سوداگری با خشونت ممنوع!

محمد سلحشور: آشوب‌های خیابانی و فتنه سیاسی‌ای که تحت لوای شعار «زن، زندگی، آزادی» سال 1401 کشور را درگیر خود کرد به رغم مرگ تدریجی در خیابان‌ها، تاثیرات انکارناپذیری را بر ساحت سیاسی ایران وارد کرد. به بیان دیگر هر قدر پروژه آشوب در خیابان پروژه‌ای شکست‌خورده‌ است اما در فضای عمومی کشور کماکان تاثیرات خود را بر بینش جامعه می‌گذارد.

شاید «رادیکالیسم» را بتوان عام‌ترین وجه تمایزبخش این آشوب نسبت به دیگر موارد مشابه دانست. فضای سیاسی کشور در سال 1401 سطحی از رادیکالیسم خانمان‌سوز را تجربه کرد که از جهات متعددی می‌توانست به مرگ سیاست و خردمندی سیاسی منتهی شود. رایکالیسم 1401 از سویی ماحصل عملیات روانی جریان ضدانقلاب در یک جنگ تبلیغاتی گسترده بود و از سوی دیگر در سایه ضعف و فقدان گروه‌های مرجع سیاسی بالفعل شد. با این حال فارغ از مقدمات این رادیکالیسم که در جای خود باید بررسی شود نتایج رادیکالیسم 1401 را در موارد زیر می‌توان قید کرد.

1- خردستیزی: در یک شرایط رادیکال عقلانیت از میدان سیاست خارج می‌شود. خردستیزی در چنین موقعیتی به یک الزام زمانی مبدل می‌شود. چهره‌هایی که از چیستی، چرایی و چگونگی اعمال سوال می‌کنند طرد می‌شوند.

2- بی‌اعتباری ارزش‌های اخلاقی: رادیکالیسم در کنه خود یک دیگرستیزی حداکثری دارد که در مسیر این ستیز نیز تقیدی به هیچ ارزش اخلاقی ندارد. به همین خاطر در یک رادیکالیسم عمومیت‌یافته به دنبال اخلاق نیز همچون عقلانیت نمی‌توان گشت.

3- مشروعیت ترور و خشونت: ترور به عنوان بالا‌ترین سطح خشونت تنها در یک بستر رادیکال مشروعیت می‌یابد. یکی از نکاتی که به شکل ملموس در فتنه سال گذشته به عنوان یک گزینه به جامعه ایران عرضه می‌شد، ترور بود. سفیدشویی تروریسم و رواج شیوه‌های تروریستی در صحنه عمل مقدمه آغاز جنگ مسلحانه خیابانی است که هم در گفتار چهره‌های بانفوذ حامی آشوب و هم در رفتار آشوبگران به عنوان هدف نهایی به چشم ‌آمد.

4- مسدود کردن مسیر تعامل: رادیکالیسم هرگونه تعامل و هر رفتاری را که به آرام شدن فضای عمومی منتهی شود ضدارزش تلقی می‌کند. به همین خاطر چهره‌های میانجی سیاسی و اجتماعی را طرد می‌کند و به مصاف هر حادثه‌ای می‌رود که بخواهد در عمل شرایط را باثبات سازد. تحریم بسیاری از آیین‌ها و حمله به رخدادهای ملی  در یک سال گذشته جملگی در این چارچوب قابل فهم هستند.

5- تعریف مطالبات نامعقول به عنوان هدف اولیه: بخشی از کنش سیاسی گروه‌ها در نسبت مستقیم با اولویتی است که برای آینده تعریف می‌کنند. اساسا تفاوت اولویت‌ها از پیش‌شرط‌های تکثر سیاسی هر جامعه‌ای به حساب می‌آید. رادیکال شدن فضای سیاسی مطالبات نامعقول و بعضا ناممکن را تبدیل به اولویت حامیان خود می‌کند. به همین خاطر در این شرایط عرصه سیاسی و بازیگرانش توان ارتباط معقول با جامعه را از دست می‌دهند.

6- اصالت سلبی‌گرایی: از وجوه عینی رادیکالیسم این است که «چه چیز نبودن» و «چگونه نبودن» را برجسته می‌کند تا چندان مجالی برای اندیشیدن به راه‌های ایجابی باقی نماند. در این فضا اگر قانون‌گریزی تبدیل به هنجار رادیکال‌ها شود (که عمدتا این چنین است و در آشوب‌های سال گذشته نیز این‌گونه بود) فضای سیاسی به سختی می‌تواند تبدیل به عرصه‌ای برای حل بحران‌ها شود.

7- تولید قطب رادیکال معکوس: هر عملی، عکس‌العمل به خود را نیز شکل می‌دهد. به همین خاطر در مقابل مشی رادیکال، مقاومت رادیکالی نیز شکل می‌گیرد. آنچه سال گذشته بر کشور گذشت یک رویه رادیکال ضددینی بود که بیم یک مقاومت رادیکال نیز در برابر آن می‌رود، لذا استمرار رادیکالیسم چرخه مقوم خود را نیز سامان می‌دهد. با این توصیف مختصر از رادیکالیسم تحمیلی به کشور در جریان آشوب 1401، مشی جریان‌هایی که می‌خواهند در فضای رسمی سیاست ایران فعالیت ‌کنند باید خاستگاه ملی داشته باشد. به عبارت دیگر، هر جریانی مشروط به این می‌تواند در عرصه سیاسی فعالیت قانونی داشته باشد که هم به دنبال مهار این فضای مخرب باشد و هم بدیل‌های مناسبی برای جامعه عرضه کند. آشوبگران سال گذشته «هویت جمعی» و «امنیت عمومی» ایران را هدف قرار دادند. حراست از این 2 مولفه مهم ابتدایی‌ترین وظیفه هر جریانی است که به منافع و مصالح ایرانیان می‌اندیشد. در یک سال گذشته موارد متعددی از رفتارهای نسنجیده و منفعت‌طلبانه سیاسی در قبال این ناهنجاری سیاسی و اجتماعی را شاهد بودیم که موجب تشدید و گسترش هزینه‌های سیاسی و معرفتی در جامعه شد. ماهیت ضدملی و ضددینی فتنه پاییز ۱۴۰۱ و طراحان و مدیران آن در خارج از کشور کاملا مشخص است، لذا هر نوع سوداگری سیاسی برای نرمالیزه کردن مبانی، شعارها یا اهداف این فتنه، خلاف مصالح و امنیت عمومی و در مغایرت با هویت و صلاحیت سیاسی جریان‌ها و کنشگران سیاسی است. اکنون که مدیریت و مهار این فتنه تا حد زیادی با موفقیت انجام شده است باید نسبت به بازتعریف آن در ساحت اندیشه و کنشگری سیاسی حساسیت و مقابله جدی‌تری در نظر گرفته شود. هر رویه و مناسباتی که خردورزی، اخلاق‌محوری و قانونگرایی را به مدار سیاسی و اجتماعی کشور بازگرداند به مثابه سیاست‌ورزی مصلحانه ارزشمند است.

******

حجت‌الاسلام‌‌والمسلمین سیداسماعیل خطیب اضافه کرد: دشمن تلاش کرد با افزایش فشارها و تحریم‌ها در موضوعات مختلف یک همگرایی علیه ایران ایجاد کند تا آشوب‌ها و اغتشاش‌ها را تداوم بخشد، بحران امنیتی ایجاد کند و آن را تا انتخابات ادامه دهد. نیروهای امنیتی، اطلاعاتی و نظامی و انتظامی اما با اشراف و آگاهی از برنامه دشمنان، تلاش کردند با اقدامات اطلاعاتی و عملیاتی آنها را ناکام بگذارند که خوشبختانه موفق شدند.

وی اعلام کرد: یکی از راهکارهای دشمنان ایجاد حرکت‌های ایذایی و تروریستی در داخل کشور بود تا بی‌ثبات‌سازی و امنیت‌زدایی را رقم بزنند که این اقدامات تروریستی مقدمه ایجاد آشوب مجدد در کشور بود. برخی کشورهای اروپایی، دانمارک، هلند، آلمان، آمریکا و رژیم صهیونیستی به‌طور مداوم در این عملیات‌ها نقش داشتند و تلاش‌های زیادی در این رابطه انجام دادند که ناکام ماندند. وزیر اطلاعات در ادامه خاطرنشان کرد: دشمن تلاش کرد بین گروه‌ها و افراد ضدنظام وحدت و همگرایی به وجود بیاورد اما در این رابطه نیز ناکام ماند به طوری که نوچه‌های‌شان مجبور می‌شوند علنی بگویند: به ما می‌گویند برو گم شو. صوت‌هایی از اختلافات آنها و موضع‌گیری‌ها علیه خودشان منتشر شد که استیصال‌شان را بیان کردند و در ادامه نیز صوت‌های دیگری منتشر خواهد شد. دشمن در سال جدید تلاش داشت تا سیاستی واحد به همه آنها ابلاغ کند که مهم‌ترین رکن آن اجرای عملیات‌های تروریستی و ناامن‌سازی بود، بنابراین به‌نوعی بین داعش، تجزیه‌طلب‌ها، منافقین، سلطنت‌طلب‌ها و گروه‌های نوپدید همگرایی به وجود آمد.

وزیر اطلاعات اظهار کرد: بر اساس اقدامی که سپاه پاسداران در اقلیم کردستان عراق انجام داد، توافقنامه ۶ ‌ماهه‌ای بین ایران و عراق به وجود آمد تا گروهک‌ها خلع‌سلاح شوند. در روزهای پایانی، سرکنسولگری آمریکا در اقلیم کردستان که بزرگ‌ترین سرکنسولگری آن کشور در دنیاست، سران اقلیم را تهدید کرد که اگر تجزیه‌طلب‌ها را خلع‌سلاح و از ورود به ایران منع کنید، کمک‌های مالی‌مان را قطع خواهیم کرد.

* جزئیات خنثی‌سازی بمب‌گذاری‌های تهران

وزیر اطلاعات در بخش دیگری از صحبت‌هایش از افزایش چشمگیر قاچاق سلاح به کشور در ماه‌های گذشته به ‌منظور ایجاد آشوب و ناامنی خبر داد که بسیاری از محموله‌های قاچاق کشف شد و اعضای آن توسط سپاه، فراجا و وزارت اطلاعات دستگیر شدند.

وی خاطرنشان کرد: دشمنان و گروهک‌ها کارگاه‌هایی به‌منظور ساخت بمب‌ و... در داخل کشور نیز فعال کردند. این کارگاه‌ها در شهرهای مختلف شناسایی و عوامل آن دستگیر شدند. در ایام اربعین می‌خواستند 30 بمب به‌صورت همزمان در تهران منفجر کنند که در اطلاعیه وزارت اطلاعات بدان اشاره‌ شد. از جمله می‌خواستند در مسیر راهپیمایی و الباقی را در سایر مکان‌های عمومی منفجر کنند. بمب‌ها زمان‌دار بود و با موبایل منفجر می‌شد.

خطیب افزود: دشمنان در این رابطه به دنبال ایجاد کشته‌سازی بودند و اطلاعیه‌هایی نیز آماده کرده بودند که در آن آمده بود این کشته‌سازی به‌تلافی کشته‌های اغتشاشات است تا به‌ نظام نسبت دهند. تعداد زیادی از دستگیرشدگان از گروهک‌های تکفیری و تجزیه‌طلب بودند که در کشورهای منطقه آموزش‌ دیده بودند.

* کشف فتنه‌انگیزی دشمنان در زاهدان

وزیر اطلاعات در ادامه از کشف عملیات‌های انتحاری در میان مردم طی روزهای گذشته خبر داد و گفت: دشمنان در بازه زمانی هشتم مهر ماه تلاش داشتند چند مولوی، پاسدار، قاضی و... را در کشور ترور کنند و طرفین را مقصر این حادثه جلوه دهند و به اختلافات قومی و مذهبی دامن بزنند. خطیب تصریح کرد: دشمنان به دنبال ناامن کردن مرزهای شرقی کشور هستند و لازم است علمای شیعه، اهل سنت و مسؤولان هوشیار باشند.

وی هشدار داد که دشمنان به دنبال تداوم فتنه‌گری تا زمان برگزاری انتخابات هستند تا اختلافات درونی و اغتشاشات جدید به وجود آورند. همه باید برای برگزاری امن انتخابات تلاش کنند تا همگرایی‌ها تداوم پیدا کند و از تداوم فتنه‌گری جلوگیری شود.

* ضربه بزرگ به شبکه‌سازی دشمنان

وزیر اطلاعات با بیان اینکه نیروهای اطلاعاتی اقدام تهاجمی علیه دشمن را نسبت به اقدام تدافعی در اولویت قرار داده‌اند، گفت: این رویکرد موجب پیروزی در بسیاری از عرصه‌ها شده و دشمنان را ناکام گذاشته است. دشمنان و سران رژیم صهیونیستی نیز معترفند که نیروهای امنیتی ایران در عرصه تهاجمی موفق هستند. امروز نتانیاهو با وحشت از ایران سخن می‌گوید. ژنرال‌های‌شان هم از صدها برابر شدن حملات ایران سخن می‌گویند و این را بزرگ‌ترین چالش می‌دانند. تهدید به ترور نشان‌دهنده هراس رژیم ‌صهیونیستی از ایران است.

خطیب اضافه کرد: وحشت آنها موجب شده فهرستی برای ترور تهیه کنند و برعهده بگیرند. آنها نمی‌دانند نیروهای ایران بزرگ‌ شده شاگردان و رهروان حضرت امام هستند که فرمودند بکشید ما را، ملت ما بیدارتر می‌شود، نظام مقتدرتر خواهد شد، نظام ثبات پیدا می‌کند. این شهادت‌ها توانسته باعث رشد و پیشرفت نظام در مقابل دشمن شود. یک روزی با شهادت سردار دل‌ها‌، شهید سلیمانی گفتند ما یک تهدید فوری را از جهان برداشتیم. اعلام کردند ما به تروریسم خاتمه دادیم. امروز جایگزین و جانشین ایشان، سردار پرافتخار سردار قاآنی را هم تهدید به ترور می‌کنند. اگر خاتمه دادید چرا دوباره می‌خواهید دست به ترور بزنید؟ اینها استیصالی است که آنها از اقتدار نظام ما به آن گرفتار هستند.

خطیب گفت: دشمنان پس از ناکامی‌های فراوان اکنون تلاش دارند با روش‌های ایذایی و تروریستی در روابط ما با کشورهای دیگر اخلال ایجاد کنند که تاکنون موفق نشده‌اند. دولتمردان آمریکا در توصیه‌های راهبردی پیرامون ایران تأکید دارند که در مسیر توسعه روابط ایران و جهان خللی ایجاد شود.

* ضرورت تلاش همگانی برای تحقق راهبردهای انتخاباتی

وزیر اطلاعات در بخش پایانی سخنانش با اشاره به راهبردهای اعلامی رهبر معظم انقلاب درباره انتخابات مبنی بر مشارکت، امنیت، سلامت و رقابت گفت: همه وظیفه‌ داریم تمام توان و امکانات‌مان را برای اجرایی شدن این راهبردها به‌‌کار گیریم. افزایش امید در جامعه می‌تواند در برگزاری خوب و ارزنده و فاخر انتخابات نقش بسیاری داشته باشد و این تأکیدی است که باید همه ما به آن توجه داشته باشیم.

خطیب تاکید کرد: همه دستگاه‌ها به‌جای اینکه برای یکدیگر حاشیه درست کنند، تلاش کنند تا تقویت دستگاه‌ها و واحدها دنبال شود و اثر عملی آن در جامعه نشان داده شود و طبیعتا بتواند زمینه مشارکت را افزایش دهد. راه اصلی این است که همه ما در حاکمیت دست‌به‌دست هم بدهیم؛ دولت، قوه قضائیه، نیرو‌های مسلح و بویژه صداوسیما دست‌به‌دست بدهیم تا امید را در جامعه زنده کنیم.

وی افزود: دولت به‌رغم همه فشارها و تحریم‌ها توانسته پیشرفت‌هایی همچون رشد اقتصادی 6 درصدی و کاهش نقدینگی به دست بیاورد و تورم را کاهش دهد. این در حالی بود که بسیاری از اقتصاددانان پیش‌بینی می‌کردند تورم ۳ ‌رقمی خواهد شد.

خطیب در پایان خاطرنشان کرد: دشمن با بیان برخی واژه‌ها و اصطلاحات در حوزه‌های تغییر و اصلاح به دنبال تغییر هویت نظام جمهوری اسلامی است که متأسفانه برخی نیز در داخل آن حرف‌ها را تکرار می‌کنند. مردم نشان دادند که از بعضی از سردمداران این جریان عبور کرده‌اند و آنها دیگر جایگاه چندانی ندارند و آنهایی که سیاست‌های دشمن را در چارچوب تغییر قانون اساسی دنبال می‌کنند در جهت از بین بردن هویت جمهودی اسلامی ایران هستند.