گروه سیاسی: در شرایطی که مذاکرات هسته‌ای ایران و1+5 در وین در حال برگزاری بود، جان کری، وزیر خارجه آمریکا روز سه‌شنبه 19 فروردین با حضور در کمیته سنا و در پاسخ به سوال‌های سناتور‌ها باز هم از تحریم ایران حتی در شرایط مذاکره سخن گفت. جان کری در این جلسه به صراحت اعلام کرد: در حالی که گفت‌وگو می‌کنیم، ما به اعمال تحریم‌هایی که تحت تاثیر طرح اقدام مشترک نباشند، ادامه می‌دهیم؛ تحریم‌هایی که نه فقط بر سر برنامه اتمی بلکه بر سر حمایت این کشور از تروریسم نیز اعمال می‌شود. همچنین پرونده این کشور را درباره حقوق بشر در هر جایی که بتوانیم، دنبال می‌کنیم. وی همچنین با اشاره به قرارداد نفتی ایران و روسیه تاکید کرد: این مساله بسیار نگران‌کننده است. این کار با مفاد توافق طرح مشترک اقدام مورد حمایت 1+5 تناقض خواهد داشت و سبب شروع تحریم‌های آمریکا علیه نهادها و اشخاصی خواهد شد که در این قرارداد شرکت داشته باشند. به گزارش ایران هسته‌ای، بخشی از پرسش‌های سناتورهای آمریکایی و پاسخ‌های جان کری که به ایران مربوط می‌شود در ادامه می‌آید.
وزیر خارجه آمریکا پیش از طرح سوالات نمایندگان سنا اظهار داشت: هر کشوری خطر ایران مسلح به سلاح اتمی برای منافع امنیت ملی و امنیت متحدان ما را درک می‌کند. از این رو است که ما تا این اندازه در کنار همه شما روی این مساله برای ایجاد یک ائتلاف بین‌المللی برای اعمال تحریم‌ها متمرکز شدیم. از همان روز اول، این دولت هدف سیاست خارجی خود را جلوگیری از رسیدن ایران به سلاح اتمی قرار داد. برای رسیدن به این هدف، ما به صورت روشن گفته‌ایم که از همه عناصر قدرت ملی خود بهره می‌گیریم از جمله گفت‌وگوهای مستقیم با ایران که در حالی که من صحبت می‌کنم، این کار را انجام می‌دهیم. ما با جدیت و چشمان کاملا باز وارد این گفت‌وگوها شده‌ایم. برای همین در حالی که گفت‌وگو می‌کنیم، به اعمال تحریم‌هایی که تحت تاثیر طرح اقدام مشترک نباشند، ادامه می‌دهیم؛ تحریم‌هایی که نه فقط بر سر برنامه اتمی بلکه بر سر حمایت این کشور از تروریسم نیز اعمال می‌شود. همچنین پرونده این کشور را درباره حقوق بشر در هر جایی که بتوانیم، دنبال می‌کنیم. همچنین از ایران می‌خواهیم تا شهروندان آمریکایی، امیر حکمتی و سعید عابدینی را آزاد کند و به تلاش‌های خود برای یافتن رابرت لویستون ادامه می‌دهیم. همه این سه نفر باید در کنار خانواده‌های خود باشند و برای همین، ما همواره این مساله را با هر مقام ایرانی که در تعامل هستیم، مطرح می‌کنیم. اینها برخی از مسائل عمده‌ای هستند که ما هر روز و همزمان دنبال می‌کنیم ولی تنها مسائل مطرح نیستند. ما هر روز، روی مساله سوریه کار می‌کنیم و به دنبال افزایش کمک‌ها به مخالفان میانه‌رو هستیم. همه می‌دانیم که در دنیای امروز، سیاست خارجی همان سیاست اقتصادی و سیاست اقتصادی همان سیاست خارجی است و برای همین سیاست خارجی ما به صورت عمده بر مبنای کمک به صنایع آمریکایی و ایجاد شراکت‌های تازه قرار گرفته تا از دیگر سو، سیاست خارجی ما را نیز پیش ببرد. ما روی دیپلماسی مشترک و رونق و رفاه مشترک متمرکز هستیم.
رابرت منندز: من می‌خواهم صحبت را از ایران و سوالی درباره این کشور آغاز کنم. روز گذشته مقاله‌ای در روزنامه وال‌استریت‌ژورنال خواندم با این عنوان که دولت باراک اوباما درباره گفت‌وگوهای هسته‌ای با ایران نشانه‌های خوش‌بینی بروز داده است، و با وجود موانع عظیم سیاسی و مواضع اتخاذ شده بسیار متفاوت درباره برنامه هسته‌ای ایران در اظهارنظرهای عمومی نوعی احساس مبنی بر پیشرفت و خوش‌بینی وجود دارد و می‌خواهم بگویم که خاستگاه این مطالب کجاست؟ من در مقالات دیگری به نقل از مقامات دولت اوباما که در تدوین سیاست‌ها در مذاکرات هسته‌ای با ایران دخیل هستند، خواندم که اذعان کردند اگر قرار است توافقی حاصل شود باید دو طرف امتیازهای بزرگی بدهند. اگر برچیده شدن کامل مراکز غنی‌سازی اورانیوم ایران، رآکتور اراک مدنظر باشد، حصول مطالبات اولیه غرب امکانپذیر نیست و بعید است غرب بتواند گزارش کاملی از تهران درباره فعالیت‌های مخفی ایران دریافت کند که غرب معتقد است در گذشته وجود داشته است. در ادامه این مقاله آمده است که به جای طرح چنین درخواست‌هایی، گروه 1+5 مدت زمانی را تمدید کند که ایران به فرار هسته‌ای می‌رسد و به ساخت تسلیحات هسته‌ای مبادرت می‌کند و این زمان را بین 6 تا 12 ماه افزایش می‌دهد. فکر نمی‌کنم ما این کارها را برای این هدف انجام دادیم که فقط بتوانیم زمان مطرح را 6 تا 12 ماه طولانی‌تر کنیم زیرا توافقنامه‌ای که در نهایت کل تار و پود رژیم تحریم‌ها را از بین ببرد در مقابل طولانی کردن زمان رسیدن ایران به فرار هسته‌ای به میزان 6 تا 12 ماه از نقطه‌ای که در حال حاضر در آن قرار داریم فاصله چندانی ندارد. و اگر هیچ رژیم تحریمی وجود نداشته باشد و با توجه به اینکه همه تحریم‌هایی که ما دنبال کردیم دست‌کم 6 ماه زمان لازم دارد تا قابل اجرا شود و زمان بیشتر از این لازم است تا عملا به اجرا دربیاید، تنها گزینه‌ای که برای ایالات متحده و رئیس‌جمهور فعلی و دیگر رؤسای جمهور و غرب باقی می‌ماند این است که یا ایران مجهز به تسلیحات هسته‌ای را بپذیرند یا اینکه به گزینه نظامی بیندیشند بنابراین جناب وزیر! می‌خواهم شما بفرمایید که آیا به نظر شما حد موفقیت این وضعیت است یا اینکه معیار موفقیت خطوطی کلی است که در نامه 83 عضو سنا به رئیس‌جمهور آمده است. در این نامه خاطرنشان شده است که ما معتقدیم اگر می‌خواهیم برنامه تسلیحات هسته‌ای ایران را برچینیم و مانع از آن شویم که از مسیر اورانیوم یا پلوتونیوم به بمب اتمی دست پیدا کند، ایران به تاسیسات غنی‌سازی اورانیوم همانند فردو و اراک نیاز ندارد. ما باید اسناد و مدارکی پیدا کنیم مبنی بر اینکه در پارچین چه کارهایی انجام می‌شود. من می‌خواهم کلیات این مساله روشن شود زیرا دولت (آمریکا) خواسته است ما شکیبایی داشته باشیم. اگر قرار است چنین باشد باید پارامترهایی مشخص باشد که در این زمینه مطرح است. می‌خواهم به صورت مشخص بپرسم باید توجه داشت اگر قرار است در نهایت هم دولت آمریکا به توافقی برسد باید به کنگره بیاید و این طرح را در کنگره مطرح کند تا اینکه این طرح به تصویب برسد. با وضع کنونی مفاد قانونی که در حال حاضر وجود دارد باید لغو شود.
جان کری: جناب رئیس، سوال خوبی پرسیده شد و کاملا درست است که در این باره بیشتر صحبت کنیم. در وهله نخست می‌خواهم بگویم که من ابراز خوش‌بینی یا عدم خوش‌بینی نمی‌کنم بلکه می‌گویم نمی‌دانم چه خواهد شد. ما در نیمه راه هستیم. من دیروز با گروه‌مان در وین صحبت کردم. آنها گفت‌وگوهای جدی، کارشناسی، عمیق و مفصل درباره کارهای لازم برای رسیدن به هدف‌هایمان انجام می‌دهند تا اینکه ثابت شود این برنامه صلح‌آمیز است. فکر می‌کنم باید به این نکته اشاره کنم که همه می‌دانند ما در حال حاضر در قالب بازه زمانی حرکت می‌کنیم که درباره به‌اصطلاح فرار هسته‌ای برای مدت 2 ماه مطرح است. این مساله شناخته شده است. نمی‌خواهم بگویم که ما به تمدید این زمان به مدت 6 تا 12 ماه راضی خواهیم بود یا اینکه حتی این زمان بیشتر شود. باید به خاطر داشت که فرار هسته‌ای به معنای آن است که آنها تصمیم بگیرند تا به سرعت از رژیم موجود فرار کنند و آشکارا به سمت غنی‌سازی به میزان کافی بروند تا اینکه موادی به اندازه کافی تولید کنند تا یک بمب (هسته‌ای) بسازند. این معنای فرار هسته‌ای است. این به معنای آن نیست که آنها کلاهک دارند یا سامانه پرتاب دارند یا ظرفیت آزمایش یا امثال آن را دارا هستند. بلکه فقط به معنای آن است که موادی داشته باشند که برای ساخت یک بمب لازم است بدون آنکه ظرفیتی داشته باشند که این بمب را شلیک کنند یا پرتاب کنند یا ساز و کاری برای این کار داشته باشند یا دیگر تجهیزات لازم برای این کار را داشته باشند. ما ظرفیت فوق‌العاده‌ای داریم و سامانه‌هایی داریم که می‌توانیم با آن متوجه شویم آنها چه کار می‌کنند. ما فعلا در مرحله اجرای طرح مشترک اقدام هستیم. ما در فردو بازرسی می‌کنیم حال آنکه قبلا هرگز در این مکان امکان حضور نداشتیم. ما در نطنز بازرسی می‌کنیم که قبلا در آنجا حضور نداشتیم. ما به صورت هرازگاهی که یک یا چند بار در یک یا چند ماه است از تاسیسات اراک دیدن می‌کنیم. آنها نمی‌توانند هیچ چیزی را وارد تاسیسات اراک کنند تا این مرکز را تکمیل و به بهره‌برداری برسانند. ما انبارهای سانتریفیوژ آنها را بازرسی می‌کنیم. ما از معادن آنها و مراکز نورد (اورانیوم) آنها بازرسی می‌کنیم، بنابراین می‌بینیم که ما امکان بسیار زیادی برای پی بردن به اقدامات آنها داریم. از این رو به احتمال زیاد در پایان این روند امیدوار هستیم بتوانیم با توافقنامه‌ای نزد شما بیاییم که جامع‌ترین و وسیع‌ترین روند راستی‌آزمایی ممکن را دارا باشد. تا اینکه بدانیم آنها چه کار می‌کنند بنابراین وقتی از تعداد ماه‌ها (برای رسیدن به فرار هسته‌ای) صحبت می‌کنیم باید بدانیم که آنها هنوز به این مرحله نرسیده‌اند. باید به این نکته توجه داشت اگر آنها تصمیم بگیرند که به فرار هسته‌ای برسند تحریم‌ها وضع را متفاوت نخواهد کرد. اگر آنها به صورت علنی به سمت فرار هسته‌ای بروند و توافقنامه را نقض کنند و غنی‌سازی کنند، آنها تصمیمی اتخاذ می‌کنند که عواقب بسیار عظیمی دارد و احتمال زیاد مطرح این است که ما به سرعت به این اقدام پاسخ خواهیم داد.
رابرت منندز: جناب وزیر! می‌خواهم با شما صادقانه صحبت کنم. اگر نتیجه نهایی این باشد که به فرصت 6 تا 12 ماهه (در طولانی کردن زمان رسیدن ایران به فرار هسته‌ای) دست پیدا کنیم باید بدانیم در این مدت رژیم تحریم‌ها نیز تحلیل می‌رود. البته منظور زمانی است که آنها تصمیم بگیرند به سمت فرار هسته‌ای بروند. علت آنکه آنها سر میز مذاکرات حاضر شدند نیز همین رژیم تحریم‌ها بوده است. براساس اقدامی که ما صورت می‌دهیم آنها محاسبه خواهند کرد که چنین تصمیمی بگیرند یا خیر و تصمیم خواهند گرفت که عواقب این کار برای اقتصاد کشور به چه صورت است. نگرانی آیت‌الله‌ها درباره تغییر رژیم بوده است اعم از اینکه این کار به چه صورت انجام شود یا از داخل کشور باشد. آنها به نقش عامل کاتالیزور اقتصادی در این زمینه توجه دارند. اگر هدف طولانی کردن این مدت برای 6 تا 12 ماه است می‌دانم که شما به این نکته اشاره کردید و گفتید که این زمان از 2 ماه قابل توجه‌تر است اما نکته اصلی این است که امیدوارم ما در نهایت به این نقطه نرسیم. با توجه به ظرفیت تحقیق و توسعه آنها که هنوز هم پیش می‌رود یعنی درست زمانی که گفت‌وگوها در جریان است آنها می‌توانند سانتریفیوژهای پیشرفته‌تری بسازند و زمان رسیدن به نقطه مذکور (فرار هسته‌ای) برای آنها کمتر شود و با سرعت بیشتری این کار را انجام دهند. باید به توسعه موشکی آنها نیز توجه داشت. همه این مولفه‌ها نگران‌کننده هستند. این وضع بسیار متفاوت از وضعی است که آغاز کردیم و به ما گفته می‌شد که به چه سمتی حرکت می‌کنیم، بسیاری از اعضای سنا نیز در این باره با ما همراه شدند. آیا دولت می‌خواهد در نهایت در صورت حصول به توافق نهایی به نزد کنگره بیاید تا اینکه برخی از قوانینی برداشته شود که لازم است برداشته شود؟
جان کری: بی‌تردید همینطور است، جناب رئیس! براساس قانون ما موظف هستیم این کار را انجام بدهیم. ما باید اینگونه عمل کنیم. کاملا روشن است کاری که ما انجام می‌دهیم این است که این طرح را در نهایت با موافقت کنگره به تصویب برسانیم. دولت کاملا این نکته را درک می‌کند. اجازه بفرمایید نکته‌ای را به سرعت بیان کنم. همه نکاتی که شما مطرح کردید مطالبی مطرح هستند به این معنی که بخشی از گفت‌وگوهای جاری است. تحقیقات، نوع تحقیقات، و بویژه تحقیقات روی کلاهک‌ها موضوع گفت‌وگو است. موضوع رآکتور اراک نیز مطرح است. ما به صراحت گفته‌ایم که هیچ مشروعیتی برای وجود یک مرکز رآکتور پلوتونیوم تمام‌عیار وجود ندارد. هیچ توجیهی برای این کار وجود ندارد. آنها می‌گویند از این مرکز برای بخش خصوصی استفاده خواهد شد. باید به این مسائل رسیدگی شود. این مسائل در مذاکرات مطرح است.
رابرت منندز: با صحبت شما موافق هستم اما باید توجه داشت در ابتدای کار به ما گفته شد این برنامه برچیده خواهد شد. اما حالا به ما گفته می‌شود هدف متفاوتی برای آن طراحی می‌شود. آنها در حوزه‌های دیگر هم در حال پیشرفت هستند. اجازه دهید سوال آخر را از شما بپرسم.
جان کری: اجازه بفرمایید شفاف بیان کنم جناب رئیس! در متن طرح مشترک اقدام تصریح شده که هیچ چیزی مورد توافق نخواهد بود مگر آنکه درباره همه چیز توافق شود. این طرح همانند یک طرح با اجزای مختلف است که همه اجزای آن باید در کنار هم قرار بگیرند. من به شما اطمینان خاطر می‌دهم که ما تلاش می‌کنیم تا طولانی‌ترین زمان ممکن درباره رسیدن به فرار هسته‌ای را به دست بیاوریم. گزینه‌های متفاوتی وجود دارد مبنی بر اینکه چگونه می‌توان این کار را انجام داد اما نکته مهم این است که رآکتور آب سنگین پلوتونیوم برای این کار لازم نیست. این نکته حیاتی است.
رابرت منندز: سوال آخر را می‌خواهم بپرسم. سوال من درباره روسیه است. شاهد آن بوده‌ایم که روسیه بخشی مستمر در رسیدن به توافق بوده است و اگر این توافق نقض شود بی‌تردید می‌توان تحریم‌ها را اعمال کرد. سوال من این است که اگر واقعا چنین توافقی نقض شود آیا دولت ایالات متحده قصد دارد تحریم‌هایی اعمال کند؟ به این مساله از منظر روابط‌مان با روسیه نگاه می‌کنم. ما با روس‌ها در ماه سپتامبر ملاقات کردیم تا درباره سوریه توافقی را میانجیگری کنیم. بحران انسانی در سوریه در حال وخیم‌تر شدن است، روند نابودی تسلیحات شیمیایی سوریه نیز با تاخیر همراه شده است. ما با مقام‌های روسیه درباره ایران نیز رایزنی‌هایی داشتیم. ایران و روسیه در حال گفت‌وگو درباره قراردادهای نفتی هستند که ارزش آن حدود 20 میلیارد دلار است. روسیه منطقه کریمه را به خاک خود ملحق کرده است و به بی‌ثبات کردن اوکراین مشغول است. با چنین اوصافی می‌خواهم بپرسم که در نوع روابطی که با روسیه بویژه درباره ایران داریم اما در عین حال فراتر از ایران نیز هست، آیا پیامدهایی برای وضع کنونی (نقض احتمالی توافق) در نظر گرفته شده است؟ باید توجه داشت که روسیه کشوری است که ما باید با آن تعامل داشته باشیم. من این نکته را درک می‌کنم اما در عین حال باید بدانیم که روسیه به صورتی اقدام می‌کند که برخلاف همه منافع ما است.
جان کری: جناب رئیس! واقعیت مطرح این است که روابط با روسیه هم مقاطعی از مناقشات به وجود می‌آورد و هم مقاطعی از همکاری را، این واقعیت است. ما در موقعیتی نیستیم که نتوانیم (با روسیه) تعامل کنیم. ما باید در مقاطعی با هم تعامل داشته باشیم. ریگان با گورباچف تعامل داشت. نیکسون با مائو تعامل کرد. واقعیت جهان نیز همین است. ما تلاش می‌کنیم به سمت جلو حرکت کنیم.
رابرت منندز: من چالش‌های پیش رو را درک می‌کنم اما می‌خواهم بپرسم اگر چنین توافقی به صورت آشکارا نقض شود و رژیم تحریم‌ها نقض شود، آیا علیه ایران و روسیه تحریمی اعمال خواهد شد. لزومی ندارد به ایرانی‌ها یا روس‌ها بگوییم که چنین اقدامی مشمول تحریم خواهد بود.
جان کری: جناب رئیس! ما به صراحت نگرانی‌های خود را درباره توافق نفت در برابر کالا (بین ایران و روسیه) به هر دو طرف اعلام کرده‌ایم. همانطور که شما اشاره کردید این مساله بسیار نگران‌کننده است این کار با مفاد توافق طرح مشترک اقدام مورد حمایت 1+5 تناقض خواهد داشت. بله! این کار سبب شروع تحریم‌های آمریکا علیه نهادها و اشخاصی خواهد شد که در این قرارداد شرکت داشته باشند.