افزایش تورم در کشورهای مختلف و در پی آن افزایش قیمت کالاها، از موضوعاتی است که نه‌تنها ایران بلکه بسیاری از کشورهای جهان با آن مواجه هستند؛ تورمی که می‌تواند ناشی از سیاست‌های پولی و بانکی کشورها و همچنین میزان تولید در یک کشور باشد و به طریقی اثرات خود را روی چرخ اقتصاد بگذارد.
ایران که در دهه اخیر تورم بالایی را تجربه کرده و درگیر بی‌ثباتی اقتصادی شده بود، حالا با تغییر سیاست‌های پولی و بانکی و همچنین افزایش میزان تولید، به شرایط بهتری رسیده است به طوری که بانک جهانی با اشاره به فراگیری گرانی مواد غذایی در جهان، اعلام کرد نرخ تورم مواد غذایی در ایران نصف شده و به ۴۲ درصد رسیده است.
این آمار به گونه‌ای است که نشان از بهبود وضعیت اقتصادی ایران دارد و حاکی از اقدامات مثبت دولت سیزدهم و بانک مرکزی در راستای ترمیم و بهبود اقتصاد کشور است.
بانک جهانی در گزارشی به بررسی وضعیت تورم مواد غذایی در 166 کشور جهان از جمله ایران پرداخته و نوشته است: بسیاری از کشورهای با درآمد پایین و متوسط با تورم بالای مواد غذایی دست و پنجه نرم می‌کنند. این کشورها بیشتر در آفریقا، آمریکای شمالی، آمریکای لاتین، جنوب آسیا، اروپا و آسیای مرکزی قرار دارند.
این گزارش با معرفی 10 کشور نخست جهان از نظر میزان تورم سالانه مواد غذایی، کشور ونزوئلا را در جایگاه نخست از این نظر قرار داده است. نرخ تورم سالانه مواد غذایی در این کشور منتهی به ژوئن 2023 بالغ بر 414 درصد بوده که بیشتر از هر کشور دیگر در جهان است، یعنی قیمت مواد غذایی در این کشور طی یک سال گذشته بیش از 5 برابر شده است.
لبنان با تورم 280 درصدی مواد غذایی در رتبه دوم و زیمبابوه با 256 درصد در رتبه سوم از این نظر قرار داشته‌اند. آرژانتین با 117 درصد، سورینام با 71 درصد، مصر با 66 درصد، سیرالئون با 58 درصد، غنا با 54 درصد، ترکیه با 54 درصد و هائیتی با 46 درصد به ترتیب در رتبه‌های چهارم تا دهم از این نظر قرار گرفته‌اند. آمارهای بانک جهانی از افت قابل توجه تورم مواد غذایی در ایران خبر داده است. ایران در گزارش ماه‌های قبل این نهاد بین‌المللی از نظر میزان تورم مواد غذایی جزو 10 کشور نخست قرار داشت اما در گزارشی که اخیرا منتشر شده و مربوط به تورم 12 ماهه منتهی به ژوئن 2023 (خرداد 1402) است در این فهرست قرار نگرفته است.
بر اساس گزارش بانک جهانی، تورم مواد غذایی ایران در این ماه تقریبا به نصف کاهش یافته است. در جولای 2022 (تیر 1401) و تحت تاثیر حذف ارز ترجیحی کالاهای اساسی، نرخ تورم مواد غذایی در ایران به 90.2 درصد رسیده بود و این رقم طی ماه‌های بعد در مرز70 تا 80 درصد در نوسان بود اما در ماه ژوئن 2023 (خرداد 1402) تورم مواد غذایی در ایران به 42.7 درصد کاهش یافت که نسبت به تورم 77.5 درصدی ماه مه 2023 (اردیبهشت 1402) و تورم 80.3 درصدی ماه آوریل 2023 (فروردین 1402) تقریبا نصف شده است.
هر چند نرخ 42 درصدی تورم مواد غذایی در ایران هنوز رقم قابل قبولی نیست اما با توجه به روند کنونی قیمت مواد غذایی، انتظار می‌رود نرخ تورم مواد غذایی در ایران در گزارش‌های بعدی بانک جهانی بیش از این کاهش یابد.
نرخ تورم سالانه مواد غذایی برای برخی کشورهای دیگر عبارت است از: هند 4.6 درصد، مغولستان 18.2 درصد، پاکستان 39.5 درصد، نیجریه 25.3 درصد، جمهوری آذربایجان 11.7 درصد، چین 2.3 درصد، روسیه 0.2 درصد، اتریش 10.6 درصد، دانمارک 8.7 درصد، فرانسه 14.3 درصد، آلمان 13.7 درصد، ایتالیا 10.9 درصد، ژاپن 9.8 درصد، سوئد 13 درصد، انگلیس 17.5 درصد، و آمریکا 5.7 درصد.
بر اساس آمار بانک جهانی، 79 درصد کشورهای با درآمد بالا نیز تورم بالای مواد غذایی را تجربه می‌کنند. در این میان بویژه کشورهای اروپایی شاهد تورم ۲ رقمی در مواد غذایی هستند و انگلیس با تورم 17.5 درصدی مواد غذایی وضعیت بدتری نسبت به سایر کشورهای اروپای غربی دارد.
حذف ارز 4200 تومانی تغییر سیاست‌های پولی و بانکی و همچنین افزایش میزان یارانه خانوار، از جمله اقداماتی بوده که تاثیرات مثبتی روی اقتصاد داخلی کشور گذاشته و توانسته میزان تورم را تحت‌الشعاع قرار دهد. با این حال، دولت سیزدهم و بانک مرکزی سعی دارند با اقدامات مثبت دیگر، بتوانند چرخ محرک اقتصاد داخلی را بیش از این به حرکت درآورده و بهبود بخشند.