دنیا خمامی: «محاکمه در خیابان»، محکوم کردن ارزش‌هایی است که مسعود کیمیایی وجود آنها را در فیلم‌هایش مایه مباهات می‌دانست و در «قیصر»، «گوزن‌ها»، «رضا موتوری»، «اعتراض» و... به آنها می‌بالید. این را می‌توان از همان دیالوگ‌های ابتدایی فیلم که بین حبیب (حامد بهداد) و امیر (پولاد کیمیایی) در گاراژ رد و بدل می‌شود، فهمید؛ «دیروز دختره داشت به پسره می‌گفت مثل اینکه غیرت و مردونگی داره دوباره مد می‌شه، من و تو که یه عمره از مد نیفتادیم!» این آدم‌ها باقی مانده همان نسلی هستند که کیمیایی هنوز به خو و منش آنها وفادار است. محاکمه در خیابان، مدرن شده همه فیلم‌های قبلی اوست و البته این تجدد را فقط می‌توان در نوع ماشین‌ها، لباس و البته تصویربرداری بسیار زیبای تورج منصوری دانست چراکه آدم‌ها همان هستند و دیالوگ‌ها هم همان. این فیلم با یک تعلیق 20 تا 30 دقیقه‌ای مسحور و وادارمان می‌کند که همه شخصیت‌های داستان را پیش خودمان محکوم کرده یا به آنها حق بدهیم. این هم نشأت گرفته از همان طرح ابتدایی اصغر فرهادی است که نمونه این نوع درگیر کردن تماشاچی را در همه فیلم‌هایش دیده‌ایم. داستان از آنجایی شروع می‌شود که داماد (امیر) در شب عروسی‌اش می‌فهمد که نامزدش قبلا با مرد دیگری ارتباط داشته و تصمیم می‌گیرد عروسی‌اش را به هم بزند و به دنبال آن مرد (عبد) برود. این شروع ماجرایی است که در اپیزودهای دیگر هم شاهد آن هستیم. «محاکمه در خیابان» چند داستان خطی را روایت می‌کند که با هم تلاقی می‌کنند اما ربطی به هم پیدا نمی‌کنند و تاثیری هم برهم نمی‌گذارند. این عدم تلاقی مضمونی البته برمی‌گردد به اینکه سینمای کیمیایی سینمایی نیست که بخواهد تماشاگر را گیج و به فیلم دچارش کند، که اگر اینطور بود می‌توانست این چند داستان را در تایم‌های مشخص و جدا بدون تودرتویی تعریف کند. فیلمبردار عروسی مرجان و امیر (با بازی نگارفروزنده) و راننده تاکسی (عبد) کاراکترهایی هستند که قصه‌ها را به هم پیوند می‌دهند و چاقو نکته مشترک همه داستان‌های فیلم است، گویی که عنصر «خون» یکی از شخصیت‌های اصلی داستان‌های آقای کارگردان است که هیچ‌وقت حذف نمی‌شود و آنکه همیشه مظلوم و قهرمان داستان است باید در نهایت کشته شود تا مردانگی‌اش اثبات شود (اتفاقی که این‌بار محمدرضا فروتن آن را ایفا می‌کند).
نحوه معرفی شخصیت‌ها به بیننده اما یکی از نقاط قوت فیلم محسوب می‌شود. سیاهی صورت حبیب (که با بازی مثال‌زدنی حامد بهداد همراه است) در چال مکانیکی، روبه سپیدی می‌آورد و بیننده او را می‌شناسد و این شاید تعبیری است از پرده برداشتن از یک حقیقت (گذشته عروس برای داماد). معرفی محمدرضا فروتن از پشت بخارهای سماوری کهنه و اتاقی پر از گرد وخاک با لباس‌هایی شیک هم شاید نمادی از درجا زدن او در گذشته‌اش باشد. معرفی عبد با دیدن چشمانش در آینه (درست همان دیالوگی که مرجان برای معرفی به امیر می‌گوید) نیز از همین طیف است. در کنار این معرفی شخصیت اما داستان‌هایی که در فیلم وجود دارد ناپخته و بسته نشده است و انگار یکسری دیالوگ دلچسب فقط باید گفته شود؛ دیالوگ‌هایی که نشانش در زندگی روزمره‌مان نیست و فقط به قصد زیبایی در فیلم گنجانده شده است، مثل حرف‌هایی که عروس در ماشین به امیر می‌گوید، دیالوگ‌های تندی که شقایق فراهانی (البته با بازی بسیار ضعیف و مصنوعی) به امیر می‌گوید و... .
عدم تقارن برخی از سکانس‌ها با واقعیت واقعا آزاردهنده است و فقط جنبه نمایشی دارد مانند دعوای بین زن عبد و امیر؛ با جمع شدن افراد کوچه که با سکوت فقط نظاره‌گر این مشاجره هستند! رفتاری که از جماعت ایرانی و حس کنجکاوی‌شان بعید است. یا تنها بودن عروس در تالار که هیچ کس از او نمی‌پرسد داماد کجاست یا چرا در شب عروسی گریه می‌کند!؟ اما در میان همین صحنه‌های غیرواقعی هم سکانس‌های جذابی وجود دارد، مانند صحنه درگیری فروتن و شریکش، در این صحنه پرده‌ای پشت آنهاست که فیلم در حال پخش روی آن نشان از دورو بودن شریک دارد. پس از دیالوگ‌هایی که بین این دو رد و بدل می‌شود اما در نهایت مرگ فروتن باز هم بازگشت به کلیشه‌های کیمیایی است، نمونه این جور جان دادن‌ها را در فیلم‌های دیگر او هم دیده بودیم؛ غلت زدن در خون و گفتن حرف‌های اشک درآور!
نکته دیگری که در این فیلم وجود دارد فضای خاکستری فیلم است که گویی بین رنگی شدن و سیاه و سفید بودن معلق است و این شاید همان معنایی است که کیمیایی دنبال نمایش آن است: افرادی که نمی‌توان چیز زیادی از عمق وجودشان فهمید و در سیاه و سپید بودن دست و پا می‌زنند. «محاکمه در خیابان» بیان همه دودلی‌های کیمیایی است؛ بین رفیق‌سالاری‌ها و مردانگی‌های همیشگی‌اش و دیگری دست کشیدن از همه آن قهرمان‌هایی که دوستشان داشتیم. حاصل جان سالم به در بردن از این ورطه می‌شود «محاکمه در خیابان» که انگار چکش زدن به هر 2 است که قیصرش را زنده نگه می‌دارد و به یک پایان هندی برای امیر بسنده می‌کند. یک پایان هندی ازآقای کیمیایی
وقتی قیصر زنده می‌ماند!
دنیا خمامی: «محاکمه در خیابان»، محکوم کردن ارزش‌هایی است که مسعود کیمیایی وجود آنها را در فیلم‌هایش مایه مباهات می‌دانست و در «قیصر»، «گوزن‌ها»، «رضا موتوری»، «اعتراض» و... به آنها می‌بالید. این را می‌توان از همان دیالوگ‌های ابتدایی فیلم که بین حبیب (حامد بهداد) و امیر (پولاد کیمیایی) در گاراژ رد و بدل می‌شود، فهمید؛ «دیروز دختره داشت به پسره می‌گفت مثل اینکه غیرت و مردونگی داره دوباره مد می‌شه، من و تو که یه عمره از مد نیفتادیم!» این آدم‌ها باقی مانده همان نسلی هستند که کیمیایی هنوز به خو و منش آنها وفادار است. محاکمه در خیابان، مدرن شده همه فیلم‌های قبلی اوست و البته این تجدد را فقط می‌توان در نوع ماشین‌ها، لباس و البته تصویربرداری بسیار زیبای تورج منصوری دانست چراکه آدم‌ها همان هستند و دیالوگ‌ها هم همان. این فیلم با یک تعلیق 20 تا 30 دقیقه‌ای مسحور و وادارمان می‌کند که همه شخصیت‌های داستان را پیش خودمان محکوم کرده یا به آنها حق بدهیم. این هم نشأت گرفته از همان طرح ابتدایی اصغر فرهادی است که نمونه این نوع درگیر کردن تماشاچی را در همه فیلم‌هایش دیده‌ایم. داستان از آنجایی شروع می‌شود که داماد (امیر) در شب عروسی‌اش می‌فهمد که نامزدش قبلا با مرد دیگری ارتباط داشته و تصمیم می‌گیرد عروسی‌اش را به هم بزند و به دنبال آن مرد (عبد) برود. این شروع ماجرایی است که در اپیزودهای دیگر هم شاهد آن هستیم. «محاکمه در خیابان» چند داستان خطی را روایت می‌کند که با هم تلاقی می‌کنند اما ربطی به هم پیدا نمی‌کنند و تاثیری هم برهم نمی‌گذارند. این عدم تلاقی مضمونی البته برمی‌گردد به اینکه سینمای کیمیایی سینمایی نیست که بخواهد تماشاگر را گیج و به فیلم دچارش کند، که اگر اینطور بود می‌توانست این چند داستان را در تایم‌های مشخص و جدا بدون تودرتویی تعریف کند. فیلمبردار عروسی مرجان و امیر (با بازی نگارفروزنده) و راننده تاکسی (عبد) کاراکترهایی هستند که قصه‌ها را به هم پیوند می‌دهند و چاقو نکته مشترک همه داستان‌های فیلم است، گویی که عنصر «خون» یکی از شخصیت‌های اصلی داستان‌های آقای کارگردان است که هیچ‌وقت حذف نمی‌شود و آنکه همیشه مظلوم و قهرمان داستان است باید در نهایت کشته شود تا مردانگی‌اش اثبات شود (اتفاقی که این‌بار محمدرضا فروتن آن را ایفا می‌کند).
نحوه معرفی شخصیت‌ها به بیننده اما یکی از نقاط قوت فیلم محسوب می‌شود. سیاهی صورت حبیب (که با بازی مثال‌زدنی حامد بهداد همراه است) در چال مکانیکی، روبه سپیدی می‌آورد و بیننده او را می‌شناسد و این شاید تعبیری است از پرده برداشتن از یک حقیقت (گذشته عروس برای داماد). معرفی محمدرضا فروتن از پشت بخارهای سماوری کهنه و اتاقی پر از گرد وخاک با لباس‌هایی شیک هم شاید نمادی از درجا زدن او در گذشته‌اش باشد. معرفی عبد با دیدن چشمانش در آینه (درست همان دیالوگی که مرجان برای معرفی به امیر می‌گوید) نیز از همین طیف است. در کنار این معرفی شخصیت اما داستان‌هایی که در فیلم وجود دارد ناپخته و بسته نشده است و انگار یکسری دیالوگ دلچسب فقط باید گفته شود؛ دیالوگ‌هایی که نشانش در زندگی روزمره‌مان نیست و فقط به قصد زیبایی در فیلم گنجانده شده است، مثل حرف‌هایی که عروس در ماشین به امیر می‌گوید، دیالوگ‌های تندی که شقایق فراهانی (البته با بازی بسیار ضعیف و مصنوعی) به امیر می‌گوید و... .
عدم تقارن برخی از سکانس‌ها با واقعیت واقعا آزاردهنده است و فقط جنبه نمایشی دارد مانند دعوای بین زن عبد و امیر؛ با جمع شدن افراد کوچه که با سکوت فقط نظاره‌گر این مشاجره هستند! رفتاری که از جماعت ایرانی و حس کنجکاوی‌شان بعید است. یا تنها بودن عروس در تالار که هیچ کس از او نمی‌پرسد داماد کجاست یا چرا در شب عروسی گریه می‌کند!؟ اما در میان همین صحنه‌های غیرواقعی هم سکانس‌های جذابی وجود دارد، مانند صحنه درگیری فروتن و شریکش، در این صحنه پرده‌ای پشت آنهاست که فیلم در حال پخش روی آن نشان از دورو بودن شریک دارد. پس از دیالوگ‌هایی که بین این دو رد و بدل می‌شود اما در نهایت مرگ فروتن باز هم بازگشت به کلیشه‌های کیمیایی است، نمونه این جور جان دادن‌ها را در فیلم‌های دیگر او هم دیده بودیم؛ غلت زدن در خون و گفتن حرف‌های اشک درآور!
نکته دیگری که در این فیلم وجود دارد فضای خاکستری فیلم است که گویی بین رنگی شدن و سیاه و سفید بودن معلق است و این شاید همان معنایی است که کیمیایی دنبال نمایش آن است: افرادی که نمی‌توان چیز زیادی از عمق وجودشان فهمید و در سیاه و سپید بودن دست و پا می‌زنند. «محاکمه در خیابان» بیان همه دودلی‌های کیمیایی است؛ بین رفیق‌سالاری‌ها و مردانگی‌های همیشگی‌اش و دیگری دست کشیدن از همه آن قهرمان‌هایی که دوستشان داشتیم. حاصل جان سالم به در بردن از این ورطه می‌شود «محاکمه در خیابان» که انگار چکش زدن به هر 2 است که قیصرش را زنده نگه می‌دارد و به یک پایان هندی برای امیر بسنده می‌کند. ارسال نظر
پربیننده