مهناز جعفری: همه ما دورانی‌را به خاطر می‌آوریم که با بازی‌های کودکانه خود را سرگرم می‌کردیم مثلا با 4تا بشقاب و کمی میوه میهمانی راه می‌انداختیم و به قول خودمان خاله بازی می‌کردیم یا با چند ماشین یا توپ به سراغ همبازی‌هایمان می‌رفتیم. برای ما داشتن عروسک، هواپیما، اتوبوس و... که حرکت کند و صدا داشته باشد، نهایت آرزو بود و اگر یک سرویس آشپزخانه پلاستیکی هم داشتیم که دیگر خوشبخت‌ترین آدم روی زمین بودیم. حالا گاهی به تنها عروسک و ماشین کوکی باقی‌مانده از دوران کودکی‌مان نگاه می‌کنیم و صدها خاطره در ذهنمان جان می‌گیرد و دلمان برای آن روزها تنگ می‌شود. حالا بزرگ شده‌ایم اما تازه فهمیده‌ایم که اسباب‌بازی هم برای خودش دنیای پیچیده‌ای دارد و خرید آن مستلزم داشتن اطلاعات زیادی است. کارشناسان زیادی در سراسر جهان درباره اسباب‌بازی‌ها تحقیق می‌کنند تا بهترین وسایل برای کودکان ساخته شود. روانشناسان زیادی با تحقیقات خود روی اسباب‌بازی‌ها به برخی از اشتباهاتی که والدین هنگام خرید اسباب‌بازی مرتکب می‌شوند پی برده‌اند.
اشتباهات متداول در خرید اسباب‌بازی
عکس آنچه برخی تصور می‌کنند این کودک است که باید با استفاده از تخیل خود با اسباب‌بازی بازی کند و نه اسباب‌بازی با کودک. بیشتر مارک‌های معروف دنیا مانند lego وplaymobil بسیار به ندرت اسباب‌بازی‌های باتری‌دار تولید می‌کنند زیرا هدف خود را بالا بردن خلاقیت و شکوفایی ذهن کودک می‌دانند. اسباب‌بازی‌های باتری‌دار معمولی با صداها و موسیقی‌های غیراستاندارد و حتی گوشخراش فقط برای لحظاتی بچه را سرگرم می‌کنند بدون اینکه کوچک‌ترین تاثیری روی خلاقیت ذهن کودک گذاشته و حتی باعث عصبی شدن کودک نیز می‌شود، در صورتی که محصولاتی مانند playmobil با تنوع بسیار در طرح‌ها و مدل‌ها از زندگی واقعی بدون باتری و سر و صدای بیخودی باعث شکوفایی ذهن کودک می‌شود یا مارک معروفی مانند vetch و playschool با وجود باتری‌دار بودن از موزیک‌های بسیار ملایم در کنار مراحل مختلف آموزشی استفاده می‌کند. اسباب‌بازی‌های سر و صدادار فقط حس شنوایی کودک را تقویت می‌کنند.
عدم توجه به سن‌بندی‌های کالا: بسیاری از والدین بشدت در خرید اسباب‌بازی اعمال سلیقه شخصی کرده و به سن‌بندی‌های توصیه شده توجه نمی‌کنند، در حالی که باید به سن‌بندی‌های روی جعبه توجه کنید و خارج از محدوده سنی خرید نکنید. فراموش نکنید شما برای کودک دلبندتان خرید می‌کنید، نه برای خودتان.
عدم توجه به اسباب‌بازی‌های فکری مناسب: متاسفانه برخی والدین به اسباب‌بازی‌های فکری مانند لگو و پازل بسیار کم‌توجهند، در صورتی که انواع بازی فکری مناسب سن جزو مهم سبد بازی‌های کودک است. بیشتر اوقات پدر و مادرها بی‌حوصلگی خود را به بچه نسبت می‌دهند! اگر بچه حوصله چنین بازی‌هایی را ندارد احتمالا از بچگی اسباب‌بازی‌های مناسب سن در اختیارش نبوده و باعث تغییر روحیه وی به اسباب‌بازی‌های خشن و پر‌سر و صدا شده است.
بی‌توجهی به مارک‌های معروف: هیچ گرانی‌ای بی‌دلیل نیست. بدانید با خرید بسیاری از اسباب‌بازی‌های درجه 2 و 3 انواع سموم شیمیایی و ابزار خطر را با خود به خانه می‌برید. اگر هیچ اسباب‌بازی‌ای نخرید بهتر از این است که کالاهای بی‌کیفیت به فرزندتان هدیه دهید. اما با خواندن این مطالب فکر نکنید نمی‌توانید اسباب‌بازی مناسب را پیدا کنید. اسباب‌بازی مناسب ویژگی‌هایی دارد که اطلاع از آنها شما را در انتخاب اسباب‌بازی مناسب برای کودکتان یاری می‌دهد.
ویژگیهای اسباب‌بازی مناسب
1- اسباب‌بازی باید همواره مناسب سن، مطابق علایق و درخور تواناییهای ذهنی و رشدی کودک باشد؛ نه آنقدر سخت و پیچیده باشد که کودک عاجز از بازی با آن شود و نه آنقدر ساده و آسان باشد که علاقه کودک را از بین برده و او را خسته کند. همچنین باید به لحاظ فیزیکی به گونهای ساخته شده باشد که براحتی در دستان کودک قرار گرفته و با آن بازی کند طوری که کودک آن را با کمال میل بپذیرد و در حین بازی از آن واقعا لذت ببرد.
2- اسباب‌بازی باید چنان باشد که ذهن کودک را برانگیزد و او را به سوی سازندگی، خلاقیت و نوآوری سوق دهد. اسباببازیهایی که به طور کامل ساخته شده و کودک کار کمتری روی آنها انجام می‌دهد (اسباب‌بازی‌های کوکی)، قوای فکری کودک را بی‌استفاده میگذارد و او را تبدیل به موجودی تماشاگر، منفعل و ناظر ساختههای دیگران می‌کند و کودک را که میل به کاوشگری و کنجکاوی دارد و سعی می‌کند اسباب‌بازی را قطعه قطعه کند تا میل درونیاش را ارضا کند، دلسرد می‌کند، در حالی که کودک با لگوها و قطعات ساختمانسازی می‌تواند چیزهای مختلفی بسازد. جعبه کفش، جعبه مقوایی بزرگی که می‌تواند داخل آن بنشیند و ادای قایقسواری، هواپیمارانی، اتومبیلرانی و ... را در‌بیاورد، گل رس، شن و خمیر بازی که با آنها دست به آفرینش، خلاقیت و نوآوری میزند، همه و همه وسایل مناسبی هستند که کودک می‌تواند چیزهای گوناگونی با آنها بسازد و هر طور که دلش میخواهد به آنها شکل دهد، خراب کند و دوباره بسازد. این وسایل کودک را به سوی خلاقیت و نوآوری سوق می‌دهد.
3- اسباب‌بازی خوب باید به واقعیت نزدیک باشد تا کودک از راه بازی با آن با زندگی آشنا شود. مثلاً قیچی برای بریدن، سوزن برای دوختن، خمیر بازی برای شکل دادن اجسام واقعی و تخیلی و ورزیدگی دست و انگشتان مفید است، انواع مدادها و وسایل رنگآمیزی برای شناخت رنگها موثر است و انواع پازلها، لگوها و وسایل پیچ و مهرهای باعث ایجاد هماهنگی بین حرکات چشم و حرکات ظریف دست می‌شود.
4- اسباب‌بازی باید باعث رشد و پرورش مهارتها و تواناییهای بدنی کودک شود. اسباب‌بازی مطلوب علاوه بر پرورش قوای ذهنی، روانی، عاطفی، اجتماعی، خلاقیت و استعداد باید توانایی کودک را در زمینه استفاده از اعضای بدن رشد دهد.
5- اسباب‌بازی ساخته شده برای او هر قدر بتواند حواس بیشتری از کودک را به کار گیرد لذت بیشتری ایجاد می‌کند و مناسبتر است. کودکان آن چیزی را که لمس کنند، ببینند و بشنوند بیشتر از آن لذت میبرند تا چیزهایی که فقط مشاهدهکننده آن باشند.
6- اسباب‌بازی خوب می‌تواند تصورات و تخیلات کودک را گسترش دهد و میل کنجکاوی و اکتشاف را در او پرورش دهد.
7- اسباببازیهایی مناسبند که کودک روی آنها کار کند، با دست آنها را بپیچاند، بچرخاند، خم کند، ببرد
(قطع کند)، رنگآمیزی کند یا علامت بگذارد؛ اسباببازیهایی که به طرق مختلف بتوان از آن استفاده کرد و به شکلهای گوناگون درآورد، آنها را بست و محکم کرد و توسط آنها اشکال مختلف ساخت. کودکان دوست دارند اشیا را لمس و سبک و سنگین کنند و وضعیت ساخت آنها را بفهمند.
8- اسباب‌بازی‌ها باید مستحکم و آنقدر با‌دوام باشند که کودکان مدت طولانی با آنها کار کنند، از نظر ظاهر جذاب و زیبا باشند تا کودکان با اصول طراحی آشنا شوند، تنوع و قابلیت تغییر داشته باشند و در فعالیت‌های آموزشی گوناگون مورد استفاده قرار گیرند.
9- کیفیت و اندازه اسباب‌بازی نیز باید با سن و هیکل
(قد و قواره) کودک متناسب باشد و دست و قد بچه به آن برسد.
10- اسباب‌بازی باید متناسب با جنس، ذوق و علایق کودک باشد. نکته مهم اینکه اگر والدین مشاهده کردند که مثلا پسر آنها عروسکبازی یا بالعکس دختر آنها تفنگبازی می‌کند بهتر است حساسیتی نشان ندهند و به آنان نگویند این بازیها مربوط به دختران یا پسران است. به طور طبیعی در سنین 8-7 سالگی تفاوت‌های جنسی آشکار شده و هر کدام به سوی بازی‌هایی خواهند رفت که مطابق با طبیعت و انتظارات جامعه از آنهاست.
11- اسباب‌بازی باید وسیلهای باشد هماهنگ با ارزشها و معیارهای جامعهای که کودک در آن زندگی می‌کند. چنین وسیلهای سبب می‌شود کودک از آغاز کودکی ضمن نخستین تجربههای زندگی، بسیاری از ارزشهای معمول در جامعه را بشناسد. نگاهی به بایدها و نبایدهای خرید وسایل تفریح کودکان
تفنگ اسباب‌بازی است؟!
مهناز جعفری: همه ما دورانی‌را به خاطر می‌آوریم که با بازی‌های کودکانه خود را سرگرم می‌کردیم مثلا با 4تا بشقاب و کمی میوه میهمانی راه می‌انداختیم و به قول خودمان خاله بازی می‌کردیم یا با چند ماشین یا توپ به سراغ همبازی‌هایمان می‌رفتیم. برای ما داشتن عروسک، هواپیما، اتوبوس و... که حرکت کند و صدا داشته باشد، نهایت آرزو بود و اگر یک سرویس آشپزخانه پلاستیکی هم داشتیم که دیگر خوشبخت‌ترین آدم روی زمین بودیم. حالا گاهی به تنها عروسک و ماشین کوکی باقی‌مانده از دوران کودکی‌مان نگاه می‌کنیم و صدها خاطره در ذهنمان جان می‌گیرد و دلمان برای آن روزها تنگ می‌شود. حالا بزرگ شده‌ایم اما تازه فهمیده‌ایم که اسباب‌بازی هم برای خودش دنیای پیچیده‌ای دارد و خرید آن مستلزم داشتن اطلاعات زیادی است. کارشناسان زیادی در سراسر جهان درباره اسباب‌بازی‌ها تحقیق می‌کنند تا بهترین وسایل برای کودکان ساخته شود. روانشناسان زیادی با تحقیقات خود روی اسباب‌بازی‌ها به برخی از اشتباهاتی که والدین هنگام خرید اسباب‌بازی مرتکب می‌شوند پی برده‌اند.
اشتباهات متداول در خرید اسباب‌بازی
عکس آنچه برخی تصور می‌کنند این کودک است که باید با استفاده از تخیل خود با اسباب‌بازی بازی کند و نه اسباب‌بازی با کودک. بیشتر مارک‌های معروف دنیا مانند lego وplaymobil بسیار به ندرت اسباب‌بازی‌های باتری‌دار تولید می‌کنند زیرا هدف خود را بالا بردن خلاقیت و شکوفایی ذهن کودک می‌دانند. اسباب‌بازی‌های باتری‌دار معمولی با صداها و موسیقی‌های غیراستاندارد و حتی گوشخراش فقط برای لحظاتی بچه را سرگرم می‌کنند بدون اینکه کوچک‌ترین تاثیری روی خلاقیت ذهن کودک گذاشته و حتی باعث عصبی شدن کودک نیز می‌شود، در صورتی که محصولاتی مانند playmobil با تنوع بسیار در طرح‌ها و مدل‌ها از زندگی واقعی بدون باتری و سر و صدای بیخودی باعث شکوفایی ذهن کودک می‌شود یا مارک معروفی مانند vetch و playschool با وجود باتری‌دار بودن از موزیک‌های بسیار ملایم در کنار مراحل مختلف آموزشی استفاده می‌کند. اسباب‌بازی‌های سر و صدادار فقط حس شنوایی کودک را تقویت می‌کنند.
عدم توجه به سن‌بندی‌های کالا: بسیاری از والدین بشدت در خرید اسباب‌بازی اعمال سلیقه شخصی کرده و به سن‌بندی‌های توصیه شده توجه نمی‌کنند، در حالی که باید به سن‌بندی‌های روی جعبه توجه کنید و خارج از محدوده سنی خرید نکنید. فراموش نکنید شما برای کودک دلبندتان خرید می‌کنید، نه برای خودتان.
عدم توجه به اسباب‌بازی‌های فکری مناسب: متاسفانه برخی والدین به اسباب‌بازی‌های فکری مانند لگو و پازل بسیار کم‌توجهند، در صورتی که انواع بازی فکری مناسب سن جزو مهم سبد بازی‌های کودک است. بیشتر اوقات پدر و مادرها بی‌حوصلگی خود را به بچه نسبت می‌دهند! اگر بچه حوصله چنین بازی‌هایی را ندارد احتمالا از بچگی اسباب‌بازی‌های مناسب سن در اختیارش نبوده و باعث تغییر روحیه وی به اسباب‌بازی‌های خشن و پر‌سر و صدا شده است.
بی‌توجهی به مارک‌های معروف: هیچ گرانی‌ای بی‌دلیل نیست. بدانید با خرید بسیاری از اسباب‌بازی‌های درجه 2 و 3 انواع سموم شیمیایی و ابزار خطر را با خود به خانه می‌برید. اگر هیچ اسباب‌بازی‌ای نخرید بهتر از این است که کالاهای بی‌کیفیت به فرزندتان هدیه دهید. اما با خواندن این مطالب فکر نکنید نمی‌توانید اسباب‌بازی مناسب را پیدا کنید. اسباب‌بازی مناسب ویژگی‌هایی دارد که اطلاع از آنها شما را در انتخاب اسباب‌بازی مناسب برای کودکتان یاری می‌دهد.
ویژگیهای اسباب‌بازی مناسب
1- اسباب‌بازی باید همواره مناسب سن، مطابق علایق و درخور تواناییهای ذهنی و رشدی کودک باشد؛ نه آنقدر سخت و پیچیده باشد که کودک عاجز از بازی با آن شود و نه آنقدر ساده و آسان باشد که علاقه کودک را از بین برده و او را خسته کند. همچنین باید به لحاظ فیزیکی به گونهای ساخته شده باشد که براحتی در دستان کودک قرار گرفته و با آن بازی کند طوری که کودک آن را با کمال میل بپذیرد و در حین بازی از آن واقعا لذت ببرد.
2- اسباب‌بازی باید چنان باشد که ذهن کودک را برانگیزد و او را به سوی سازندگی، خلاقیت و نوآوری سوق دهد. اسباببازیهایی که به طور کامل ساخته شده و کودک کار کمتری روی آنها انجام می‌دهد (اسباب‌بازی‌های کوکی)، قوای فکری کودک را بی‌استفاده میگذارد و او را تبدیل به موجودی تماشاگر، منفعل و ناظر ساختههای دیگران می‌کند و کودک را که میل به کاوشگری و کنجکاوی دارد و سعی می‌کند اسباب‌بازی را قطعه قطعه کند تا میل درونیاش را ارضا کند، دلسرد می‌کند، در حالی که کودک با لگوها و قطعات ساختمانسازی می‌تواند چیزهای مختلفی بسازد. جعبه کفش، جعبه مقوایی بزرگی که می‌تواند داخل آن بنشیند و ادای قایقسواری، هواپیمارانی، اتومبیلرانی و ... را در‌بیاورد، گل رس، شن و خمیر بازی که با آنها دست به آفرینش، خلاقیت و نوآوری میزند، همه و همه وسایل مناسبی هستند که کودک می‌تواند چیزهای گوناگونی با آنها بسازد و هر طور که دلش میخواهد به آنها شکل دهد، خراب کند و دوباره بسازد. این وسایل کودک را به سوی خلاقیت و نوآوری سوق می‌دهد.
3- اسباب‌بازی خوب باید به واقعیت نزدیک باشد تا کودک از راه بازی با آن با زندگی آشنا شود. مثلاً قیچی برای بریدن، سوزن برای دوختن، خمیر بازی برای شکل دادن اجسام واقعی و تخیلی و ورزیدگی دست و انگشتان مفید است، انواع مدادها و وسایل رنگآمیزی برای شناخت رنگها موثر است و انواع پازلها، لگوها و وسایل پیچ و مهرهای باعث ایجاد هماهنگی بین حرکات چشم و حرکات ظریف دست می‌شود.
4- اسباب‌بازی باید باعث رشد و پرورش مهارتها و تواناییهای بدنی کودک شود. اسباب‌بازی مطلوب علاوه بر پرورش قوای ذهنی، روانی، عاطفی، اجتماعی، خلاقیت و استعداد باید توانایی کودک را در زمینه استفاده از اعضای بدن رشد دهد.
5- اسباب‌بازی ساخته شده برای او هر قدر بتواند حواس بیشتری از کودک را به کار گیرد لذت بیشتری ایجاد می‌کند و مناسبتر است. کودکان آن چیزی را که لمس کنند، ببینند و بشنوند بیشتر از آن لذت میبرند تا چیزهایی که فقط مشاهدهکننده آن باشند.
6- اسباب‌بازی خوب می‌تواند تصورات و تخیلات کودک را گسترش دهد و میل کنجکاوی و اکتشاف را در او پرورش دهد.
7- اسباببازیهایی مناسبند که کودک روی آنها کار کند، با دست آنها را بپیچاند، بچرخاند، خم کند، ببرد
(قطع کند)، رنگآمیزی کند یا علامت بگذارد؛ اسباببازیهایی که به طرق مختلف بتوان از آن استفاده کرد و به شکلهای گوناگون درآورد، آنها را بست و محکم کرد و توسط آنها اشکال مختلف ساخت. کودکان دوست دارند اشیا را لمس و سبک و سنگین کنند و وضعیت ساخت آنها را بفهمند.
8- اسباب‌بازی‌ها باید مستحکم و آنقدر با‌دوام باشند که کودکان مدت طولانی با آنها کار کنند، از نظر ظاهر جذاب و زیبا باشند تا کودکان با اصول طراحی آشنا شوند، تنوع و قابلیت تغییر داشته باشند و در فعالیت‌های آموزشی گوناگون مورد استفاده قرار گیرند.
9- کیفیت و اندازه اسباب‌بازی نیز باید با سن و هیکل
(قد و قواره) کودک متناسب باشد و دست و قد بچه به آن برسد.
10- اسباب‌بازی باید متناسب با جنس، ذوق و علایق کودک باشد. نکته مهم اینکه اگر والدین مشاهده کردند که مثلا پسر آنها عروسکبازی یا بالعکس دختر آنها تفنگبازی می‌کند بهتر است حساسیتی نشان ندهند و به آنان نگویند این بازیها مربوط به دختران یا پسران است. به طور طبیعی در سنین 8-7 سالگی تفاوت‌های جنسی آشکار شده و هر کدام به سوی بازی‌هایی خواهند رفت که مطابق با طبیعت و انتظارات جامعه از آنهاست.
11- اسباب‌بازی باید وسیلهای باشد هماهنگ با ارزشها و معیارهای جامعهای که کودک در آن زندگی می‌کند. چنین وسیلهای سبب می‌شود کودک از آغاز کودکی ضمن نخستین تجربههای زندگی، بسیاری از ارزشهای معمول در جامعه را بشناسد. ارسال نظر
پربیننده