گروه اقتصادی: دولت سیزدهم در راستای دسترسی به بازارهای جهانی، اقدام به برقراری دیپلماسی اقتصادی با سازمان‌های بین‌المللی کرد تا بتواند مسیرهایی امن و مطمئن برای فعالان اقتصادی و صادرات کالای ایرانی فراهم کند که این موضوع در خنثی‌سازی تحریم‌ها نقش بسزایی دارد و باعث رشد درآمدهای ارزی و حتی تاب‌آوری اقتصاد کشور خواهد شد.
از شهریور ۱۴۰۰ توسعه روابط با کشورهای همسایه در اولویت کاری دولت سیزدهم قرار گرفت که بخشی از آن شامل حضور در پیمان‌ها و سازمان‌های بین‌المللی می‌شد که می‌تواند سهم بیشتری از اقتصاد منطقه را در اختیار ایران قرار دهد.
از سوی دیگر با تامین کالاهای قابل رقابت در کشورهای همسایه می‌توان از مرزهای آنها به بازارهای بین‌المللی دست یافت و با فروش هر چه بیشتر تولیدات ایرانی، درآمدهای ارزی را به کشور سرازیر کرد که این برنامه‌ای راهبردی و مناسب برای بهبود اوضاع اقتصادی کشور بود.
* شانگهای فرصتی طلایی برای افزایش سهم ایران در بازارهای بین‌المللی
سازمان همکاری شانگهای سال ۱۹۹۶ توسط رهبران چین، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان با هدف همکاری‌های چندجانبه اقتصادی، فرهنگی، امنیتی و مبارزه با قاچاق مواد مخدر پایه‌گذاری شد و کشورهای هند، قزاقستان، چین، قرقیزستان، پاکستان، روسیه، تاجیکستان و ازبکستان در این پیمان به عنوان اعضای اصلی و افغانستان، بلاروس و مغولستان به عنوان عضو ناظر و جمهوری آذربایجان، ارمنستان، پادشاهی کامبوج، نپال، ترکیه و سریلانکا نیز از شرکای گفت‌وگوی این سازمان محسوب می‌شوند.
ایران نیز از ۲۶ شهریور ۱۴۰۰ در بیست‌و‌یکمین اجلاس سران این سازمان به عنوان نهمین عضو رسمی معرفی شد؛ عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای، فارغ از موضوع سیاسی و امنیتی، نقش اقتصادی این سازمان در منطقه را بسیار پررنگ خواهد کرد.
۱۳ تیر امسال نیز در جریان برگزاری بیست‌و‌سومین نشست سران سازمان همکاری شانگهای که به صورت مجازی و به میزبانی هند برگزار شد، عنوان نهمین عضو اصلی این سازمان منطقه‌ای، پس از طی فرآیند عضویت قطعی و انجام تعهدات رویه‌ای به جمهوری اسلامی ایران اعطا شد و به تصویب و امضای دیگر اعضا رسید.
این سازمان که از نظر فعالان اقتصادی به عنوان قدرت اقتصادی جهانی و منطقه‌ای شناخته می‌شود، می‌تواند فرصت‌های مناسبی را برای توسعه مبادلات تجاری و افزایش صادرات برای ایران فراهم کند، زیرا علاوه بر دستاوردهای سیاسی و امنیتی، مزایای اقتصادی گسترده‌ای را پیش روی تجار ایرانی قرار می‌دهد و مسیر مبادلات تجاری با کشورهای عضو را تسهیل می‌کند.
کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای یک‌سوم جمعیت جهان را تشکیل می‌دهند. در حال حاضر روسیه، چین و هند از جمله کشورهای عضو «بریکس» بوده و قدرت‌های نوظهور صحنه بین‌المللی محسوب می‌شوند. کنار هم قرار گرفتن چین و هند به عنوان پرجمعیت‌ترین کشورهای جهان با اقتصادهای رو به رشد، در کنار روسیه و ایران که بیشترین ذخایر نفت و گاز را در اختیار دارند، حکایت از تجمیع قدرت‌های بین‌المللی در یک سازمان منطقه‌ای دارد.
توسعه تعاملات با اعضای سازمان همکاری شانگهای، فرصتی بی‌نظیر برای افزایش چندین برابری صادرات غیرنفتی و بهبود شرایط اقتصادی در اختیار کشور قرار می‌دهد، زیرا با توجه به موقعیت جغرافیایی استثنایی ایران، می‌توان بهترین بهره‌برداری را برای توسعه ارتباطات داشت.
سازمان همکاری شانگهای بر اساس محور همکاری متقابل در زمینه‌های مختلف تشکیل شده است و می‌تواند پایه و مبنایی برای توسعه و روابط اقتصادی اعضا باشد که ایران با استفاده از این فرصت می‌تواند در راستای تعمیق روابط اقتصادی خود با سایر کشورهای عضو قدم بر‌دارد.
این سازمان می‌تواند فرصت استفاده بیشتر از ظرفیت‌های اقتصادی آسیای میانه را برای ایران مهیا کند و با گره زدن آن به اقتصاد کشوری مانند هند که از اعضای سازمان است، دستاوردهای بسیاری را برای ایران به همراه آورد.
همچنین چین، هند و روسیه از اعضای این پیمان هستند که دسترسی به بازارهای جهانی از خاک ایران برای آنها اهمیت بسیاری دارد که در موضوع کریدور شمال - جنوب بویژه برای منطقه آسیای میانه فرصت مهمی محسوب می‌شود و برای کریدور شرق - غرب می‌توان آن را به نوعی تهدید تلقی کرد. ایران با تلاش برای فعال‌سازی و دسترسی آسیای میانه می‌تواند تمام فرصت‌های بالقوه را به بالفعل تبدیل کند.
یکی از مهم‌ترین مزایایی که این پیمان برای ایران به همراه دارد، گذر از تحریم‌های سال‌های گذشته و دستیابی به بازارهای جهانی است، زیرا با توجه به تجارت ۲۱ هزار میلیارد دلاری 8 کشور عضو سازمان همکاری شانگهای با کشورهای جهان که حدود ۴۰ درصد مبادلات جهانی را در اختیار اعضای این پیمان قرار می‌دهد، شرایط مناسبی برای ایران فراهم است که بتواند بر اقتصاد جهانی تاثیر بگذارد و با اثر‌گذاری بر تجارت، تحریم‌هایی که چندین سال است بر کشور اعمال شده، پایان می‌یابد و عاملی برای شکست آنها محسوب خواهد شد.
عضویت در سازمان همکاری شانگهای، فصلی جدید برای روابط بازرگانان باز می‌کند و به همین دلیل اهمیت قابل توجهی برای فعالان اقتصادی دارد و باید هرچه زودتر پیشنهادها در بخش خصوصی مورد توجه قرار گیرد و اعمال شود، زیرا با افزایش سطح مبادلات اعضا، شرایط برای اعطای تسهیلات فراهم می‌شود که می‌تواند برای بسیاری از مشکلات اقتصادی و توسعه تجاری راهگشا باشد.
* سهم بیشتر ایران در منطقه با عضویت در اوراسیا
دولت سیزدهم با امضای موافقتنامه تجارت آزاد با اتحادیه اقتصادی اوراسیا در ماه‌های پایانی ۱۴۰۰، توسعه روابط با 5 کشور عضو را در در دستور کار قرار داد و توانست دستیابی کشور به بازار ۳۰۰ میلیارد دلاری و تجارت با کشورهای ثالث را فراهم کند. دولت سیزدهم از آغاز فعالیت خود قصد داشت در کمترین زمان، از تجارت ترجیحی که پیش از این با اتحادیه اوراسیا انجام می‌شد، عبور کرده و با در نظر گرفتن بسیاری از تسهیلات و فراهم کردن زیرساخت‌ها، صادرات و واردات میان کشورهای عضو را افزایش دهد.
توافق برای تجارت آزاد نه تنها بازاری ۱۸۵ میلیون نفری را در اختیار ایران می‌گذارد، بلکه می‌تواند دروازه‌ای بزرگ به کشورهای اروپایی را به روی ایران بگشاید تا با استفاده از تسهیلات اعضای اتحادیه اقتصادی اوراسیا، صادراتی فراگیر را در جهان از این مسیر به دست آورد.
آبان ۹۸ موافقتنامه تجارت ترجیحی با کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا برای مبادله بیش از ۸۰۰ کالا به اجرا درآمد و از آن زمان تا دی ۱۴۰۱ مذاکرات برای تبدیل این توافق به مبادله آزاد کالاها میان این 5 کشور ادامه داشت.
روسیه، قزاقستان، بلاروس، ارمنستان و قرقیزستان 5 کشور عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا بازاری بیش از ۳۰۰ میلیارد دلاری دارند که می‌تواند تاثیر چشمگیری بر آمار تجاری ایران بگذارد و با توجه به روابط مناسبی که ایران با همسایگان خود برقرار کرده است، دستاوردهای بزرگی را می‌تواند به همراه داشته باشد.
مهم‌ترین اقدام دولت سیزدهم در 2 سال گذشته امضای موافقتنامه تجارت آزاد با کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا بود، زیرا بر اساس این توافق کالاهایی که پیش از این مشمول تجارت ترجیحی بودند، با نرخ تعرفه صفر مبادله می‌شوند؛ البته از نیمه دوم سال ۱۴۰۱ با تایید کشورها، تعرفه ۹۷ درصد کالاهای مورد مبادله ایران با 5 کشور عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا به صفر رسید که موجب چند برابر شدن آمار واردات و صادرات شد.
پیش از این در توافق ترجیحی برخی کالاهای مورد مبادله با تعرفه تخفیفی یا اندک انتقال می‌یافت اما اکنون می‌تواند با نرخ ارزان‌تری در اختیار مشتری قرار بگیرد و از سوی دیگر با قیمت واقعی به ایران برسد.
یکی از مهم‌ترین کشورها در میان اعضای اتحادیه اقتصادی اوراسیا، ارمنستان است که به دلیل داشتن مرز مشترک زمینی، دروازه طلایی ایران برای تجارت با این اتحادیه محسوب می‌شود و می‌تواند مسیری هموار برای ترانزیت کالا به مقاصد دورتر و کشورهای اروپایی باشد.
با تایید توافقنامه تجارت آزاد ایران با اتحادیه اقتصادی اوراسیا از سوی دولت‌ها و مجلس شورای اسلامی ایران این امکان فراهم می‌شود در ۶ ماه دوم سال شاهد اجرای آن باشیم که می‌تواند از یک سو بازار بزرگ کشورهای عضو اتحادیه را در اختیار ایران قرار دهد، از سوی دیگر مسیر را برای دستیابی به بازار کشورهای غربی و دورتر برای ایران تسهیل کند.
توسعه تجارت با توافق مبادلات آزاد هزینه صادرات و واردات را کاهش می‌دهد که می‌تواند در قیمت نهایی محصول تاثیر بسزایی بگذارد و همین موضوع سبب می‌شود محصولات با نرخ مناسب‌تری در بازارهای جهانی در اختیار مشتری قرار بگیرد و همین روند می‌تواند به عنوان یک مزیت رقابتی در دستیابی به بازارهای بیشتر به ایران کمک کند.
دولت سیزدهم توانست با ورود به 2 سازمان مهم جهانی از مزایای آنها بهره‌مند شود و در صورت پیگیری مناسب، تسهیل مبادلات و استفاده از مزایای این عضویت با همکاری بخش خصوصی، گشایش بسیاری را به همراه بیاورد، زیرا این حضور در عرصه جهانی راهی برای ایران باز می‌کند که می‌تواند اقتصاد را شکوفا کند و تجارت را توسعه دهد.
* عضویت ایران در بریکس؛ تحقق وعده توسعه روابط اقتصادی دولت سیزدهم
دولت سیزدهم بعد از عضویت رسمی در سازمان همکاری اقتصادی شانگهای و گسترش روابط با اتحادیه اقتصادی اوراسیا برای تجارت آزاد با اعضای این سازمان، اهداف خود را بر افزایش حضور در نهادهای بین‌المللی متمرکز کرده است که از جمله آنها می‌توان به بریکس اشاره کرد که به دنبال شکستن قدرت غرب است.
بر اساس این گزارش طی 2 سال گذشته که دولت سیزدهم اقدامات خود را آغاز کرده است، عضویت رسمی در سازمان همکاری اقتصادی شانگهای و توافق برای تجارت آزاد با کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا به ثمر نشسته است و از سوی دیگر قاره آفریقا پس از توسعه روابط با همسایگان، در هدف‌گذاری اقتصادی ایران قرار گرفته است.
یکی دیگر از اهداف دولت سیزدهم برنامه‌ریزی برای عضویت و حضور مداوم در سازمان بریکس با عضویت 5 کشور برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی بود که بیش از ۴۰ درصد جمعیت جهان را شامل می‌شوند، حدود ۲۰ درصد تجارت جهانی را در اختیار دارند و ۲۵ درصد سرمایه‌گذاری خارجی جهانی را به خود جذب کرده‌اند.
اعضای بریکس در آخرین اجلاسیه خود که 31 مرداد امسال در ژوهانسبورگ آفریقای جنوبی برگزار شد، مقرر کردند از اول ژانویه سال ۲۰۲۴ کشورهای آرژانتین، اتیوپی، امارات عربی متحده، ایران، عربستان سعودی و مصر به جمع این گروه اضافه شوند.
بریکس شامل کشورهایی می‌شود که به عنوان اقتصادهای نوظهور در جهان به دنبال تغییر در هژمونی اقتصادی و یکجانبه‌گرایی آمریکا هستند که طی دهه‌ها اجازه ورود به اقتصاد تک‌قطبی جهان را نمی‌داد اما اکنون با همکاری‌های شکل گرفته می‌توان امیدوار بود معادلات بر هم بخورد، زیرا هزینه‌های پایین نیروی کار، جمعیت مطلوب و منابع طبیعی فراوان در میان اعضای این گروه سریع‌ترین تغییرات را رقم خواهد زد. با در نظر گرفتن اینکه گروه بریکس یک‌چهارم تولید ناخالص ملی و حدود یک‌سوم خاک جهان را در اختیار دارد، می‌توان متصور شد با همکاری‌های چندجانبه حذف دلار از مبادلات تجاری را رقم بزند و از سوی دیگر بلوک شرق سکاندار بخش بزرگی از اقتصاد جهان شود و در این میان ایران نیز فرصتی در اختیار خواهد داشت تا پس از دهه‌ها تحمل تحریم‌های ظالمانه غرب، اقتصاد خود را با کشورهای نوظهور متحول کند.
نه تنها بریکس شرایط را برای توسعه اقتصاد ایران فراهم می‌کند، بلکه عضویت ایران در این سازمان می‌تواند کریدور روسیه- ایران- هند را فعال کند که به تسهیل و تسریع مبادلات میان کشورهای عضو کمک می‌کند.
***
رویترز: ایران روزانه ۱,7 میلیون بشکه نفت صادر می‌کند
رویتر با استناد به آمار ارائه‌شده از سوی شرکت مشاوره‌ای SVB اینترنشنال نوشت: «تولید نفت ایران در ماه آگوست به 3.15 میلیون بشکه در روز یعنی بالاترین رقم از سال 2018، افزایش یافته و صادرات نفت خام و میعانات گازی به نزدیک 2 میلیون بشکه در روز رسیده است». به نوشته رویترز، ۳ شرکت دیگر رهیابی محموله‌های نفتی نیز برآورد مشابهی داشته‌اند. از طرفی، قیمت بالای نفت یک تهدید سیاسی برای بایدن در انتخابات ریاست‌جمهوری نوامبر 2024 محسوب می‌شود. از این رو عرضه بیشتر در بازارهای جهانی می‌تواند قیمت‌ها را پایین نگه دارد.
به گفته تحلیلگران، ایران سال‌های زیادی است با اقداماتی نظیر انتقال کشتی به کشتی یا دستکاری فرستنده‌های GPS به‌گونه‌ای که کشتی‌ها را در موقعیت‌های مختلف دیگر نشان دهد، تحریم‌ها را دور می‌زند و هر روز هم در این تاکتیک‌ها بهتر می‌شود. بر اساس گزارش‌ها، نفت ایران همچنین به سوی سوریه و ونزوئلا هم می‌رود. بر اساس آمارهای سازمان کشورهای صادرکننده نفت خام (اوپک)، تولید نفت 3.15 میلیون بشکه در روز ایران، بالاترین رقم از سال 2018 برای این کشور به شمار می‌رود. پایگاه «تنکرترکرز» که محموله‌های نفتی را برآورد و دنبال می‌کند، تخمین زده است صادرات نفت خام و میعانات گازی ایران به طور متوسط در 27 روز نخست ماه آگوست به 1.92 میلیون بشکه در روز رسیده که بر اساس آمارهای رویترز، 1.77 میلیون بشکه در روز این رقم به صادرات نفت خام اختصاص دارد. بر اساس آمار، صادرات نفت خام ایران در ماه آگوست، بالاترین رقم در سال جاری میلادی است.