گروه بین‌الملل: رئیس‌جمهور اوکراین با امید بسیار برای شرکت در نشست ناتو به لیتوانی رفت ولی خیلی زود امیدش ناامید شد. بر اساس تصویری جنجالی که از این اجلاس منتشر شده، او با کلافگی منتظر مانده تا دیگر رهبران جهان برای گرفتن عکس به او ملحق شوند، آن هم در حالی که او مورد بی‌توجهی دیگران قرار گرفته است. انتشار این تصویر جنجالی از ولودیمیر زلنسکی، واکنش‌های زیادی از سوی کاربران شبکه‌های اجتماعی داشته است. وی که به امید گرفتن وعده پیوستن به این ائتلاف نظامی راهی ویلنیوس شد، دستاوردی نداشت و از دست رهبران ناتو بویژه جو بایدن، رئیس‌جمهوری آمریکا و ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو شاکی است.
یک کاربر توئیتر با انتشار این تصویر نوشت: «ارزش این عکس هزاران کلمه است. ناتو به زلنسکی پشت کرده است. بدون مداخله نظامی مستقیم ناتو، اوکراین نابود خواهد شد و زلنسکی به مرده‌ای متحرک تبدیل می‌شود. غرب، اوکراین و مردمانش را در تلاش برای تضعیف روسیه قربانی کرد. آنها شکست خوردند». کاربر دیگری نوشت: «تنها و عصبانی. ناتو به این بازیگر پشت کرده است. بدون ناتو، او مرده‌ای است که راه می‌رود. اوکراین سقوط خواهد کرد. طرح آنها برای تضعیف روسیه شکست خورده است».
رئیس‌جمهور اوکراین که روزی برای رسیدن به عضویت در ناتو رویای همپیمانی با غرب را داشت و با پوتین به جنگ پرداخت، اکنون تنهاترین فرد در بین روسای دولت‌های شرکت‌کننده در اجلاس ناتو است.
وی روز گذشته در نشست مشترک مطبوعاتی با دبیرکل ناتو شرکت کرد، آن هم در حالی که از عدم عضویت اوکراین در ناتو عصبانی و خسته بود. ولودیمیر زلنسکی سخنرانی خود را با این جمله آغاز کرد: «امنیت در حال حاضر در اوکراین وجود ندارد».
وی از ناتو به خاطر بسته حمایتی 3 قسمتی‌اش تشکر کرد و گفت درباره کارهای بیشتر برای کمک به مردمش صحبت کرده است. رئیس‌جمهور اوکراین افزود: «ما اخبار مثبتی درباره بسته جدید حمایت دفاعی از طرف شرکای‌مان داریم». وی خطاب به رئیس ناتو گفت: «می‌خواهم از شما آقای ینس تشکر کنم. با این حال نتیجه «بهینه» این اجلاس دریافت دعوت مستقیم برای پیوستن به ائتلاف نظامی اوکراین است. این مهم است که بدانیم اوکراین برای عضویت در ائتلاف نیازی به برنامه عمل ندارد. نیاز ناتو به اوکراین کمتر از نیاز اوکراین به ناتو نیست». زلنسکی ادامه داد: «ما هنوز در ناتو نیستیم اما این حمایت بزرگی است که از سوی جوامع سراسر جهان می‌آید».
زلنسکی تاکید کرد: «قابل درک است که اوکراین در زمان جنگ نمی‌تواند به ناتو بپیوندد اما اگر از کی‌یف برای پیوستن به این ائتلاف دعوت می‌شد، ایده‌آل بود. ما به وضوح درک می‌کنیم شرکای ما به ما کمک می‌کنند و این لحظه زنده ماندن است و می‌دانیم که برخی می‌ترسند اکنون درباره عضویت ما صحبت کنند، زیرا هیچ‌کس حاضر نیست جهانی در جنگ داشته باشد که منطقی است». ولودیمیر زلنسکی گفت: «اوکراین به سلاح‌های دوربرد نیاز دارد، این کسری هنوز وجود دارد».
رئیس‌جمهور اوکراین افزود: «لحظاتی وجود دارد که در جزئیات کوچک با شرکای آمریکایی خود اختلافات جزئی داریم اما من می‌خواهم از رئیس‌جمهور بایدن تشکر کنم. می‌دانم که در ایالات متحده و کنگره ایالات متحده این مساله چالش‌برانگیز بود و افرادی هستند که درباره مهمات خوشه‌ای حمایت نمی‌کنند».
وی گفت: «می‌خواهیم از منظری متفاوت به این موضوع نگاه کنیم، از منظر انصاف». زلنسکی مدعی شد روسیه در طول تهاجم خود از مهمات خوشه‌ای استفاده کرده و این اطمینان را تکرار کرد که اوکراین تنها از آنها علیه اهداف نظامی استفاده خواهد کرد و این چیزی است که تحت کنترل است. این صحبت‌های زلنسکی در حالی مطرح می‌شود که رئیس‌جمهور آمریکا قبل از سفر به لیتوانی اعلام کرده بود هنوز اوکراین با عضویت در ناتو فاصله زیادی دارد.
جو بایدن به رغم درخواست‌های متعدد شفاهی و کتبی رئیس‌جمهور اوکراین برای عضویت در ناتو بار دیگر اعلام کرد فعلا زمان عضویت این کشور در این سازمان نیست؛ موضوعی که به نظر می‌رسد برای آمریکا بیشتر جنبه امتیازگیری دارد. بایدن آب پاکی را روی دست زلنسکی ریخت و گفت: من فکر نمی‌کنم در حال حاضر در میانه جنگ اتفاق نظری درباره عضویت اوکراین در خانواده ناتو وجود داشته باشد.
زلنسکی هم در مصاحبه با «ای‌بی‌سی» ادعا کرد: دعوت اوکراین به ناتو این پیغام را ارسال خواهد کرد که ائتلاف ناتو هیچ واهمه‌ای از مسکو ندارد. اوکراین در حال حاضر که در ناتو نیست، باید تضمین‌های امنیتی شفافی دریافت کند. این در حالی است که دبیرکل ناتو هم دست رد به سینه زلنسکی زد. به گفته ینس استولتنبرگ، ناتو همچنان قصد ندارد درباره عضویت اوکراین در این ائتلاف تا زمان کسب «پیروزی» در جنگ با روسیه بحث و مذاکره‌ای داشته باشد.
روزنامه گاردین پیش‌تر نوشته بود انتظار می‌رود در نشست ۲ روزه ناتو در ویلنیوس بسته‌ای از «ضمانت‌های امنیتی فعال» دقیقه نودی به کی‌یف ارائه شود؛ ضمانت کشورهایی چون آمریکا، انگلیس، فرانسه و آلمان دال بر اینکه آموزش و کمک‌های نظامی برای بلندمدت ادامه خواهد داشت، بویژه اینکه به نظر می‌رسد آمریکا و آلمان به حمایت از پیوستن اوکراین به ائتلاف نظامی ۳۱ عضوی ناتو، در شرایطی که جنگ با روسیه ادامه دارد، تمایلی ندارند؛ امری که باعث شده افراد نزدیک به زلنسکی به دستیابی به یک مسیر مشخص برای عضویت در ناتو امیدوار نباشند.
در همین ارتباط دیمیترو کولبا، وزیر خارجه اوکراین روز شنبه اذعان کرد «آنچه وجود ندارد» تصمیمی است برای سریع‌تر کردن روند عضویت اوکراین در ناتو با «شفاف‌سازی درباره دعوتنامه الحاق اوکراین». روزنامه آمریکایی واشنگتن‌پست هم گزارش داد هیأت آمریکایی که در اجلاس سران ناتو در پایتخت لیتوانی شرکت کرده، از توئیت رئیس‌جمهور اوکراین که در آن از بی‌میلی این ائتلاف نظامی برای ارائه نقشه راه مشخص درباره الحاق کی‌یف به ناتو انتقاد کرده، عصبانی است.
به گزارش راشا تودی، زلنسکی سه‌شنبه ۱۱ ژوئیه در توئیتی نوشت به او اطلاع داده شده در متن نهایی بیانیه این اجلاس جدول زمانی برای عضویت اوکراین در ناتو مشخص نشده است. او این موضوع را بی‌سابقه و پوچ خواند و افزود بلاتکلیفی در این خصوص نشانه ضعف در این ائتلاف است که تحت رهبری آمریکا قرار دارد. زلنسکی همچنین گفت حامیان غربی کی‌یف تصمیم گرفته‌اند در مذاکرات با روسیه با موضوع عضویت اوکراین در ناتو چانه‌زنی کنند.
واشنگتن‌پست سه‌شنبه به نقل از یک مقام ناشناس گزارش داد اعضای هیأت آمریکایی از این پیام زلنسکی خشمگین هستند.
این رسانه آمریکایی افزود انتقاد از این ائتلاف در تضاد کامل با تصویر «همصدایی غربی» است که بایدن و دستیارانش در این اجلاس ارائه کرده‌اند. یک مقام ارشد ناتو به واشنگتن پست گفت توئیت زلنسکی به این ائتلاف فشار وارد می‌کند و همچنین «به او (زلنسکی) کمک می‌کند به مردم اوکراین بگوید «تا آخر می‌جنگم»».
یک دیپلمات ارشد ناشناس اروپای مرکزی هم سه‌شنبه به پولیتیکو گفت زلنسکی در انتقاد خود زیاده‌روی می‌کند و افزود: فکر می‌کنم این رویکردی مدبرانه و منصفانه از سوی رئیس‌جمهور اوکراین نیست. اعضای ناتو در بیانیه‌ای مشترک که سه‌شنبه‌شب منتشر شد، اعلام کردند زمانی که متحدان در این ائتلاف توافق کنند و شرایط مهیا باشد، در موقعیت دعوت از اوکراین برای پیوستن به آن خواهند بود.
زلنسکی سه‌شنبه هنگام ورود به پایتخت لیتوانی دست از انتقاد کشید و گفت باور دارد ناتو امنیت اوکراین را تامین می‌کند و اوکراین، ناتو را تقویت خواهد کرد. این در حالی است که روسیه ناتو را متخاصم می‌داند و بشدت با گسترش آن به سمت شرق اروپا مخالف است.
مسکو جاه‌طلبی اوکراین برای الحاق به این ائتلاف نظام غربی را از دلایلی اصلی آغاز عملیات نظامی علیه اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ اعلام کرده است. در این میان در واکنش به امتناع ناتو از تعیین یک دوره زمانی برای پیوستن اوکراین به این ائتلاف، برخلاف آنچه زلنسکی به دنبال آن است، کایا کالاس، نخست‌وزیر استونی در اظهاراتی مطبوعاتی گفت: اختلاف نظر بر سر متن بیانیه اجلاس ناتو در ویلنیوس نشان می‌دهد «متحدان ارشد ما نیز این عبارات را جدی می‌گیرند و اینها فقط حرف نیستند اما در عین حال آنها باید این حرف‌ها را به عمل تبدیل کنند».
وی افزود: البته من ناامیدی زلنسکی را نیز درک می‌کنم، زیرا او نیز می‌خواهد در صلح زندگی کند، همان‌طور که ما در صلح زندگی می‌کنیم و عضو ناتو باشد اما فعلا این تنها چیزی است که می‌توانیم ارائه دهیم.
کالاس گفت: در حال حاضر به دلیل وجود نگرانی‌ها درباره ورود به جنگ با روسیه، اوکراین نمی‌تواند عضو ناتو شود. وی تاکید کرد برای استونی مهم است که بیانیه پایانی اجلاس شامل عبارت «دعوت از اوکراین» باشد و اصطلاح «روند الحاق آن» به وضوح روشن شود و یک نقشه راه عملی برای اوکراین درباره چگونگی عضویت در این سازمان تدوین شود.
پیش از این ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه در واکنش به عدم پذیرش اوکراین در ناتو گفت لهستان علاقه‌ای به وارد کردن اوکراین به ناتو ندارد، زیرا می‌خواهد سرزمین‌های غرب اوکراین را به دست آورد. زاخارووا در اظهاراتی مطبوعاتی گفت: چرا ناتو اوکراین را نمی‌پذیرد؟ زیرا از دیدگاه لهستان، بخش غربی اوکراین باید متعلق به لهستان باشد و نیازی به عضویت اوکراین در ناتو نیست. پس از آنکه زلنسکی از تاخیر «مضحک» ناتو در پذیرش الحاق کشورش انتقاد کرد، کشورهای عضو ناتو در بیانیه‌ای اعلام کردند اوکراین می‌تواند «در صورت توافق متحدان و رعایت شرایط عضویت» به این سازمان بپیوندد.