
ناپدید شدن «شین گانگ» که تازه چند ماهی بود در سمت وزیر خارجه چین فعالیت خود را آغاز کرده بود، زمینهساز داستانپردازیهایی هالیوودی در رسانههای شرکتی غرب به سبک ادبیات و سینمای جنگ سرد شده است.
همزمان با ناپدید شدن شین 57 ساله در سمتی که به طور دقیقتر، مشاور امور ملی در شورای دولتی چین یا بدنه اجرایی حکومت خوانده میشود، تمام ارجاعات درباره او نیز از تارنمای وزارت خارجه چین پاک شده است. همچنین وانگ یی، دیپلمات باسابقه و صاحب پیشین این سمت تا اواخر سال میلادی گذشته (2022) به وزارت خارجه بازگشته است.
در همین حال رسانههای غربی تلاش میکنند این وضعیت را به منفیترین شکل ممکن، همانند آنچه در سالهای نخست حاکمیت کمونیستها بر چین شاهد بودهایم یا مشابه داستانهایی که غربیها از کرهشمالی در قالب یک «پاکسازی» حکومتی روایت میکنند، رمزگشایی کنند. با این حال مشخص است گمانهزنیها از «سیانان» و «نیویورکتایمز» گرفته تا نشریات تایوانی، مبهم است. در واقع به نظر نمیرسد آنقدر که روایتهای غربی از سرنوشت وزیر تازه برکنار شده خارجه چین بلاتکلیف است، خود او بلاتکلیف باشد.
آنها میخواهند با مطرح کردن گزینههایی مثل دستگیری، اعدام و تبعید وزیر پیشین خارجه چین، از نظام حاکم بر این کشور تصویر یک رژیم مستبد بیرحم ارائه کنند، حال آنکه در آمریکا، اروپا و نظامهای لیبرال اقماریشان نیز وقتی چهرههای عمومی و سیاستمداران گرفتار رسوایی میشوند، ممکن است ترجیح دهند از رسانهها دوری کنند. همچنین برخلاف تبلیغات شرقستیزانه و مغرضانه آن طرفیها، جامعه چین به خاطر سابقه فرهنگ کنفسیوسی و مراعات احترام شخصی و خانوادگی افراد، برخوردی بسیار اخلاقیتر نسبت به جوامع لیبرال با افرادی دارد که مرتکب خطا میشوند. بنابراین از دست دادن چهره عمومی حتی به دلیل جنایات جزئی بسیار آسانتر از آن است که در غرب رخ میدهد.
در موارد مشابه پیشین مثل بازداشت «جک ما» موسس شرکت علی بابا به خاطر تخلف مالی و شرکتی یا مخالفخوانی سیاسی «پنگ شوآی» قهرمان تنیس چین علیه مقامات پکن نیز رسانههای شرکتی غربی تلاش کرده بودند آنها را قربانیان تبخیر شده حزب کمونیست - به سبک آثار جرج اورول- معرفی کنند ولی بتدریج مشخص شد این افراد بدون سر و صدا، زندگی عادی خودشان را دارند. حال با رد داستانسراییهای تاریک دستگاه پروپاگاندای آمریکا درباره سرنوشت وزیر برکنار شده خارجه چین، میتوان بر اساس واقعیات، وضعیت واقعی او را گمانهزنی کرد.
اولین گمانهای که میتوان مطرح کرد، این است که شین یک مهره بازی موقت در خصمانهترین دوران روابط پکن و واشنگتن بوده که حال در دوره تنظیم مجدد روابط 2 طرف، متعاقب سهگانه سفر رئیس سیا، وزیر خارجه دولت بایدن و رئیس صندوق فدرال آمریکا، مجددا جای خود را به سکاندار اصلی دیپلماسی چینی داده، یعنی وانگ 69 ساله که از او به عنوان سفیر مقرب شی جین پینگ، رئیسجمهوری خلق چین یاد میشود و پیش از انتصاب شین گانگ به مدت یک دهه کامل سکان وزارت خارجه را در دست داشت؛ مردی که در دفتر سیاسی حزب قدرت واقعی را در تصمیمگیریها درباره سیاست خارجی دارد. نشانهاش هم اینکه زمستان پارسال بعد از ترک ساختمان مدور مشهور محله چائویانگ پکن، بر بالاترین کرسی سیاست خارجی در ساختار تکحزبی چین تکیه زد؛ یعنی ریاست کمیسیون امور خارجه کمیته مرکزی حزب کمونیست!
شین علاوه بر اینکه از زیردستان وانگ بوده است، به طیف «گرگهای جنگجو» - نزدیک به نظامیان - در سیاست چین تعلق دارد که رویکردی کاملا خصمانه نسبت به غرب دارند. اصلا به همین دلیل او را به سفارت چین در واشنگتن فرستاده بودند.
اوجگیری وضعیت جنگ سرد میان آمریکا و چین بر سر تایوان یا هیستری ناشی از غائله بالنهای جاسوسی در آسمان ایالات متحده طی یک سال اخیر مشخصههای غلبه گرگها بر دیپلماسی پکن بوده است. در مقابل وانگ در عین همه کاره بودن در دیپلماسی نوین چینی، یک دیپلمات ذاتی و فردی بسیار معتدل، خویشتندار و آرام است که پکن در حال حاضر، برای بازگشت به دوره تنشزدایی از روابط با آمریکا بدان نیاز دارد. پکن نمیخواهد به دولت بایدن اجازه دهد با سوءاستفاده از غائله تایوان، ناتو را به سمت آسیای شرقی توسعه دهد و با محاصره حوزه اقیانوس هند و آرام در پیرامون چین، مقدمات جنگی کردن اوضاع در شرق دور را به منظور انحراف در تغییر روندهای اقتصاد بینالملل فراهم آورد. با این حال اگر دست فرمان محتاطانه وانگ جواب ندهد و آمریکا به شرارتهایش در شرق آسیا ادامه دهد، دیگر نمیتوان با اطمینان گفت فرمان دیپلماسی چین در دست او باقی خواهد ماند. حتی شاید در آینده مجبور شویم به جای اینکه بپرسیم «آقای شین کجاست؟» این سوال را بپرسیم: « آقای وانگ کجاست؟»