هومن فروغمند اعرابی*: سمبل‌ها و نماد‌ها بخشی از دارایی یک ملت هستند. سمبل‌ها امکان رد و بدل کردن اطلاعات را فراهم می‌کنند بنابراین بخشی از زبان یک ملت هم هستند. فرم معماری که به داشتن معنای سمبلیک شهره است هم از این امر مستثنا نیست. وقتی در کوچه کوچه یک شهر قدم می‌زنیم از دیدن نمای یک بنا به فعالیت‌های آن پی می‌بریم. با همین حساب است که بازار، مغازه و مسجد را از فرم آنها می‌شناسیم. به همین دلیل برای همه ما ناراحت کننده است اگر خانه ما مثلا شبیه پمپ بنزین باشد! از طرف دیگر محل قرار‌گیری هر بنا هم به درک آن کمک می‌کند، البته مسائل کارشناسی هم این قرار‌گیری‌ها را تعیین می‌کند یا لا‌اقل باید تعیین کند، درباره مسجدی که قرار است در مجاورت تئاتر شهر بنا شود اما خیلی از پارامترها هماهنگ نیست. مساجد معمولا در قلب محله قرار می‌گیرند از طرف دیگر مجاورت مساجد با بسیاری از فعالیت‌ها قبح عرفی داشته و دارد، اما مسجد چهارراه ولی‌عصر درست در یک گره ترافیکی که در سطح شهر مطرح است قرار گرفته؛ جایی که شاید برای یک بازار مناسب‌تر بود تا مسجد! حضور یک مسجد در جایی که گذرا همه چیز دیده می‌شود به هیچ عنوان سابقه‌ای در تاریخ معماری مساجد ما ندارد.
مسجد در معماری ایرانی هرگز اینگونه بی‌محابا به تماشا گذاشته نمی‌شد، لازم است از چندین گذر و پیچ و خم عبور کرد تا مسجد دیده شود؛ اینها همه بخشی از ارزش نمادین مسجد است. مسجد مخاطبان دائمی می‌طلبد تا آنگونه که توصیه شده فعالیت کند؛ اما مسجد جنب تئاتر شهر اگر ساخته شود تا حدود زیادی نمازخانه خواهد شد چرا که استفاده‌کنندگان آن عموما عابران پیاده این بخش شلوغ شهر هستند. از طرف دیگر مجاورت آن با ساختمان تئاتر شهر – مهم‌ترین مرکز تئاتری کشور- هم طنز تلخی است که از ارزش مسجد می‌کاهد، چرا که در مجاورت مساجد، معمولا مهم‌ترین بنا خود مسجد است.
مساله دیگر که این نا‌هماهنگی را به حد اعلا می‌رساند، فرم پیشنهادی این مسجد است؛ نو‌آوری در فرم مطلبی پسندیده است اما نه در همه حال. نظریه‌پردازان، فرم را حاصل مسائل گوناگونی می‌دانند که در معروف‌ترین آنها فرم تابع عملکرد است. گروهی از معماران صاحب سبک هم فرم را تابع مد و سبک و حتی ترس می‌دانند، اما قاعدتا هیچ کدام از این تعاریف برتری مطلق ندارد، چرا که در بررسی هر فرم هر معماری می‌توان دید که این فرم محصول چیست.
در ساخت یک بنا مسؤولیت طراح مهم‌ترین است، وقتی با بنایی که از نظر نمادین ارزش‌های خاصی دارد سروکار داریم، این مسؤولیت بسیار سنگین‌تر می‌شود. بناها سبک دارند و این سبک‌ها زادگاه و معنای خود را دارند. اگر بنایی که مثلا شبیه اپراست را به مسجد اختصاص دهیم، باید حتما در کنارش بزرگ بنویسیم اینجا مسجد است! و این از خوانایی شهر کم می‌کند. الغرض سبک پیشنهادی برای بنای مسجد تئاتر شهر بسیار شبیه همان سینمای ملت است، چرا که هر دو طراحی واحد دارند اما همه شرایط 2 بنا کاملا متفاوت است. اما آیا این شخص طراح است که شخصا باید درباره فرم بنای مسجد تئاتر شهر هر طور که خواست تصمیم بگیرد یا شرایط سایت و نوع سازه هم ملاحظاتی دارند و باید به آنها توجه شود؟ به اعتقاد این جانب اگر بسیاری از دارایی‌های ما نابود شده است، نمی‌توان تماما دیگران را در آن مقصر دانست، خودمان هم خیلی از دارایی‌ها را بر باد داده‌ایم.
* کارشناس ارشد معماری حاشیه‌ای بر ساخت یک مسجد در مجاورت تئاترشهر
نابود کردن از راه ساختن!
هومن فروغمند اعرابی*: سمبل‌ها و نماد‌ها بخشی از دارایی یک ملت هستند. سمبل‌ها امکان رد و بدل کردن اطلاعات را فراهم می‌کنند بنابراین بخشی از زبان یک ملت هم هستند. فرم معماری که به داشتن معنای سمبلیک شهره است هم از این امر مستثنا نیست. وقتی در کوچه کوچه یک شهر قدم می‌زنیم از دیدن نمای یک بنا به فعالیت‌های آن پی می‌بریم. با همین حساب است که بازار، مغازه و مسجد را از فرم آنها می‌شناسیم. به همین دلیل برای همه ما ناراحت کننده است اگر خانه ما مثلا شبیه پمپ بنزین باشد! از طرف دیگر محل قرار‌گیری هر بنا هم به درک آن کمک می‌کند، البته مسائل کارشناسی هم این قرار‌گیری‌ها را تعیین می‌کند یا لا‌اقل باید تعیین کند، درباره مسجدی که قرار است در مجاورت تئاتر شهر بنا شود اما خیلی از پارامترها هماهنگ نیست. مساجد معمولا در قلب محله قرار می‌گیرند از طرف دیگر مجاورت مساجد با بسیاری از فعالیت‌ها قبح عرفی داشته و دارد، اما مسجد چهارراه ولی‌عصر درست در یک گره ترافیکی که در سطح شهر مطرح است قرار گرفته؛ جایی که شاید برای یک بازار مناسب‌تر بود تا مسجد! حضور یک مسجد در جایی که گذرا همه چیز دیده می‌شود به هیچ عنوان سابقه‌ای در تاریخ معماری مساجد ما ندارد.
مسجد در معماری ایرانی هرگز اینگونه بی‌محابا به تماشا گذاشته نمی‌شد، لازم است از چندین گذر و پیچ و خم عبور کرد تا مسجد دیده شود؛ اینها همه بخشی از ارزش نمادین مسجد است. مسجد مخاطبان دائمی می‌طلبد تا آنگونه که توصیه شده فعالیت کند؛ اما مسجد جنب تئاتر شهر اگر ساخته شود تا حدود زیادی نمازخانه خواهد شد چرا که استفاده‌کنندگان آن عموما عابران پیاده این بخش شلوغ شهر هستند. از طرف دیگر مجاورت آن با ساختمان تئاتر شهر – مهم‌ترین مرکز تئاتری کشور- هم طنز تلخی است که از ارزش مسجد می‌کاهد، چرا که در مجاورت مساجد، معمولا مهم‌ترین بنا خود مسجد است.
مساله دیگر که این نا‌هماهنگی را به حد اعلا می‌رساند، فرم پیشنهادی این مسجد است؛ نو‌آوری در فرم مطلبی پسندیده است اما نه در همه حال. نظریه‌پردازان، فرم را حاصل مسائل گوناگونی می‌دانند که در معروف‌ترین آنها فرم تابع عملکرد است. گروهی از معماران صاحب سبک هم فرم را تابع مد و سبک و حتی ترس می‌دانند، اما قاعدتا هیچ کدام از این تعاریف برتری مطلق ندارد، چرا که در بررسی هر فرم هر معماری می‌توان دید که این فرم محصول چیست.
در ساخت یک بنا مسؤولیت طراح مهم‌ترین است، وقتی با بنایی که از نظر نمادین ارزش‌های خاصی دارد سروکار داریم، این مسؤولیت بسیار سنگین‌تر می‌شود. بناها سبک دارند و این سبک‌ها زادگاه و معنای خود را دارند. اگر بنایی که مثلا شبیه اپراست را به مسجد اختصاص دهیم، باید حتما در کنارش بزرگ بنویسیم اینجا مسجد است! و این از خوانایی شهر کم می‌کند. الغرض سبک پیشنهادی برای بنای مسجد تئاتر شهر بسیار شبیه همان سینمای ملت است، چرا که هر دو طراحی واحد دارند اما همه شرایط 2 بنا کاملا متفاوت است. اما آیا این شخص طراح است که شخصا باید درباره فرم بنای مسجد تئاتر شهر هر طور که خواست تصمیم بگیرد یا شرایط سایت و نوع سازه هم ملاحظاتی دارند و باید به آنها توجه شود؟ به اعتقاد این جانب اگر بسیاری از دارایی‌های ما نابود شده است، نمی‌توان تماما دیگران را در آن مقصر دانست، خودمان هم خیلی از دارایی‌ها را بر باد داده‌ایم.
* کارشناس ارشد معماری ارسال نظر
پربیننده