اول: مسعود کیمیایی «محاکمه در خیابان» را اکران کرده و حال و هوای تازه‌ای در میان جماعت سینمایی‌نویس به پا کرد(حال و روزی که بالا و پایین بسیار دارد). تماشای این فیلم چند سوال اساسی در ذهن هر مخاطبی ایجاد میکند. آیا کیمیایی باید تابع زمان باشد و با آن پیش برود یا زمانه باید توقف کند و با تقویم کیمیایی ادامه دوران دهد؟ آیا او برای نمایش دلتنگی و غربت و استیصال ستاره‌هایش باید از همان فرمول دویدن در خیابان در میان جماعت آشنا و درعین حال غریبه و موسیقی تاثیرگذار و احساسی، استفاده کند؟ آیا بناست قهرمان داستان که جوانی حق‌طلب است و قانون خودش را برای زندگی دارد، با همان چاقوی ضامن‌دار دسته سفید کار زنجان در جیب و با حکمی که براساس همان قانون داده، بی‌قانونی را مجازات میکند؟ آیا اصولاً اگر همین قهرمان با همان تعاریف دهه چهلی به جای چاقو و چماق از طرح نقشه‌های تازه‌تر برای احقاق حقوقش استفاده کند، باید گفت کیمیایی پا روی تمام اعتقاداتش گذاشته است؟ مساله کلیدی درباره آثار متاخر کیمیایی همین نکته آخر است.
دوم: کیمیایی در «حکم» و «رئیس» و البته در همین «محاکمه در خیابان» تمام تلاشش را مصروف امروزی سخن گفتن و استفاده از تکنیک‌های امروزی سینما کرده ولی نکته اساسی که در این میان دست و پا می‌زند آن است که کیمیایی به همان عمقی برای بیان امروزی سینما رسیده که پیش‌تر برای بیان عقایدش دست یافته بود. به این معنا که همانگونه که پیش‌تر با نمایش مشخصه‌های ظاهری با تماشاگر ارتباط برقرار می‌کرد درباره امروزی شدن هم در سطح مانده و نتوانسته این روال را در گوشت و پوستش بنشاند. استفاده از تکنیک چرک بودن تصویر به مثابه المانی امروزی در سینما (البته به مثابه چرک بودن فضای اجتماع) یا داستان تو در توی چند شخصیت متفاوت یا جلوه‌های خاص تصویری به مدد تصویربرداری خوب و... نشان می‌دهد کیمیایی می‌خواهد امروزی باشد، ولی... .
سوم: اما بخش امروزی و تازه «محاکمه در خیابان» از کجا نشأت می‌گیرد. با تمام ارادتی که به مسعود کیمیایی دارم حس می‌کنم ردپای اصغر فرهادی در فیلم به طرز غیرقابل انکاری به چشم می‌آید. کافی است به تعریف شخصیت‌هایی چون حامد بهداد و محمدرضا فروتن، نیکی کریمی یا به ساختار تودرتوی قصه و روال دوار وقایع دقت کنید. به ظن این قلم می‌توان بخش اعظم مشخصه تازه و امروزی فیلم کیمیایی را ناشی از طرح اولیه فرهادی برای «محاکمه در خیابان» دانست؛ طرحی که کیمیایی بر اساس المان‌های مختص دنیای خودش فیلمنوشت آن را تهیه کرده است. بر اساس همین فرض است که می‌توان گفت «محاکمه در خیابان» فیلمی است حاصل تلاش فرهادی به مثابه یک فیلمساز اجتماعی امروزی و بشدت موفق و کیمیایی به مثابه یک فیلمساز صاحب سبک و اجتماعی‌ساز دهه 40 و 50 که حاصل آن نه ارتباطی به فرهادی دارد و نه کیمیایی. تنها در لحظاتی بشدت دوست‌داشتنی می‌شود که یا بشدت به سمت کیمیایی میل پیدا میکند (غالب سکانس‌هایی که حضور فروتن را در آنها می‌بینیم) یا به فرهادی نزدیک می‌شود (قالب اصلی داستان، شخصیت عبد و...).
چهارم: چند دریغ و افسوس درباره این فیلم کیمیایی دارم که نمی‌توانم از آن بگذرم. مدل بازی حامد بهداد بشدت عجین است با فضای فیلمسازی کیمیایی و البته می‌تواند جای شخصیت‌هایی مثل فریبرز عرب‌نیا و همین محمدرضا فروتن گرانمایه را پر کند و فیلم کیمیایی را با بیان درست دیالوگ‌های کیمیایی‌نویسی شده بالا بکشد، ولی متاسفانه در این فیلم در حد یک تک‌سکانس ظاهر می‌شود و درست در زمانی که با حضور او فیلم می‌رود جان بگیرد دیگر اثری از او نمی‌بینیم و... این داستان درباره محمدرضا فروتن با آن مشخصه‌هایی که ویژه فیلم‌های کیمیایی است تکرار می‌شود... اما از سوی دیگر متوجه اصرار کیمیایی برای استفاده از پولاد کیمیایی در نقش اصلی کارش نمی‌شوم. نقش‌آفرینی پولاد در«حکم» و «رئیس» و «محاکمه در خیابان» به هیچ وجه در حد این فیلم‌ها نبوده، آن هم در کنار بزرگانی چون شکیبایی همیشه زنده و فروتن، بهداد، حاتمی و... و خب همین اصرار غالبا نیمچه قوتی را که فیلم به مدد حضور درست و بیان و بازی درست این ستاره‌ها می‌گیرد فرو می‌نشاند (حضور دوست‌داشتنی پولاد در «اعتراض» و «سربازان جمعه» را همه به یاد داریم). برای یک لحظه جای حامد بهداد را با پولاد در همین فیلم «محامه در خیابان» عوض کنید یا فروتن را به جای پولاد فرض کنید و بهداد را در نقش تاجر ورشکسته و پولاد را در نقش شاگرد مکانیک و... .
آخر: دیگر مجالی برای نوشتن درباره رگه‌های اجتماعی کار، سکته‌های بازیگری، نحوه کارگردانی، تصویربرداری و استفاده از موسیقی و افکت‌های صدا، وداع مبتذل در فرودگاه، بازی افتضاح نیکی کریمی و... نیست. فارغ از این مباحث، تماشای فیلمی که هم خیابان دارد و هم محاکمه و البته محاکمه در خیابان را به نمایش می‌گذارد در کنار اینکه یک تیتراژ درست و درمان انتهایی را به دوش می‌کشد، قطعا در این روزها دوست داشتنی می‌نماید. درباره «محاکمه در خیابان»
آشپزی در دیگ فرهادی
اول: مسعود کیمیایی «محاکمه در خیابان» را اکران کرده و حال و هوای تازه‌ای در میان جماعت سینمایی‌نویس به پا کرد(حال و روزی که بالا و پایین بسیار دارد). تماشای این فیلم چند سوال اساسی در ذهن هر مخاطبی ایجاد میکند. آیا کیمیایی باید تابع زمان باشد و با آن پیش برود یا زمانه باید توقف کند و با تقویم کیمیایی ادامه دوران دهد؟ آیا او برای نمایش دلتنگی و غربت و استیصال ستاره‌هایش باید از همان فرمول دویدن در خیابان در میان جماعت آشنا و درعین حال غریبه و موسیقی تاثیرگذار و احساسی، استفاده کند؟ آیا بناست قهرمان داستان که جوانی حق‌طلب است و قانون خودش را برای زندگی دارد، با همان چاقوی ضامن‌دار دسته سفید کار زنجان در جیب و با حکمی که براساس همان قانون داده، بی‌قانونی را مجازات میکند؟ آیا اصولاً اگر همین قهرمان با همان تعاریف دهه چهلی به جای چاقو و چماق از طرح نقشه‌های تازه‌تر برای احقاق حقوقش استفاده کند، باید گفت کیمیایی پا روی تمام اعتقاداتش گذاشته است؟ مساله کلیدی درباره آثار متاخر کیمیایی همین نکته آخر است.
دوم: کیمیایی در «حکم» و «رئیس» و البته در همین «محاکمه در خیابان» تمام تلاشش را مصروف امروزی سخن گفتن و استفاده از تکنیک‌های امروزی سینما کرده ولی نکته اساسی که در این میان دست و پا می‌زند آن است که کیمیایی به همان عمقی برای بیان امروزی سینما رسیده که پیش‌تر برای بیان عقایدش دست یافته بود. به این معنا که همانگونه که پیش‌تر با نمایش مشخصه‌های ظاهری با تماشاگر ارتباط برقرار می‌کرد درباره امروزی شدن هم در سطح مانده و نتوانسته این روال را در گوشت و پوستش بنشاند. استفاده از تکنیک چرک بودن تصویر به مثابه المانی امروزی در سینما (البته به مثابه چرک بودن فضای اجتماع) یا داستان تو در توی چند شخصیت متفاوت یا جلوه‌های خاص تصویری به مدد تصویربرداری خوب و... نشان می‌دهد کیمیایی می‌خواهد امروزی باشد، ولی... .
سوم: اما بخش امروزی و تازه «محاکمه در خیابان» از کجا نشأت می‌گیرد. با تمام ارادتی که به مسعود کیمیایی دارم حس می‌کنم ردپای اصغر فرهادی در فیلم به طرز غیرقابل انکاری به چشم می‌آید. کافی است به تعریف شخصیت‌هایی چون حامد بهداد و محمدرضا فروتن، نیکی کریمی یا به ساختار تودرتوی قصه و روال دوار وقایع دقت کنید. به ظن این قلم می‌توان بخش اعظم مشخصه تازه و امروزی فیلم کیمیایی را ناشی از طرح اولیه فرهادی برای «محاکمه در خیابان» دانست؛ طرحی که کیمیایی بر اساس المان‌های مختص دنیای خودش فیلمنوشت آن را تهیه کرده است. بر اساس همین فرض است که می‌توان گفت «محاکمه در خیابان» فیلمی است حاصل تلاش فرهادی به مثابه یک فیلمساز اجتماعی امروزی و بشدت موفق و کیمیایی به مثابه یک فیلمساز صاحب سبک و اجتماعی‌ساز دهه 40 و 50 که حاصل آن نه ارتباطی به فرهادی دارد و نه کیمیایی. تنها در لحظاتی بشدت دوست‌داشتنی می‌شود که یا بشدت به سمت کیمیایی میل پیدا میکند (غالب سکانس‌هایی که حضور فروتن را در آنها می‌بینیم) یا به فرهادی نزدیک می‌شود (قالب اصلی داستان، شخصیت عبد و...).
چهارم: چند دریغ و افسوس درباره این فیلم کیمیایی دارم که نمی‌توانم از آن بگذرم. مدل بازی حامد بهداد بشدت عجین است با فضای فیلمسازی کیمیایی و البته می‌تواند جای شخصیت‌هایی مثل فریبرز عرب‌نیا و همین محمدرضا فروتن گرانمایه را پر کند و فیلم کیمیایی را با بیان درست دیالوگ‌های کیمیایی‌نویسی شده بالا بکشد، ولی متاسفانه در این فیلم در حد یک تک‌سکانس ظاهر می‌شود و درست در زمانی که با حضور او فیلم می‌رود جان بگیرد دیگر اثری از او نمی‌بینیم و... این داستان درباره محمدرضا فروتن با آن مشخصه‌هایی که ویژه فیلم‌های کیمیایی است تکرار می‌شود... اما از سوی دیگر متوجه اصرار کیمیایی برای استفاده از پولاد کیمیایی در نقش اصلی کارش نمی‌شوم. نقش‌آفرینی پولاد در«حکم» و «رئیس» و «محاکمه در خیابان» به هیچ وجه در حد این فیلم‌ها نبوده، آن هم در کنار بزرگانی چون شکیبایی همیشه زنده و فروتن، بهداد، حاتمی و... و خب همین اصرار غالبا نیمچه قوتی را که فیلم به مدد حضور درست و بیان و بازی درست این ستاره‌ها می‌گیرد فرو می‌نشاند (حضور دوست‌داشتنی پولاد در «اعتراض» و «سربازان جمعه» را همه به یاد داریم). برای یک لحظه جای حامد بهداد را با پولاد در همین فیلم «محامه در خیابان» عوض کنید یا فروتن را به جای پولاد فرض کنید و بهداد را در نقش تاجر ورشکسته و پولاد را در نقش شاگرد مکانیک و... .
آخر: دیگر مجالی برای نوشتن درباره رگه‌های اجتماعی کار، سکته‌های بازیگری، نحوه کارگردانی، تصویربرداری و استفاده از موسیقی و افکت‌های صدا، وداع مبتذل در فرودگاه، بازی افتضاح نیکی کریمی و... نیست. فارغ از این مباحث، تماشای فیلمی که هم خیابان دارد و هم محاکمه و البته محاکمه در خیابان را به نمایش می‌گذارد در کنار اینکه یک تیتراژ درست و درمان انتهایی را به دوش می‌کشد، قطعا در این روزها دوست داشتنی می‌نماید. ارسال نظر
پربیننده