گروه بین‌الملل: بعد از کودتا در مالی، بورکینافاسو و نیجر که علیه دولت‌های همپیمان فرانسه انجام شد، این بار یک کودتای نظامی دیگر نیز در گابن علیه رئیس دولت این کشور که یکی از متحدان قدیمی پاریس بود انجام شد که نشان می‌دهد موجی از کودتاها در آفریقا علیه فرانسه شکل گرفته و این کودتاهای نظامی حتی با استقبال مردم هم روبه‌رو شده است. آخرین موج کودتاها علیه غرب دهه‌های 50 و 60 میلادی در کشورهای عربی رخ داد؛ کودتای نظامیان در کشورهای عربی مانند مصر، لیبی، یمن، عراق و سوریه که منافع غرب بویژه انگلیس را در آن زمان به خطر انداخت. اکنون به نظر می‌رسد موج جدید کودتای نظامیان علیه استعمارگری فرانسه در آفریقا در حال شکل‌گیری است و مردم و ارتشیان این کشورها خواستار خروج نظامیان فرانسوی و کوتاه کردن دست پاریس از کشورهای‌‌شان هستند.
افسران ارتش گابن که در جریان کودتای چهارشنبه گذشته قدرت را در این کشور به دست گرفتند، ژنرال «بوریس اولیگوی انگوئما» رئیس گارد ریاست‌جمهوری را به عنوان رئیس دولت انتقالی این کشور غرب آفریقا معرفی کردند. به دنبال این اطلاعیه، ژنرال انگوئما با ژستی پیروزمندانه به همراه نیروهایش در خیابان‌های پایتخت گابن قدم زد. سرنگونی بونگو به ۵۵ سال حکومت خاندانش در گابن پایان داد. افسران ارتش گابن اوایل چهارشنبه گذشته در تلویزیون ملی حضور یافتند و اعلام کردند قدرت را در دست گرفته‌اند. آنها اعلام کردند نتایج انتخابات روز شنبه را باطل کردند؛ انتخاباتی که بونگو پیروز آن اعلام شده بود اما مخالفان تاکید داشتند در این انتخابات تقلب صورت گرفته است. افسران ارتش گابن همچنین اعلام کردند یکی از پسران بونگو را به اتهام خیانت بازداشت کرده‌اند. ظرف چند ساعت ژنرال‌های ارتش گابن نشستی برگزار کردند تا رئیس دولت انتقالی را تعیین کنند. آنها به اتفاق آرا با انتصاب بوریس اولیگوی انگوئما در این سمت موافقت کردند. مردم در پایتخت و دیگر شهرهای گابن پس از این اطلاعیه ارتش جشن گرفتند اما این کودتا توسط سازمان ملل، اتحادیه آفریقا، فرانسه، آمریکا، انگلیس و آلمان محکوم شده است. وزارت امور خارجه آمریکا ضمن آنکه از ارتش گابن خواست «قوانین مدنی را حفظ کند»، خواستار آزادی و تامین امنیت اعضای دولت شد.
وزارت خارجه انگلیس نیز «تصرف غیرقانونی قدرت» در گابن را محکوم کرد و مدعی شد: «لندن خواستار احیای دولتی است که طبق قانون اساسی انتخاب شده است. ما به نگرانی‌های مطرح‌شده در رابطه با روند انتخاباتی اخیر از جمله محدودیت آزادی رسانه‌ها اذعان می‌کنیم و از تمام احزاب و شهروندان می‌خواهیم به روندهای قانونی برای حل هرگونه اختلاف انتخاباتی متعهد و پایبند باشند». ژنرال بوریس اولیگوی انگوئما ۴۸ ساله هنگام قرائت ۳ بیانیه ارتش درباره این کودتا در تلویزیون ملی توسط افسران ارشد ارتش غایب بود اما کمی بعد به عنوان رئیس دولت انتقالی معرفی شد و به همراه نیروهایش به خیابان‌های پایتخت رفت. ارتش گابن همچنین اعلام کرد منع رفت و آمد که از روز یکشنبه به خاطر انتخابات سراسری در این کشور اعمال شده بود، لغو شده اما تا اطلاع ثانوی منع تحرک از ساعت ۱۸ تا ۶ صبح ادامه دارد.
«مایکل آموا» تحلیلگر سیاسی مدرسه اقتصاد لندن با بیان اینکه مستعمره‌های سابق فرانسه از چسبیدن رهبران خود به قدرت خسته شده‌اند، گفت: شاهد بهار آفریقایی هستیم و کشورهای فرانسوی‌زبان آفریقا یکی پس از دیگری درگیر عقاید ضد‌فرانسوی می‌شوند؛ از مالی گرفته تا بورکینافاسو و نیجر و حالا گابن. این تحلیلگر گفت: اگر در حال حاضر نگاهی به سرتاسر آفریقا بیندازید، می‌بینید به‌جز اوگاندا و گینه استوایی، تمام کشورهایی که در آنها روسای جمهوری در مقام خود ابقا می‌شوند، فرانسوی‌زبان هستند. این رهبران می‌توانند تا مدت‌ها حکمرانی کنند. در کامرون حالا ۴۱ سال شده و همچنان هم رهبرش در قدرت است. کارشناس ژئوپلیتیک آلمانی نیز به خبرگزاری اسپوتنیک گفت: اگرچه حضور روسیه و چین در مستعمره‌های سابق فرانسه و بریتانیا در غرب و مرکز آفریقا در حال افزایش است اما بعید به نظر می‌رسد این مساله بتواند تحولات سیاسی در این مناطق را به باثبات‌ترین حالت خود برساند.
«آرمین پائولوس هامپل» کارشناس ژئوپلیتیک آلمانی می‌گوید: «پس از کودتا در گابن، این مساله مطرح می‌شود که آیا سایر قدرت‌ها در غرب آفریقا که پیشتر مستعمره‌های فرانسه و بریتانیا بودند، دستخوش تغییراتی خواهند شد یا خیر. کشورهایی نظیر نیجریه، ساحل عاج، کامرون و سنگال با جمعیت بالای خود، شرایط پایدارتری نسبت به کشورهای ساحل یا گابن دارند، بنابراین در معرض خطر کمتری نسبت به کودتا هستند».
برخی مطبوعات اصلی فرانسه به کودتایی پرداختند که به سرنگونی خاندان سیاسی «بونگو» در گابن انجامید. مجله فیگارو نوشت دیپلماسی فرانسه به دلیل همه‌گیری کودتاها در آفریقا تعادل خود را از دست داده است. روزنامه لاکروا نیز نوشت پایه تاریخی فرانسه در آفریقا به لرزه درآمده است. همین‌طور مجله لوپوئن یادآور شد فرانسه متوجه جهانی شدن آفریقا از طریق کودتاها نشده است. مجله فرانسوی فیگارو تحولات اخیر قاره آفریقا و کودتاها در این قاره را به شکنجه در وان حمام برای دیپلمات‌های فرانسوی تشبیه کرد و با اشاره به اینکه از سال ۲۰۲۰ تاکنون ۸ کودتا در مرکز و غرب آفریقا رقم خورده است، نوشت: دیپلمات‌های فرانسه جرات ندارند سرهای‌شان را از آب بیرون بیاورند، چراکه هر بار کودتای جدیدی با شدت بیشتر اتفاق می‌افتد. فیگارو با اشاره به اینکه کودتاهای آفریقا هر بار کاهش نفوذ غرب در جهان را یادآور می‌شود، نوشت: با توجه به افزایش احساسات خصمانه علیه پاریس در سراسر قاره آفریقا، تحولات گابن ضربه دیگری به نفوذ فرانسه در این قاره وارد کرد و قطعا فرانسه در توجیه استانداردهای دوگانه خود در برخورد با سران مختلف کودتاها در نیجر و گابن دچار مشکل خواهد شد. روزنامه لاکروا نیز با این تیتر که «پایه تاریخی فرانسه در آفریقا به لرزه درآمد»، نوشت: کودتا در هر کشور آفریقایی وضعیت متفاوتی دارد. در گابن کودتا یک روز پس از انتخاباتی رخ داد که نتیجه آن به نفع علی بونگو، رئیس‌جمهوری که دوره مسوولیتش به پایان رسیده، تمام شد؛ در واقع ارتش به این ماجرا واکنش نشان داد و خشم خود را ابراز کرد.
آنتوان گلاسر، نویسنده فرانسوی در مصاحبه‌ای با لوپوئن گفت: آفریقا وارد فرآیندی بی‌بازگشت شد که به موجب آن فرانسه از این قاره بیرون خواهد شد چرا که باید سال‌ها قبل از مستعمره‌های سابق در غرب و مرکز آفریقا خارج می‌شد اما تصمیم گرفت در آفریقا به نقش پلیس ادامه دهد و پایگاه‌های نظامی‌اش را در این قاره حفظ کند. همزمان دیگر ابرقدرت‌ها دست به فعالیت‌های تجاری زدند و نتیجه اینکه سربازان فرانسوی امروز در حالی از آفریقا بیرون شدند که سهم شرکت‌های فرانسوی از بازار آفریقا بسیار کمتر از سهم دیگر کشورها است. گلاسر در ادامه گفت: فرانسه اکنون شاهد جهانی شدن آفریقا است. امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور این کشور بشدت عصبانی است و در این باره تنها گفت فرانسه آفریقا تمام شد. او بخوبی می‌داند خطری که در حال حاضر کشورش با آن روبه‌رو است، این است که دیگر در هیچ جا جایی ندارد.
***
بلومبرگ: متحدان فرانسه در آفریقا مانند مگس در حال سقوط هستند
بلومبرگ نوشت با توجه به کودتاها و تحولات اخیر در قاره آفریقا، مردان تحت حمایت فرانسه در آفریقا مثل مگس می‌ریزند.
رسانه آمریکایی بلومبرگ روز جمعه گزارش داد در پس‌زمینه کودتاها و تغییرات اخیر در قاره آفریقا، مردان تحت حمایت فرانسه «مثل مگس» در حال ریزش هستند. بلومبرگ گزارش داد: پس از نیجر در ماه ژوئیه، این بار گابن بود که رئیس‌جمهور آن، علی بونگو، در همان کاخ ریاست‌جمهوری که امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه ۶ ماه پیش از آن بازدید کرد، بازداشت شد.
این روزنامه آمریکایی در ادامه نوشت: مکرون دوست دارد به مخاطبان آفریقایی خود یادآوری کند که او نخستین رئیس‌جمهور فرانسه است که پس از استقلال این قاره متولد شد و او با تعهد به احیای روابط با مستعمرات سابق در آفریقا، به قدرت رسید اما تغییرات در این قاره بر اساس شرایط مکرون رخ نداده‌اند. چه رهبران آفریقایی متحد پاریس منتخب دموکراتیک باشند و چه مستبدان طولانی‌مدت، مردان تحت حمایت فرانسه مانند مگس در حال سقوط هستند.