می‌کرد. مثلا آثار سلین را یک جور و آثار پروست را به شکل دیگر ترجمه می‌کرد. او می‌کوشید راه اصلی ترجمه را بیابد و موفق هم شد. چنانچه آثار به جا مانده از او گواه این ادعاست.
خالق نقاشی‌های مدرن
وقتی به علی‌اکبر صادقی تلفن می‌زنم با خنده می‌گوید: خب! یک روز هم نوبت من است و برای من به دیگران زنگ می‌زنی. او از وجود نوآوری در آثار نقاشی سحابی سخن می‌گوید و تمام تابلوهای او را در ژانر مدرن و قابل قبول قرار می‌دهد.
کار ماندگار
سیامک گلشیری نیز با اشاره به اینکه مجموعه 7جلدی «درجست‌وجوی زمان ازدست رفته» ترجمه‌ای بسیار دقیق و روان است، از مهدی سحابی به خوبی یاد می‌کند. این نویسنده، «بارون درخت‌نشین» با ترجمه زنده یاد سحابی را هم خوانده و می‌گوید: هیچ گاه برخورد نزدیکی با او نداشتم و تنها چند بار با او در نشر نگاه روبه‌رو شدم و به نظرم کاری که درباره ترجمه پروست انجام داد، کار خیلی ماندگاری است.
پرهیز از ترجمه آثار دم‌دستی
جمال میرصادقی از داستان‌نویسان پیشکسوت هم به قدرتمندی سحابی درحیطه ترجمه تاکید می‌کند. او معتقد است: سحابی مترجمی بود که به سراغ کارهای مشکل می‌رفت و هرگز از آثار دم‌دستی به ترجمه نپرداخت. او یکی از معدود مترجمان دقیق بود که اجل، مهلت بیشتری برای فعالیت به او نداد.
اشراف در خلق کلاژ و مجسمه‌های چوبی
کارهای چوبی او قشنگ و شکیل بود. این جمله را صادق تبریزی- هنرمند نقاشیخط می‌گوید. او همچنین از آثار کلاژ سحابی به عنوان بهترین آثار او در حیطه هنرهای تجسمی یاد می‌کند.
نگاه فلسفی در نقاشی
قدرت‌الله عاقلی، مجسمه‌ساز که در بیشتر نمایشگاه‌های مهدی سحابی حضور داشته و مجسمه‌های او را دوست دارد نیز اینگونه می‌گوید: استاد سحابی از آن جایی که تسلط زیادی به زبان فرانسه داشت، می‌توانست بسیاری از آثار فلسفی مانند کار پروست را به نحو احسن به فارسی برگرداند.او در نقاشی هایش عمدتا آبستره کار می‌کرد و پرنده‌های چوبی‌اش درنوع خود بی نظیر بود. نکته بارزی که در کار ایشان وجود داشت این بود که مجسمه‌هایش را بعد از ساختن رنگ می‌کرد. آخرین نمایشگاه او در گالری آریا بود که 30 پرنده را به معرض نمایش عموم گذاشت.
زندگی و آثار
سحابی که همگان او را با ترجمه اثر معروف مارسل پروست یعنی رمان 7 جلدی «در جست‌وجوی زمان ازدست‌رفته» می‌شناسند، متولد سال 1322 در قزوین بود. پس از طی دوره دبیرستان در شهر تهران و ورود به دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در رشته نقاشی، با گذشت مدتی، تحصیل را نیمه‌کاره رها کرد و برای تحصیل در رشته کارگردانی سینما به ایتالیا رفت. تسلط او به زبان‌های ایتالیایی، فرانسوی و انگلیسی سبب شده بود که نویسندگان متفاوتی را به ایرانی‌ها معرفی کند.
«سمبولیسم» چارلز چرویک، «دیوید کاپرفیلد» چارلز دیکنز، «بارون درخت‌نشین» ایتالو کالوینو، «انقلاب مکزیک» ماریو دمیکلی، «مرگ وزیرمختار» یوری تلنبانوف، «دانه زیر برف» اینیاتسیو سیلونه، «مرگ آرتیو کروز» کارلوس فوئنتس، «توفان در مرداب» لئورناردو شیاشا، «خوشی‌ها و روزها»ي مارسل پروست، «همه می‌میرند» سیمون دوبووار، «مزدک» موریس شیماسکو، «تقسیم» پیرو کیارا، «کوه خدا» اری دکوما، «تربیت احساسات» گوستاو فلوبر، «مرگ قسطی» فردینان سلین و «سرخ و سیاه» استاندال از جمله آثاری هستند که در کارنامه ترجمه سحابی به ثبت رسیده‌اند. او همچنین در حوزه تألیف آثاری را خلق کرده است که رمان‌های «ناگهان سیلاب» و «پیچک کاغذی» به همراه مجموعه داستان «خیابان مارگوتا شماره 110» از جمله آنها هستند. هنر نقاشی و برپایی چند دوره نمایشگاه در ایران و دیگر کشورها از دیگر فعالیت‌های مهدی سحابی به شمار می‌روند. او همچنين سابقه فعاليت روزنامه‌نگاري داشته است. ارسال نظر
پربیننده