۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۰:۵۰

باکلمه

نقد کسی که اهل بده و بستان و معامله و خرید و فروش باشد بلافاصله با شنیدن این واژه به یاد کلمه «نسیه»‌می‌افتد و عده‌ای که تا اندکی اهل ذوق باشند به جمله‌هایی مثل «فقط نقد، نسیه ممنوع»، «این نقد بگیر و دست از آن نسیه بدار» و جمله‌های دیگر که همگی مقابل نسیه قرار می‌گیرند، اما مقوله مهم‌تر این واژه «بررسی و تحلیل و آشکار ساختن حسن و عیب» است که در زمینه‌های گوناگون کاربرد جدی دارد بویژه دوره معاصر که در همه جوامع نقد در زمینه‌های سیاسی، اجتماعی، روانشناسی و بویژه ادبی بسیار فعال و به عنوان یک نوع ادبی شناخته شده است. در ایران شاید از دیرباز نقد به عنوان یک عیار یا محک برای تمایز طلای خالص از ناخالص که نهایتا آثار خوب و بد از هم جدا می‌شوند، به كار برده شده است. حافظ می‌گوید: خوش بود گر محک تجربه آید به میان / تا سیه‌روی شود هرکه در او غش باشد که اشاره به همین برخورد با نقد در گذشته است، اما این ژانر ادبی نخستین‌بار در قرن 13 در پی آشنایی ایرانیان با فرهنگ اروپا در ایران متداول شد. روشنفکران آن دوره پس از بازگشت از اروپا بر آن بودند که در اروپا (یوروپ) آنچه عامل پیشرفت است علمی به نام قرتیکا یا کرتیکا (همان نقد) است. با این دیدگاه به نقد و نظر به آثار گذشتگان پرداختند و کتاب‌هایی چون کلیله و دمنه، گلستان، زین‌الاخبار و امثالهم را در زمان معاصر بیکار و بی‌کارکرد خواندند و تأکید می‌کردند که باید برای مردم امروز با زبان و موضوع امروز حرف زد. رفته‌رفته افرادي چون استاد بهار در انجمن دانشکده و نیما در حرف‌های همسایه نقد نوین را به صورت اعتدالی و منطقی پی گرفتند و امروزه در ادامه همین شخصیت‌ها و دیگران نقد به عنوان یک علم شناخته و دارای پیروان و نظریه‌پردازانی شده است و در دانشگاه‌ها 2 واحد به عنوان درس تخصصی برای رشته ادبیات تدریس می‌شود. از دیگر کسانی که در دوره پهلوی اول و دوم نقد را جدی‌تر پی گرفتند، ضیاء هشترودی، لطفعلی صورتگر، هدایت، اخوان ثالث، مینوی، شفیعی‌کدکنی، زرین‌کوب، محمد حقوقی، سیروس شمیسا، عبدالعلی دستغیب و بسیاری دیگر هستند که امید است نقد از معنا و مقصود اصلی چندان خارج نشود، اما غرض از طرح این واژه آنجاست که متأسفانه در جامعه ما نقد با 2 چیز خلط شده است؛ اول عیب‌جویی برخی که امر بر آنها مشتبه شده است بررسی و نقد یعنی بیان ایراد‌ها و عیوب و گاه تخریب و تخطئه اثر و صاحب اثر اما باید دانست که یک منتقد حرفه‌ای حداقل باید سال‌ها فقط مطالعه کند و آثار گوناگون را اصطلاحا شخم بزند و حتی با آثار کشور‌های دیگر نیز آشنا باشد و دوم «غر زدن»‌ که متأسفانه در جامعه فراوان دیده می‌شود. نقد بیان حسن و عیب همراه با آگاهی، سند و مدرک است نه آنچه را که احساس فرد دستور می‌دهد و عموما به اشتباه و غلط ختم می‌شود، باور کنیم. جامعه‌ای که از نقد سالم محروم است و در مقابل روحیه نقد‌پذیر وجود نداشته باشد، چندان نباید به پیشرفت آن خوشبین بود. 21 آبان تولد «نیمایوشیج» ـ 1276ش علی اسفندیاری متخلص به نیما یوشیج در دهکده یوش به دنیا آمده و در 12سالگی به همراه خانواده به تهران آمد. رویدادهای اجتماعی سال‌های 1300 و 1301 شمسی نیما را به کناره‌گیری از مردم و زندگی در میان جنگل ها، دامان طبیعت و هوای آزاد کشاند و منظومه افسانه را سرود؛ این منظومه به‌عنوان مهم‌ترین اثر نیما شناخته شد که آن را می‌توان نقطه‌عطف و آغازی برای شعر معاصر دانست.
ارسال نظر
captcha
پربیننده