از روز شنبه بعدازظهر که دکتر فخرایی - دبیر همایش سوم نخبگان جوان - به من گفت صحبتهایم را برای دیدار رهبری آماده کنم، شروع کردم به فکر و مشورت. تصمیم داشتم صحبت را به 2 بخش تقسیم کنم. چرا که از یک‌طرف به نظر میآمد بالاخره یکجا باید به حرف آمده و با زبان بیزبانی میگفتم که نباید فکر کرد اکثر یا همه فرزندان شهدا معترض به نظام هستند؛ بلکه بسیاری از آنها حاضرند جانشان را در راه دفاع از انقلاب و ولایت فقیه بدهند. از طرف دیگر هم به نظرم میرسید که باید حرفهایی را که دیگران نمی‌زنند میزدم. به قول دوستی حرف‌های طیف ما دانشجوها که انگار در بسیاری از این دیدارها جایی ندارد!
تنظیم یک سخنرانی، آنهم در محضر رهبر انقلاب از آنچه گمان میرفت سختتر بود. بالاخره مجبور شدم سهشنبه را در خانه نشسته و روی متن کار کنم. تقریبا 70 درصدش را نوشته و ویرایش نهایی کرده بودم که خبر دادند بنا به مصالحی - این مصالح را به من گفتند اما به علت شخصی بودن امکان بازگویی نیست - ترجیح داده شد که شما صحبت نکنید. البته احساسم، بیشتر این بود که مصلحتی در کار نیست و دوستان بیشتر به دنبال بهانهای برای پیچاندن هستند. خب به طور طبیعی افراد زیادی دوست دارند در محضر ایشان صحبت کرده و مسؤولان بنیاد مجبور به انتخاب هستند.
از جهتی ناراحت و از جهت دیگری هم خوشحال شدم. ناراحت شدم چون فکر میکردم خیلی خوب بود اگر آن حرف‌ها زده می‌شد. بویژه که هنوز جلسه سال قبل و سخنان نخبگان یادم نرفته بود و خوشحال شدم، چون از دست این بار سنگین راحت شده بودم. البته باید اعتراف کرد دوست داشتم که می‌شد از نزدیک به محضر ایشان عرض ارادت کنم اما سلب توفیق شد...
به هر حال صبح چهارشنبه آمدیم به سالن اجلاس سران تا از آنجا به سمت بیت حرکت کنیم. پس از صبحانه که الحق‌و‌الانصاف نسبت به سال قبل سادهتر شده بود، بعد از پیدا کردن دوستان سوار اتوبوس شدیم و حرکت کردیم.
وقتی به بیت رسیدیم، تقریبا تا ورود اکثر افراد بیرون ایستادم. بنابراین طبیعی بود که جای خیلی خوبی گیر نیاید، اما پس از ورود به جمع تشکیل شده توسط دوستان رفتم که هرچند به خاطر تراکم بچهها جا کم بود، ولی در قسمت مناسبی از حسینیه بود.
پس از گذشت چند دقیقه رهبری وارد شدند و با شعارهای دانشجویان مورد استقبال قرار گرفتند. بچهها میگفتند «صل علی محمد، نایب مهدی آمد»، «ما همه سرباز توئیم خامنهای، گوش به فرمان توئیم خامنهای»و «خونی که در رگ ماست، هدیه به رهبر ماست».
قرآن تلاوت شد و پس از گزارش رئیس بنیاد، نخبگان یک به یک میآمدند تا چند دقیقهای صحبتهایشان را بگویند. انصافا سطح صحبتها نسبت به سال قبل رشد زیادی کرده بود. اکثرا حرف‌های حسابی و به دردبخور زده می‌شد و این را با دقت در سیمای رهبری هم می‌شد فهمید که به نظر راضیتر از همیشهاند. هرچند این دقت لازم نبود و چند دقیقه بعد خودشان به این نکته اشاره کردند.
چند نفری که سخن گفتند مجری خطاب به رهبر انقلاب گفت که اگر صلاح دانستند ما را از سخنانشان مستفیض کنند. ایشان پرسیدند که «از دوستانی که قرار بوده صحبت کنند، کسی باقی ماند؟» که مجری پاسخ می‌دهد «اگر شما اجازه بدهید، همه جمع هزار نفره‌ای که اینجا هستند، دوست دارند صحبت کنند...» یکی از بچهها انگار خودش را برای صحبت آماده کرده، بلند می‌شود تا بگوید که میخواهد صحبت کند. او را میشناختم؛ محمود وحیدنیا از بچههای 87 دانشگاه بود. هرچند با هم اختلافات اساسی در فکر و مباحث سیاسی داشتیم اما او را فردی مودب و منطقی یافته و میدانستم که به هیچ گروهی در دانشگاه وابسته نیست. نگران بودم که چه اتفاقی خواهد افتاد؟ انگار دیگران هم چنین بودند، چون کسی پیراهن او را از آستین گرفته و مشغول کشیدن بود تا شاید موفق به نشاندن او شود. در این کشاکش بالاخره محمود شکست خورد و نشست. اما انگار قسمت جور دیگری نوشته شده بود، چرا که رهبری این صحنه را دیده بود و پس از چند لحظه فرمود «آن آقایی که ایستاده بودند و نشاندن‌شان! شما بفرمائید...»
چون صدای محمود نمیآمد پشت تریبون رفته و شروع به صحبت کرد. با شروع حرفهایش نگرانی ما بیشتر شد. گویا آمده بود که انتقادهای تند و تیزی بکند. از صداوسیما شروع کرد و گفت که غیرمنصفانه، یکطرفه و خلاف واقع برنامه پخش می‌کند. انتقاد دومش این بود که چرا در فضای عمومی و بویژه در مطبوعات و مجلس خبرگان نقدی نسبت به رهبری دیده نمی‌شود؟ میگفت که اگر این نقدها صورت نگیرد موجب به وجود آمدن نفاق و کینه می‌شود.
چند دقیقهای می‌شد که سخن میگفت. بنابراین با کاغذی وقت را به او تذکر دادند و او با اشاره به اتمام وقت از رهبری خواست صحبتش را ادامه دهد که پاسخ شنید: «من موافقم که شما ادامه بدهید. وقت از اول هم تمام شده بود، ولی شما ادامه بدهید...»
مدام به خودم و بچهها میگفتم که این اتفاق، بسیار برای نظام مفید است، از مظلومیت آن خواهد کاست و حق را بیش از پیش نزد حقطلبان روشن خواهد کرد. ته دلم روشن بود. دوستان میگفتند به خاطر ماجرای صحبت نکردن من، باید بلند شده و اجازه صحبت میخواستم. گفتم رهبری اجازه نمیدهند؛ اما میگفتند همین بلند شدن و گفتن حرفی، اثر خودش را میگذارد. چرا که حداقل میگویی قرار بوده صحبت کنی و به تو هم اجازه ندادند. قبول کرده و شروع کردم به شکلدهی چند جملهای که باید میگفتم.
در انتقاد سوم به برخورد خشن با مردم اشاره کرد و پرسید که آیا نمیشد اقناعیتر با مردم برخورد کرد؟ بعد از آن، از فرصتی که رهبری برای گفتن سخنانش به او داده بود تشکر کرد و گفت من، بسیار نسبت به آینده جامعهمان امیدوارم. از شنیدن این جمله آخر بیش از قبل متعجب شده و به نظرات قبلیام نسبت به محمود ایمان آوردم. این‌جور مواقع انسان حکمت آن جمله را میفهمد که شخصیت هر کس پشت زبانش پنهان است. وقتی صحبت وحیدنیا تمام شد بلند شدم که سخن بگویم. مردی آستین مرا هم گرفت تا وادار به نشستنم کند؛ اما طبیعتا زورش نرسید و مرا به حال خودم رها کرد.پیش از آنکه بتوانم چیزی بگویم یکی لب به سخن گشود و درخواست کرد برای ابراز ارادت و گرفتن چفیه خدمت ایشان برسد. به گمانم این کار را کرده بود تا بگوید که نخبگان به شما ارادتی ویژه دارند. رهبری پاسخ دادند که من به شما چفیه را خواهم داد. به محض اتمام جمله ایشان، شروع کرده و گفتم که همین حرف‌های ایشان نشان می‌دهد فضای نقد وجود دارد. گفتم که ما هم احساس میکردیم نقد به جاهای دیگری بیشتر وارد است و می‌خواستیم حرف بزنیم اما به ما هم اجازه ندادند و فرصت نشد...
همانطور که فکر میکردم رهبری صلاح نداستند صحبت کنم و فرمودند «این را به حساب کم بودن وقت‌ها بگذارید و تحمل بفرمایید. ان‌شاءالله خدای متعال شرح صدر خواهد داد به همه ما که درست بفهمیم، درست ببینیم و درست بیان کنیم».
میدانستم که آن دل روشن به خاطر اعتمادم به رهبری بود. ایشان سخنانش را شروع کرد و در میان بحثهایی متناسب با جلسه به سوالات محمود نیز اشاراتی کرده و پاسخ میدادند. رهبری از صدا و سیما گفتند که ایشان هم به بخشی از عملکرد این دستگاه انتقاد دارند. اما مثل همیشه انصاف را یکی از شروط نقد سالم عنوان کردند: «در انتقاد از بى‌انصافىِ یک دستگاه یا یک کس، خود ما باید دچار بى‌انصافى نشویم؛ به این توجه کنیم.» این نوع نگاه رهبری به مساله نقد خیلی جالب و حقیقتا خلأ امروز جامعه در هر 2 جناح است.
رهبر انقلاب نسبت به صدا و سیما 2 انتقاد عمده را وارد دانسته و گفتند: «خیال نکنید آن حرف‌هایى که صدا و سیما می‌زند، این همه حرف‌هاست؛ نه، خیلى مطلب هست«یک سینه حرف موج زند در دهان ما». این‌جور نیست که هر چه که انسان احساس می‌کند، این را گفته باشد یا بتواند بگوید. خیلى حرف‌هاى زیادى هست. شما جوان‌ها الحمدللَّه باهوشید، بااستعدادید، به‌تدریج خیلى از حقایق براى شماها روشن خواهد شد».
«آیا صدا و سیما وضعیت واقعى کشور را نشان می‌دهد؟ نه، ناقص نشان می‌دهد. خیلى پیشرفت‌هاى برجسته و بزرگ هست که صدا و سیما نشان نمی‌دهد. دلیلش هم این است که شما مجموعه مرتبط با حوادث گوناگون، از خیلى از حقایق کشور و پیشرفت‌هاى کشور مطلع نیستید؛ نقص صدا و سیماى ما است. والّا اگر صدا و سیما می‌توانست همان‌جور که تلویزیون فلان کشور غربى با یک سابقه و تجربه فراوان و با استفاده‌هاى هنرى دروغ‌هاى خودش را راست جلوه می‌دهد، واقعیات موجود کشور را درست منعکس کند، شما بدانید امروز امید نسل جوان، دلبستگى نسل جوان به کشورش، به دینش، به نظام جمهورى اسلامى‌اش، به‌مراتب بیشتر از حالا بود».
بعد شروع کردند به توضیح نظراتشان راجع به بحث نقد رهبری و گفتند که «بنده توى جلسات دانشجویى، دانشگاهى که اینجا هستند، گاهى که ببینم حالا بعضى‌ها روى ملاحظه، روى احترام، روى هرچه، بعضى از این حرف‌ها را که خیال می‌کنند من خوشم نمى‌آید، نمی‌زنند، از نگفتنش ناراحت می‌شوم، از گفتنش مطلقاً ناراحت نمی‌شوم. اى کاش مجال بود تا گفته می‌شد، تا آن‌وقت انسان می‌توانست آن برگ‌هاى بر روى هم گذاشته کتاب حرف را باز کند تا خیلى از حقایق روشن بشود. آینده، البته این کارها خواهد شد». اواخر سخنرانی انتظار کسانی که هنوز نظر رهبرشان را در واکنش به آن جوان دانشجو درباره «انتقاد از رهبری» نفهمیده بودند به سر آمد و ایشان گفتند:
«ما که نگفتیم از ما کسى انتقاد نکند؛ ما که حرفى نداریم. من از انتقاد استقبال می‌کنم؛ از انتقاد استقبال می‌کنم. البته انتقاد هم می‌کنند. دیگر حالا جاى توضیحش نیست؛ انتقاد هم هست، فراوان هست، کم هم نیست؛ بنده هم می‌گیرم، دریافت می‌کنم و انتقادها را می‌فهمم». رهبری جملات آخر را گفته، دعا کرده و بلند شدند تا بروند. جالب ایناست که یادشان نرفت، چفیه را به آن دانشجو داده و گفتند آن جوان بیاید و چفیه را بگیرد.
وقتی به آنچه گذشته بود میاندیشیم به یاد اوامر حضرت امیر(ع) به مالک می‌افتیم که میفرمودند: «براى مراجعان خود وقتى مقرر کن که به نیاز آنها شخصا رسیدگى کنى، مجلس عمومى و همگانى براى آنها تشکیل ده و درهاى آنرا به روى هیچکس نبند... تا هر کس با صراحت و بدون ترس و لکنت سخنان خود را با تو بگوید. زیرا من بارها از رسول خدا(ص) این سخن را شنیدم: ملتى که حق ضعیفان را از زورمندان با صراحت نگیرد هرگز پاک و پاکیزه نمىشود و روى سعادت نمىبیند». بعضیها خودشان را گول زده و مدام میگویند چرا ولی فقیه را با معصوم مقایسه میکنید. با آنها که چنین آشکارا مغالطه می‌کنند چه باید کرد؟ وقتی از صدر اسلام مثال می‌زنیم دنبال برداشت دینی و یافتن پاسخی متناسب با مکتب اسلامی هستیم، نه مشابهتسازیهای تاریخی. اگر منظورشان ایناست که وجود جریان حق و باطل را منکر شویم، نمیتوان چنین بود. چرا که این، سنت الهی است برای همه تاریخ. باید به جای این مغالطات، خودمان را در جبهه حق قرار دهیم. البته حق بودن یک جبهه به معنای نبود خطا نیست که ما در این عالم تنها 14 معصوم(ع) داریم. ما چنین نکرده بلکه میگوییم ولی فقیه نصب عام از سوی معصوم است. مثل مالک؛ ولی با این تفاوت که او نصب خاص حضرت امیر(ع) بود و باید بگویم از عمق وجود خوشحالم که ولی متقیمان به فرمان مولای متقیان عمل می‌کند و ما، مالکی برای ایران اسلامی داریم.
پس از جلسه تنها یک نگرانی داشته و آن، برخورد بد عناصر خودسر با محمود بود. به او زنگ زدم اما تلفنش خاموش بود. پیامک دادم که به من زنگ بزند. یک ساعت بعد که تماس گرفت حالش را پرسیده و راجع به اینکه آیا کسی مزاحمش شده بود سوال کردم. الحمدلله کسی مزاحمش نشده بود. گفتم اگر کسی گیر داد به من زنگ بزن تا کاری بکنیم. و امروز بعد از 48 ساعت با یکی از بچهها که با او صحبت کرده بود حرف میزدم، شنیدم کسی به او کاری نداشته است.
وقتی چنین اتفاقاتی را از نزدیک دیده و با وضعیتهای مشابه در ایران و کشورهای دیگر در تاریخ معاصر یا صدر اسلام مقایسه می‌کنم بسیار نسبت به آینده این حکومت و جامعه امیدوار می‌شوم. با هزار جور مشکل و نقص میتوان ساخت، وقتی چنین شباهتهایی را با آرمانشهری مثل جامعه علوی و نبوی میبینیم. این نشانههاست که انسان را امیدوار می‌کند و مملو از توکل و اراده تا ان‌شاءالله «با او بسپاریم پرچم به موعود».
ولی فقیه ما وظیفه خود را نسبت به امت خویش شناخته و عمل می‌کند؛ اما آیا ما نیز وظایف خودمان را نسبت به او انجام میدهیم؟ یقینا پاسخ منفی است؛ وقتی میشنویم مطالبات همین رهبر از خودمان و گلایهاش بابت عمل نکردن به آنها را:
«بنده گفتم کرسى آزادفکرى را در دانشگاه‌ها به وجود بیاورید. خوب، شما جوان‌ها چرا به وجود نیاوردید؟ شما کرسى آزادفکرى سیاسى را، کرسى آزادفکرى معرفتى را تو همین دانشگاه تهران، تو همین دانشگاه شریف، تو همین دانشگاه امیرکبیر به وجود بیاورید. چند نفر دانشجو بروند آنجا حرفشان را بزنند، حرف همدیگر را نقد کنند، با همدیگر مجادله کنند. حق، آنجا خودش را نمایان خواهد کرد.
حق اینجورى نمایان نمی‌شود که کسى یک انتقادى را پرتاب بکند. اینجورى که حق درست فهمیده نمی‌شود. ایجاد فضاى آشفته ذهنى با لفاظى‌ها هیچ کمکى به پیشرفت کشور نمی‌کند».
*فرزند شهید دکتر رحمان دادمان (وزیر اسبق راه)، صاحب مدال نقره المپیاد ادبی 1384 و دانشجوی مهندسی صنایع دانشگاه صنعتی شریف حاشیه نگاری از دیدار نخبگان با رهبر انقلاب
از روز شنبه بعدازظهر که دکتر فخرایی - دبیر همایش سوم نخبگان جوان - به من گفت صحبتهایم را برای دیدار رهبری آماده کنم، شروع کردم به فکر و مشورت. تصمیم داشتم صحبت را به 2 بخش تقسیم کنم. چرا که از یک‌طرف به نظر میآمد بالاخره یکجا باید به حرف آمده و با زبان بیزبانی میگفتم که نباید فکر کرد اکثر یا همه فرزندان شهدا معترض به نظام هستند؛ بلکه بسیاری از آنها حاضرند جانشان را در راه دفاع از انقلاب و ولایت فقیه بدهند. از طرف دیگر هم به نظرم میرسید که باید حرفهایی را که دیگران نمی‌زنند میزدم. به قول دوستی حرف‌های طیف ما دانشجوها که انگار در بسیاری از این دیدارها جایی ندارد!
تنظیم یک سخنرانی، آنهم در محضر رهبر انقلاب از آنچه گمان میرفت سختتر بود. بالاخره مجبور شدم سهشنبه را در خانه نشسته و روی متن کار کنم. تقریبا 70 درصدش را نوشته و ویرایش نهایی کرده بودم که خبر دادند بنا به مصالحی - این مصالح را به من گفتند اما به علت شخصی بودن امکان بازگویی نیست - ترجیح داده شد که شما صحبت نکنید. البته احساسم، بیشتر این بود که مصلحتی در کار نیست و دوستان بیشتر به دنبال بهانهای برای پیچاندن هستند. خب به طور طبیعی افراد زیادی دوست دارند در محضر ایشان صحبت کرده و مسؤولان بنیاد مجبور به انتخاب هستند.
از جهتی ناراحت و از جهت دیگری هم خوشحال شدم. ناراحت شدم چون فکر میکردم خیلی خوب بود اگر آن حرف‌ها زده می‌شد. بویژه که هنوز جلسه سال قبل و سخنان نخبگان یادم نرفته بود و خوشحال شدم، چون از دست این بار سنگین راحت شده بودم. البته باید اعتراف کرد دوست داشتم که می‌شد از نزدیک به محضر ایشان عرض ارادت کنم اما سلب توفیق شد...
به هر حال صبح چهارشنبه آمدیم به سالن اجلاس سران تا از آنجا به سمت بیت حرکت کنیم. پس از صبحانه که الحق‌و‌الانصاف نسبت به سال قبل سادهتر شده بود، بعد از پیدا کردن دوستان سوار اتوبوس شدیم و حرکت کردیم.
وقتی به بیت رسیدیم، تقریبا تا ورود اکثر افراد بیرون ایستادم. بنابراین طبیعی بود که جای خیلی خوبی گیر نیاید، اما پس از ورود به جمع تشکیل شده توسط دوستان رفتم که هرچند به خاطر تراکم بچهها جا کم بود، ولی در قسمت مناسبی از حسینیه بود.
پس از گذشت چند دقیقه رهبری وارد شدند و با شعارهای دانشجویان مورد استقبال قرار گرفتند. بچهها میگفتند «صل علی محمد، نایب مهدی آمد»، «ما همه سرباز توئیم خامنهای، گوش به فرمان توئیم خامنهای»و «خونی که در رگ ماست، هدیه به رهبر ماست».
قرآن تلاوت شد و پس از گزارش رئیس بنیاد، نخبگان یک به یک میآمدند تا چند دقیقهای صحبتهایشان را بگویند. انصافا سطح صحبتها نسبت به سال قبل رشد زیادی کرده بود. اکثرا حرف‌های حسابی و به دردبخور زده می‌شد و این را با دقت در سیمای رهبری هم می‌شد فهمید که به نظر راضیتر از همیشهاند. هرچند این دقت لازم نبود و چند دقیقه بعد خودشان به این نکته اشاره کردند.
چند نفری که سخن گفتند مجری خطاب به رهبر انقلاب گفت که اگر صلاح دانستند ما را از سخنانشان مستفیض کنند. ایشان پرسیدند که «از دوستانی که قرار بوده صحبت کنند، کسی باقی ماند؟» که مجری پاسخ می‌دهد «اگر شما اجازه بدهید، همه جمع هزار نفره‌ای که اینجا هستند، دوست دارند صحبت کنند...» یکی از بچهها انگار خودش را برای صحبت آماده کرده، بلند می‌شود تا بگوید که میخواهد صحبت کند. او را میشناختم؛ محمود وحیدنیا از بچههای 87 دانشگاه بود. هرچند با هم اختلافات اساسی در فکر و مباحث سیاسی داشتیم اما او را فردی مودب و منطقی یافته و میدانستم که به هیچ گروهی در دانشگاه وابسته نیست. نگران بودم که چه اتفاقی خواهد افتاد؟ انگار دیگران هم چنین بودند، چون کسی پیراهن او را از آستین گرفته و مشغول کشیدن بود تا شاید موفق به نشاندن او شود. در این کشاکش بالاخره محمود شکست خورد و نشست. اما انگار قسمت جور دیگری نوشته شده بود، چرا که رهبری این صحنه را دیده بود و پس از چند لحظه فرمود «آن آقایی که ایستاده بودند و نشاندن‌شان! شما بفرمائید...»
چون صدای محمود نمیآمد پشت تریبون رفته و شروع به صحبت کرد. با شروع حرفهایش نگرانی ما بیشتر شد. گویا آمده بود که انتقادهای تند و تیزی بکند. از صداوسیما شروع کرد و گفت که غیرمنصفانه، یکطرفه و خلاف واقع برنامه پخش می‌کند. انتقاد دومش این بود که چرا در فضای عمومی و بویژه در مطبوعات و مجلس خبرگان نقدی نسبت به رهبری دیده نمی‌شود؟ میگفت که اگر این نقدها صورت نگیرد موجب به وجود آمدن نفاق و کینه می‌شود.
چند دقیقهای می‌شد که سخن میگفت. بنابراین با کاغذی وقت را به او تذکر دادند و او با اشاره به اتمام وقت از رهبری خواست صحبتش را ادامه دهد که پاسخ شنید: «من موافقم که شما ادامه بدهید. وقت از اول هم تمام شده بود، ولی شما ادامه بدهید...»
مدام به خودم و بچهها میگفتم که این اتفاق، بسیار برای نظام مفید است، از مظلومیت آن خواهد کاست و حق را بیش از پیش نزد حقطلبان روشن خواهد کرد. ته دلم روشن بود. دوستان میگفتند به خاطر ماجرای صحبت نکردن من، باید بلند شده و اجازه صحبت میخواستم. گفتم رهبری اجازه نمیدهند؛ اما میگفتند همین بلند شدن و گفتن حرفی، اثر خودش را میگذارد. چرا که حداقل میگویی قرار بوده صحبت کنی و به تو هم اجازه ندادند. قبول کرده و شروع کردم به شکلدهی چند جملهای که باید میگفتم.
در انتقاد سوم به برخورد خشن با مردم اشاره کرد و پرسید که آیا نمیشد اقناعیتر با مردم برخورد کرد؟ بعد از آن، از فرصتی که رهبری برای گفتن سخنانش به او داده بود تشکر کرد و گفت من، بسیار نسبت به آینده جامعهمان امیدوارم. از شنیدن این جمله آخر بیش از قبل متعجب شده و به نظرات قبلیام نسبت به محمود ایمان آوردم. این‌جور مواقع انسان حکمت آن جمله را میفهمد که شخصیت هر کس پشت زبانش پنهان است. وقتی صحبت وحیدنیا تمام شد بلند شدم که سخن بگویم. مردی آستین مرا هم گرفت تا وادار به نشستنم کند؛ اما طبیعتا زورش نرسید و مرا به حال خودم رها کرد.پیش از آنکه بتوانم چیزی بگویم یکی لب به سخن گشود و درخواست کرد برای ابراز ارادت و گرفتن چفیه خدمت ایشان برسد. به گمانم این کار را کرده بود تا بگوید که نخبگان به شما ارادتی ویژه دارند. رهبری پاسخ دادند که من به شما چفیه را خواهم داد. به محض اتمام جمله ایشان، شروع کرده و گفتم که همین حرف‌های ایشان نشان می‌دهد فضای نقد وجود دارد. گفتم که ما هم احساس میکردیم نقد به جاهای دیگری بیشتر وارد است و می‌خواستیم حرف بزنیم اما به ما هم اجازه ندادند و فرصت نشد...
همانطور که فکر میکردم رهبری صلاح نداستند صحبت کنم و فرمودند «این را به حساب کم بودن وقت‌ها بگذارید و تحمل بفرمایید. ان‌شاءالله خدای متعال شرح صدر خواهد داد به همه ما که درست بفهمیم، درست ببینیم و درست بیان کنیم».
میدانستم که آن دل روشن به خاطر اعتمادم به رهبری بود. ایشان سخنانش را شروع کرد و در میان بحثهایی متناسب با جلسه به سوالات محمود نیز اشاراتی کرده و پاسخ میدادند. رهبری از صدا و سیما گفتند که ایشان هم به بخشی از عملکرد این دستگاه انتقاد دارند. اما مثل همیشه انصاف را یکی از شروط نقد سالم عنوان کردند: «در انتقاد از بى‌انصافىِ یک دستگاه یا یک کس، خود ما باید دچار بى‌انصافى نشویم؛ به این توجه کنیم.» این نوع نگاه رهبری به مساله نقد خیلی جالب و حقیقتا خلأ امروز جامعه در هر 2 جناح است.
رهبر انقلاب نسبت به صدا و سیما 2 انتقاد عمده را وارد دانسته و گفتند: «خیال نکنید آن حرف‌هایى که صدا و سیما می‌زند، این همه حرف‌هاست؛ نه، خیلى مطلب هست«یک سینه حرف موج زند در دهان ما». این‌جور نیست که هر چه که انسان احساس می‌کند، این را گفته باشد یا بتواند بگوید. خیلى حرف‌هاى زیادى هست. شما جوان‌ها الحمدللَّه باهوشید، بااستعدادید، به‌تدریج خیلى از حقایق براى شماها روشن خواهد شد».
«آیا صدا و سیما وضعیت واقعى کشور را نشان می‌دهد؟ نه، ناقص نشان می‌دهد. خیلى پیشرفت‌هاى برجسته و بزرگ هست که صدا و سیما نشان نمی‌دهد. دلیلش هم این است که شما مجموعه مرتبط با حوادث گوناگون، از خیلى از حقایق کشور و پیشرفت‌هاى کشور مطلع نیستید؛ نقص صدا و سیماى ما است. والّا اگر صدا و سیما می‌توانست همان‌جور که تلویزیون فلان کشور غربى با یک سابقه و تجربه فراوان و با استفاده‌هاى هنرى دروغ‌هاى خودش را راست جلوه می‌دهد، واقعیات موجود کشور را درست منعکس کند، شما بدانید امروز امید نسل جوان، دلبستگى نسل جوان به کشورش، به دینش، به نظام جمهورى اسلامى‌اش، به‌مراتب بیشتر از حالا بود».
بعد شروع کردند به توضیح نظراتشان راجع به بحث نقد رهبری و گفتند که «بنده توى جلسات دانشجویى، دانشگاهى که اینجا هستند، گاهى که ببینم حالا بعضى‌ها روى ملاحظه، روى احترام، روى هرچه، بعضى از این حرف‌ها را که خیال می‌کنند من خوشم نمى‌آید، نمی‌زنند، از نگفتنش ناراحت می‌شوم، از گفتنش مطلقاً ناراحت نمی‌شوم. اى کاش مجال بود تا گفته می‌شد، تا آن‌وقت انسان می‌توانست آن برگ‌هاى بر روى هم گذاشته کتاب حرف را باز کند تا خیلى از حقایق روشن بشود. آینده، البته این کارها خواهد شد». اواخر سخنرانی انتظار کسانی که هنوز نظر رهبرشان را در واکنش به آن جوان دانشجو درباره «انتقاد از رهبری» نفهمیده بودند به سر آمد و ایشان گفتند:
«ما که نگفتیم از ما کسى انتقاد نکند؛ ما که حرفى نداریم. من از انتقاد استقبال می‌کنم؛ از انتقاد استقبال می‌کنم. البته انتقاد هم می‌کنند. دیگر حالا جاى توضیحش نیست؛ انتقاد هم هست، فراوان هست، کم هم نیست؛ بنده هم می‌گیرم، دریافت می‌کنم و انتقادها را می‌فهمم». رهبری جملات آخر را گفته، دعا کرده و بلند شدند تا بروند. جالب ایناست که یادشان نرفت، چفیه را به آن دانشجو داده و گفتند آن جوان بیاید و چفیه را بگیرد.
وقتی به آنچه گذشته بود میاندیشیم به یاد اوامر حضرت امیر(ع) به مالک می‌افتیم که میفرمودند: «براى مراجعان خود وقتى مقرر کن که به نیاز آنها شخصا رسیدگى کنى، مجلس عمومى و همگانى براى آنها تشکیل ده و درهاى آنرا به روى هیچکس نبند... تا هر کس با صراحت و بدون ترس و لکنت سخنان خود را با تو بگوید. زیرا من بارها از رسول خدا(ص) این سخن را شنیدم: ملتى که حق ضعیفان را از زورمندان با صراحت نگیرد هرگز پاک و پاکیزه نمىشود و روى سعادت نمىبیند». بعضیها خودشان را گول زده و مدام میگویند چرا ولی فقیه را با معصوم مقایسه میکنید. با آنها که چنین آشکارا مغالطه می‌کنند چه باید کرد؟ وقتی از صدر اسلام مثال می‌زنیم دنبال برداشت دینی و یافتن پاسخی متناسب با مکتب اسلامی هستیم، نه مشابهتسازیهای تاریخی. اگر منظورشان ایناست که وجود جریان حق و باطل را منکر شویم، نمیتوان چنین بود. چرا که این، سنت الهی است برای همه تاریخ. باید به جای این مغالطات، خودمان را در جبهه حق قرار دهیم. البته حق بودن یک جبهه به معنای نبود خطا نیست که ما در این عالم تنها 14 معصوم(ع) داریم. ما چنین نکرده بلکه میگوییم ولی فقیه نصب عام از سوی معصوم است. مثل مالک؛ ولی با این تفاوت که او نصب خاص حضرت امیر(ع) بود و باید بگویم از عمق وجود خوشحالم که ولی متقیمان به فرمان مولای متقیان عمل می‌کند و ما، مالکی برای ایران اسلامی داریم.
پس از جلسه تنها یک نگرانی داشته و آن، برخورد بد عناصر خودسر با محمود بود. به او زنگ زدم اما تلفنش خاموش بود. پیامک دادم که به من زنگ بزند. یک ساعت بعد که تماس گرفت حالش را پرسیده و راجع به اینکه آیا کسی مزاحمش شده بود سوال کردم. الحمدلله کسی مزاحمش نشده بود. گفتم اگر کسی گیر داد به من زنگ بزن تا کاری بکنیم. و امروز بعد از 48 ساعت با یکی از بچهها که با او صحبت کرده بود حرف میزدم، شنیدم کسی به او کاری نداشته است.
وقتی چنین اتفاقاتی را از نزدیک دیده و با وضعیتهای مشابه در ایران و کشورهای دیگر در تاریخ معاصر یا صدر اسلام مقایسه می‌کنم بسیار نسبت به آینده این حکومت و جامعه امیدوار می‌شوم. با هزار جور مشکل و نقص میتوان ساخت، وقتی چنین شباهتهایی را با آرمانشهری مثل جامعه علوی و نبوی میبینیم. این نشانههاست که انسان را امیدوار می‌کند و مملو از توکل و اراده تا ان‌شاءالله «با او بسپاریم پرچم به موعود».
ولی فقیه ما وظیفه خود را نسبت به امت خویش شناخته و عمل می‌کند؛ اما آیا ما نیز وظایف خودمان را نسبت به او انجام میدهیم؟ یقینا پاسخ منفی است؛ وقتی میشنویم مطالبات همین رهبر از خودمان و گلایهاش بابت عمل نکردن به آنها را:
«بنده گفتم کرسى آزادفکرى را در دانشگاه‌ها به وجود بیاورید. خوب، شما جوان‌ها چرا به وجود نیاوردید؟ شما کرسى آزادفکرى سیاسى را، کرسى آزادفکرى معرفتى را تو همین دانشگاه تهران، تو همین دانشگاه شریف، تو همین دانشگاه امیرکبیر به وجود بیاورید. چند نفر دانشجو بروند آنجا حرفشان را بزنند، حرف همدیگر را نقد کنند، با همدیگر مجادله کنند. حق، آنجا خودش را نمایان خواهد کرد.
حق اینجورى نمایان نمی‌شود که کسى یک انتقادى را پرتاب بکند. اینجورى که حق درست فهمیده نمی‌شود. ایجاد فضاى آشفته ذهنى با لفاظى‌ها هیچ کمکى به پیشرفت کشور نمی‌کند».
*فرزند شهید دکتر رحمان دادمان (وزیر اسبق راه)، صاحب مدال نقره المپیاد ادبی 1384 و دانشجوی مهندسی صنایع دانشگاه صنعتی شریف ارسال نظر
پربیننده