
7 سال است که زایندهرود با خشکسالی دست و پنجه نرم میکند و این خشکیها سبب مهاجرت کشاورزان به اصفهان و حاشیهنشینی آنها شده است. به گزارش مهر، این اتفاق در آن زمان چیزی نبود که آنقدر اهمیت داشته باشد و مورد بررسی و مطالعه قرار گیرد اما این معضل رخ داد تا اینکه حالا زایندهرود با خشکسالیهای پی در پی دچار بحرانی شود که تبعات اجتماعی زیادی را به دنبال دارد. تبعاتی که شروع آن از مهاجرت کشاورزان آغاز شد، کسانی که در اعتراض به خشکسالی و عدم تخصیص آب زمینهایشان را که از تشنگی خشک شده و چیزی از محصولاتشان به بار نیامده، رها کرده و راهی شهرها شدهاند. خیلیها این مشکل را گردن مدیریت غلط انداختند، حاشیههایی که خبر از انتقال آب به استانهای یزد و کرمان میداد و برخی دیگر هم نیامدن نزولات آسمانی را دلیلی بر خشکسالی میدانستند اما هر چه باشد کشاورزان اعتقاد دارند که چشم مسؤولان بر معضلات آنها بسته است و نمیتوان به آبادانی زمینهای خشک بویژه در ناحیه شرق اصفهان امیدوار بود. حال که بیشتر باغات این منطقه خشک شده و زمینهای کشاورزی نیز چیزی برای به بار نشاندن محصولاتشان ندارند، اکثر مردم این منطقه یا حاشیهنشین شهرها شدهاند یا اگر هم ماندهاند با ترکهایی که بر لبهایشان نشسته قدرت سخن گفتن در اینباره را ندارند. عبدالرزاق محمدی که خودش یک کشاورز باسابقه در منطقه حدفاصل فلاورجان، فولادشهر و نجفآباد است با تاکید بر این مساله میگوید: کشاورزان منطقه ما تنها شغلی که بلدند کشاورزی است. شاید تنها 5 یا 10 درصد از آنها به خاطر مشکل آب بتوانند تغییر کاربری داده و به شغل دامداری یا صنعتی بپردازند ولی اکثرا به شهرهای اطراف یا شهرستانهای اطراف برای کشاورزی میروند چون وضع اقتصادی منطقه بسیار ضعیف شده، آنها بیمه نیستند و بیمه بیکاری نمیگیرند، اگر هم سرمایه داشته باشند کار دیگری بلد نیستند. به گفته محمدی، یکی از تبعات اجتماعی این معضل این است که منطقه خالی شده و محل استفاده معتادان میشود و جایی که مکان تولید گیاه بوده به جمع شدن معتادان تبدیل شده است. این در حالی است که به خاطر وسعت زیاد منطقه نیروی انتظامی نمیتواند به همه جا احاطه داشته باشد و به همین خاطر محل خرید و فروش مواد مخدر شده است. از سوی دیگر کشاورزان هم در شهر تبدیل به کارگران فصلی شدهاند که در میدانهای اصفهان همچنان منتظر میمانند تا بتوانند لقمه نانی به دست بیاورند. این کشاورز با اشاره به اینکه از تبعات دیگری که عاید مردم منطقه میشود افزایش سن ازدواج و کاهش زاد و ولد است چرا که درآمدی نیست که یک جوان بتواند خانواده تشکیل دهد و این تبعات بدی دارد، گفت: در حال حاضر سرمایهداران به قیمت بسیار اندک زمینها را میخرند و به نوعی سبک ارباب و رعیتی قدیم راه افتاده است. کشاورزی که برای 4یا 5 هکتار زمینهایش خمس و زکات میپرداخت اکنون محتاج 1000 تومان است. وی با اعلام اینکه تضمینی نبودن محصولات مکملی شده بر مشکلات کشاورزان، ادامه میدهد: مثلا محصول پیازی که کیلویی 550 تومان برای کشاورز هزینه داشته 200 تومان از او خریداری میشود و برای اینکه برای او صرف نمیکند او ترجیح میدهد مهاجرت کند و اجارهنشینی و کارگری یا بیکاری را در شهر تجربه کند. رضا چراغی، کشاورز دیگری است که او هم دل خوشی از خشکسالی و کمبود آب ندارد. به گفته او، سهم هر کشاورز 6 ساعت آب است ولی این آب درآمدش با خرجش یک جور نیست و جواب هزینهها را نمیدهد بنابراین کشاورز مجبور میشود که خانوار را رها کند بچههایش را به کارخانه بفرستد تا برای 12 ساعت، ماهانه 700 هزار تومان درآمد داشته باشند اما این هم باز کفاف خرجی خانواده را نمیدهد. این در حالی است که نمیتوانیم تغییر کاربری هم بدهیم چرا که مثل آتش کف دست است یا از بین میرویم یا باید سر کنیم. ملک را نمیتوانیم رها کنیم چرا که زمینی که مرغوب شده به علت شوری از بین میرود، اگر هم بخواهیم کار کنیم صرف نمیکند. در این میان فولادگر، عضو کمیسیون فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شورای اسلامی شهر اصفهان یکی دیگر از کسانی است که تبعات اجتماعی خشکسالیها را از منظر دیگری نگاه میکند. به گفته او، با مهاجرت کشاورزان به شهرها که آثار آن به وضوح پیداست و با توجه به اینکه آنها قاعدتا کسانی هستند که جویای کارند به همین خاطر به شغلهای کاذب روی آورده و برای مثال در سیستم بازیافت وارد میشوند و عملا در زمینهای غیرمجاز، اقلام بازیافتی، هزینههای بسیاری به شهرداری وارد میکند و قاعدتا انتظاری که از شهر دارند برآورده نمیشود، از طرفی با خردهفرهنگهایی که در حاشیهها ایجاد میشود مشکل حاشیهنشینی پدید میآید و سکونتگاههای غیررسمی ایجاد میشود و بالطبع معضلات دیگری در پی آن ایجاد میشود که جایی برای گفتن آن نیست. به گفته این عضو شورای اسلامی شهر اصفهان، در اینگونه مهاجرتها حتی اگر فرد تمکن مالی داشته و مشکل حاشیهنشینی نداشته باشد به خاطر اینکه به جمعیت شهر افزوده میشود ما با افزایش نامتوازن جمعیت روبهرو خواهیم شد که باز خدماتی که انتظار دارند به آنها نرسیده و فقط به سیستم شهری تحمیل میشوند. در این میان مسؤولان شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان همواره مردم را به صرفهجویی در مصرف آب تشویق میکنند چرا که به گفته آنها، حتی اگر صرفهجوییها به میزان 20 درصد هم انجام نشود ما با تهدیدات جدی در مورد کمبود آب شرب روبهرو خواهیم شد، چه برسد به کشاورزی یا صنایع خرد و کوچک. به گفته معاون بهرهبرداری شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان، شرکت آب و فاضلاب استان در حال حاضر اعتقادی به جیرهبندی آب ندارد ولی چون مصرف و تولید آب در توازن نیست در تابستان مجبور به انجام چنین چیزی شد. مجتبی قبادیان گفت: در سالهای گذشته پیک مصرف تنها در تابستان بود و مشکل آب فقط در این فصل داشتیم اما در شرایط فعلی مشکل کمبود آب در پاییز و زمستان هم هست، اگر صرفهجویی انجام نشود با تهدید مواجه خواهیم شد و برای توزیع و مصرف دچار چالش میشویم.