میوه چندجانبه‌گرایی

گروه سیاسی: با روی کار آمدن دولت سیزدهم به ریاست حجت‌الاسلام سیدابراهیم رئیسی، ریل سیاست خارجی کشور نیز از غرب‌گرایی و نگاه منفعلانه به غرب، به سمت گسترش تعاملات با کشورهای دوست و همسو و در جهت ایجاد تعادل و توازن در حوزه دیپلماسی تغییر مسیر داد. ایجاد و توسعه روابط با سازمان‌های منطقه‌ای و بین‌المللی که ماهیت ضدغربی دارند نیز از جمله اقدامات دولت سیزدهم در 2 سال گذشته است. اکنون کمتر از 2 ماه پس از عضویت رسمی ایران در سازمان همکاری‌ شانگهای، بریکس نیز عضویت ایران در این گروه را اعلام کرد. ماهیت پیمان کشورهای عضو بریکس -‌هند، آفریقای جنوبی، برزیل، چین و روسیه- اقتصادی بوده و یکی از اولویت‌هایی که برای خود مشخص کرده‌اند، ایجاد ارز مشترک و راه‌حل‌های اقتصادی برای دلارزدایی از مناسبات تجاری است.

عضویت ایران در این گروه از 2 جهت قابل بررسی است؛ در وهله اول این عضویت آن هم کمتر از 2 ماه پس از عضویت رسمی ایران در سازمان همکاری شانگهای، بیانگر این واقعیت است که بر خلاف تلاش‌هایی که برای به انزوا کشاندن ایران در عرصه بین‌المللی انجام می‌شود، جمهوری اسلامی توانسته ارتباط خود با سازمان‌ها و گروه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی را گسترش دهد. 

در وهله دوم نیز باید به این موضوع اشاره کرد که حضور ایران به عنوان یک کشور ضدغربی در گروهی که در حوزه اقتصادی به دنبال کم‌اثر کردن دلار در مناسبات تجارت جهانی است، تقویت ایران و بریکس را توأمان به دنبال خواهد داشت؛ این نکته‌ای بود که اعضای اصلی گروه نیز به آن اذعان داشتند. پنجشنبه هفته گذشته، جمهوری اسلامی ایران به عضویت بریکس درآمد. در همین رابطه «سیریل رامافوزا» رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی در آغاز نشست «بریکس پلاس» در کنفرانس خبری مشترک سران بریکس موافقت 5 عضو اصلی این گروه با عضویت اصلی جمهوری اسلامی ایران، عربستان سعودی، امارات عربی متحده، مصر، اتیوپی و آرژانتین را اعلام کرد. خبر عضویت ایران در بریکس، با واکنش مثبت اعضای اصلی این گروه همراه بود. 

* پوتین: آماده همکاری با اعضای جدید بریکس هستیم

ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه بعد از آنکه رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی در نشست سران بریکس اعلام کرد 6 کشور ایران، عربستان سعودی، امارات عربی متحده، مصر، اتیوپی و آرژانتین از اول ژانویه ۲۰۲۴ (دی ۱۴۰۲) به ‌عنوان اعضای جدید به این گروه می‌پیوندند، برای همکاری با اعضای جدید و علاقه‌مندان به تعامل با بریکس اعلام آمادگی کرد. گفتنی است رئیس‌جمهور روسیه در بخشی از سخنرانی خود در اجلاس این گروه، به صراحت از عبارت «خلیج فارس» استفاده کرد.

* چین: آماده تقویت همکاری با ایران در قالب بریکس هستیم

شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین در دیدار با رئیس‌جمهور کشورمان در واکنش به عضویت ایران در گروه بریکس اظهار کرد: چین آماده تقویت همکاری با ایران در قالب بریکس و سایر پلتفرم‌های چندجانبه در راستای تلاش برای توسعه مفید و محکم چندجانبه‌گرایی است. رئیسی نیز در این دیدار عضویت ایران در بریکس را موجب تقویت رویکردهای اصولی این گروه از جمله مخالفت با یکجانبه‌گرایی آمریکا دانست.

* هند: حضور ایران در این گروه می‌تواند انرژی مضاعفی به فعالیت‌های آن ببخشد

نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند نیز در دیدار با رئیسی، ضمن ابراز خرسندی از پیوستن کشورمان به گروه بریکس گفت: حضور ایران در این گروه می‌تواند انرژی مضاعفی به فعالیت‌های آن ببخشد.

نخست‌وزیر هند ضمن اشاره به سوابق روابط تمدنی و فرهنگی 2 کشور، از علاقه‌مندی کشورش برای گسترش هر چه بیشتر روابط فی‌مابین در عرصه‌های مختلف خبر داد. مودی همچنین پس از دیدار با رئیسی، با انتشار متن فارسی در حساب خود در شبکه ایکس نوشت: دیداری بسیار عالی با رئیس‌جمهور ابراهیم رئیسی داشتم. از اینکه ایران به بریکس خواهد پیوست خوشحالم. راه‌های تعمیق همکاری‌های تجاری و فرهنگی بین هند و ایران را مورد بحث و بررسی قرار دادیم.

* برزیل: فرصت‌ها و زمینه‌های زیادی برای گسترش همکاری‌ها و روابط فی‌مابین وجود دارد

رئیسی در حاشیه پانزدهمین اجلاس سران گروه بریکس، در دیدار لولا داسیلوا، رئیس‌جمهور برزیل، ضمن ابراز خرسندی از انتخاب مجدد داسیلوا به ریاست جمهوری برزیل، بر توسعه بیش از پیش روابط 2 کشور و گسترش همکاری‌های فی‌مابین تاکید کرد. رئیس‌جمهور با اشاره به اذعان مقامات آمریکایی مبنی بر شکست مفتضحانه سیاست فشار حداکثری علیه ایران افزود: با وجود تحریم‌های ظالمانه، پیشرفت‌های ایران در علم و فناوری جهشی است. رئیس‌جمهور برزیل نیز در این دیدار ضمن تبریک پیوستن جمهوری اسلامی ایران به گروه بریکس تصریح کرد: فرصت‌ها و زمینه‌های زیادی در عرصه‌های تبادلات علمی، فناوری، تجربیات دانشگاهی و نیز مسائل فرهنگی برای گسترش همکاری‌ها و روابط فی‌مابین وجود دارد. وی تحریم را نوعی سلاح جنایی علیه ملت‌ها دانست که مردم کشور تحریم شده را هدف قرار می‌دهد. داسیلوا ساختار کنونی سازمان ملل را در جلوگیری از تجاوز قدرت‌ها علیه حقوق ملت‌ها ناتوان دانست و با تاکید بر اینکه ساختارهای فعلی نیاز به بازطراحی دارد، گفت: بریکس باید بتواند منطق اقتصادی و نظمی جدید را در جهان بنا کند.

* رئیسی: ایران از اقدامات بریکس برای دلارزدایی حمایت می‌کند

رئیس‌جمهور کشورمان در پانزدهمین نشست گروه بریکس که روز پنجشنبه هفته گذشته در ژوهانسبورگ آفریقای جنوبی برگزار شد، در سخنانی با بیان اینکه جهان نیازمند همگرایی برای پی‌ریزی یک نظام عادلانه و برخاسته از منافع جمعی است و بریکس نماد چنین تغییر و تحولی در مناسبات جهانی محسوب می‌شود، تصمیم اعضای بریکس برای گسترش گروه را اقدامی قابل تقدیر دانست و گفت: این گسترش، مسیر توسعه جهانی را در بستر عدالت هموار می‌کند.

وی فواید عضویت جمهوری اسلامی ایران در گروه بریکس را تاریخ‌ساز عنوان کرد و گفت: این عضویت فصلی نو و گامی قوی‌تر را در جهت عدالت، انصاف، اخلاق و صلح پایدار در صحنه بین‌المللی رقم خواهد زد. وی تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران همکاری‌های سیاسی و اقتصادی چشمگیری با هر 5 عضو گروه بریکس دارد و در دوره اخیر نیز آشکارا شاهد جهش و تعمیق این همکاری‌ها بوده‌ایم.

رئیس‌جمهور با اشاره به حمایت ایران از تلاش بریکس از دلارزدایی در روابط اقتصادی اظهار کرد: بریکس از همکاری‌های راهبردی مختلف بین ایران و اعضای بریکس از جمله در حوزه‌های ترانزیت، انرژی و تجارت، حمایت می‌کند که فواید اقتصادی پایداری را برای ملت‌های ما و جهان رقم می‌زند. جمهوری اسلامی ایران به صورت قاطع از تلاش‌های موفق بریکس در راستای دلارزدایی از روابط اقتصادی میان اعضا و همچنین استفاده از ارزهای ملی و تقویت سازوکارهای بریکس برای پرداخت و تسویه مالی حمایت می‌کند.

* عضویت در بریکس در راستای تأمین منافع کشور است

رئیس‌جمهور روز گذشته در بازگشت از سفر به آفریقای جنوبی که به منظور شرکت و سخنرانی در پانزدهمین نشست گروه بریکس انجام شده بود، آن را سفری مهم توصیف کرد و گفت: اهمیت این سفر از این جهت است که بریکس یکی از ائتلاف‌های مهم جهانی است که نقش موثری در توسعه و ارتقای همکاری‌های اقتصادی و تجاری در بخش قابل توجهی از جهان دارد.

رئیسی با اشاره به اینکه گروه بریکس در نقاط مختلف دنیا اعضای قابل توجهی دارد که سهم بزرگی از جمعیت، تولید ناخالص داخلی و وسعت سرزمینی دنیا دارند، افزود: ائتلاف‌های جهانی نظیر بریکس و شانگهای، ائتلاف‌های نوظهوری هستند که کاملا مخالف یکجانبه‌گرایی بوده و با نگاه احترام به استقلال کشورها برای همگرایی و همکاری در جهت پیشرفت امور ملت‌ها تشکیل شده‌اند. وی اظهار داشت: موضوع ارتباط با بریکس از سال گذشته و با شرکت بنده در نشست مجازی این گروه به میزبانی چین آغاز و درخواست عضویت ایران در این گروه مطرح شد و پس از آن، وزیر امور خارجه و دبیر شورای‌ عالی امنیت ملی هم با شرکت در جلسات مرتبط موضوع را دنبال کردند و در نهایت هم پیگیری‌هایی که از طریق سران کشورها در این رابطه انجام شد، به عضویت جمهوری اسلامی ایران در این گروه اقتصادی منجر شد.

رئیس‌جمهور با بیان اینکه اهمیت ایران به لحاظ موقعیت ژئوپلیتیک و کنشگری فعال در عرصه‌های مختلف منطقه‌ای و بین‌المللی بر کسی پوشیده نیست، تصریح کرد: همه این مسائل موجب شد عضویت ایران در گروه بریکس مطرح و به اتفاق آرای اعضا تصویب شود. البته به طور طبیعی لازم است ساز و کارهای اجرایی برای بخش‌های مختلف گروه از جمله صندوق بریکس نیز تمهید و فراهم شود که همکاران وزارت امور خارجه از همان ساعت اول تصویب عضویت ایران، اقدامات خود را در این زمینه آغاز کردند. رئیسی با اشاره به اینکه بریکس عمدتا متمرکز بر همکاری‌های تجاری و اقتصادی است، خاطرنشان کرد: نظام سلطه به دنبال آن است که با سلطه‌گری اجازه ندهند اقتصاد کشورهای مستقل از جمله ایران در ارتباط با دیگر کشورهای مستقل در منطقه و دنیا رشد کند اما ارتباطات اعضای بریکس حتما در این راستا که در این مجموعه کشورهای مستقل می‌خواهند ارتباطات تجاری و اقتصادی خود را با یکدیگر گسترش دهند، مهم است و به اقتصاد مقاومتی نیز کمک می‌کند. وی در ادامه همچنین ارتباط با ساختارهای موثر بین‌المللی را موجب تقویت قدرت سیاسی جمهوری اسلامی ایران عنوان کرد و افزود: موضوع عضویت ما در گروه بریکس به صورت اتفاقی رخ نداده، بلکه یک سیاست انتخابی از سوی دولت در جهت تامین منافع کشور و مردم بوده است. رئیسی در پایان با بیان اینکه دولت مردمی هرگز سیاست خارجی کشور را به زمینه‌ای برای منازعات و مشاجرات حزبی و جناحی تبدیل نخواهد کرد، اظهار داشت: آنچه برای ما اهمیت و اولویت دارد، تضمین و تامین منافع کشور و مردم است و امیدواریم بتوانیم از این رویداد قابل توجه نهایت بهره‌برداری را در این زمینه داشته باشیم.

***