توهمی به نام «شمس‌العماره» !
يك وقت‌هايي مي‌شود كه مي‌بيني در جايي، مجموعه رفاهي تمام و كمالي ساخته شده كه همه چيزش استاندارد و مجهز است، اما موضوعيت و مناسبت مصرفي چنداني با ويژگي‌هاي آن منطقه و اهالي‌اش ندارد. مثلا مي‌بيني آمده‌اند در يك منطقه محرومي از جنوب شهر، استخر 7ستاره‌اي ساخته‌اند كه هزينه بليتش برابر است با درآمد چند روز ساكنان آنجا. روشن است كه چنين جايي (با وجود همه امتيازاتش) بلا استفاده مي‌ماند. حكايت سريال شمس‌العماره هم، چیزی شبیه این است. اين همه بازيگر قدر، يك كارگردان خبره و يك موسيقي معركه، همه و همه براي توليد با كيفيت چنين داستان و متن كم‌ارزشي گردهم آمده‌اند. خب اين اصلا جالب نيست. اين حرف‌ها البته به معناي انكار بازي محشر مسعود رايگان، رويا تيموريان و فرهاد آئيش و همچنين انكار يك‌دستي و كارگرداني قابل قبول كار نیست. مساله اين است كه چرا بخش عمده‌اي از حجم ديالوگ‌ها و دلالت‌هاي تصويري اين مجموعه، صرف پرداختن به قصه‌هاي خاله‌زنكي خواستگاران يك دختر ثروتمند- كه مشابهش در واقعيات پيراموني ما به عدد انگشتان دست هم نمي‌رسد- مي‌شود؟ خب اين واقعا به كجاي كار مخاطبان رسانه ملی مي‌آيد؟ كدام درد مردم كوچه و بازار را بازگو مي‌كند؟ مگر مشكل و بحران ازدواج در جامعه ما، عاملش اينهايي است كه در ماجراهاي شمس‌العماره بدان اشاره مي‌شود، منشأ مساله و مضيقه ازدواج، عدم اشتغال و گراني مسكن و اينهاست يا بي‌ميلي و بي‌رغبتي دختران پولدار؟ اصلا اگر از ابتداي پخش سريال در جريان كامل داستان نباشي، محتمل است كه تصور كني اين مجموعه تلويزيوني، براي ترغيب، تشويق و آموزش دختران طبقات سوپر مرفه جامعه به امر ازدواج فراهم آورده شده است! حالا فارغ از اين خطاي اساسي شمس‌العماره‌اي‌ها در پرداختن به مقوله ازواج، بد نيست سركي هم بكشيم به نوع مناسبات اجتماعي، مالي، خانوادگي و... ساكنان اين عمارت چشم‌نواز. نوع روابط، وسعت امكانات در دسترس، سرخوشي و بي‌چالشي همگاني، طوري به تصوير كشيده شده كه انگار اين موجودات در كره ديگري زيست مي‌كنند! به لحاظ اقتصادي كه همه چيز رو به راه است. جاي هيچگونه نگراني نيست! وضع خواستگاران (به عنوان محور اصلي داستان‌هاي مجموعه) هم كه خيلي جالب است، گويي انبوهي از مردان مودب و با وقار كه تمكن و صلاحيتشان، يكي از ديگري چشمگيرتر و تخيلي‌تر است، پشت در خانه صف كشيده‌اند!! آخر كجا وضع اينطور است؟ در اين ميان البته نبايد آن سهم ارزشمند اما اندك كار را هم فراموش كرد. سكانس‌هاي مربوط به ماجراهاي شكور و همسرش -كه بيشتر هم به منزله حاشيه و پيام بازرگاني اصل داستان ظاهر مي‌شود- حقيقتا قابل تقدير است، هر چند گاهي برخي دعواهايشان كسل‌كننده و نخ‌نما مي‌شود. با اين حال همين كه بخشي از كار به دغدغه‌ها و موانع مربوط به طبقات متوسط و زير متوسط جامعه اختصاص داده شده جاي شكرش باقي است. بحث ديگر، قضيه شخصيت‌پردازي‌هاي اين مجموعه است كه واقعا معلوم نيست براساس چه اسلوب و مختصاتي طراحي شده است. اساسا شخصيت‌هاي اصلي يك مجموعه، باید براي مخاطبان باورپذير و قابل درك باشند. به عبارت ديگر، تيپ‌هاي شخصيتي داستان بايد به نوعي ساخته و پرداخته شده باشند كه بيننده، موارد مشابهي از آن تيپ را پيش از اين در زندگي روزمره‌اش مشاهده كرده باشد. در اين ميان و در سريال شمس‌العماره، شخصيت اول مجموعه (هانيه توسلي) كه در هر قسمت، لااقل 15 دقيقه نقش بازي مي‌كند، خود به تنهايي يك فاجعه تمام‌عيار است. آميزه‌اي از نازپروردگي، احساسات تصنعي و پوشش لوكس نمايانگر برجسته‌ترين ابعاد هويتي و شخصيتي او است. مسلما چنين مختصاتي تنها در بخش معدودي از جامعه يافت مي‌شود. اين مساله بدين معناست كه طبيعتا اين شخصيت صرفا براي اقليتي از افراد جامعه قابل باور خواهد بود.
درباره رويا تيموريان نيز شرايط تقريبا به همين شكل است. تناقضات، چندپارگي و فقدان انسجام شخصيتي به وضوح ملاحظه مي‌شود (كه البته در مورد آخر با هوشمندي تحسين‌برانگيزي، در شالوده‌اي از طنزپردازي مستتر شده است). نگارنده البته شناخت قبلي از «كارشناس اجتماعي و روانشناسي» سريال شمس‌العماره (كه نامش هر شب در صدر نام‌هاي عوامل سريال بر صفحه تلويزيون نقش مي‌بندد) ندارد، اما آنچه در تمام اين شب‌ها در قالب شخصيت‌هاي اين مجموعه اتفاق مي‌افتد، اين مساله را به ذهن متبادر مي‌سازد كه يا حضور اين كارشناس جنبه دكوري داشته يا اينكه كارشناس مذكور، فرد كم‌توجه یا خدای ناکرده كم‌سواد بوده است. به هر روي، عوامل دخيل در توليد چنين مجموعه‌هايي بايد توجه داشته باشند كه اصولا تلويزيون در زندگي عمومي مردم، پديده و ابزاري روزمره محسوب مي‌شود و وقتي اين مساله با وضعيت روتين پخش يك برنامه از اين رسانه عجين شود، ضرورت فراهم آوردن لوازم درك متقابل و همذات‌پنداري مخاطبان با برنامه‌هاي توليدي را مضاعف و دوچندان خواهد كرد. بدون شك اين شرط حاصل نمي‌شود مگر با نزديك‌تر ساختن فرم و محتواي توليدات به مسائل و دغدغه‌هاي روزمره و عمومي مردم. در غير اين صورت يا از حجم مخاطبان پيگير و علاقه‌مند اين قبيل برنامه‌ها كاسته مي‌شود يا موجب شيوع بيماري توهم‌آفريني در باب وضعيت رفاه اجتماعي پايتخت‌نشينان می‌شود. حال بايد منتظر بود و ديد كه شمس‌العماره كدام نتيجه مبارك را به بار خواهد آورد! نگاه
توهمی به نام «شمس‌العماره» !
يك وقت‌هايي مي‌شود كه مي‌بيني در جايي، مجموعه رفاهي تمام و كمالي ساخته شده كه همه چيزش استاندارد و مجهز است، اما موضوعيت و مناسبت مصرفي چنداني با ويژگي‌هاي آن منطقه و اهالي‌اش ندارد. مثلا مي‌بيني آمده‌اند در يك منطقه محرومي از جنوب شهر، استخر 7ستاره‌اي ساخته‌اند كه هزينه بليتش برابر است با درآمد چند روز ساكنان آنجا. روشن است كه چنين جايي (با وجود همه امتيازاتش) بلا استفاده مي‌ماند. حكايت سريال شمس‌العماره هم، چیزی شبیه این است. اين همه بازيگر قدر، يك كارگردان خبره و يك موسيقي معركه، همه و همه براي توليد با كيفيت چنين داستان و متن كم‌ارزشي گردهم آمده‌اند. خب اين اصلا جالب نيست. اين حرف‌ها البته به معناي انكار بازي محشر مسعود رايگان، رويا تيموريان و فرهاد آئيش و همچنين انكار يك‌دستي و كارگرداني قابل قبول كار نیست. مساله اين است كه چرا بخش عمده‌اي از حجم ديالوگ‌ها و دلالت‌هاي تصويري اين مجموعه، صرف پرداختن به قصه‌هاي خاله‌زنكي خواستگاران يك دختر ثروتمند- كه مشابهش در واقعيات پيراموني ما به عدد انگشتان دست هم نمي‌رسد- مي‌شود؟ خب اين واقعا به كجاي كار مخاطبان رسانه ملی مي‌آيد؟ كدام درد مردم كوچه و بازار را بازگو مي‌كند؟ مگر مشكل و بحران ازدواج در جامعه ما، عاملش اينهايي است كه در ماجراهاي شمس‌العماره بدان اشاره مي‌شود، منشأ مساله و مضيقه ازدواج، عدم اشتغال و گراني مسكن و اينهاست يا بي‌ميلي و بي‌رغبتي دختران پولدار؟ اصلا اگر از ابتداي پخش سريال در جريان كامل داستان نباشي، محتمل است كه تصور كني اين مجموعه تلويزيوني، براي ترغيب، تشويق و آموزش دختران طبقات سوپر مرفه جامعه به امر ازدواج فراهم آورده شده است! حالا فارغ از اين خطاي اساسي شمس‌العماره‌اي‌ها در پرداختن به مقوله ازواج، بد نيست سركي هم بكشيم به نوع مناسبات اجتماعي، مالي، خانوادگي و... ساكنان اين عمارت چشم‌نواز. نوع روابط، وسعت امكانات در دسترس، سرخوشي و بي‌چالشي همگاني، طوري به تصوير كشيده شده كه انگار اين موجودات در كره ديگري زيست مي‌كنند! به لحاظ اقتصادي كه همه چيز رو به راه است. جاي هيچگونه نگراني نيست! وضع خواستگاران (به عنوان محور اصلي داستان‌هاي مجموعه) هم كه خيلي جالب است، گويي انبوهي از مردان مودب و با وقار كه تمكن و صلاحيتشان، يكي از ديگري چشمگيرتر و تخيلي‌تر است، پشت در خانه صف كشيده‌اند!! آخر كجا وضع اينطور است؟ در اين ميان البته نبايد آن سهم ارزشمند اما اندك كار را هم فراموش كرد. سكانس‌هاي مربوط به ماجراهاي شكور و همسرش -كه بيشتر هم به منزله حاشيه و پيام بازرگاني اصل داستان ظاهر مي‌شود- حقيقتا قابل تقدير است، هر چند گاهي برخي دعواهايشان كسل‌كننده و نخ‌نما مي‌شود. با اين حال همين كه بخشي از كار به دغدغه‌ها و موانع مربوط به طبقات متوسط و زير متوسط جامعه اختصاص داده شده جاي شكرش باقي است. بحث ديگر، قضيه شخصيت‌پردازي‌هاي اين مجموعه است كه واقعا معلوم نيست براساس چه اسلوب و مختصاتي طراحي شده است. اساسا شخصيت‌هاي اصلي يك مجموعه، باید براي مخاطبان باورپذير و قابل درك باشند. به عبارت ديگر، تيپ‌هاي شخصيتي داستان بايد به نوعي ساخته و پرداخته شده باشند كه بيننده، موارد مشابهي از آن تيپ را پيش از اين در زندگي روزمره‌اش مشاهده كرده باشد. در اين ميان و در سريال شمس‌العماره، شخصيت اول مجموعه (هانيه توسلي) كه در هر قسمت، لااقل 15 دقيقه نقش بازي مي‌كند، خود به تنهايي يك فاجعه تمام‌عيار است. آميزه‌اي از نازپروردگي، احساسات تصنعي و پوشش لوكس نمايانگر برجسته‌ترين ابعاد هويتي و شخصيتي او است. مسلما چنين مختصاتي تنها در بخش معدودي از جامعه يافت مي‌شود. اين مساله بدين معناست كه طبيعتا اين شخصيت صرفا براي اقليتي از افراد جامعه قابل باور خواهد بود.
درباره رويا تيموريان نيز شرايط تقريبا به همين شكل است. تناقضات، چندپارگي و فقدان انسجام شخصيتي به وضوح ملاحظه مي‌شود (كه البته در مورد آخر با هوشمندي تحسين‌برانگيزي، در شالوده‌اي از طنزپردازي مستتر شده است). نگارنده البته شناخت قبلي از «كارشناس اجتماعي و روانشناسي» سريال شمس‌العماره (كه نامش هر شب در صدر نام‌هاي عوامل سريال بر صفحه تلويزيون نقش مي‌بندد) ندارد، اما آنچه در تمام اين شب‌ها در قالب شخصيت‌هاي اين مجموعه اتفاق مي‌افتد، اين مساله را به ذهن متبادر مي‌سازد كه يا حضور اين كارشناس جنبه دكوري داشته يا اينكه كارشناس مذكور، فرد كم‌توجه یا خدای ناکرده كم‌سواد بوده است. به هر روي، عوامل دخيل در توليد چنين مجموعه‌هايي بايد توجه داشته باشند كه اصولا تلويزيون در زندگي عمومي مردم، پديده و ابزاري روزمره محسوب مي‌شود و وقتي اين مساله با وضعيت روتين پخش يك برنامه از اين رسانه عجين شود، ضرورت فراهم آوردن لوازم درك متقابل و همذات‌پنداري مخاطبان با برنامه‌هاي توليدي را مضاعف و دوچندان خواهد كرد. بدون شك اين شرط حاصل نمي‌شود مگر با نزديك‌تر ساختن فرم و محتواي توليدات به مسائل و دغدغه‌هاي روزمره و عمومي مردم. در غير اين صورت يا از حجم مخاطبان پيگير و علاقه‌مند اين قبيل برنامه‌ها كاسته مي‌شود يا موجب شيوع بيماري توهم‌آفريني در باب وضعيت رفاه اجتماعي پايتخت‌نشينان می‌شود. حال بايد منتظر بود و ديد كه شمس‌العماره كدام نتيجه مبارك را به بار خواهد آورد! ارسال نظر
پربیننده