گروه اقتصادی: بازار خودرو این روزها در قیاس با سال‌های گذشته، آرامش نسبی دارد؛ عرضه خودرو در سامانه یکپارچه، مدیریت بازار ارز و سیاست‌های بانک مرکزی درباره ثبات ارزی، از عوامل موثر در تعادل‌بخشی به بازار خودرو است.
به دنبال ناترازی‌ای که در حوزه تولید و عرضه خودرو در سال‌های گذشته وجود داشت، اسفند 1400 رئیس‌جمهور بعد از بازدید سرزده از یکی از خودروسازی‌های کشور، ۸ دستور در حوزه تولید و عرضه خودرو صادر کرد و بر این اساس وزارت صمت مکلف به اصلاح وضعیت تولید و عرضه خودرو شد.
برخی دستورات رئیس‌جمهور برای بهبود وضعیت تولید و عرضه خودرو، شامل تامین قطعات و ترخیص فوری خودروهای دپو شده در انبارهای خودروسازان، افزایش 5 درصدی تولید خودرو در سال 1401، توقف تولید برخی خودروهای قدیمی و آغاز تولید چند خودروی جدید و باکیفیت بود.
همچنین با توجه به اینکه در آن زمان عرضه خودرو توسط خودروسازان از طریق قرعه‌کشی انجام می‌شد، رئیس‌جمهور دستور داد فرآیند قرعه‌کشی شفاف‌سازی شود.
وزارت صمت نیز بلافاصله در راستای تحقق دستورات رئیس‌جمهور اقداماتی را در جهت بهبود وضعیت تولید و عرضه خودرو آغاز کرد و 3 گام برای سال‌های 1401 تا 1404 در راستای تحول صنعت خودروی ایران برنامه‌ریزی شد.
وزارت صمت در گام اول با عنوان «تثبیت جریان تولید و آماده‌سازی و احیای ظرفیت‌های موجود» که بازه زمانی تحقق آن 1401 تا 1402 تعریف شده بود، ۴ برنامه حل مسائل و اصلاح ساختار بنگاه‌ها، بالفعل کردن ظرفیت‌های موجود، دستیابی به ترکیب مناسب تولید و تعریف و آغاز پروژه‌های سرمایه‌گذاری را اعلام کرد.
با توجه به اقدامات انجام شده، تولید یک میلیون و 242 هزار دستگاه انواع خودرو در سال 1401 و تکمیل 105 هزار خودروی ناقص دوره اول سال 1401 رقم خورد که میزان رشد تولید و تکمیل سال 1401 نسبت به سال 1400 حدود 39 درصد بود. بیشترین رشد تولید خودرو در 12 سال اخیر مربوط به سال‌های 1393 و 1401 است، با این تفاوت که بخشی از تولیدات ۲ خودروساز بزرگ کشور در سال 1393 مربوط به مونتاژ محصولات CKD بوده است.
سال 1401 بیش از یک میلیون و 76 هزار دستگاه خودروی سواری تولید و حدود 105هزار خودروی ناقص تکمیل شد که در مقایسه با مدت مشابه سال 1400 رشد 36 درصدی را نشان می‌دهد.
در مجموع دستاورد ۲ سال ابتدایی دولت مردمی در تولید خودروی سواری رقمی بالغ بر یک میلیون و 944 هزار و 148 میلیون دستگاه بوده است.
در ابتدای سال 1401 بیش از 105 هزار خودروی ناقص در پارکینگ خودروسازان وجود داشت که در نیمه اول سال 1401 تکمیل و تحویل مشتریان شد.
با وجود تحریم‌های ظالمانه، ایران رتبه 14 تولید خودرو در دنیا را در سال 2022 میلادی کسب کرد و در بین 20 کشور برتر تولید‌کننده خودرو در جهان، بیشترین رشد تولید را نسبت به سال 2021 داشت؛ با شروع تحریم‌های سال 97 بیشترین آمار تولید ماهانه در بهمن 1401 با بیش از 133 هزار دستگاه بوده است.
افزایش رشد تولید خودرو امسال نیز ادامه داشت به طوری که وضعیت تولید خودرو در 4 ماه ابتدای سال جاری حاکی از آن است که تولید انواع خودرو در این مدت نسبت به مشابه سال گذشته 30 درصد رشد داشته است. در 4 ماه ابتدای سال گذشته در مجموع 340 هزار انواع خودرو تولید شده بود که با توجه به رشد 30 درصدی تولید انواع خودرو در ۴ ماه ابتدای امسال به 442 هزار و 686 دستگاه افزایش یافت.
تیر امسال 121 هزار و 659 دستگاه انواع خودرو در کشور تولید شده است، در حالی که در مدت مشابه سال گذشته 94 هزار و 987 دستگاه خودرو در کشور تولید شده بود.
در 4 ماه اول سال 1401 تعداد 90 هزار و 136 دستگاه خودروی ناقص نیز تکمیل شده بود که با لحاظ خودروهای تکمیل شده در 4 ماه اول سال 1401، مقدار رشد تولید 4 ماه اول سال جاری نسبت به تولید و تکمیل 4 ماه اول سال 1401 حدود 2.9 درصد خواهد بود.
بنابراین تولید خودروی سواری در 4 ماهه امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته 27 درصد، تولید وانت 52 درصد، تولید ون 60 درصد، تولید مینی‌بوس و میدل‌باس 25 درصد و کامیون و کامیون کشنده 77 درصد رشد داشته است، البته تولید اتوبوس در مدت یاد شده نسبت به مدت مشابه سال قبل 17 درصد کاهش داشته است.
در همین ارتباط، عبدالله توکلی، مدیرکل دفتر صنایع خودرویی وزارت صمت اعلام کرده است: امسال برنامه تولید یک میلیون و 500 هزار دستگاه خودرو را داریم.
در مجموع سیاست‌های وزارت صمت در 2 سال گذشته از جمله افزایش تولید و اقداماتی مانند عرضه خودرو در سامانه یکپارچه بر اساس نوبت‌دهی، ورود شورای رقابت به قیمت‌گذاری خودرو، کنترل نرخ ارز و سیاست‌های بانک‌مرکزی درباره ثبات‌بخشی به بازار ارز از جمله عوامل موثر در تعادل‌بخشی به بازار خودرو و نزولی شدن قیمت خودرو در بازار بوده است.
* محدود کردن سامانه یکپارچه به خودروهای میلیاردی و جای خالی محصولات جدید
در حالی که قرار بود در بازگشایی شهریورماهِ سامانه یکپارچه «محصولات جدید» و «ظرفیت جذب‌نشده خودروساز» عرضه شود، این وعده محقق نشد و سامانه با عرضه 2 مونتاژکار و معرفی چند مدل خودروی میلیاردی باز شد، در حالی که مونتاژکاران همین خودروها را امروز در نمایندگی‌های خود در قالب فروش فوری و فروش ۳ ماهه عرضه می‌کنند.
سامانه عرضه یکپارچه خودرو از ۲ روز قبل برای عده‌ای از متقاضیان و کسانی که در نوبت دوم خودرو به آنها تعلق نگرفت، باز شده است و این متقاضیان می‌توانند تا ساعت 20 روز پنجشنبه (9 شهریور) نسبت به انتخاب محدود خودروهای ارائه‌شده توسط دو شرکت مونتاژکار اقدام کنند.
بر اساس اطلاعیه چهارم سامانه یکپارچه، در این دور از عرضه برای همه متقاضیان محصولات شرکت‌های کرمان موتور و مدیران خودرو که موعد زمانی تحویل آنها پیش از این در فصول آتی و یا سال 1403 تعیین شده است، امکان جابه‌جایی خودرو از محصولات همین 2 شرکت فراهم شده است، همچنین متقاضیانی که در نوبت دوم سامانه یکپارچه هیچ خودرویی به آنها تخصیص داده نشده است امکان انتخاب محصولات ۲ شرکت مذکور را دارند.
در دور دوم عرضه خودرو از طریق سامانه یکپارچه به 97 درصد از متقاضیانی که برای خرید خودرو در این سامانه ثبت‌نام کرده بودند، طبق نوبت‌‌بندی تعیین‌شده، خودرو تعلق گرفت اما 3 درصد از متقاضیان در نوبت تحویل خودرو قرار نگرفتند، بنابراین بر اساس اعلام وزارت صمت و مدیر سامانه یکپارچه عرضه خودرو مقرر شد این سامانه در شهریور باز شود و متقاضیان در فرصتی که فراهم می‌شود بتوانند خودروی خود را انتخاب و در نوبت تحویل خودرو قرار بگیرند.
تیرماه امسال مهدی تقدسی، مدیر سامانه یکپارچه خودرو، به خبرنگار فارس گفته بود: سامانه یکپارچه برای کسانی که در نوبت دوم ثبت‌نام کرده‌اند اما خودرو به آنها تعلق نگرفته، شهریورماه باز می‌شود، در این نوبت «محصولات جدید» و «ظرفیت جذب‌نشده خودروسازان» برای انتخاب این افراد عرضه می‌شود تا دوباره خودرو انتخاب کنند و در نوبت تحویل قرار گیرند.