گروه فرهنگ و هنر: چهارمین فصل نمایش «تنهاتر از مسیح»، «راه سرخ» نام دارد که روایت مصوری از راهی سرخ است؛ راهی از واقعه غدیر تا قیام عاشورای ۶۱ هجری قمری. این نمایش از دوشنبه ۱۶ مرداد به مدت ۵۰ شب در 2 سانس در بوستان ولایت اجرا می‌شود. این نمایش آیینی که در سال‌های گذشته با استقبال کم‌نظیر مردم همراه شده بود، امسال با سبکی متفاوت نسبت به اجراهای قبل، میزبان بیش از ۲۵۰ هزار مخاطب است.
علی اسماعیلی، تهیه‌کننده نمایش «تنهاتر از مسیح» در گفت‌وگو با «وطن امروز» به تشریح جزئیات اجرای این نمایش از حیث فرم و محتوا و همین طور موارد دیگر پرداخت.
***
* «تنهاتر از مسیح» جزو معدود آثاری است که به دیداری کردن شنیده‌های وقایع عاشورا می‌پردازد و تلاش می‌کند مخاطبان را در وضعیت تجربه زیست این رویداد تاریخی مهم قرار دهد. برای اجرای این دوره چقدر تلاش کردید؟
ما حتی واژه‌ای غیر از آنچه مستند است را روی صحنه نمی‌آوریم. تحقیقات ما نیز تنها از روی یک کتاب نیست. روایت‌ها از زوایای گوناگون چک می‌شود و دقیق مورد بررسی قرار می‌گیرد. با چندین منبع مقایسه و تایید می‌شود و سپس در اختیار تیم کارشناسان‌مان قرار می‌گیرد. همه این مراحل طی و بعد به مخاطب عرضه می‌شود. ما اصلا بنا نداریم ناخواسته روایتی را در ذهن مخاطب ایجاد کنیم که از واقعیت به دور باشد و حتی در آن شبهه‌ای وجود داشته باشد. بنا به موضوعات نمایشی، اساتید و کارشناس‌های تحقیقاتی‌مان نیز تغییر می‌کنند و از اعضای هیات‌های علمی گوناگون برای همکاری کمک می‌گیریم تا در روایتی اشتباه پیش نرویم. حتی در برخی موارد تحقیقات‌مان از طریق عام جامعه انجام می‌گیرد. یعنی موضوعی را از طریق عام جامعه عنوان می‌کنیم تا ببینیم اصلا جامعه این دغدغه و نیاز را در خود احساس می‌کند که به آن بپردازیم یا خیر.
* تمام صحنه‌های این نمایش با روایت روضه‌هایی است که از کودکی تا امروز در هیئات شنیده‌ایم؛ به نظر شما مخاطب تا چه اندازه توانسته با این موضوع همزادپنداری کند؟
به طور کلی ماهیت نمایش میدانی «تنهاتر از مسیح» یک روضه مصور است. هر فصل نیز تغییراتی نسبت به فصل قبل داده‌ایم که حداقل 30-20 درصد تغییرات وجود داشت اما در فصل چهارم نمایش میدانی «تنهاتر از مسیح» 90 درصد تغییر کرده و به‌روزتر شده است. آیتم‌ها تغییر کرده و می‌توانم بگویم نگاه‌مان نیز تغییر کرده است. در فصل «راه سرخ» از روز غدیر شروع می‌کنیم و به ماجرای جانشینی امیرالمومنین(ع) می‌رسیم و یک زاویه نگاه متفاوت داریم به اینکه چه اتفافی از غدیر و قبل از غدیر و در مسیر کاروان پیامبر(ص) افتاد و بارها و بارها به جان پیامبر(ص) سوء قصد شد تا ایشان امیرالمومنین (ع) را به عنوان جانشین معرفی نکنند. همین‌طور می‌رسیم به غصب فدک که در تاریخ یک اتفاق مهم بوده و ماجرای هتک حرمت و شهادت حضرت زهرا(س) را خواهیم دید. سپس مظلومیت امیرالمومنین(ع)، سکوت و صبر و خانه‌نشینی ایشان را شاهد هستیم. بعد از آن شهادت امام علی(ع) را خواهیم دید و چرایی صلح امام حسن مجتبی(ع) و اینکه در چه شرایطی صلح کرد را روایت می‌کنیم تا اینکه به شهادت ایشان پرداخته می‌شود و وارد ماجرای حرکت سیدالشهدا (ع) به سمت کربلا و دعوت کوفیان می‌شویم. در نهایت نیز شهادت امام حسین(ع) به نمایش گذاشته می‌شود. در این مسیر نشان می‌دهیم راه سرخی بوده که اهل بیت در این مسیر قرار داشتند و به شهادت رسیدند و از جان‌شان مایه گذاشتند تا اسلام بماند. همان‌طور که اساتید هم اعلام کردند اگر سیدالشهدا(ع) به شهادت نمی‌رسیدند و قیام نمی‌کردند، از اسلام چیزی باقی نمی‌ماند. این نگاه کاملا متفاوت است تا اینکه وارد جریانات روز عاشورا، شهادت اصحاب و شهادت سیدالشهدا(ع) خواهیم شد و ادامه مسیر و حرکت کاروان اسرا به سمت کوفه و شام و شهادت حضرت رقیه(س) را خواهیم دید. در اینجا دیگر وارد تاریخ معاصر و اتفاقاتی که افتاده خواهیم شد و ساخت حرم سیدالشهدا(ع) و عزاداری‌ای که هر سال پرشورتر از سال قبل برپا شده و این خیمه و علم پابرجاست و هیچ وقت روی زمین نیامده و همیشه استوار بوده است. در نهایت یک جمع‌بندی داریم که مسیر راه سرخ به ظهور حضرت حجت(عج) ختم می‌شود. این نگاه ما نسبت به سال‌های گذشته کاملا متفاوت است. چون سیاست ما همین است که کار باید متفاوت باشد. تا کارهای جدیدی به مخاطب عرضه شود. حتی می‌خواستیم نام نمایش میدانی را نیز تغییر بدهیم اما چون «تنهاتر از مسیح» برند است و تا به امروز نزدیک به یک میلیون نفر مخاطب داشته است، به همین دلیل فصل جدید را «راه سرخ» انتخاب کردیم.
* اجرای تئاتر‌های میدانی تقریبا با فصل‌های شیدایی و شب‌های آفتابی آغاز شد؛ در حال حاضر روند اجرای نمایش‌های میدانی از حیث فرم و محتوا در چه وضعیتی قرار دارد؟
خوشبختانه پیشرفت زیادی در این هنر حاصل شده است. منتها حجم کار در نمایش‌های میدانی به دلیل وسعت و تعدد صحنه‌هایش بسیار زیاد است به طوری که نمایش‌هایی با بیش از 90 پرده نمایشی نیز داشته‌ایم که هر کدام پلان‌های مختلفی هم داشته و در مدت زمان بالا پیش آمده بازیگران در یک اجرا بالغ بر 2 کیلومتر دور تا دور سالن می‌چرخند و لباس عوض می‌کنند و مجدد گریم شده و سریع وارد صحنه می‌شوند. چون نمایش وقفه ندارد، کار بازیگرها و سایر عوامل را سخت می‌کند. پیش آمده بازیگرها تنها یک دقیقه زمان دارند لباس‌شان را عوض کرده و مجدد وارد صحنه نمایش شوند. اگر به موقع نرسند، تمام اجرا به صورت دومینووار خراب می‌شود، چون همه بخش‌های نمایش‌های میدانی به هم متصل است. این موضوع یکی از سختی‌های کار است که با توجه به صنعتی‌سازی و برنامه‌ریزی‌های انجام گرفته شده، تلاش می‌شود مدیریت شود و خللی در اجرا به وجود نیاید. یکی دیگر از سختی‌های کار، بحث میدانی بودن نمایش‌های میدانی است. ما در فضای باز کار می‌کنیم. باد، توفان، باران و... باعث می‌شود عوامل مقابل صحنه و پشت صحنه با چالش مواجه شوند. وقتی قرار است در یک سالن نمایش تئاتر با بهترین امکانات دود مه‌سازها خارج نشود، سیستم تهویه هوای سالن را خاموش می‌کنند تا دود و مه ایجاد شده حفظ و کنترل شود. ما در فضای باز کار می‌کنیم و باید تابع جو و اقلیمی باشیم که در زمان اجرا با آن مواجهیم و اصلا کار ساده‌ای نیست. البته این کار برای تیم‌هایی دشوار است که خیلی حرفه‌ای نباشند. تمام عوامل تیم‌های اجرایی مجموعه سیمای ققنوس از درجه یک‌های سینما و تئاتر هستند. طراح نور، طراح صحنه و لباس، جلوه‌های ویژه، مدیر تولید و... از درجه یک‌ها هستند که اگر این اشخاص حرفه‌ای نبودند، این کمپانی هم شکل نمی‌گرفت. اتفاق مبارکی است که به لطف سازمان هنری رسانه‌ای اوج و شهرداری تهران این پایگاه تاسیس شده است.