محمد‌حسین مهدوی‌زادگان: اگرچه تشدید تنش‌ها میان ۲ سوی آتلانتیک پس از وقوع جنگ اوکراین و فرسایشی شدن نبرد قابل پیش‌بینی بود اما اقدام اخیر 15 کشور اروپایی عضو ناتو در تشکیل سپر دفاع هوایی مشترک موضوعی نیست که بتوان آن را در قالب یک اتفاق ساده مورد ارزیابی و تحلیل قرار داد. ظاهر ماجرا از این قرار است که ۱۵ کشور اروپایی عضو ناتو در مواجهه با قدرت نظامی روسیه قصد دارند سیستم دفاع هوایی خود را تقویت کنند. وزارت دفاع آلمان، هماهنگی اجرای طرحی برای این منظور را بر عهده دارد که تفاهمنامه آن امضا شده است اما به نظر می‌رسد فرامتن این طرح به مراتب نسبت به متن آن اهمیت بیشتری دارد. در اثبات این ادعا، ۲ مولفه اساسی وجود دارد که لازم است مورد توجه قرار گیرد.
مولفه نخست، مخالفت آمریکا با تحقق «ایده‌های تمام اروپایی» در دل پیمان آتلانتیک شمالی است. هم‌افزایی 15 عضو اروپایی ناتو، اگرچه به بهانه اشتراک جغرافیایی آنها صورت گرفته است اما در حقیقت یکی از مصادیق محدود همگرایی اروپایی در ذیل پیمان آتلانتیک شمالی محسوب می‌شود. بر مقامات آمریکایی مسجل است که چنین اقدامی معطوف به هم‌افزایی جمعی اروپاییان در مقابل مسکو نبوده و در ماورای آن نوعی تمایل نسبت به تقویت پیمان‌های نظامی - امنیتی تمام اروپایی در ذیل یا بیرون از ساختار ناتو به چشم می‌خورد. کاخ سفید هراسان است که تفاهمنامه اخیر امضاشده میان اکثر اعضای اروپایی ناتو، تبدیل به یک مدل و الگو در آینده شود. این نگرانی زمانی معنا می‌یابد که متوجه طرح ایده‌هایی کلی مانند ایجاد ارتش واحد اروپایی از سوی فرانسوی‌ها و حتی در مواردی ژرمن‌ها باشیم. یکی از انتقادهایی که در غرب علیه این ایده‌ها مطرح می‌شود، عدم پیوست عملیاتی آنهاست اما به نظر می‌رسد انگیزه‌هایی در میان بازیگران اروپایی مبنی بر تقویت نوعی مدل همگرایی و همکاری جدید امنیتی - نظامی ایجاد شده که قطعا مطلوب آمریکا نیست.
مولفه دوم مربوط به واکنش غیراعلامی اما محسوس آمریکا نسبت به طرح موسوم به سپر آسمان اروپاست. سکوت دولت بایدن و مقامات پنتاگون در قبال این طرح جمعی، نشان‌دهنده آن است که واشنگتن استدلال دولت‌های انگلیس، هلند، بلژیک، اسلواکی، مجارستان، بلغارستان، جمهوری چک، لتونی، رومانی، فنلاند، نروژ، لیتوانی، اسلوونی، آلمان و استونی را در این باره نپذیرفته است. حتی حضور انگلیس به عنوان اصلی‌ترین متحد آتلانتیکی واشنگتن در آن جمع نتوانسته تضمینی برای از بین رفتن دغدغه‌های واشنگتن نسبت به این تفاهمنامه جمعی باشد.
در این میان مقامات آمریکایی در عرصه مذاکرات پنهان با اعضای اروپایی ناتو تلاش می‌کنند ضریب و عمق مداخله‌گرایی خود را در این طرح تمام اروپایی تقویت کنند. همین مساله می‌تواند واکنش‌هایی را از سوی برخی اعضای ناتو به دنبال داشته باشد. در صورتی که واشنگتن پیش‌فرض خود مبنی بر تلاش بازیگران اروپایی ناتو برای گذار از خود را اثبات‌شده یا در آستانه اثبات ببیند، قطعا ابزارهای تنبیهی خود را علیه متحدان اروپایی به‌کار خواهد گرفت. این روند تنبیهی و تقابلی آشکار در صورت پیروزی جمهوری‌خواهان در انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا تشدید خواهد شد. یکی از مهم‌ترین انتقادها ترامپ علیه بایدن و دموکرات‌ها، تسامح با بازیگران اروپایی پیمان ناتو است. در این میان، ساده‌سازی امضای تفاهم اخیر از سوی رسانه‌های اروپایی می‌تواند یک بازی طراحی‌شده در قاره سبز جهت حساسیت‌زدایی از مواضع انتقادی پنهان آمریکا در قبال این تفاهمنامه تلقی شود. برای مثال، شبکه دویچه‌وله در گزارش خود مدعی شده ایده تقویت سپر دفاع هوایی کشورهای اروپایی را اولاف شولتس، صدراعظم آلمان اواخر ماه آگوست با هدف دست یافتن به امنیت برای تمام اروپا مطرح کرده و فرامتن دیگری نیز در این باره وجود ندارد اما به نظر می‌رسد هنوز اروپاییان راه درازی تا تثبیت این روایت ناقص در ذهن مقامات آمریکایی پیش رو خواهند داشت.