آزاده صالحی: نمایشنامه «دست‌های آلوده» که در
7 مجلس نوشته شده است، نخستین بار درسال 1948 منتشر شد و همان سال نیز روی صحنه رفت. ژان‌پل سارتر در این نمایشنامه با تکیه بر مضمونی سیاسی به تحلیل و روانشناختی حزب کمونیستی یکی از کشورهای فرضی اروپای مرکزی یعنی ایلیری می‌پردازد؛ گروهی که در عین تظاهر به همبستگی و تعامل با یکدیگر در پیش بردن قراردادهای سیاسی حزبی خود، در خلال هر پرده از هم نام حقیقی‌شان را سوال می‌کنند. انگار در برهه‌ای از زمان دیگر نام‌های مستعار ارضایشان نمی‌کند و می‌خواهند بدانند در پس و پشت این استعاره، حقیقت کجا آرامیده است.
در لابه‌لای دیالوگ‌های خشن، عصبی و هیستریک هوگو و اولگا است که خواننده بتدریج وارد فضایی مخوف، سیاسی و خشک می‌شود. داستان از جایی که هوگو می‌گریزد و به خانه اولگا پناه می‌آورد تا جایی که هودرر را می‌کشد و به زندان می‌افتد، خط مشی شسته رفته‌ای دارد. اما مجلس اول و سوم که مکالمه‌های «هوگو» و «اولگا» و «هوگو» و «ژسیکا» را در برمی گیرد، برای مخاطب جالب‌تر است. سارتر تعمدا به تصویر نمایی از یک بازی سیاسی می‌پردازد که در آن ملغمه‌ای از زنانگی‌ها، حسادت‌ها، جست‌وجوگری‌ها، کنکاش‌ها و عشق‌های به نتیجه نرسیده است. در تمام 7 مجلسی که او از نمایشنامه ارائه می‌دهد، عشق اساسا مقوله بلاتکلیفی در زندگی
هر یک از شخصیت‌هاست و مثل همیشه قربانی سیاست و قدرت می‌شود.
دست‌های آلوده نیز عنوان کنایه‌آمیزی است که او برای نمایشنامه خود انتخاب می‌کند، زیرا هر یک از اعضای گروه چه زیرک و جسور، دستی به خون دیگری آلوده دارند یا اگر بخواهیم دقیق‌تر بگوییم، ذهنیت پلیدی به دیگری. آلوده بودن دست‌ها اما چیزی نیست که بتواند گروه را برای بازگشتن از مسیری که انتخاب کرده‌اند، متقاعد کند. خواننده نیز در مجلس‌های میانی به خوبی متوجه این امر می‌شود که گروه بیش از هر چیز، خواهان دستیابی به مدینه فاضله‌ای انتزاعی و فاقد اختلاف طبقاتی است.
نمایشنامه ماندگار سارتر از قتل تروتسکی تا موافقان و مخالفان لنین و حتی استالین نیز مایه‌هایی برای نوشتن می‌گیرد.
نکته جالب درباره دست‌های آلوده این است که سارتر درباره آن بارها گفته بود: من به دنبال نوشتن نمایشنامه سیاسی نیستم، اما نمایشنامه سیاسی می‌شود!
نمایشنامه او برای نخستین‌‌بار، دوم آوریل 1948 در سالن تئاتر آنتوان روی صحنه رفت. هرچند سارتر این نمایشنامه را لحظه‌ای تنها رها نکرد و وقتی در نیوریوک، اجرای آن را غیرموفق تشخیص داد، ضمن اعتراض به ناژل-کارگردان کار- آن را متوقف کرد. نه‌تنها آثار سارتر که دیدگاه و آرای او نیز تا سال‌ها برای منتقدان ادبی فرانسه تفکربرانگیز بوده و هست بویژه درباره عبارت‌هایی که او در پایان عمر خود به اطرافیانش می‌گفت: «هیچ کاری تمام نمی‌شود» یا «زندگی آنچه را که می‌خواستم به من داد؛ هرچند زندگی چیز مهمی نبود».
با این وصف یک چیز درباره او واضح است؛ مردم او را از نو کشف خواهند کرد.
دست‌های آلوده /نوشته ژان پل سارتر
ترجمه جلال آل‌احمد/1343/نشرآسیا نگاهی به نمایشنامه «دست‌های آلوده» نوشته ژان پل سارتر
زندگی چیز مهمی نیست
آزاده صالحی: نمایشنامه «دست‌های آلوده» که در
7 مجلس نوشته شده است، نخستین بار درسال 1948 منتشر شد و همان سال نیز روی صحنه رفت. ژان‌پل سارتر در این نمایشنامه با تکیه بر مضمونی سیاسی به تحلیل و روانشناختی حزب کمونیستی یکی از کشورهای فرضی اروپای مرکزی یعنی ایلیری می‌پردازد؛ گروهی که در عین تظاهر به همبستگی و تعامل با یکدیگر در پیش بردن قراردادهای سیاسی حزبی خود، در خلال هر پرده از هم نام حقیقی‌شان را سوال می‌کنند. انگار در برهه‌ای از زمان دیگر نام‌های مستعار ارضایشان نمی‌کند و می‌خواهند بدانند در پس و پشت این استعاره، حقیقت کجا آرامیده است.
در لابه‌لای دیالوگ‌های خشن، عصبی و هیستریک هوگو و اولگا است که خواننده بتدریج وارد فضایی مخوف، سیاسی و خشک می‌شود. داستان از جایی که هوگو می‌گریزد و به خانه اولگا پناه می‌آورد تا جایی که هودرر را می‌کشد و به زندان می‌افتد، خط مشی شسته رفته‌ای دارد. اما مجلس اول و سوم که مکالمه‌های «هوگو» و «اولگا» و «هوگو» و «ژسیکا» را در برمی گیرد، برای مخاطب جالب‌تر است. سارتر تعمدا به تصویر نمایی از یک بازی سیاسی می‌پردازد که در آن ملغمه‌ای از زنانگی‌ها، حسادت‌ها، جست‌وجوگری‌ها، کنکاش‌ها و عشق‌های به نتیجه نرسیده است. در تمام 7 مجلسی که او از نمایشنامه ارائه می‌دهد، عشق اساسا مقوله بلاتکلیفی در زندگی
هر یک از شخصیت‌هاست و مثل همیشه قربانی سیاست و قدرت می‌شود.
دست‌های آلوده نیز عنوان کنایه‌آمیزی است که او برای نمایشنامه خود انتخاب می‌کند، زیرا هر یک از اعضای گروه چه زیرک و جسور، دستی به خون دیگری آلوده دارند یا اگر بخواهیم دقیق‌تر بگوییم، ذهنیت پلیدی به دیگری. آلوده بودن دست‌ها اما چیزی نیست که بتواند گروه را برای بازگشتن از مسیری که انتخاب کرده‌اند، متقاعد کند. خواننده نیز در مجلس‌های میانی به خوبی متوجه این امر می‌شود که گروه بیش از هر چیز، خواهان دستیابی به مدینه فاضله‌ای انتزاعی و فاقد اختلاف طبقاتی است.
نمایشنامه ماندگار سارتر از قتل تروتسکی تا موافقان و مخالفان لنین و حتی استالین نیز مایه‌هایی برای نوشتن می‌گیرد.
نکته جالب درباره دست‌های آلوده این است که سارتر درباره آن بارها گفته بود: من به دنبال نوشتن نمایشنامه سیاسی نیستم، اما نمایشنامه سیاسی می‌شود!
نمایشنامه او برای نخستین‌‌بار، دوم آوریل 1948 در سالن تئاتر آنتوان روی صحنه رفت. هرچند سارتر این نمایشنامه را لحظه‌ای تنها رها نکرد و وقتی در نیوریوک، اجرای آن را غیرموفق تشخیص داد، ضمن اعتراض به ناژل-کارگردان کار- آن را متوقف کرد. نه‌تنها آثار سارتر که دیدگاه و آرای او نیز تا سال‌ها برای منتقدان ادبی فرانسه تفکربرانگیز بوده و هست بویژه درباره عبارت‌هایی که او در پایان عمر خود به اطرافیانش می‌گفت: «هیچ کاری تمام نمی‌شود» یا «زندگی آنچه را که می‌خواستم به من داد؛ هرچند زندگی چیز مهمی نبود».
با این وصف یک چیز درباره او واضح است؛ مردم او را از نو کشف خواهند کرد.
دست‌های آلوده /نوشته ژان پل سارتر
ترجمه جلال آل‌احمد/1343/نشرآسیا ارسال نظر
پربیننده