
گروه فرهنگ و هنر: «من زندگی میکنم تا درباره ایران شعر بگویم»؛ شاید تصور کنید این کلام که یکی دو روز بیشتر از منعقد شدنش نمیگذرد، متعلق به یکی از شاعران هموطنمان باشد اما چنین نیست. این جمله را «بالرام شوکلا» بر زبان آورده است؛ شاعر هندی و رایزن فرهنگی این کشور در ایران.
او اینگونه در محفل «هند - دوستان ایران» عشقش به ایران را بیان کرد و به نشانه صدق گفتار، شعری از خود را نیز در وصف کشورمان خواند.
محفل ادبی شعر «هند - دوستان ایران» با حضور غلامعلی حدادعادل رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، علیرضا قزوه رئیس دفتر شعر و موسیقی و سرود سازمان صداوسیما، جان مای معاون سفیر هندوستان در ایران و بالرام شوکلا، شاعر پارسیگوی هندی در مرکز همایشهای بینالمللی (تالار فرهنگ) سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار شد.
حدادعادل نخستین سخنران این محفل بود که به مناسبت سالروز استقلال کشور هندوستان و به نشانه دوستی ملتهای ایران و هند برگزار شده و علاوه بر میهمانان نامبرده، پذیرای جمعی از شاعران ۲ کشور بود.
وی از روابط فرهنگی و مردمی چند هزار ساله ایران و هندوستان صحبت کرد و نقبی جالب به دل تاریخ زد و نیاکان مشترک مردمان هند و ایرانی را اقوامی برشمرد که از سواحل دانوب شمالی به فلات ایران و سرزمینهای جنوبی سفر کردند. حدادعادل تاکید کرد: «ایرانیها و هندیها پسرعمو هستند و این همریشه بودن در زبان و فرهنگشان آشکار است».
به گفته رئیس بنیاد سعدی، سفر به هندوستان مختص به شاعران و ادبای ما نبوده است. حدود 500 سال پیش یک ایرانی وقتی میخواست به سفر برود به پاریس، لندن و برلین سفر نمیکرد، بلکه به هند میرفت. این سفرها همواره از راه دریا بود و در بسیاری از منابع شرحی از داستان مهاجرت ایرانیان به هند نوشته شده است.
وی با اشاره به تقویت روابط فرهنگی میان ۲ کشور ادامه داد: «هر زمان که دولت هند رایزن فرهنگی فرهیختهای را به ایران میفرستد، خوشحال میشوم و آن را نویدبخش دوران پرثمری میدانم، زیرا میتواند روابط میان ۲ کشور را تقویت کند. در ۸ سال گذشته چندین رایزن فرهنگی از هند به ایران آمدهاند که در گسترش روابط فرهنگی ۲ کشور نقش پررنگی داشتهاند. پیش از آنکه بالرام شوکلا رایزن فرهنگی هند در ایران شود، او را میشناختم و از عشق و علاقه او به زبان فارسی باخبر بودم و انتخاب او را به این سمت به فال نیک گرفتم. همواره در تمام این سالها درباره تاثیر زبان فارسی در هند سخن گفته شده است اما این بار بالرام شوکلا توپ را به زمین ایرانیها انداخته و محفل ادبی با عنوان تاثیر هند بر زبان فارسی برپا کرده است. به نظر من طرح چنین موضوعی و برگزاری چنین محفلی تقاضای درست و بجایی است».
حداد عادل به هند رفتن را «حج اهل فضل و ادب» توصیف کرد و شعر صائب تبریزی را نمادی از دلتنگی نخبگان ایرانی برای هند خواند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی افزود: «برخی شاعران به واسطه اینکه احساس میکردند شعرشان در ایران خریدار ندارد، به هند مهاجرت کردند و اگر بخواهیم منحنی سفر ایرانیان به هند را رسم کنیم شاهد فراز و فرود سفر ایرانیان به هند خواهیم بود و یکی از مهاجرتهای بزرگ ایرانیها به هند، مهاجرت زرتشتیان بوده است که در چندین نوبت اتفاق افتاده است. همچنین بخشهایی از هند از جمله کشمیر بیشتر از سایر مناطق برای ایرانیان جذاب بوده است».
حدادعادل اضافه کرد: «گویی روح ۲ ملت با عرفان یکی میشود و در عرفان یکدیگر را ملاقات میکنند. به اعتقاد من این روح عرفانی در هر دو ملت وجود دارد و و اشتراکات هنری آنها در رشتههای مختلف از جمله نگارگری و موسیقی جلوه میکند».
* گسترش پل فرهنگی میان ۲ کشور
علیرضا قزوه، شاعر و رایزن فرهنگی پیشین کشورمان در دهلینو که فعالیتهای زیادی برای گسترش ادبیات فارسی در شبهقاره و تربیت نسلی جدید از شاعران پارسیگوی هندوستان داشته، دیگر سخنران مراسم بود. وی ابراز امیدواری کرد محفل ادبی «هند - دوستان ایران» تبدیل به یک پل فرهنگی میان ۲ کشور شده و هر روز گستردهتر شود. قزوه یکی از اشعار خود با مطلع «کاروان از هفت شهر عشق و عرفان بگذرد/ راه بیتالله اگر از هند و ایران بگذرد» را برای حاضران خواند. پس از وی، ایرج قنبری، سعیده حسینجانی، نغمه مستشارنظامی، عبدالجبار کاکایی، رضا اسماعیلی، مصطفی محدثیخراسانی، احسانالله شکرالهی، محمودرضا اکرامیفر، محسن راهجردی و سیدمسعود علویتبار به شعرخوانی در باب ارتباط ادبی ایران و هندوستان پرداختند. پیش از این مراسم بخشی از تالار ملل شامل آثار هندی در سازمان اسناد و کتابخانه ملی توسط معاون سفیر و رایزن فرهنگی هند در ایران افتتاح شد. بخش پایانی مراسم به سخنرانی میهمانان هندی اختصاص داشت. ابتدا جان مای به نمایندگی از سفارت هند و مرکز فرهنگی سوامی ویوکاناندا به حاضران خیر مقدم گفت و ابراز امیدواری کرد این دوستی باعث گسترش روابط دیرینه فرهنگی ۲ کشور شود. وی گفت: «در طول قرنها، تبادلات غنی در زمینه آثار ادبی بین ۲ تمدن ما وجود داشته است که نشاندهنده احترام و دوستی متقابل بین ذهنهای بزرگ هند و ایران است. شاید هیچ ۲ کشوری مانند هند و ایران این حس دوستی طبیعی را با یکدیگر نداشته باشند».
او با اشاره به اشعار خواندهشده توسط برخی حاضران تاکید کرد: «عشق به هند در اشعاری که امروز خوانده شد، مطمئنا علاقه به شعر فارسی را بین جوانان هندی زنده خواهد کرد. ما تمام تلاش خود را به کار خواهیم گرفت با جوانان هندی ارتباط بگیریم و میراث غنی شعر فارسی را که در جهان پرآوازه است، ترویج کنیم».
در نهایت نوبت بالرام شوکلا، رئیس مرکز فرهنگی سفارت هند بود که ماندگارترین جملات محفل را بر زبان آورد. وی گفت: «شعر سرودن بزرگترین دلیل و شاهد برای عشق ورزیدن است و من هیچ کشوری را مثل ایران و هند سراغ ندارم که در طول تاریخ روابطشان همیشه دوستانه باشد. روابط ایران و هند در عرصههای مختلف همواره خوب بوده است و این دوستی خللناپذیر است. هند در شعر شاعران قدیم ایران همواره جایگاه ویژهای داشته است. بر اساس اشعار و ضربالمثلهایی که از دیرباز به جا مانده، برخی از ایرانیان هند را اصل خویش میدانستند و به قول معروف گاهی فیلشان یاد هندوستان میافتاده است. برخی هم سفر به هند را بر خود واجب میدانستند و میخواستند بال بگشایند و به هند سفر کنند. من عاشق ایران هستم، من زندگی میکنم تا درباره ایران شعر بگویم».
وی در پایان شعری با عنوان «ایران من» که مضمونش «عشقورزی به ایران» بود، خواند.