۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۲:۴۶
آلودگی صوتی بزودی به معضل اصلی پایتخت تبدیل می‌شود

خواب در چشم ترم می‌شکند

امير گودرزي: آلودگی هوای تهران یکی از دغدغه‌های اصلی مدیریان شهری است و حل این معضل به قدری دشوار شده که مسؤولان مدتی است به تغییر پایتخت می‌اندیشند. بدون شک سر و کله این غول نامرئی یکباره پیدا نشده و سرگرم شدن مسؤولان به موضوعات دیگر و بی‌توجهی به این موضوع مجال مناسبی را برای تبدیل شدن یک مشکل ساده به یک معضل فراهم کرده است. این روزها انگار تاریخ ده‌ها سال به عقب برگشته است؛ مسؤولان به قدری سرگرم مبارزه با آلودگی هوا شده‌اند که غول دیگری در حال قدرت گرفتن است و اگر این رویه همچنان ادامه یابد چند سال دیگر آلودگی صوتی هم مقابل مسؤولان شهری قد علم می‌کند. آلودگی صوتی یکی از انواع آلودگی‌های زیست‌محیطی است که سلامت و بقای موجودات زنده را تهدید می‌کند و به مخاطره می‌اندازد. میزان عوارض جسمی و روحی این نوع آلودگی بر انسان بویژه در محیط شهری به اندازه‌ای است که برای آن استانداردهای فنی و بین‌المللی تعیین شده و دولت‌ها و متولیان شهری اصولا به رعایت آنها ملزم هستند. در شهری مانند تهران میزان این آلودگی فراتر از حد مجاز است و طبق بررسی‌های فنی پراکنده، برخی نقاط از لحاظ آلودگي صوتي در مرحله بحرانی و خطرناک بسر می‌برند. نکته مهمی که اغلب کارشناسان درباره افزایش میزان آلودگی صوتی شهر تهران به آن اشاره دارند، نداشتن راهبردی جامع در سطوح مختلف مدیریتی و فنی برای کاهش آن در گذشته و حال حاضر است، احتمالا عادت کردن گوش مردم و مسؤولان به این نوع آلودگی و دشواری‌های مقابله با آن دلیل این جدی نگرفتن و بی‌توجهی مزمن است، اما براستی مگر می‌توان این معضل جدی و آلودگی پرعارضه را که روش‌های کاهش آن امروز به یکی از شاخصه‌های ایمنی و سلامت شهرها تبدیل شده است، بدین آسانی نادیده گرفت و درباره‌اش بی‌اعتنا بود؟ آلودگی صوتی در محیط شهری صدایی ناخواسته با مدت زمان، شدت یا کیفیتی است که به انسان آسیب جسمی و روحی وارد می‌کند. این نوع‌‌ آلودگی در محیط کارگاه‌ها و شهرک‌های صنعتی بیشتر به گوش می‌رسد اما هر گوشه و کناری از شهرهای امروزی به دلیل عواملی نظیر ترافیک، ساخت و ساز، انواع و اقسام صداهای مکانیکی و الکتریکی، منابع انسانی و... از این آسیب در امان نیستند به طوری که سازمان بهداشت جهانی (WHO) آلودگی صوتی را به دلیل کثرت منابع (ترافیک، صنعت، محل کار و همجواری)‌ خطری جدی برای سلامت شهروندان معرفی کرده است. این روزها در حالی که همه مسؤولان شهری و سیاسی کشور سخت درگیر فراهم کردن راه‌های مقابله با گسترش آلودگی هوای تهران هستند، یوسف رشیدی، مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران به «وطن امروز» گفت: «آلودگی صوتی در تهران بالاتر از حد مجاز است و متاسفانه این وضعیت در نزدیکی مراکز آموزشی، درمانی و... بیشتر وجود دارد». او افزود: «نتایج جدیدترین بررسی‌ها نشان می‌دهد منطقه 6 از لحاظ آلودگی صوتی در صدر مناطق دیگر قرار دارد و پس از این منطقه به ترتیب مناطق 10، 11، 12، 7، 13، 3، 19، 18 و 2 پرسر و صداترین مناطق پایتخت هستند». کارشناسان تبعات زیست‌محیطی و انسانی آلودگی صوتی را جبران‌ناپذیر می‌دانند و با اشاره به افزایش میزان پرخاشگری، سردرد‌ها و گرفتگی‌های عضلات، کوچ پرندگان و... نسبت به تاثیر مخرب این معضل بر جسم، روح و محیط‌زیست شهروندان تهرانی هشدار داده‌اند. منابع آلودگی صوتی در شهرها مهندس مهرآوران، کارشناس بخش صدای شرکت کنترل کیفیت هوای تهران می‌گوید: «منابع آلودگی صوتی بسیار متنوع است و در شهرها می‌توان آنها را به 2 دسته داخلی و خارجی تقسیم کرد. منابع خارجی صدای محیط کار، مکان‌های خاص نظیر مجاورت فرودگاه‌ها، صدای بوق خودرو، ضبط یا رادیوی وسایل نقلیه، ترمز ناگهانی، تصادفات، صدای اگزوزها، آژیرهای خطر، دزدگیر، ساخت و ساز، ماشین‌آلات صنعتی، خودروهای باری و... را شامل می‌شود و منابع داخلی آلودگی صوتی بسته به نوع زندگی و رفتارهای افراد عواملی همچون صدای تلویزیون، رادیو، جارو‌برقی، وسایل برقی نظیر مخلوط‌کن و چرخ‌گوشت، سیستم‌های تهویه و... را دربر می‌‌گیرد». او می‌افزاید: «علاوه بر آن، صداهای ناگهانی و بلند که از منابع انسانی ناشی می‌شود، نوعی آلودگی صوتی محسوب می‌شود که گاهی زیان آن از دیگر منابع شهری بیشتر است». این کارشناس آلودگی صوتی معتقد است: «در تهران خودروها منبع اصلی و عمومی آلودگی صوتی هستند که در کنار مسائلی نظیر حجم بالای ترافیک ساکن، عدم تفکیک کاربری‌ها، تردد خودروهای باری، رعایت نکردن الگوهای مناسب رانندگی، وجود کارگاه‌های صنعتی پراکنده، تردد خودروهای فرسوده و موتوسیکلت‌ها و وجود فرودگاه و راه‌آهن وضعیت را در بیشتر نقاط بحرانی کرده و از حد استانداردهای جهانی فراتر می‌برد». البته ظاهرا موتوسیکلت‌ها سهم بیشتری از این موضوع دارند چون چند روز پیش از سوی مدیر عامل ستاد معاینه فنی خودروهای تهران اعلام شد: «25 درصد از آلودگی هوای تهران به دلیل وجود موتوسیکلت‌ها در سطح شهر است. همچنین 50 درصد آلودگی صوتی تهران را این موتوسیکلت‌ها تشکیل می‌دهند». وحید نوروزی گفت: «در سال جاری تنها یکصد دستگاه موتو‌سیکلت به ستادهای معاینه فنی مراجعه کرده‌اند». وی سپس با بیان این مطلب که معاینه فنی موتوسیکلت‌ها دردی را دوا نمی‌کند، گفت: «در حال حاضر موتوسیکلت‌های فعلی فرسوده هستند و بسیاری از آنها دارای موتور‌های نامطلوب تایوانی و چینی بوده که از نظر ما استاندارد لازم را ندارد». مدیرعامل ستاد معاینه فنی در جمع خبرنگاران گفت: «ستاد معاینه فنی آمادگی دارد در مراکز تعویض پلاک پلیس مستقر شود و معاینه فنی موتوسیکلت‌هایی را که برای تعویض پلاک مراجعه می‌کنند انجام دهد». در چنین شرایطی جالب اینکه تهران تنها شهری در کشور است که نقشه آلودگی صوتی و ایستگاه‌های سنجش صدا دارد. مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوا با اعلام این مطب گفت: «از سال 2001 و همزمان با مصوبه استانداردهای اتحادیه اروپا جهت تهیه نقشه‌‌های صوتی برای مناطق و کاربری‌‌های مختلف شهری و صنعتی‌ که کشورهای عضو را ملز‌م به تهیه این نقشه‌ها می‌کند، در این زمینه در شرکت کنترل کیفیت هوا اقداماتی آغاز شد». یوسف رشیدی افزود: «قرار بود این نقشه‌ها تا سال 2007 آماده شود، در سال 2008 طرح‌های کاهشی آلودگی صوتی ارائه و اتحادیه اروپا در سال 2009 استراتژی‌های کاهش را معرفی کند». وی اظهار داشت: همزمان با اقدامات اتحادیه اروپا، شرکت کنترل کیفیت هوا در تهران در زمینه تهیه نقشه آلودگی صوتی پایتخت اقدام کرده و هم‌اکنون این نقشه‌ها در شرف آماده شدن است. حدود 2 سال است که 22 ایستگاه سنجش آلودگی صدا به صورت ثابت در مناطق 22‌گانه مستقر شده ‌و پیش از آن نیز ایستگاه‌های سنجش سیار در مناطق مستقر بود». رشیدی حد مجاز آلودگی صوتی برای مناطق مسکونی را در روز 55 دسی‌بل و در شب 45 دسی‌بل عنوان کرد و افزود: «اکنون شهروندان در خیابان‌های تهران آلودگی صوتی نزدیک به 80 دسی‌بل را نیز متحمل می‌شوند». البته او گفت شرکت کنترل کیفیت هوا یک شرکت تحقیقاتی است اما در این زمینه بیکار ننشسته و انجام اقداماتی نظیر نصب دیواره صوتی برای منطقه‌ای به مساحت 30 هزار مترمربع و امکان‌سنجی و جانمایی برای استقرار ایستگاه‌های سنجش آلودگی صوتی را به نام خود ثبت کرده است. حدود مجاز صدای منتشر شده از موتوسیکلت در کمیسیون عمران شهرداری و به دنبال آن در شورای شهر تهران به تصویب رسیده و ‌به دستگاه‌های اجرایی ابلاغ خواهد شد. به گفته رشیدی، تاکنون تنها شهرداری تهران شبکه منسجمی برای پایش آلودگی صوتی شهر ایجاد کرده است. این اطلاعات بزودی بر وب‌سایت شهرداری قرار خواهد گرفت تا شهروندان از این اطلاعات مطلع شوند. دردسر‌های آلودگی هوا به همین‌جا ختم نمی‌شود چون نماینده مردم جهرم در مجلس شورای اسلامی می‌گوید متاسفانه هیچ اصل یا ماده قانونی درباره آلودگی صوتی و مبارزه با عوامل آن وجود ندارد. محمدرضا رضایی، مخبر کمیسیون بهداشت و درمان چندی پیش در گفت‌وگو با ایرنا با اشاره به اینکه امروزه آلودگی صوتی از مهم‌ترین عوامل آلودگی‌ها در شهرهای بزرگ بویژه تهران است، اعلام کرد: «در این‌باره اقدام مناسبی انجام نشده و متولی مشخصی نیز ندارد اما اعضای این کمیسیون تلاش خواهند کرد تا این موضوع بررسی شود». آمارها نشان می‌دهد بیش از 540 نقطه تهران با مشکل آلودگی صوتی شدید روبه‌رو است و 5 منطقه 9،11،12 ،7 و 6 خارج استاندارد هستند. میدان‌های توحید، انقلاب و آزادی در میان دیگر میدان‌های شهر از این نظر رکورد دارند و مناطق مرکزی و جنوبی تهران بیشترین میزان آلودگی صوتی را به خود اختصاص داده‌اند. وجود فرودگاه‌ها، ریل‌ راه‌آهن و متروي سطح گذر در مناطق جنوبی وضعیت را حادتر می‌کند و ساکنان مجاور این مکان‌های پرسر و صدا را در معرض آسیب‌های صوتی جدی قرار می‌دهد. آلودگی صوتی در بزرگراه‌های تهران حدود 75 دسی‌بل است که 20دسی‌بل از استانداردهای بین‌المللی بیشتر است و در خیابان‌های شهر این تجاوز از استاندارد به 30دسی‌بل هم می‌رسد. با این وضعیت خودروها و موتوسیکلت‌ها متهمان اصلی آلودگی صوتی تهران هستند. خودروهای فرسوده نیز جایگاه ویژه‌ای در ایجاد این نوع آلودگی دارند که متاسفانه مدام بر تعداد آنها افزوده می‌شود و روند جایگزینی آنها به تاخیر می‌افتد. خودروی پیکان با 81 دسی‌بل آلودگی صوتی سهم خودروها را در این حوزه افزایش می‌دهد و موتوسیکلت‌ها که 25 درصد بار حمل و نقل شهری را به عهده دارند با حداکثر 90 دسی‌بل در حالت عادی بدون اگزوز ویژه! مقام دوم را به خود اختصاص داده‌اند. موضوع دیگری که درباره تهران وجود دارد اختلاف میزان آلودگی صوتی در روز و شب است؛ طبق استاندارد 50 و 35 دسی‌بل. برای روز و شب شهرها باید میزان اختلاف حداقل 10 دسی‌بل باشد، در حالی که در تهران این اختلاف روزانه و شبانه حدود 4 تا 5 دسی‌بل است. مقابله با آلودگی‌ صوتی و کاهش عوارض آن در محیط‌های شهری پیش از هر اقدامی نیازمند توجه جدی و ایجاد انگیزه‌های عملی است. نهادهای اجرایی بالادستی و متولیان شهری باید با آسیب‌های این نوع آلودگی زیست‌‌محیطی و هزینه‌های سنگین و اجتناب‌ناپذیر آن آشنا شوند و ضرورت مقابله با آن را بپذیرند. رفع آلودگی‌های صوتی هزینه‌ای گزاف دارد و بیشتر با مشکلات حقوقی، فرهنگی، فنی، اجتماعی و حتی سیاسی همراه است که مانع عزم همگانی و برنامه‌ریزی جامع و منسجم برای آن می‌شود. در کشور ما تا به حال چندین بار استانداردهای آلودگی صوتی تعریف شده و جنبه قانونی و حقوقی نیز یافته است اما عملی نمی‌شود. در این باره به نظر می‌رسد معضل آلودگی صوتی در میان انبوه مشکلات و نارسایی‌های شهری و اجتماعی که در کانون تبلیغات رسانه‌ای قرار دارند، پنهان شده است!
ارسال نظر
captcha
پربیننده