در روزگاری که اقتصاد حرف اول را می‌زند و تحلیلگران هنوز پاسخ درستی برای این سوال نیافته‌اند که اقتصاد پیرو سیاست است یا سیاست پیرو اقتصاد، وضعیت چین بسیار بهتر از رقبایش به نظر می‌رسد؛ کشوری که بحران اقتصاد جهانی تأثیر چندانی بر آن نداشت و این کشور بر خلاف دیگر رقبایش از پای نیفتاد. چین در حال حاضر در رتبه سوم اقتصادی دنیا قرار دارد و پس از ایالات متحده و اتحادیه اروپا بزرگ‌ترین قدرت اقتصادی در دنیا محسوب می‌شود، اما در حال حاضر به نظر می‌رسد بحران جهانی اقتصاد نیز به کمک چینی‌ها آمده تا فاصله خود را با ایالات متحده و اتحادیه اروپا که به مراتب بیشتر از بحران جهانی متأثر شده‌اند، کاهش دهد و خیز بلندی برای رسیدن به صدر جدول برترین اقتصاد‌های دنیا بردارد.
در حال حاضر به نظر می‌رسد چینی‌ها قاره آفریقا را هدف گرفته‌اند و تلاش دارند با نفوذ در قاره سیاه به اهداف متعددی دست یابند. بی‌شک چینی‌ها بدرستی دریافته‌اند که با توجه به جمعیت بالا و فقیر این قاره، آفریقا بازار مناسبی برای کالاهای ارزانقیمت چینی محسوب می‌شود، از این رو دولت پکن در تلاش است بسترها را برای پذیرفته شدن کالاهای چینی در این قاره فراهم سازد. از آن مهم‌تر آفریقا به دلیل منابع طبیعی سرشار خود می‌تواند برای چینی‌ها بسیار حائز اهمیت باشد. به نظر می‌رسد تئورسین‌های اقتصادی چین تصمیم دارند به سمت برقراری روابط نزدیک با کشورهای این قاره حرکت کنند تا بتوانند از منابع خام موجود در قاره سیاه استفاده کنند و آن را برای بهره‌برداری به کشور خود وارد سازند. در این میان بی‌شک انرژی سهمی بسیار مهم تري در واردات چین از قاره آفریقا خواهد داشت و در میان منابع مختلف انرژی نیز نفت بیشترین اهمیت را برای چینی‌ها دارد. در حال حاضر ایالات متحده بزرگ‌ترین و چین دومین مصرف کننده نفت در جهان هستند. چین روزانه 7 میلیون بشکه و ایالات متحده روزانه حدود 20 میلیون بشکه نفت مصرف مى‌کنند. با توجه به پروژه‌های بین‌المللی انرژی که مورد تقاضای چین است، پیش‌بینى مى‌شود میزان مصرف این کشور در سال 2011 از 9 میلیون بشکه در روز تجاوز کند. هرچند آفریقا بر خلاف خاورمیانه از نفت چندانی برخوردار نیست و مجموع 53 کشور این قاره تنها 9 درصد از نفت خام دنیا را در خود جای داده‌اند اما به باور کارشناسان انرژی، بسیاری از منابع نفتی در این قاره ناشناخته مانده است و پیش‌بینی می‌شود آفریقا از منابع سرشار نفت برخوردار باشد. روابط میان چین و کشورهای آفریقایی در دوران جنگ سرد شکل گرفت و گسترش یافت. در آن سال‌ها، پکن در سیاست خارجی، گرایش‌های ایدئولوژیک (مارکسیسم-مائوئیسم) داشت. کشورهای آفریقایی که بیشتر آنها تا چندی پیش مستعمره بوده و زیر ستم امپریالیسم غرب قرار داشتند، یک فرصت شمرده می‌شدند. از این رو چین کمک‌های انسانی (مانند 16 هزار پزشک)، فنی و حتی نظامی را در اختیار این کشورها و جنبش‌های آزادیبخش قرار داده است، اما با دگرگونی ناشی از روش دنگ شیائوپینگ در سیاست خارجی، نگاه چین نیز به آفریقا دگرگون شد. چین از اواسط دهه 1990 نفوذ خود را در آفریقا گسترش داد و به رقابت با دیگر کشورها بویژه ایالات متحده پرداخت، اما به نظر می‌رسد که در حال حاضر به قدرتی بلامنازع در قاره سیاه تبدیل شده است تا جایی که حجم تبادلات تجاری چین و کشورهای این قاره از سال 2004 تاکنون 10 برابر شده است.
این در حالی است که اخیرا دولت پکن در کنفرانس چین و کشورهای آفریقایی در شرم‌الشیخ مصر تعهد کرد ظرف ۳سال آینده معادل ۱۰میلیارد دلار وام با بهره بسیار‌کم در اختیار کشورهای آفریقایی بگذارد. این وعده به همان میزان که کشورهای آفریقایی را شادمان کرده و خنده بر لب‌های آنان جاری کرد، موجبات نگرانی کشورهای غربی را که نفوذ چین در آفریقا را به نظاره نشسته‌اند، سبب شده است.
غربی‌ها مدعی هستند که چین برای تبدیل آفریقا به تولیدکننده عمده مواد خام معدنی و کشاورزی برای استفاده در صنعت چین و همچنین تبدیل کشورهای آفریقایی به مصرف‌کنندگان عمده کالاهای چینی تلاش می‌کند. افزون بر این، غرب پکن را متهم می‌کند که در تعاملاتش با قاره سیاه موضوع تقابل با حکومت‌ها و دیکتاتورهایی که دست به کارهایی مغایر با حقوق بشر زده‌اند را دنبال نمی‌کند و حتی به آنها سلاح فروخته و این کشورها را تسلیح می‌کند. با این وجود بسیار ساده‌انگاری است که تصور شود چین در آفریقا تنها اهداف اقتصادی را دنبال می‌کند. بی‌تردید پکن هدف‌های بزرگ سیاسی نیز از گسترش مناسباتش با قاره آفریقا داشته و آن را در قالب یک دیپلماسی سیاسی – اقتصادی پیگیری می‌کند. با توجه به اینکه چین در مقطع کنونی تقریبا در همه کشورهای قاره آفریقا حضور و نفوذ دارد، از متحدانی با تعداد زیاد در سازمان ملل برخوردار شده است که می‌توانند برگ برنده پکن در تقابل با رقبایش باشند. در این میان چین از احساسات
ضد استعمارگرانه‌ای که در این قاره وجود دارد نیز به مطلوب‌ترین نحو سود برده است و همواره از پیکار با استعمار دم زده و خود را در این راه همراه کشورهای این قاره نشان داده است.
اما شاید بتوان مهم‌ترین دستاورد پکن را از نفوذ در آفریقا قطع وابستگی این کشور به خاورمیانه دانست. تا پیش از این، پکن کاملا به نفت خاورمیانه وابسته بود و نفت این منطقه، شریان حیاتی این کشور محسوب می‌شود و با توجه به حجم بالای بحران‌خیزی این منطقه، سران پکن همواره بیم آن را داشتند که دسترسی آنها به منبع انرژی در آینده با مشکلات بسیاری مواجه شود؛ مشکلی که چین
بر خلاف رقبایش آن را حل کرده و در این زمینه نیز از ایالات متحده و اتحادیه اروپا پیشی گرفته است. تأملی در مناسبات چین و آفریقا
قاره سیاه در تسخیر اژدهای سرخ
در روزگاری که اقتصاد حرف اول را می‌زند و تحلیلگران هنوز پاسخ درستی برای این سوال نیافته‌اند که اقتصاد پیرو سیاست است یا سیاست پیرو اقتصاد، وضعیت چین بسیار بهتر از رقبایش به نظر می‌رسد؛ کشوری که بحران اقتصاد جهانی تأثیر چندانی بر آن نداشت و این کشور بر خلاف دیگر رقبایش از پای نیفتاد. چین در حال حاضر در رتبه سوم اقتصادی دنیا قرار دارد و پس از ایالات متحده و اتحادیه اروپا بزرگ‌ترین قدرت اقتصادی در دنیا محسوب می‌شود، اما در حال حاضر به نظر می‌رسد بحران جهانی اقتصاد نیز به کمک چینی‌ها آمده تا فاصله خود را با ایالات متحده و اتحادیه اروپا که به مراتب بیشتر از بحران جهانی متأثر شده‌اند، کاهش دهد و خیز بلندی برای رسیدن به صدر جدول برترین اقتصاد‌های دنیا بردارد.
در حال حاضر به نظر می‌رسد چینی‌ها قاره آفریقا را هدف گرفته‌اند و تلاش دارند با نفوذ در قاره سیاه به اهداف متعددی دست یابند. بی‌شک چینی‌ها بدرستی دریافته‌اند که با توجه به جمعیت بالا و فقیر این قاره، آفریقا بازار مناسبی برای کالاهای ارزانقیمت چینی محسوب می‌شود، از این رو دولت پکن در تلاش است بسترها را برای پذیرفته شدن کالاهای چینی در این قاره فراهم سازد. از آن مهم‌تر آفریقا به دلیل منابع طبیعی سرشار خود می‌تواند برای چینی‌ها بسیار حائز اهمیت باشد. به نظر می‌رسد تئورسین‌های اقتصادی چین تصمیم دارند به سمت برقراری روابط نزدیک با کشورهای این قاره حرکت کنند تا بتوانند از منابع خام موجود در قاره سیاه استفاده کنند و آن را برای بهره‌برداری به کشور خود وارد سازند. در این میان بی‌شک انرژی سهمی بسیار مهم تري در واردات چین از قاره آفریقا خواهد داشت و در میان منابع مختلف انرژی نیز نفت بیشترین اهمیت را برای چینی‌ها دارد. در حال حاضر ایالات متحده بزرگ‌ترین و چین دومین مصرف کننده نفت در جهان هستند. چین روزانه 7 میلیون بشکه و ایالات متحده روزانه حدود 20 میلیون بشکه نفت مصرف مى‌کنند. با توجه به پروژه‌های بین‌المللی انرژی که مورد تقاضای چین است، پیش‌بینى مى‌شود میزان مصرف این کشور در سال 2011 از 9 میلیون بشکه در روز تجاوز کند. هرچند آفریقا بر خلاف خاورمیانه از نفت چندانی برخوردار نیست و مجموع 53 کشور این قاره تنها 9 درصد از نفت خام دنیا را در خود جای داده‌اند اما به باور کارشناسان انرژی، بسیاری از منابع نفتی در این قاره ناشناخته مانده است و پیش‌بینی می‌شود آفریقا از منابع سرشار نفت برخوردار باشد. روابط میان چین و کشورهای آفریقایی در دوران جنگ سرد شکل گرفت و گسترش یافت. در آن سال‌ها، پکن در سیاست خارجی، گرایش‌های ایدئولوژیک (مارکسیسم-مائوئیسم) داشت. کشورهای آفریقایی که بیشتر آنها تا چندی پیش مستعمره بوده و زیر ستم امپریالیسم غرب قرار داشتند، یک فرصت شمرده می‌شدند. از این رو چین کمک‌های انسانی (مانند 16 هزار پزشک)، فنی و حتی نظامی را در اختیار این کشورها و جنبش‌های آزادیبخش قرار داده است، اما با دگرگونی ناشی از روش دنگ شیائوپینگ در سیاست خارجی، نگاه چین نیز به آفریقا دگرگون شد. چین از اواسط دهه 1990 نفوذ خود را در آفریقا گسترش داد و به رقابت با دیگر کشورها بویژه ایالات متحده پرداخت، اما به نظر می‌رسد که در حال حاضر به قدرتی بلامنازع در قاره سیاه تبدیل شده است تا جایی که حجم تبادلات تجاری چین و کشورهای این قاره از سال 2004 تاکنون 10 برابر شده است.
این در حالی است که اخیرا دولت پکن در کنفرانس چین و کشورهای آفریقایی در شرم‌الشیخ مصر تعهد کرد ظرف ۳سال آینده معادل ۱۰میلیارد دلار وام با بهره بسیار‌کم در اختیار کشورهای آفریقایی بگذارد. این وعده به همان میزان که کشورهای آفریقایی را شادمان کرده و خنده بر لب‌های آنان جاری کرد، موجبات نگرانی کشورهای غربی را که نفوذ چین در آفریقا را به نظاره نشسته‌اند، سبب شده است.
غربی‌ها مدعی هستند که چین برای تبدیل آفریقا به تولیدکننده عمده مواد خام معدنی و کشاورزی برای استفاده در صنعت چین و همچنین تبدیل کشورهای آفریقایی به مصرف‌کنندگان عمده کالاهای چینی تلاش می‌کند. افزون بر این، غرب پکن را متهم می‌کند که در تعاملاتش با قاره سیاه موضوع تقابل با حکومت‌ها و دیکتاتورهایی که دست به کارهایی مغایر با حقوق بشر زده‌اند را دنبال نمی‌کند و حتی به آنها سلاح فروخته و این کشورها را تسلیح می‌کند. با این وجود بسیار ساده‌انگاری است که تصور شود چین در آفریقا تنها اهداف اقتصادی را دنبال می‌کند. بی‌تردید پکن هدف‌های بزرگ سیاسی نیز از گسترش مناسباتش با قاره آفریقا داشته و آن را در قالب یک دیپلماسی سیاسی – اقتصادی پیگیری می‌کند. با توجه به اینکه چین در مقطع کنونی تقریبا در همه کشورهای قاره آفریقا حضور و نفوذ دارد، از متحدانی با تعداد زیاد در سازمان ملل برخوردار شده است که می‌توانند برگ برنده پکن در تقابل با رقبایش باشند. در این میان چین از احساسات
ضد استعمارگرانه‌ای که در این قاره وجود دارد نیز به مطلوب‌ترین نحو سود برده است و همواره از پیکار با استعمار دم زده و خود را در این راه همراه کشورهای این قاره نشان داده است.
اما شاید بتوان مهم‌ترین دستاورد پکن را از نفوذ در آفریقا قطع وابستگی این کشور به خاورمیانه دانست. تا پیش از این، پکن کاملا به نفت خاورمیانه وابسته بود و نفت این منطقه، شریان حیاتی این کشور محسوب می‌شود و با توجه به حجم بالای بحران‌خیزی این منطقه، سران پکن همواره بیم آن را داشتند که دسترسی آنها به منبع انرژی در آینده با مشکلات بسیاری مواجه شود؛ مشکلی که چین
بر خلاف رقبایش آن را حل کرده و در این زمینه نیز از ایالات متحده و اتحادیه اروپا پیشی گرفته است. ارسال نظر
پربیننده