گروه سیاسی: با روی کار آمدن دولت سیزدهم به ریاست حجت‌الاسلام سیدابراهیم رئیسی، ریل سیاست خارجی کشور نیز از غرب‌گرایی و نگاه منفعلانه به غرب، به سمت گسترش تعاملات با کشورهای دوست و همسو و در جهت ایجاد تعادل و توازن در حوزه دیپلماسی تغییر مسیر داد. ایجاد و توسعه روابط با سازمان‌های منطقه‌ای و بین‌المللی که ماهیت ضدغربی دارند نیز از جمله اقدامات دولت سیزدهم در 2 سال گذشته است. اکنون کمتر از 2 ماه پس از عضویت رسمی ایران در سازمان همکاری شانگهای، بریکس نیز عضویت ایران در این گروه را اعلام کرد. ماهیت پیمان کشورهای عضو بریکس -هند، آفریقای جنوبی، برزیل، چین و روسیه- اقتصادی بوده و یکی از اولویت‌هایی که برای خود مشخص کرده‌اند، ایجاد ارز مشترک و راه‌حل‌های اقتصادی برای دلارزدایی از مناسبات تجاری است.
عضویت ایران در این گروه از 2 جهت قابل بررسی است؛ در وهله اول این عضویت آن هم کمتر از 2 ماه پس از عضویت رسمی ایران در سازمان همکاری شانگهای، بیانگر این واقعیت است که بر خلاف تلاش‌هایی که برای به انزوا کشاندن ایران در عرصه بین‌المللی انجام می‌شود، جمهوری اسلامی توانسته ارتباط خود با سازمان‌ها و گروه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی را گسترش دهد.
در وهله دوم نیز باید به این موضوع اشاره کرد که حضور ایران به عنوان یک کشور ضدغربی در گروهی که در حوزه اقتصادی به دنبال کم‌اثر کردن دلار در مناسبات تجارت جهانی است، تقویت ایران و بریکس را توأمان به دنبال خواهد داشت؛ این نکته‌ای بود که اعضای اصلی گروه نیز به آن اذعان داشتند. پنجشنبه هفته گذشته، جمهوری اسلامی ایران به عضویت بریکس درآمد. در همین رابطه «سیریل رامافوزا» رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی در آغاز نشست «بریکس پلاس» در کنفرانس خبری مشترک سران بریکس موافقت 5 عضو اصلی این گروه با عضویت اصلی جمهوری اسلامی ایران، عربستان سعودی، امارات عربی متحده، مصر، اتیوپی و آرژانتین را اعلام کرد. خبر عضویت ایران در بریکس، با واکنش مثبت اعضای اصلی این گروه همراه بود.
* پوتین: آماده همکاری با اعضای جدید بریکس هستیم
ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه بعد از آنکه رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی در نشست سران بریکس اعلام کرد 6 کشور ایران، عربستان سعودی، امارات عربی متحده، مصر، اتیوپی و آرژانتین از اول ژانویه ۲۰۲۴ (دی ۱۴۰۲) به عنوان اعضای جدید به این گروه می‌پیوندند، برای همکاری با اعضای جدید و علاقه‌مندان به تعامل با بریکس اعلام آمادگی کرد. گفتنی است رئیس‌جمهور روسیه در بخشی از سخنرانی خود در اجلاس این گروه، به صراحت از عبارت «خلیج فارس» استفاده کرد.
* چین: آماده تقویت همکاری با ایران در قالب بریکس هستیم
شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین در دیدار با رئیس‌جمهور کشورمان در واکنش به عضویت ایران در گروه بریکس اظهار کرد: چین آماده تقویت همکاری با ایران در قالب بریکس و سایر پلتفرم‌های چندجانبه در راستای تلاش برای توسعه مفید و محکم چندجانبه‌گرایی است. رئیسی نیز در این دیدار عضویت ایران در بریکس را موجب تقویت رویکردهای اصولی این گروه از جمله مخالفت با یکجانبه‌گرایی آمریکا دانست.
* هند: حضور ایران در این گروه می‌تواند انرژی مضاعفی به فعالیت‌های آن ببخشد
نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند نیز در دیدار با رئیسی، ضمن ابراز خرسندی از پیوستن کشورمان به گروه بریکس گفت: حضور ایران در این گروه می‌تواند انرژی مضاعفی به فعالیت‌های آن ببخشد.
نخست‌وزیر هند ضمن اشاره به سوابق روابط تمدنی و فرهنگی 2 کشور، از علاقه‌مندی کشورش برای گسترش هر چه بیشتر روابط فی‌مابین در عرصه‌های مختلف خبر داد. مودی همچنین پس از دیدار با رئیسی، با انتشار متن فارسی در حساب خود در شبکه ایکس نوشت: دیداری بسیار عالی با رئیس‌جمهور ابراهیم رئیسی داشتم. از اینکه ایران به بریکس خواهد پیوست خوشحالم. راه‌های تعمیق همکاریهای تجاری و فرهنگی بین هند و ایران را مورد بحث و بررسی قرار دادیم.
* برزیل: فرصت‌ها و زمینه‌های زیادی برای گسترش همکاری‌ها و روابط فی‌مابین وجود دارد
رئیسی در حاشیه پانزدهمین اجلاس سران گروه بریکس، در دیدار لولا داسیلوا، رئیس‌جمهور برزیل، ضمن ابراز خرسندی از انتخاب مجدد داسیلوا به ریاست جمهوری برزیل، بر توسعه بیش از پیش روابط 2 کشور و گسترش همکاریهای فی‌مابین تاکید کرد. رئیس‌جمهور با اشاره به اذعان مقامات آمریکایی مبنی بر شکست مفتضحانه سیاست فشار حداکثری علیه ایران افزود: با وجود تحریم‌های ظالمانه، پیشرفت‌های ایران در علم و فناوری جهشی است. رئیس‌جمهور برزیل نیز در این دیدار ضمن تبریک پیوستن جمهوری اسلامی ایران به گروه بریکس تصریح کرد: فرصت‌ها و زمینه‌های زیادی در عرصه‌های تبادلات علمی، فناوری، تجربیات دانشگاهی و نیز مسائل فرهنگی برای گسترش همکاری‌ها و روابط فی‌مابین وجود دارد. وی تحریم را نوعی سلاح جنایی علیه ملت‌ها دانست که مردم کشور تحریم شده را هدف قرار می‌دهد. داسیلوا ساختار کنونی سازمان ملل را در جلوگیری از تجاوز قدرت‌ها علیه حقوق ملت‌ها ناتوان دانست و با تاکید بر اینکه ساختارهای فعلی نیاز به بازطراحی دارد، گفت: بریکس باید بتواند منطق اقتصادی و نظمی جدید را در جهان بنا کند.
* رئیسی: ایران از اقدامات بریکس برای دلارزدایی حمایت می‌کند
رئیس‌جمهور کشورمان در پانزدهمین نشست گروه بریکس که روز پنجشنبه هفته گذشته در ژوهانسبورگ آفریقای جنوبی برگزار شد، در سخنانی با بیان اینکه جهان نیازمند همگرایی برای پی‌ریزی یک نظام عادلانه و برخاسته از منافع جمعی است و بریکس نماد چنین تغییر و تحولی در مناسبات جهانی محسوب می‌شود، تصمیم اعضای بریکس برای گسترش گروه را اقدامی قابل تقدیر دانست و گفت: این گسترش، مسیر توسعه جهانی را در بستر عدالت هموار می‌کند.
وی فواید عضویت جمهوری اسلامی ایران در گروه بریکس را تاریخ‌ساز عنوان کرد و گفت: این عضویت فصلی نو و گامی قوی‌تر را در جهت عدالت، انصاف، اخلاق و صلح پایدار در صحنه بین‌المللی رقم خواهد زد. وی تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران همکاریهای سیاسی و اقتصادی چشمگیری با هر 5 عضو گروه بریکس دارد و در دوره اخیر نیز آشکارا شاهد جهش و تعمیق این همکاری‌ها بوده‌ایم.
رئیس‌جمهور با اشاره به حمایت ایران از تلاش بریکس از دلارزدایی در روابط اقتصادی اظهار کرد: بریکس از همکاریهای راهبردی مختلف بین ایران و اعضای بریکس از جمله در حوزه‌های ترانزیت، انرژی و تجارت، حمایت می‌کند که فواید اقتصادی پایداری را برای ملت‌های ما و جهان رقم می‌زند. جمهوری اسلامی ایران به صورت قاطع از تلاش‌های موفق بریکس در راستای دلارزدایی از روابط اقتصادی میان اعضا و همچنین استفاده از ارزهای ملی و تقویت سازوکارهای بریکس برای پرداخت و تسویه مالی حمایت می‌کند.
* عضویت در بریکس در راستای تأمین منافع کشور است
رئیس‌جمهور روز گذشته در بازگشت از سفر به آفریقای جنوبی که به منظور شرکت و سخنرانی در پانزدهمین نشست گروه بریکس انجام شده بود، آن را سفری مهم توصیف کرد و گفت: اهمیت این سفر از این جهت است که بریکس یکی از ائتلاف‌های مهم جهانی است که نقش موثری در توسعه و ارتقای همکاریهای اقتصادی و تجاری در بخش قابل توجهی از جهان دارد.
رئیسی با اشاره به اینکه گروه بریکس در نقاط مختلف دنیا اعضای قابل توجهی دارد که سهم بزرگی از جمعیت، تولید ناخالص داخلی و وسعت سرزمینی دنیا دارند، افزود: ائتلاف‌های جهانی نظیر بریکس و شانگهای، ائتلاف‌های نوظهوری هستند که کاملا مخالف یکجانبه‌گرایی بوده و با نگاه احترام به استقلال کشورها برای همگرایی و همکاری در جهت پیشرفت امور ملت‌ها تشکیل شده‌اند. وی اظهار داشت: موضوع ارتباط با بریکس از سال گذشته و با شرکت بنده در نشست مجازی این گروه به میزبانی چین آغاز و درخواست عضویت ایران در این گروه مطرح شد و پس از آن، وزیر امور خارجه و دبیر شورای عالی امنیت ملی هم با شرکت در جلسات مرتبط موضوع را دنبال کردند و در نهایت هم پیگیری‌هایی که از طریق سران کشورها در این رابطه انجام شد، به عضویت جمهوری اسلامی ایران در این گروه اقتصادی منجر شد.
رئیس‌جمهور با بیان اینکه اهمیت ایران به لحاظ موقعیت ژئوپلیتیک و کنشگری فعال در عرصه‌های مختلف منطقه‌ای و بین‌المللی بر کسی پوشیده نیست، تصریح کرد: همه این مسائل موجب شد عضویت ایران در گروه بریکس مطرح و به اتفاق آرای اعضا تصویب شود. البته به طور طبیعی لازم است ساز و کارهای اجرایی برای بخش‌های مختلف گروه از جمله صندوق بریکس نیز تمهید و فراهم شود که همکاران وزارت امور خارجه از همان ساعت اول تصویب عضویت ایران، اقدامات خود را در این زمینه آغاز کردند. رئیسی با اشاره به اینکه بریکس عمدتا متمرکز بر همکاریهای تجاری و اقتصادی است، خاطرنشان کرد: نظام سلطه به دنبال آن است که با سلطه‌گری اجازه ندهند اقتصاد کشورهای مستقل از جمله ایران در ارتباط با دیگر کشورهای مستقل در منطقه و دنیا رشد کند اما ارتباطات اعضای بریکس حتما در این راستا که در این مجموعه کشورهای مستقل می‌خواهند ارتباطات تجاری و اقتصادی خود را با یکدیگر گسترش دهند، مهم است و به اقتصاد مقاومتی نیز کمک می‌کند. وی در ادامه همچنین ارتباط با ساختارهای موثر بین‌المللی را موجب تقویت قدرت سیاسی جمهوری اسلامی ایران عنوان کرد و افزود: موضوع عضویت ما در گروه بریکس به صورت اتفاقی رخ نداده، بلکه یک سیاست انتخابی از سوی دولت در جهت تامین منافع کشور و مردم بوده است. رئیسی در پایان با بیان اینکه دولت مردمی هرگز سیاست خارجی کشور را به زمینه‌ای برای منازعات و مشاجرات حزبی و جناحی تبدیل نخواهد کرد، اظهار داشت: آنچه برای ما اهمیت و اولویت دارد، تضمین و تامین منافع کشور و مردم است و امیدواریم بتوانیم از این رویداد قابل توجه نهایت بهره‌برداری را در این زمینه داشته باشیم.
***
ایران در با بریکس سهم خواهد داشت
مهدی صفری، معاون اقتصادی وزارت امور خارجه گفت: ما با ۵ کشور عضو بریکس روابط بسیار خوبی داریم و در چارچوب بریکس می‌توانیم روابط تجاری و اقتصادی خود با یکدیگر را گسترش دهیم. بریکس توانایی تجارت و مبادلات مالی ما را ارتقا خواهد داد. وی افزود: در این چارچوب با رئیس بانک NDB (بانک اعضای بریکس) ملاقاتی داشتم و از وی دعوت شد به زودی به ایران بیاید تا ما سهمی به عنوان عضو جدید در این بانک داشته باشیم و از پتانسیل‌های این بانک جهت فاینانس پروژه‌ها استفاده کنیم. این قدم مثبت و مفیدی خواهد بود. رئیس بانک بریکس نیز بشدت از حضور ایران در این بانک استقبال کرد. معاون دیپلماسی اقتصادی وزیر امور خارجه در ادامه خاطرنشان کرد: ورود ایران به بریکس موجب تقویت چندجانبه‌گرایی و تقویت قدرت سیاسی، اقتصادی و تجاری ایران خواهد شد و به تضعیف یکجانبه‌گرایی نیز می‌انجامد.
******
آزاد راه بریکس
کاهش وابستگی به دلار، تسهیل اتصال ریلی آسیا به اروپا و صادرات انرژی از اصلی‌ترین مزایای اقتصادی عضویت ایران در بریکس است
گروه اقتصادی: استفاده از یک ارز جدید به جای دلار در مبادلات اقتصادی گروه بریکس، اتصال ریلی آسیا به اروپا توسط ایران، مجاب کردن کشورهای عضو برای تبعیت نکردن از تحریم‌های آمریکا، ارتقای فناوری دیجیتال و توسعه تجارت بین کشورهای عضو از جمله مزیت‌های اتصال ایران به ائتلاف بریکس محسوب می‌شود. پوتین پیشنهاد داده اعضای بریکس ارز ذخیره را به جای سایر ارزها استفاده کنند که البته تحقق این هدف نیازمند همکاری درهم تنیده اقتصادی کشورهای عضو است.
گروه بریکس هفته گذشته از ۵ به ۱۱ کشور افزایش یافت. نام این گروه از اتصال حرف اول کشورهای عضو یعنی برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی تشکیل شده است. پانزدهمین اجلاس سران گروه بریکس هفته گذشته برگزار و عضویت کشورهای ایران، عربستان، امارات، آرژانتین، مصر و اتیوپی در این گروه پذیرفته شد. این عضویت از ابتدای ژانویه ۲۰۲۴ رسمیت خواهد یافت.
بریکس، مشابه پیمان‌ها و ائتلاف‌های اقتصادی واجد سیاست‌های خاص خود در حوزه تجارت، سرمایه‌گذاری، شرکت‌های خرد، کوچک و متوسط، تامین مالی، تغییرات اقلیمی، انرژی، توسعه زیرساخت، امنیت غذایی و در نهایت توسعه انسانی است.
* بریکس به دنبال تغییر ساز و کارهای جهانی
به نظر می‌رسد گروه بریکس در کوتاه‌مدت به دنبال تغییر نرم در ساز و کارهای جهانی و در بلندمدت به دنبال ایجاد تغییرات جدی و جدید در نظم بین‌المللی است.
در اجلاس سال ۲۰۲۰ راهبرد همکاری اقتصادی اعضای گروه تا سال ۲۰۲۵ در 3 بسته شامل بسته «تجارت، سرمایه‌گذاری، فاینانس»، بسته «اقتصاد دیجیتال» و بسته «توسعه پایدار» به تصویب اعضا رسید. سال ۲۰۲۱ نیز موضوعاتی نظیر «به رسمیت شناختن سیستم‌های چندجانبه تجاری و مالی در اقتصاد جهانی» و «رشد متوازن و توسعه همه‌جانبه و فراگیر» مطرح شد.
ظرفیت‌های بریکس در ۹ بخش اصلی که در واقع سیاست‌های آن را شکل می‌دهد خلاصه می‌شود. سیاست‌های کلان گروه بریکس شامل تجارت، سرمایه‌گذاری، توسعه شرکت‌های خرد، کوچک و متوسط، تامین مالی، مقابله با تغییرات اقلیمی، گسترش فناوری‌های نو در بخش انرژی، توسعه زیرساخت‌های حمل و نقل، امنیت غذایی و توسعه انسانی
است.
* اقتصاد دیجیتال و تربیت کارگر ماهر؛ از اهداف بریکس
از جمله برنامه‌هایی که در قالب توسعه انسانی گروه بریکس هدف‌گذاری شده می‌توان به بخش سلامت، دسترسی به خدمات دیجیتال، تربیت کارگر ماهر برای صنایع پیشرفته، تسهیل رفت و آمد متخصصان دانشگاهی، نیروی کار و متخصصان سلامت درون کشورهای عضو، تضمین تجهیز کارگران به ابزار کار و مهارت به‌روز متناسب با انقلاب صنعتی چهارم و... اشاره کرد. همچنین ارتباط مردم با مردم به عنوان یک ضرورت مشترک برای همه اعضای بریکس مطرح شده است.
در ارزیابی سرفصل توسعه انسانی کشورهای گروه بریکس انتظار می‌رود مناسبات انسانی بین مردم کشورهای عضو افزایش یابد و شاهد رفت و آمدهای بیشتری در زمینه‌های مختلف تجاری، گردشگری، آموزشی، سلامت و... بین کشورهای عضو باشیم.
پیوستن ایران به ائتلاف بریکس بازی برد - برد برای هر دو طرف محسوب می‌شود. در واقع ۵ کشور قبلی بریکس با علم به اهمیت ۶ عضو جدید، آنها را در این گروه پذیرفته‌اند. هم ایران و هم کشورهای عضو این گروه می‌توانند از مزیت‌های اقتصادی، علمی، سیاسی و راهبردی ایران به عنوان قلب خاورمیانه برای تقویت بنیه اقتصادی و علمی خود استفاده کنند.
* محدودیت کشورها در پذیرش برخی قواعد
مطابق گزارشی که مرکز پژوهش‌های مجلس سال گذشته ارائه کرد، ایران ممکن است در اجرای برخی سیاست‌های بریکس از جمله قواعد تجارت آزاد، روابط با کشورهای عضو و توسعه انسانی در بخش‌هایی مثل سند ۲۰۳۰ دچار محدودیت‌هایی باشد. همچنین ایران، پیوستن به کنوانسیون تغییرات اقلیمی پاریس را که از جمله برنامه‌های گروه بریکس محسوب می‌شود، مشروط به برداشته شدن تحریم‌ها کرده است. البته ممکن است هر یک از ۱۱ عضو گروه بریکس در اجرای اهداف این ائتلاف با محدودیت‌هایی در قوانین و مقررات خود مواجه باشند.
یکی از مهم‌ترین کارکردهای ائتلاف بریکس در کوتاه‌مدت می‌تواند مقابله با تحریم‌هایی باشد که بعضا کشورهای غربی به سایر کشورها از جمله کشورهای در حال توسعه تحمیل می‌کنند. ایجاد یک ارز جدید توسط بریکس می‌تواند راه‌حلی مناسب برای کاستن از اثرات تحریم‌های آمریکا باشد.
* پیشنهاد پوتین برای استفاده از ارز ذخیره بین‌المللی در بریکس
پوتین در اجلاسیه دوره قبل بریکس بیان کرده بود ایجاد یک ارز ذخیره بین‌المللی بر اساس سبد ارزی کشورهای عضو در حال بررسی است اما اجرای این هدف مستلزم آن است که همکاری چندجانبه درهم‌تنیده‌ای در حوزه اقتصاد میان اعضا شکل بگیرد، البته جایگاه اقتصادی اعضا و میزان تبادل اقتصادی میان آنها به صورت بالقوه، ظرفیت شکل‌گیری و تقویت یک ارز جدید را ایجاد کرده اما اینکه چقدر این مهم عملیاتی باشد فعلا در هاله‌ای از ابهام است.
ایران ضمن اولویت دادن به منافع ملی خود می‌تواند از مزیت‌های ژئواکونومیک و ژئوپلیتیک گروه بریکس استفاده کند. تقویت اتصال ایران به مسیرهای اقتصادی و تجاری مرتبط با کشورهای عضو می‌تواند ظرفیت بالقوه جغرافیای اقتصادی ایران را فعال کند.
* ایران، کشوری استراتژیک در بریکس
نقش ممتاز راهبردی ایران، مزیت بسیار مهمی در اجرای اهداف اقتصادی‌اش در چارچوب بریکس محسوب می‌شود؛ به طور مثال اگر ایران بتواند به عنوان پل ارتباطی هند و روسیه تبادلات اقتصادی خود با این ۲ کشور را افزایش دهد ممکن است هند را متقاعد کند تا از کنش ذیل نظام تحریمی آمریکا درباره مجوزهای اوفک خارج شود. مزیت راهبردی ایران به عنوان نقطه اتصال آسیا به اروپا در اجرای این هدف بسیار موثر خواهد بود.
در این زمینه اقداماتی طی سال‌های اخیر انجام شده که توسعه بندر چابهار، توسعه سواحل مکران و رسیدن کالاها از بنادر روسیه به خلیج‌فارس از طریق ایران که مسیر سفر را از ۴۵ روز فعلی به ۱۰ روز کاهش می‌دهد، از جمله کارهای در حال انجام است. در همین راستا اردیبهشت امسال توافقنامه احداث راه‌آهن رشت - آستارا بین ایران و روسیه منعقد شد.
به طور خلاصه می‌توان گفت بریکس ظرفیت مناسبی برای ایجاد ائتلاف ذیل موضوعات مختلف ایجاد کرده و مهم آن است که خواسته‌های کلان اقتصادی جمهوری اسلامی ایران از فضای جهانی چه باشد. فاصله گرفتن از بازار سنتی، حمایت از تولیدکننده مبتنی بر قواعد زنجیره ارزش، ایجاد حسابداری اقماری، حرکت از حمایت‌های تعرفه‌ای و گمرکی به سمت حمایت‌های غیرتعرفه‌ای، سرمایه‌گذاری در راستای ایجاد ارزش افزوده، سازماندهی صنعتی جدید، تسهیل‌گری رویه‌های تجاری و افزایش اثرگذاری بر روابط بین‌المللی از جمله مزیت‌های اتصال به گروه بریکس محسوب می‌شود.
* درخشش ایران، عربستان و امارات در موضوع انرژی
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه درباره اهمیت الحاق کشورهای جدید به گروه بریکس گفته است: پس از ملحق شدن عربستان سعودی، ایران و امارات عربی متحده به بریکس، موضوع انرژی در پرتو جدیدی خواهد درخشید و تقاضای زیادی هم ایجاد خواهد شد. توافقی وجود دارد که برای تشکیل سیستم‌های مالی جایگزین سخت کار کنیم و این کمکی به تسهیل کار بانک توسعه بریکس خواهد بود. در بریکس هیچ هژمونی‌ای که آمریکا در سازمان‌های بین‌المللی اعمال می‌کند، وجود ندارد.
***
فرصتی برای دلارزدایی از واردات کالاهای اساسی
مدیر اندیشکده اقتصاد مقاومتی گفت: عضویت ایران در بریکس و واردات بخشی از غذای اساسی کشور با عاملیت چین و واردات مستقیم از برزیل بدون واسطه‌گری شرکت‌های غربی، هم خنثی‌کننده تحریم است و هم به برداشتن تحریم کمک می‌کند.
محمد امین‌الرعیا با اشاره به فرصت‌های ایران به عنوان عضو دائم بریکس در همکاری اقتصادی با سایر اعضای این گروه عنوان کرد: امیدوارم عضویت ایران در بریکس که اقدامی مهم است، مقدمه و پیشران اقدامی مهم‌تر و راهبردی‌تر یعنی تنوع مبادی واردات کالای اساسی شود. واردات بخشی از غذای اساسی کشور با عاملیت چین و واردات مستقیم از برزیل بدون واسطه‌گری شرکت‌های غربی، هم خنثی‌کننده تحریم است و هم به برداشتن تحریم کمک می‌کند. مدیر اندیشکده اقتصاد مقاومتی گفت: تنوع مبادی واردات کالای اساسی مخصوصا به معنای ارزی آن، یعنی تطبیق نقشه ارزی و تجاری کشور 4 الی 5 مزیت دارد که منجر به خنثی‌سازی تحریم می‌شود. اولا این اتفاق باعث کاهش فشار تقاضا برای ارزهای خاص مثل درهم می‌شود و وابستگی ایران به ارزهایی مثل درهم و یورو را که ارزهای وابسته به دلار هستند کاهش می‌دهد. تنوع سبد ارزی ایران و دلارزدایی از جمله سیاست‌های خنثی‌سازی تحریم است.
وی اظهار داشت: دومین اثر تطبیق نقشه ارزی و تجاری این است که وابستگی ایران به نظامات ارزی و سوئیفت را کاهش می‌دهد. این موضوع باعث می‌شود وابستگی ایران به بانک‌هایی مثل وارن‌گلد که کالای اساسی ایران را از کانال غربی تامین می‌کنند کاهش یابد. تطبیق نقشه ارزی و تجاری همچنین باعث می‌شود تسویه مالی در همان کشور طرف معامله با ایران صورت بگیرد و دیگر نیازی به نظامات دلاری برای تسویه و انتقال پول نباشد. امین‌الرعیا توضیح داد: اثر سوم تطبیق نقشه ارزی و تجاری مربوط به کاهش هزینه نقل‌وانتقالات ارزی است. در شرایط فعلی ایران به چین نفت می‌فروشد و این ارز ابتدا باید با استفاده از شبکه تراستی و غیررسمی تبدیل به سایر ارزها مثل یورو شده و صرف واردات کالای اساسی ایران با واسطه‌گری کشورهای غربی شود، در حالی که این امکان وجود دارد که از همان چین کالای اساسی مورد نیاز را تامین کنیم و هزینه انتقال و تبدیل ارز در شبکه تراستی را حذف کنیم.
مدیر اندیشکده اقتصاد مقاومتی گفت: اثر چهارم این است که تطبیق نقشه ارزی و تجاری باعث تراز شدن تجارت ایران با کشورهای مختلف می‌شود. تجارت 2 کشور اگر تراز نباشد، حتی در شرایط غیرتحریمی نیز پایدار نخواهد بود، در نتیجه ما می‌توانیم به سمت تراز شدن با کشورهای عضو بریکس حرکت کنیم. اثر پنجم نیز مربوط به گسترش روابط تجاری با کشورهای عضو بریکس است که تطبیق نقشه ارزی و تجاری به آن کمک می‌کند.
وی در ادامه تاکید کرد: عضویت ایران در گروه بریکس و استفاده از ظرفیت این گروه برای تنوع‌سازی مبادی واردات کالای اساسی منجر به خنثی‌سازی تحریم می‌شود. اما این عضویت چگونه به برداشته شدن تحریم کمک می‌کند؟ ما تا الان حدود 12 سال است که تحریم هستیم و بیش از 90 درصد کالای اساسی ایران با عاملیت کشورهای غربی وارد می‌شود، یعنی یا ارز آن یورو، درهم یا دلار است.
امین‌الرعیا ادامه داد: وقتی تنوع مبادی واردات کالای اساسی ایران رخ دهد، طبیعتا سهم آن بین بازیگران مختلف دنیا تقسیم می‌شود و این موضوع به ما در مذاکرات قدرت می‌دهد که به سمت برداشتن تحریم حرکت کنیم. طرف تحریم‌کننده تا زمانی که می‌بیند ایران برای تامین کالای اساسی خود هیچ جایگزینی ندارد و کاملا وابسته به اوست، طبیعتا هیچ تغییری در فشاری که به ایران می‌آورد ایجاد نمی‌کند.
***
نماینده سابق ایران در اوپک مطرح کرد
بازار انرژی به وسعت چین و هند
نماینده سابق ایران در اوپک گفت: عضویت ایران در گروه بریکس می‌تواند نتایج خوبی را برای توسعه اقتصادی ایران رقم بزند و این موضوع می‌تواند یک فرصت برای کشور ما تلقی شود.
سید محمد علی خطیبی با بیان اینکه در شرایط فعلی در دنیا کشوری نمی‌تواند به تنهایی مسائل اقتصادی خود را حل کند و گروه‌هایی که تشکیل می‌شوند کمک می‌کنند اقتصادها مکمل یکدیگر باشند و به یکدیگر کمک کنند، اظهار کرد: عضویت در گروه‌های مختلف می‌تواند با یکجانبه‌گرایی که کشورهای غربی داشتند، مقابله کند.
وی با تاکید بر اهمیت عضویت ایران در گروه‌های مختلف، گفت: قطعا این موضوع می‌تواند موجب شود با کشورهای مختلف ارتباط بیشتری داشته باشیم و از اقتصاد غرب بی‌نیاز شویم، در این شرایط تاثیر تحریم‌ها نیز کاهش می‌یابد.
نماینده سابق ایران در اوپک افزود: نه‌تنها بریکس، بلکه حتی اگر بتوانیم در سازمان‌های دیگر نیز عضو شویم می‌توانیم شاهد اثرات مثبت آن باشیم؛ موضوعی که در حال حاضر در دولت سیزدهم در حال تحقق است و می‌توان در آینده اثرات مثبت آن را مشاهده کرد.
خطیبی با بیان اینکه همکاری ایران با کشورهای مستقل منهای کشورهای غربی می‌تواند موجب توسعه ارتقای اقتصاد شود، گفت: در گروه بریکس 2 کشور مصرف‌کننده بزرگ چین و هند وجود دارد که تقاضای مصرف آنها رو به افزایش است و می‌تواند یک بازار مناسب برای کشورهای تولیدکننده باشد.
وی با اشاره به ارتباط مناسب ایران با این ۲ کشور و تاثیرات این موضوع در توسعه اقتصادی گفت: با توجه به روابط مناسب می‌توانیم بازارها را گسترش دهیم، در ایام اخیر نیز صادرات ایران به چین افزایش یافته و امیدواریم این اتفاق در هند نیز رقم بخورد و به اندازه قبل از تحریم‌ها بتوانیم تولید و صادرات داشته باشیم.
نماینده سابق ایران در اوپک با اشاره به توسعه بازارهای انرژی ایران پس از عضویت در این گروه گفت: چنانچه سرمایه‌گذاری‌های خارجی برای رفع نیازهای پروژه‌های صنعت نفت رقم بخورد و طبق گفته‌های وزیر نفت بتوانیم نیاز ۲۰۰ میلیاد دلاری صنعت نفت را برطرف کنیم، شاهد ارتقای این صنعت خواهیم بود. البته باید توجه داشت که این مبلغ را نمی‌توان صرفا از داخل تامین کرد و نیازمند سرمایه خارجی نیز هستیم.
به گفته خطیبی، کشورهای خارجی می‌توانند در صنعت نفت ایران سرمایه‌گذاری کنند و از منافع آن نیز برخوردار شوند. عضویت در این سازمان‌ها می‌تواند در این موضوع نیز نقش داشته باشد تا سهم سرمایه خارجی هم افزایش یابد.
***
بریکس اقتصاد جهان را متحول می‌کند
وزیر اقتصاد امارات با برشمردن مزایای پیوستن کشورش به بریکس تاکید کرد این گروه ضمن خلق فرصت‌های سرمایه‌گذاری بزرگ، کل اقتصاد جهان را متحول می‌کند. آنطور که خبرگزاری دولتی امارات (وام) گزارش داده، دعوت روز پنجشنبه سران گروه بریکس از 6 کشور از جمله 3 کشور عربی عربستان سعودی، امارات و مصر برای پیوستن به این گروه با استقبال آنها روبه‌رو شده است. عبدالله بن طوق المری، وزیر اقتصاد امارات عربی متحده، تأکید کرد پیوستن امارات به گروه کشورهای بریکس، چشم‌اندازهای توسعه بزرگی را با توجه به حضور تعدادی از سریع‌ترین اقتصادهای جهان در آن باز می‌کند. وی تاکید کرد که پیوستن به این گروه فرصت‌های اقتصادی، تجاری و سرمایه‌گذاری عظیمی را ایجاد می‌کند که نه‌تنها چشم‌انداز اقتصادی کشورهای بریکس، بلکه کل اقتصاد جهانی را نیز متحول می‌کند. وزیر خارجه امارات در سخنان خود به این مناسبت گفت: بلوک‌های اقتصادی امروز یکی از مهم‌ترین رویکردهای برجسته‌ای هستند که ویژگی‌های چشم‌انداز اقتصادی فعلی و آینده را شکل می‌دهند و به ثبات و رشد اقتصاد جهانی، توسعه تجارت و جریان‌های سرمایه‌گذاری بین‌المللی و انعطاف‌پذیری زنجیره‌های تامین جهانی کمک می‌کنند. المری تاکید کرد: پیوستن به این بلوک جدید اقتصادی با تقویت روابط اقتصادی و توسعه شبکه مشارکت‌های اقتصادی بین‌المللی که سیاست دنبال‌شده از سوی امارات است، اهمیت روزافزونی می‌یابد.وی افزود: علاوه بر این، بریکس فضای جدیدی برای گسترش دامنه همکاریهای توسعه با بازارهای جهانی می‌دهد، کریدورهای تجاری و فرصت‌های سرمایه‌گذاری گسترده‌ای را باز می‌کند و کانال‌های تجاری جدید در بخش‌های حیاتی را تسهیل می‌کند که به رشد پایدار اقتصاد امارات کمک و نقش مثبت و تاثیرگذار این کشور را در عرصه اقتصاد جهانی تقویت می‌کند.
******
رئیسی: بریکس نماد تغییر و تحول در مناسبات جهانی است
بلومبرگ: متحدان آمریکا در مدار چین و روسیه قرار گرفته‌اند
گروه بین‌الملل: پایگاه خبری بلومبرگ با اشاره به پیوستن عربستان سعودی، مصر و امارات به گروه بریکس، آن را نزدیک شدن متحدان واشنگتن به مدار روسیه و چین خواند. به دنبال تصمیم گروه بریکس برای اضافه کردن 6 عضو جدید شامل عربستان سعودی، مصر، امارات عربی متحده، آرژانتین، ایران و اتیوپی به این گروه، رسانه‌های غربی در حال بررسی و تحلیل این اقدام مهم و اثرات استراتژیک و ژئوپلیتیک آن در عرصه بین‌المللی هستند. خبرگزاری بلومبرگ در تحلیلی در این زمینه نوشت: بعضی متحدان ایالات متحده آمریکا در غرب آسیا از جمله بزرگ‌ترین صادر‌کننده نفت، در حال نزدیک‌تر شدن به مدار چین و روسیه هستند؛ اقدامی که باعث افزایش پیچیدگی‌های ژئوپلیتیک بویژه پس از حمله نظامی روسیه به اوکراین خواهد شد. این گزارش افزود: عربستان، امارات و مصر پس از دعوتی که روز پنجشنبه در جریان اجلاس سران بریکس در آفریقای جنوبی انجام شد، قرار است به این بازار بزرگ نوظهور متشکل از ۵ کشور برزیل، روسیه، چین، آفریقای جنوبی و هند بپیوندند. این کشورها در کنار ایران، آرژانتین و اتیوپی قرار است از اول ژانویه سال 2024 عضو این گروه شوند.
بلومبرگ با اشاره به مساله جایگزینی دلار با ارزهای ملی نوشت: اعضای بریکس با ورود کشورهای جدید احتمالا در تلاش برای جایگزین‌هایی برای دلار در معاملات تجاری خود برخواهند آمد. ایده ایجاد گروه بریکس با نزدیکی ۴ قدرت اقتصادی در حال ظهور جهان شامل برزیل، روسیه، چین و هند در دوران اوج یکجانبه‌گرایی آمریکا در اواسط دهه ۱۹۹۰ میلادی شکل گرفت. سابقه شکل‌گیری این گروه با حضور ۴ عضو موسس به سال ۲۰۰۱ بازمی‌گردد و در نهایت «گروه بریک» ۱۶ ژوئن ۲۰۰۹ رسما تاسیس شد. آفریقای جنوبی نیز ۲۱ سپتامبر ۲۰۱۰ به این گروه اضافه شد و نام آن پس از پیوستن این کشور از «بریک» به «بریکس» تغییر یافت. بریکس نمادی از «رژیم‌سازی و ساختارسازی جدید در صحنه بین‌المللی» است که توسط قدرت‌های در حال ظهور و در مقابل گروه G7 شکل گرفته و رو به پیشرفت است. بانک بریکس نیز با نام «بانک توسعه نوین» سال ۲۰۱۵ تاسیس شد. در حال حاضر این گروه بیشترین سهم از تولید ناخالص داخلی جهانی (31.5 درصد) را در مقایسه با سایر بلوک‌های اقتصادی از جمله گروه ۷ (30.7 درصد) به خود اختصاص داده است. ۴۶ درصد نیروی کار دنیا، یک چهارم مساحت خشکی زمین و ۴۰ درصد جمعیت جهان (۳ میلیارد و ۱۸۷ میلیون نفر در سال ۲۰۲۱) به اعضای فعلی این گروه تعلق دارد. در اجلاس ژوهانسبورگ ۲۰۲۳ علاوه بر ۵ کشور اصلی، از سران ۷۰ کشور دیگر برای شرکت در اجلاس دعوت شد و هیچ‌یک از کشورهای اصلی غربی در لیست مدعوین قرار نداشتند.
***
بورل نگران گسترش بریکس شد
جوزپ بورل، مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپایی گفت: این روزها دیدیم که بریکس در حال پذیرش کشورهای بسیار متنوعی است که نماینده تقریبا نیمی از جمعیت جهان هستند. وزیر خارجه روسیه توضیح داد این «اتحاد مابقی» چه معنایی دارد. تمام این «دیگر کشورها» در حال متحد شدن هستند و ما هم مخالفتی با آن نداریم اما کم‌کم داریم می‌بینیم قطبی وجود دارد که هر آنچه را نماینده ارزش‌ها و منافع غرب نیست، متحد می‌کند. همچنین پیتر استانو، سخنگوی سیاست خارجی اتحادیه اروپایی پنجشنبه گذشته گفت این بلوک در حال رصد اطلاعات درباره گسترش گروه بریکس است.