گروه اقتصادی: اشتغال و بیکاری از جمله موضوعات اساسی اقتصاد هر کشور است، به گونه‌ای که افزایش اشتغال و کاهش بیکاری یکی از شاخص‌های توسعه‌یافتگی جوامع تلقی می‌شود. نرخ بیکاری از شاخص‌هایی است که برای ارزیابی شرایط اقتصادی کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد.
مرکز آمار صبح دیروز (شنبه ۱۷ تیر) گزارش اشتغال و بیکاری بهار ۱۴۰۲ را منتشر کرد. بر اساس گزارش مرکز آمار، نرخ بیکاری در بهار سال جاری به پایین‌ترین رکورد خود یعنی 8.2 درصد که پاییز سال گذشته هم ثبت شده بود، بازگشته است، همچنین از بهار سال گذشته تا بهار سال جاری حدود ۷۲۸ هزار نفر به جمعیت شاغلان کشور افزوده شده است. افزایش نرخ مشارکت اقتصادی، کاهش نرخ بیکاری جوانان و کاهش اشتغال ناقص از دیگر نکات مهم این گزارش است. مشروح این گزارش به همراه فایل کامل آن در ادامه آمده است:
بررسی نرخ بیکاری افراد ١٥ ساله و بیشتر نشان می‌دهد ٨,٢ درصد جمعیت فعال (شاغل و بیکار)، بیکار بوده‌اند. بررسی روند تغییرات نرخ بیکاری حاکی از آن است که این شاخص نسبت به فصل مشابه سال قبل (بهار ١٤٠١)، یک واحد درصد کاهش یافته است.
بهار ١٤٠٢ به میزان ٤١,٢ درصد جمعیت ١٥ ساله و بیشتر از نظر اقتصادی فعال بوده‌اند، یعنی در گروه شاغلان یا بیکاران قرار گرفته‌اند. بررسی تغییرات نرخ مشارکت اقتصادی حاکی از آن است که این نرخ نسبت به فصل مشابه در سال قبل (بهار ١٤٠١) 0.3 درصد افزایش یافته است.
جمعیت شاغلان ١٥ ساله و بیشتر در این فصل ٢٤ میلیون و ٣٠٦ هزار نفر بوده که نسبت به فصل مشابه سال قبل ٧٢٨ هزار نفر افزایش داشته است. بررسی اشتغال در بخش‌های عمده فعالیت اقتصادی نشان می‌دهد بخش خدمات با 51.3 درصد بیشترین سهم اشتغال را به خود اختصاص داده است. در مراتب بعدی، بخش‌های صنعت با 33.1 و کشاورزی با 15.5 درصد قرار دارند. سهم شاغلان بخش کشاورزی در بهار 1402 نسبت به فصل مشابه سال قبل 0.5 درصد کاهش و سهم شاغلان بخش صنعت و بخش خدمات به ترتیب 0.4 و 0.1 درصد افزایش داشته است.
نرخ بیکاری جوانان ١٥ تا ٢٤ ساله، حاکی از آن است که ٢١,٦ درصد فعالان این گروه سنی در بهار ١٤٠٢ بیکار بوده‌اند. بررسی تغییرات فصلی نرخ بیکاری این افراد نشان می‌دهد این نرخ نسبت به فصل مشابه سال قبل (بهار ١٤٠١) 2.4 درصد کاهش یافته است. در واقع نرخ بیکاری جوانان ١٥ تا ٢٤ ساله حاکی از آن است که ٢٢,٦ درصد فعالان این گروه سنی در سال ١٤٠١ بیکار بوده‌اند.
بررسی نرخ بیکاری گروه سنی ١٨ تا ٣٥ ساله نیز نشان می‌دهد در بهار ١٤٠٢، ١٥,٥ درصد جمعیت فعال این گروه سنی بیکار بوده‌اند. این در حالی است که تغییرات فصلی نرخ بیکاری این افراد نشان می‌دهد این نرخ نسبت به بهار ١٤٠١ به میزان 1.1 درصد کاهش یافته است.
همچنین رشد اشتغال در دولت سیزدهم به نسبت دولت قبل قابل توجه است. میانگین نرخ اشتغال ۲ سال اول دولت روحانی 34.3 درصد بوده، در حالی که این نرخ در ۲ سال اول دولت سیزدهم 37.2 درصد برآورد شده است. به این معنا که نرخ اشتغال در دولت سیزدهم نسبت به بازه زمانی گفته‌شده در دولت دوازدهم 2.9 درصد افزایشی بوده است.
* سهم اشتغال ناقص چقدر است؟
سهم اشتغال ناقص نشان می‌دهد 8.3 درصد جمعیت شاغل 15 ساله و بیشتر، دارای اشتغال ناقص بوده‌اند. این شاخص بین مردان بیشتر از زنان و در نقاط روستایی بیشتر از نقاط شهری بوده است. سهم اشتغال ناقص در بهار 1402 نسبت به فصل مشابه سال قبل 1.4 درصد کاهش یافته است.
بررسی سهم شاغلان 15 ساله و بیشتر با ساعت کار معمول 49 ساعت و بیشتر نشان‌می‌دهد 39.8 درصد شاغلان، به طور معمول 49 ساعت و بیشتر در هفته کار می‌کنند. این شاخص که یکی از نماگرهای کار شایسته است نشان می‌دهد در کشور سهم زیادی از شاغلان بیشتر از استاندارد کار می‌کنند. این شاخص نسبت به فصل مشابه سال قبل 0.5 درصد کاهش یافته است.
* نگاهی به سهم جمعیت بیکار فارغ‌التحصیل آموزش عالی
در بهار 1402 سهم جمعیت بیکار فارغ‌التحصیل آموزش عالی از کل بیکاران 40.8 درصد بوده است. این سهم بین زنان نسبت به مردان و در نقاط شهری نسبت به نقاط روستایی بالاتر است. بررسی تغییرات این شاخص نشان می‌دهد نسبت به فصل مشابه سال قبل 1.1 درصد افزایش داشته است.
در بهار 1402 سهم جمعیت شاغل فارغ‌التحصیل آموزش عالی از کل شاغلان 26.5 درصد بوده است. این سهم بین زنان نسبت به مردان و در نقاط شهری نسبت به نقاط روستایی بالاتر است. بررسی تغییرات این شاخص نشان می‌دهد نسبت به فصل مشابه سال قبل 0.1 درصد کاهش یافته است.
آمار اعلام‌شده از سوی مرکز آمار ایران نشان‌دهنده عملکرد مثبت دولت سیزدهم در بحث کاهش نرخ بیکاری و رشد اشتغال‌زایی است. این موضوع مطابق با فرمایشات رهبر معظم انقلاب بوده و خبر از اتخاذ تصمیمات دولت مبنی بر فرامین ایشان دارد. شایان ذکر است دستیابی دولت به این موضوع، از دیگر دستاوردهای مهم آن محسوب می‌شود. اقتصاد فشلی که به دولت مردمی رسیده بود از یک طرف، همچنین عملی کردن وعده‌های رئیس‌جمهور در این باره از طرف دیگر، نقطه مثبت عملکرد دولت بوده که می‌تواند امید را به دل مردم بازگرداند و اعتماد آنان را جلب کند.