گروه سیاسی: روز گذشته هادی طحان‌نظیف، سخنگوی شورای نگهبان در نشست خبری خود با اشاره به اینکه این شورا ایرادی به اصل برگزاری انتخابات تناسبی نداشته بلکه ابهامی بوده که برطرف شده است، اعلام کرد اکنون هیچگونه ایراد و ابهامی درباره برگزاری انتخابات تناسبی وجود ندارد و شورا با برگزاری انتخابات تناسبی در تهران موافق است.
به گزارش «وطن امروز» دی‌ماه سال گذشته علی حدادی سخنگوی کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها در مجلس برای نخستین‌بار خبر داد که طرح انتخابات تناسبی در این کمیسیون در حال بررسی است. سرانجام خرداد سال جاری نمایندگان مجلس شواری اسلامی در نشست علنی خود با ۱۶۱ رای موافق، ۷۱ رای مخالف و ۳ رای ممتنع از مجموع ۲۴۹ نماینده حاضر موافقت کردند انتخابات تناسبی برای نخستین‌بار در تهران برگزار شود.
این مصوبه به شورای نگهبان ارسال شد و بعد از اصلاحیه، سخنگوی شورای نگهبان از برگزاری انتخابات تناسبی در انتخابات اسفند سال جاری در حوزه انتخابیه تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس خبر داد.
* ابهامات انتخابات تناسبی برطرف شد
طحان‌نظیف در نشست خبری روز گذشته خود درباره برگزاری انتخابات تناسبی مجلس شورای اسلامی در تهران عنوان کرد: ما در مرحله قبل بررسی طرح اصلاح قانون انتخابات، نسبت به اصل برگزاری انتخابات تناسبی ایرادی نداشتیم اما ابهاماتی داشتیم که در رفت و آمد آن ابهام نیز برطرف شد. سخنگوی شورای نگهبان همچنین تاکید کرد: ما اکنون هیچگونه ایراد و ابهامی درباره برگزاری انتخابات تناسبی نداریم و با آن موافق هستیم.
وی در عین حال افزود: البته هیات عالی نظارت بر حسن اجرای سیاست‌های کلی انتخابات ایراداتی نسبت به این موضوع داشت اما در این مرحله تاکنون نظری از مجمع دریافت نکرده‌ایم. وی درباره مهم‌ترین ایرادات هیات عالی نظارت بر حسن اجرای سیاست‌های کلی نظام درباره اصلاح قانون انتخابات اظهار داشت: تبیین ایرادات هیات عالی نظارت بر عهده خود هیات است.
طحان‌نظیف با بیان اینکه شورای نگهبان در جلسات هیات عالی نظارت مجمع حضور ندارد که مبنای ایرادات آنها را بداند، گفت: متن مکتوبی که به شورای نگهبان ارسال شده در اختیار خبرنگاران و رسانه‌ها قرار داده شده است.
عضو حقوقدان شورای نگهبان درباره استعفای مدیران برای داوطلبی نمایندگی مجلس گفت: حتی اگر طرح اصلاح قانون انتخابات تایید و به قانون تبدیل شود، قطعا بحث استعفای مدیران شامل این دوره نخواهد شد و از دوره بعد اجرا می‌شود. وی همچنین یادآور شد مبنا در بحث استعفای مدیران قانون فعلی است؛ خواه این مصوبه به انتخابات کنونی برسد یا نرسد.
* تناسبی شدن انتخابات چیست؟
بر اساس ماده 57 طرح اصلاح موادی از قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی و الحاق یک ماده به این طرح، منظور از «تناسبی شدن» آن است که مطابق این ماده بناست در شهرهایی که بیش از 4 کرسی نمایندگی دارند، آرای داوطلبان منفرد و منتخبان فهرستی، به نسبت تعداد آرا، از کرسی‌های نمایندگی سهم داشته باشند و تعداد منتخبان هر فهرست نیز براساس نسبت آرای صحیح ماخوذه آن فهرست به کل آرای صحیح ماخوذه همه فهرست‌ها ضربدر تعداد کرسی‌های اختصاص داده شده به فهرست‌ها است.
بر اساس ماده الحاقی، در حوزه انتخابیه تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس هر داوطلب تأیید صلاحیت‌شده می‌تواند به صورت منفرد یا به عنوان عضوی از صرفا یک فهرست نامزد شرکت در انتخابات شود. دستورالعمل نحوه شکل‌گیری، زمان‌بندی آغاز فعالیت، انحلال و جابه‌جایی نامزدها بین فهرست‌ها و انصراف آنها از فهرست در هر دوره از انتخابات حداقل یک ماه قبل از زمان آزادی تبلیغات توسط هیأت اجرایی مرکزی انتخابات تهیه و به روز شده و پس از تأیید هیأت مرکزی نظارت بر انتخابات توسط وزیر کشور ابلاغ می‌شود. در صورت عضویت هر نامزد در بیش از یک فهرست آرای وی در تعیین سهم فهرست‌های دارای عضویت محاسبه نمی‌شود و آرایی که یکجا به فهرست‌های وی داده شده به آرای این نامزد اضافه نمی‌شود و با وی شبیه به یک نامزد منفرد برخورد می‌شود. رأی‌دهندگان حوزه انتخابیه می‌توانند گزینه‌های مدنظر خود را با ترکیب‌های مختلف از بین نامزدهای منفرد و فهرستی تا سقف کرسی‌های حوزه انتخابیه انتخاب کنند.
بنابراین ستاد انتخابات برای اعلام نتیجه انتخابات تهران، ابتدا مجموع آرای صحیح کاندیداهایی را که به صورت منفرد در این کارزار حضور داشتند جمع و بر مجموع کل آرای صحیح تهران تقسیم می‌کند و نتیجه این معادله، سهم کاندیداهای منفرد در بین 30 کرسی تهران را مشخص می‌کند. به عبارتی در این الگو هم انتخابات حداکثری دیده شده هم انتخابات تناسبی.
برای مثال فرض کنیم مجموع آرای صحیح در تهران 5 میلیون رای باشد و لیست اول 2 میلیون، لیست دوم یک میلیون و 700هزار نفر، لیست سوم یک میلیون و نامزدهای منفرد در مجموع 300 هزار رای کسب کنند. براساس تبصره اول مصوبه الحاقی مجلس درباره تناسبی شدن انتخابات حوزه انتخابیه تهران، سهم نامزدهای منفرد از کرسی‌های تهران محاسبه می‌شود. در این مثال که کاندیداهای منفرد جمعا 300 هزار رای کسب کرده‌اند، 1.8 کرسی به کاندیداهای منفرد اختصاص می‌یابد. طبق تبصره بعدی این ماده الحاقی، توضیح داده شده در صورتی که نتیجه این معادله عددی اعشاری شود، این عدد به بزرگ‌ترین عدد صحیح بعد از خودش گِرد می‌شود. بنابراین 2 کرسی به نامزدهای منفرد داده می‌شود، در نتیجه 2 نفر از کاندیداهایی که به صورت منفرد کاندیدا شده‌اند از حوزه انتخابیه تهران به مجلس راه پیدا می‌کنند.
با این الگو هم رقابت در لیست‌ها انجام می‌شود و هم نامزدهای یک لیست برای کسب رای بیشتر تلاش می‌کنند تا شانس حضور در پارلمان را پیدا کنند.
* فواید انتخابات تناسبی در تهران
مجلس شورای اسلامی چندی است که به سمت اصلاح قانون انتخابات مجلس مطابق با سیاست‌های کلی انتخابات رفته که گامی بسیار رو به جلو است و این مصوبه نیز در راستای حقوق مردم و داوطلبان برداشته شده است. بنا به گفته جعفر قادری طراح طرح اصلاح قانون انتخابات مجلس یکی از مشکلات نظام اکثریتی، این است که منجر به حاکم شدن وضعیت صفر و یک در انتخابات می‌شود، یعنی در صورت اقبال مردم به یک جریان سیاسی، لیست آن جریان به‌طور کامل وارد مجلس و رقیب سیاسی او کاملا از عرصه نقش‌آفرینی در کشور حذف می‌شود، همچنین در نظام انتخاباتی اکثریتی، رقابت درون‌جناحی معنا و مفهوم خاصی ندارد و بزرگان یک جریان سیاسی هستند که تعیین‌کننده اسامی نهایی حاضر در لیست انتخاباتی آن جریان هستند. اما تناسبی شدن انتخابات مجلس در حوزه انتخابیه تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس که 30 کرسی دارد، عاملی می‌شود که مردم تهران با هر نگاه سیاسی و تخصصی بتوانند نماینده‌ای در قوه مقننه داشته باشند و صدای همه جریان‌ها در مجلس شنیده شود.
همچنین همان‌طور که اشاره شد از آنجا که این مصوبه مانع کاندیداتوری افراد مستقل نیست و کاندیداهای مستقل نیز امکان حضور در کارزار انتخابات مجلس را خواهند داشت، رقابت نامزدها در درون و بیرون فهرست‌ها به رقابتی‌تر شدن فضای انتخابات و در نتیجه ترغیب افراد به مشارکت بیشتر منجر خواهد شد.