گروه اقتصادی: اینطور که پیداست با افزایش فشارهای مالی آمریکا به کشورهای مختلف ذیل تحریم یا هر عنوان دیگری حرکت به سمت پیام‌رسان‌های جدید که دلار در آن نقشی نداشته باشد، تشدید شده است. پس از یوآن دیجیتال، حالا اعضای بریکس هم سیستم پرداختی‌ای تهیه کرده‌اند که می‌تواند سوئیفت را کنار بگذارد. نکته حائز اهمیت درباره بریکس آن است که هم‌اکنون 25 درصد تولید جهان در این کشورها اتفاق می‌افتد و اگر کشورهای در صف برای عضویت بتوانند عضو بریکس شوند تا 50 درصد این سهم افزایش می‌یابد. به گزارش «وطن امروز»، رئیس کمیته هماهنگی همکاری اقتصادی روسیه با کشورهای آفریقایی گفت: جهان چندقطبی با مشارکت آفریقا در حال شکل‌گیری است که سیستم پرداخت بریکس در «دنیای جدید غیرغربی» جایگزین سوئیفت خواهد شد. آنطور که راشاتودی در این باره نوشته است، رئیس کمیته هماهنگی همکاری‌های اقتصادی با کشورهای آفریقایی (آفروکام) گفت: این قاره بخشی از یک جهان چندقطبی با روابط اقتصادی کاملا جدید خواهد بود. به گفته ایگور موروزوف، جهان تک‌قطبی در حال فروپاشی است و جهان چندقطبی با مشارکت آفریقا در حال شکل‌گیری است؛ جایی که طبقه متوسط تازه‌شکل‌گرفته در آینده نزدیک تقاضای مصرف‌کننده را تعیین خواهد کرد.
این مقام روس در حاشیه نشست روسیه و آفریقا فاش کرد 19 کشور آفریقایی در سال گذشته برای عضویت در گروه بریکس درخواست داده‌اند، چراکه خواهان روابط اقتصادی کاملا جدید هستند. موروزوف ادامه داد: پس از اینکه آمریکا و اتحادیه اروپایی ذخایر ارزی روسیه را توقیف کردند، جهان متوجه شد این نه تنها یک «سلاح سیاسی»، بلکه یک ابزار برای فشار مالی بر سیاست خارجی و داخلی کشورها و (حتی) قاره‌هاست.
دلار آمریکا به سلاح تبدیل شده است، برای همین است که کشورها بتدریج استفاده از آن در تجارت را کنار می‌گذارند و سیستم پرداخت بریکس «دنیای جدید غیرغربی» جایگزین شبکه پیام‌رسانی مالی سوئیفت خواهد شد. وی افزود: «رهبران آفریقا همچنین نگران استفاده بیشتر از دلار و یورو هستند. در همین راستا، تعداد کشورهایی که تمایل دارند به بریکس بپیوندند به سرعت در حال افزایش است، زیرا این یک سیستم پرداخت جایگزین است که قرار است ظرف نیم سال فعال شود». کشورهای عضو بریکس به دنبال تجارت با ارزهای ملی هستند و تلاش می‌کنند یک شبکه پرداخت مشترک برای کاهش وابستگی به سیستم مالی غرب بویژه دلار به راه بیندازند. رئیس کمیته هماهنگی همکاری‌های اقتصادی با کشورهای آفریقایی گفت: روابط تجاری روسیه با کشورهای آفریقایی در سال‌های اخیر تقویت شده است و فضای بیشتری برای رشد وجود دارد، نظیر مناطق آزاد تجاری که فعالانه در کشورهای آفریقایی در حال توسعه هستند. وزارت خارجه روسیه هفته گذشته اعلام کرد کشورهای عضو بریکس در نشست ماه آینده خود درباره ایجاد یک سازوکار پرداخت پایدار برای مبادلات تجاری دوجانبه بحث و گفت‌وگو خواهند کرد. نشست این گروه در ژوهانسبورگ آفریقای جنوبی 22 تا 24 آگوست برگزار خواهد شد. کشورهای عضو بریکس تلاش می‌کنند در معاملات دوجانبه بیشتر دلار آمریکا را کنار بگذارند و این تلاش‌ها به دنبال تحریم‌های روسیه که به میزان موثری دسترسی این کشور به سازوکارهای مالی غرب را قطع کرد، شتاب بیشتری گرفت. تعداد زیادی از کشورهای در حال توسعه نظیر کشورهای عضو بریکس مانند روسیه، چین، هند، برزیل و آفریقای جنوبی در مبادلات تجاری به سوی ارزهای جایگزین حرکت کرده‌اند. روسیه سال گذشته ایده ارز بریکس را مطرح کرد. ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور این کشور، ژوئن گذشته گفت این گروه در حال کار روی یک ارز ذخیره بر اساس سبدی از ارزهای ملی مورد استفاده 5 کشور عضو این بلوک است. دیلما روسف، رئیس بانک بریکس با اشاره به حمایت این بانک از ارزهای ملی اعلام کرده است تولید ناخالص داخلی جهانی کشورهای بریکس یک چهارم تولید جهانی را تشکیل می‌دهد. این بانک 8 سال پیش تاسیس شده است. کار به جایی رسیده که جونگ ایل هیونگ، کارشناس امور بین‌الملل معتقد است بسیاری از کشورها به دنبال عضویت در این گروه هستند و این موضوع سلطه و هژمونی دلار آمریکا در جهان را کاهش می‌دهد.
* به سمت تعادل مالی جهانی
در مجموع ایجاد چنین ارزی برای اقتصاد جهانی، مبادلات تجاری و سیاست‌های اقتصادی بین‌المللی، می‌تواند تاثیر زیادی در کوتاه‌مدت داشته باشد، همچنین مهم است که ایجاد ارز جدید بریکس صرفا بر جایگزینی دلار متمرکز نباشد، بلکه بر اعتماد بیشتر به سیستم‌های مالی و ابزارهای ارزی در جنوب جهانی تاکید کند تا تجارت و سرمایه‌گذاری در جنوب جهانی افزایش یابد و توسعه بازار سرمایه عمیق‌تر شود. در واقع ارز بریکس باید به‌عنوان یک لنگر معتبر برای آن دسته از اقتصادهای در حال توسعه‌ای باشد که جریان تجارت و سرمایه‌گذاری خود را به سمت جنوب جهانی تغییر می‌دهند. در بلندمدت و با تکامل به مرحله ارز ذخیره، 5R به سیستم پولی جهانی متعادل‌تر کمک و با دلار آمریکا و سایر ارزهای ذخیره پیشرو رقابت خواهد کرد.
* بریکس تأثیرات عمیقی بر نظام مالی بین‌المللی می‌گذارد
بر اساس گزارش پایگاه آمریکایی «مدرن دیپلماسی» که توسط مسیر اقتصاد ترجمه شده است، راه‌اندازی ارز جدید بریکس می‌تواند تاثیرات عمیقی بر نظام مالی بین‌المللی بگذارد که مهم‌ترین آن تضعیف جایگاه دلار در مبادلات تجاری جهانی است. توسعه تدریجی ارز بریکس، با ایجاد یک «واحد حسابداری» بین کشورهای عضو شروع می‌شود و در نهایت می‌تواند جایگزین دلار در اقتصادهای بزرگ جهان و نقطه عطف بازارهای نوظهور باشد.
سناریوی واقعی و روش‌های معرفی چنین ارزی هنوز مشخص نشده و احتمالا نخستین مرحله راه‌اندازی ارز بریکس، به جای یک ارز معاملات بین‌المللی تمام‌عیار، به شکل یک واحد حسابداری باشد. 5R (که نام خود را از حروف اول ارزهای کشورهای BRICS گرفته) حتی در قالب واحد حسابداری نیز تاثیر قابل توجهی بر اقتصادهای جنوب جهانی و سیستم مالی بین‌المللی دارد و مزایای مهمی را برای اقتصادهای کشورهای در حال توسعه به ارمغان می‌آورد.
* داشتن رویکرد واقع‌بینانه نسبت به ارز جدید بریکس
اولین تلاش‌ها برای پروژه ارز مشترک R5 و استفاده از بریکس به عنوان بستر دلارزدایی، توسط «وای لیسوولیک» در سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ در آفریقای جنوبی مطرح شد. بحث‌های بعدی درباره 5R بیشتر حول ایجاد یک ارز شبیه یورو برای معاملات بین‌المللی بود، همچنین مسیرهای جایگزینی مانند ارز ذخیره یا واحد حسابداری پیشنهاد می‌شد. سناریوی دوم، در واقع ساده‌ترین و شاید واقعی‌ترین سناریو برای نخستین مراحل پروژه 5R خواهد بود. به گفته کارشناسان این حوزه، ایجاد یک واحد حسابداری برای BRICS، می‌تواند به طور واقع‌بینانه با حداقل منابع انجام و در مدت‌زمان نسبتا کوتاهی عملیاتی شود.
ایجاد یک ارز جهانی جدید توسط بلوک بریکس نشان‌دهنده نوآوری واقعی و تحول در اقتصاد جهانی است که جایگاه آن عرصه بین‌المللی را بهبود می‌بخشد، همچنین معرفی ارز بریکس می‌تواند بر جهت و کیفیت سیاست‌های کلان اقتصادی اعضای بریکس تأثیر بگذارد. احتمالا ظهور R5 تا حدودی تحمل مقامات پولی بریکس نسبت به افزایش نوسانات در نرخ تبدیل ارزهای ملی را کاهش می‌دهد، همچنین احتمالا هماهنگی بیشتری بین سیاست‌های اقتصاد کلان کشورهای بریکس و بریکس‌پلاس ایجاد شود تا از همواری مسیر اجرای مراحل بعدی 5R اطمینان حاصل شود.