محمد صابری: زود «قضاوت» نکنید؛ بیست و هفتمین فیلم سینمایی کارنامه مسعود کیمیایی هیچ سنخیتی برای مقایسه با چهارمین فیلم کارنامه اصغر فرهادی ندارد و توقع تجربه دوباره «لذت تماشا»ی «درباره الی...» در مواجهه با «محاکمه در خیابان» توقعی دور از تحقق است. اما نمی‌دانم چرا تماشای فیلم خاکستری و تلخ کیمیایی و بازگشت او به مسیر داستان‌گویی در سینما را نمی‌توانم بی‌تأثیر از ایده اولیه و دغدغه‌مندی اصغر فرهادی تحلیل کنم. محاکمه در خیابان فیلم متفاوتی در کارنامه مسعود کیمیایی است که پس از سه‌گانه غریب «سربازهاي جمعه» (۱۳۸۲)، «حكم» (۱۳۸۴)و «رئيس» (۱۳۸۵) بهترین بهانه برای دوستداران سینمای او است تا بار دیگر دست همراهی را بگیرند و امیدوار به رضایت، راهی سالن سینما شوند. محاکمه درخیابان روایتگر 3 رابطه است؛ یکی در آستانه تحکیم، یکی ترک‌خورده و دیگری فروپاشیده؛ روایاتی که در قالب اپیزودیک در هم گره می‌خورند و بر هم تأثیر می‌گذارند تا «قضاوت»ها به چالش کشیده شود. راهکارهای کیمیایی برای رسیدن به این مقصود و کیفیت اجرایی کردن ایده‌های روی کاغذ که به خلق فیلمی متفاوت در کارنامه‌اش انجامیده است، فضایی فراخ‌تر می‌طلبد و معتقدم که این (برخلاف فیلم‌های اخیر کیمیایی) قابلیت بحث و نقد بسیاری در محتوا و فرم دارد. اما آنچه بهانه این مختصر شد و شاید به‌زعم من یکی از بهترین بهانه‌های قابل طرح برای دعوت به تماشای محاکمه در خیابان باشد، طرح داستانی فیلم و درونمایه «قضاوت» در آن است. فیلمنامه اولیه محاکمه در خیابان حاصل دغدغه‌مندی‌های خالق
درباره الی... است و هرچند در پروسه نهایی شدن و از آن مهم‌تر تبدیل به تصاویر سینمایی، بشدت از دنیای نوستالژیک خالق «قیصر» رنگ گرفته است، اما هنوز هم می‌توان آن را محصول دغدغه‌های مشترک کیمیایی و فرهادی خواند. این‌بار هم بحث بر سر داوری است و به مانند درباره الی... مخاطب در جایگاه داوری نشانده می‌شود تا ناظر اوج و فرود و صدق و کذب زنجیره‌ای از قضاوت‌ها شود و در پایان هم در جایگاه «قاضی خود» سالن سینما را ترک کند. حکایت تیتر و مطلع این یادداشت هم همین اشتراک است؛ اشتراکی که دلیلی نمی‌توان برای آن متصور شد جز «اصغر فرهادی»؛ کارگردان جوان و هوشمندی که انگشت روی نقطه ضعفی دیرپا در خلقیات ما گذاشته و پس از کارگردانی «رقص در غبار»، «شهر زیبا»، «چهارشنبه سوری» و «درباره الی...» این‌بار نامش در جایگاه طراح ایده و نگارنده فیلمنامه اولیه، در کنار یکی از پیشکسوتان سینمای ایران نشسته است. مرجان محاکمه در خیابان هر چند نه مانند الی اما از همان آغاز در موضع «قضاوت» مخاطبان فیلم قرار می‌گیرد، تا شاید با پیشرفت داستان و برپایه پیگیری‌های قهرمان داستان، به‌ظاهر «منصفانه» قضاوت شود. امیر هم در آرزوی کشف «حقیقت» برای تصمیم‌گیری و بالیدن بر سر آرمان‌هایش تا آخر خط می‌رود و به‌زعم خود به «قضاوت» درست(!؟) درباره مرجان می‌رسد. مخاطب هم بی‌خبر از تلخی «حقیقت»، شهد کشف و صدور حکم درباره این دو را چندبار تا پایان بر خود حلال می‌کند. محاکمه در خیابان را باید دید، نه فقط به این دلیل که از احیای سینمای یکی از اصلی‌ترین نمایندگان نسل اول سینمای ایران لذت ببریم، که تا بار دیگر «قضاوت» خود را به چالش بکشیم و با غبارروبی از آینه خودشناسی، بهانه‌ای برای «سکوت» دربرابر کارهای به‌ظاهر خطای اطرافیان بیابیم. ردپای دغدغه‌های فرهادی در بیست‌وهفتمین فیلم کیمیایی مشهود است
درباره مرجان... !
محمد صابری: زود «قضاوت» نکنید؛ بیست و هفتمین فیلم سینمایی کارنامه مسعود کیمیایی هیچ سنخیتی برای مقایسه با چهارمین فیلم کارنامه اصغر فرهادی ندارد و توقع تجربه دوباره «لذت تماشا»ی «درباره الی...» در مواجهه با «محاکمه در خیابان» توقعی دور از تحقق است. اما نمی‌دانم چرا تماشای فیلم خاکستری و تلخ کیمیایی و بازگشت او به مسیر داستان‌گویی در سینما را نمی‌توانم بی‌تأثیر از ایده اولیه و دغدغه‌مندی اصغر فرهادی تحلیل کنم. محاکمه در خیابان فیلم متفاوتی در کارنامه مسعود کیمیایی است که پس از سه‌گانه غریب «سربازهاي جمعه» (۱۳۸۲)، «حكم» (۱۳۸۴)و «رئيس» (۱۳۸۵) بهترین بهانه برای دوستداران سینمای او است تا بار دیگر دست همراهی را بگیرند و امیدوار به رضایت، راهی سالن سینما شوند. محاکمه درخیابان روایتگر 3 رابطه است؛ یکی در آستانه تحکیم، یکی ترک‌خورده و دیگری فروپاشیده؛ روایاتی که در قالب اپیزودیک در هم گره می‌خورند و بر هم تأثیر می‌گذارند تا «قضاوت»ها به چالش کشیده شود. راهکارهای کیمیایی برای رسیدن به این مقصود و کیفیت اجرایی کردن ایده‌های روی کاغذ که به خلق فیلمی متفاوت در کارنامه‌اش انجامیده است، فضایی فراخ‌تر می‌طلبد و معتقدم که این (برخلاف فیلم‌های اخیر کیمیایی) قابلیت بحث و نقد بسیاری در محتوا و فرم دارد. اما آنچه بهانه این مختصر شد و شاید به‌زعم من یکی از بهترین بهانه‌های قابل طرح برای دعوت به تماشای محاکمه در خیابان باشد، طرح داستانی فیلم و درونمایه «قضاوت» در آن است. فیلمنامه اولیه محاکمه در خیابان حاصل دغدغه‌مندی‌های خالق
درباره الی... است و هرچند در پروسه نهایی شدن و از آن مهم‌تر تبدیل به تصاویر سینمایی، بشدت از دنیای نوستالژیک خالق «قیصر» رنگ گرفته است، اما هنوز هم می‌توان آن را محصول دغدغه‌های مشترک کیمیایی و فرهادی خواند. این‌بار هم بحث بر سر داوری است و به مانند درباره الی... مخاطب در جایگاه داوری نشانده می‌شود تا ناظر اوج و فرود و صدق و کذب زنجیره‌ای از قضاوت‌ها شود و در پایان هم در جایگاه «قاضی خود» سالن سینما را ترک کند. حکایت تیتر و مطلع این یادداشت هم همین اشتراک است؛ اشتراکی که دلیلی نمی‌توان برای آن متصور شد جز «اصغر فرهادی»؛ کارگردان جوان و هوشمندی که انگشت روی نقطه ضعفی دیرپا در خلقیات ما گذاشته و پس از کارگردانی «رقص در غبار»، «شهر زیبا»، «چهارشنبه سوری» و «درباره الی...» این‌بار نامش در جایگاه طراح ایده و نگارنده فیلمنامه اولیه، در کنار یکی از پیشکسوتان سینمای ایران نشسته است. مرجان محاکمه در خیابان هر چند نه مانند الی اما از همان آغاز در موضع «قضاوت» مخاطبان فیلم قرار می‌گیرد، تا شاید با پیشرفت داستان و برپایه پیگیری‌های قهرمان داستان، به‌ظاهر «منصفانه» قضاوت شود. امیر هم در آرزوی کشف «حقیقت» برای تصمیم‌گیری و بالیدن بر سر آرمان‌هایش تا آخر خط می‌رود و به‌زعم خود به «قضاوت» درست(!؟) درباره مرجان می‌رسد. مخاطب هم بی‌خبر از تلخی «حقیقت»، شهد کشف و صدور حکم درباره این دو را چندبار تا پایان بر خود حلال می‌کند. محاکمه در خیابان را باید دید، نه فقط به این دلیل که از احیای سینمای یکی از اصلی‌ترین نمایندگان نسل اول سینمای ایران لذت ببریم، که تا بار دیگر «قضاوت» خود را به چالش بکشیم و با غبارروبی از آینه خودشناسی، بهانه‌ای برای «سکوت» دربرابر کارهای به‌ظاهر خطای اطرافیان بیابیم. ارسال نظر
پربیننده