انگشت اتهام رو به شماست
آقاي مايلي‌کهن!
سال 84 در صفحه 2 روزنامه شرق، یادداشتی خواندم از معصومه ابتکار، رئیس سابق سازمان محيط‌زيست و معاون رئیس‌جمهور وقت. او براي دفاع از کارنامه خود و پاسخگويي به انتقادها از ضرب‌المثلي چيني استفاده کرده بود که مي‌گفت «يادت باشد وقتي انگشت اتهام را به سوي کسي نشانه مي‌روي، 3 انگشت ديگر دستت رو به تو نشانه رفته‌اند».
براي جوان‌هاي هم سن و سال من که بين سال‌هاي 96 تا 98 ميلادي نوجواني 14-13 ساله بوديم، نوشتن و نقد محمد مايلي‌کهن مي‌توانست سخت باشد اما او جوري رفتار کرده که اين کار سهل شود. مردي که فوتبال ملي را با بها دادن به جوان‌ها زنده کرد و همه از آن سال‌ها (جز ناکامي در رسيدن به جام جهاني با او) خاطره‌اي خوش به ياد دارند، اين روزها که نه، از 3-2 سال پيش تا به حال به کاراکتر منفي فيلم فوتبال ايران تبديل شده است. مردي که همه را دشمن فرضي خود مي‌داند و اگر فرصتي دست بدهد ابايي ندارد که در رسانه‌ها با کلماتي سخيف و زننده به جنگ دشمنش برود. او حتي آنقدر بر زدن و له کردن دشمن فرضي خود و فوتبال اصرار و ابرام دارد که اگر جامعه هم حرفش را قبول کرده باشد، به خاطر اينکه در کنار او قرار نگيرد، از سر لجبازي هم که شده با حاجي مخالفت مي‌کند. مايلي کهن به همه چيز اعتراض دارد. وقتي ياد جملات مشهور مايلي‌کهن مي‌افتيم و خط فکري او را در اين چند ساله دنبال مي‌کنيم، نتيجه مي‌گيريم که از کاراکتر مثبت فوتبال ايران که براي بيشتر جامعه ايراني از سال 96 دوباره زنده شد، چيزي جز يک چهره معترض و عصبي باقي نمانده است. چهره‌اي که دوست دارد به زمين و زمان گير بدهد، همه را دلال بداند و به طور کل با زرهي آهنين به جنگ پليدي‌ها برود. اگر از کساني که در فوتبال حضور دارند، بپرسيد که فوتبال ايران پاک است يا خير، قطعا پاسخي که به شما خواهند داد منفي است اما وقتي فردي مانند مايلي‌کهن با عصبانيت هر چه تمام‌تر مي‌خواهد با ناپاکي‌هاي فوتبال بجنگد، همه راضي مي‌شوند به اينکه فوتبال پاکي نداشته باشيم اما حرف‌هاي زننده و توهين‌هايي مانند «گنده باقالي»، «گروهبان قندلي» و ده‌ها نمونه ديگر را هم نشنويم. اگر او از آلودگي‌هاي فوتبال حرف به ميان بياورد، ديگر باور مي‌کنيم که خبري از ناپاکي‌ها نيست چرا که کسي فرياد ظلم ستيزي برآورده که تنها در روزهاي شکست و تنها براي فرار از بحران چنين کرده و در روزهايي که همه چيز بر وفق مرادش بوده خبري از آدم‌هاي دروغگو، دزد و رشوه‌گير و نامرد نبوده، آدم را مجبور مي‌کند حتي اگر از سر لجبازي هم که شده با مايلي‌کهن مخالفت کند. شايد همين اصرار بيش از حد براي معرفي ناپاکي‌هاي فوتبال و فرياد حق‌خواهي
و ظلم ستيزي مايلي‌کهن در روزهاي شکست، فاصله‌اي اين چنين بعيد را بين او و جامعه ايجاد کرده است. او کاري کرده که هر چه مي‌گذرد براي جامعه باورناپذيرتر مي‌شود و حتي وقتي يقين داريم که او روي نکته درستي انگشت گذاشته، باز هم نمي‌توانيم با او همراه شويم. براي فوتبال ايران چه خوب بود که اگر مايلي‌کهن در قامت يک مربي برنده دست به چنين افشاگري‌هايي مي‌زد و چه زود فوتبال ايران از شر ناپاکي‌هايش خلاص مي‌شد.
افسوس‌مان زماني بيشتر مي‌شود که درست در روزهايي که همه به مايلي‌کهن اعتماد مي‌کنند، او با بي‌توجهي به اين اعتماد عمومي کاري مي‌کند که همه از کرده‌شان پشيمان شوند. اوايل سال جاري و درست زماني که تيم ملي به آرامش نياز داشت، فدراسيون تصميم گرفت مردي را به عنوان سرمربي تيم ملي انتخاب کند که به خاطر وجهه‌اش چهره چندان مثبتي نداشت اما وقتي او به عنوان سرمربي تيم ملي انتخاب شد، انتقادها هم فروکش کرد و شرايط براي احياي تيم ملي پس از باخت به عربستان در تهران مهيا شد. با اين حال در کمتر از يک هفته مايلي‌کهن غوغايي به پا کرد که هنوز هيچ‌کس متوجه دلیل آن کار نشده است. بيانيه‌هاي تاريخي مايلي‌کهن خطاب به امير قلعه‌نويي که دشمن فرضي آن روزهاي حاجي به حساب مي‌آمد، کاري کرد که فدراسيون فوتبال هم متوجه اشتباهش بشود و شايد از همان زمان مي‌شد حدس زد که حضور در جام‌جهاني 2010 رويايي بي تعبير براي مردم خواهد بود. اي کاش محمد مايلي‌کهن حتي براي يک بار هم که شده مي‌پذيرفت که اشتباه کرده و براي اينکه فاصله‌اش را با مردم کمتر کند معترف مي‌شد به اينکه اشتباه کرده و مطمئنا جامعه ورزش ايران هم با وجود تمام خسران‌هايي که بابت حرف‌ها و بيانيه‌هاي او ديده، مي‌پذيرفت که مردي را در آغوش بگيرد که احياگر فوتبال ملي ايران در سال‌هاي ميانه دهه 90 ميلادي بوده است. مايلي‌کهن بايد بداند که هر قدر در اين اواخر «ببخشيد» گفتن‌هاي علي دايي و اشتباه‌هاي کلامي امير قلعه‌نويي اعصاب خرد کن بوده، «متوجه عرض من مي‌شويد»هاي او هم مردم و جامعه ايراني را کلافه کرده است. فوتبال ايران به مربياني نياز دارد که با وجود تلاش‌هايشان براي ارائه فوتبال پاک، براي نشان دادن توانايي‌هايشان تنها به مسائل فني فکر کنند و بس، به مربياني که بدانند وقتي انگشت اتهام‌شان را متوجه يک نفر مي‌کنند، 3 انگشت ديگر، خودشان را نشانه رفته است.
چیرو، هنرمند یا سیاه‌باز؟
میروسلاو بلاژویچ یک آکتور واقعی است. او نماد مربیان ملی‌ای است که حقیقتا افکار عمومی یک ملت و بلکه چند ملت دیگر را درگیر یک تیم می‌کنند. بلاژ با ترفندهای رفتاری، گفتاری، رسانه‌ای و حتی گاه سینمایی‌اش ظرف 7 سال تیم ملی یکی از جمهوری‌های کوچک اقماری استقلال‌یافته در اروپای شرقی را به مقام سوم جهان رساند؛ الگویی که آرزوی هر ملت استقلال یافته یا در آرزوی استقلال بوده و خواهد بود. چیرو در مربیگری رویکردی هنرمندانه و آگاهانه داشت و تمام تلاشش را برای انگیزه‌بخشی به شاگردانش در کرواسی (و بعدها در تیم‌های ملی ایران و بوسنی) می‌کرد. این انگیزه‌بخشی گاه از درون رختکن و با مواجهه مستقیم و جملات آتشین خطاب به بازیکنان صورت می‌گرفت، ولی از آنجایی که او شخصیت و رفتاری چندان باثبات نداشت ترجیح می‌داد بیشتر از طریق رسانه‌ها و افکار عمومی بازیکنانش را به‌طور غیرمستقیم تحت تاثیر قرار دهد. مثلا در جریان جام جهانی 98 فرانسه کلاه پلیسی فرانسوی را که به خاطر درگیری با هولیگان‌های آلمانی به اغما رفته بود، بر سر گذاشت و هواداران و رسانه‌ها را با کرواسی همراه ساخت تا تیمش در عین شایستگی برای راهیابی به فینال، مدال برنز جهان را به چنگ آورد.
فلسفه برنده فرگی
فرگی کاملا برنده است و کاریزمای منحصر به فردش به کمتر کسی اجازه می‌دهد او را به زیر بکشد. حتی ژوزه مورینیو نیز به خودش کمتر جرأت می‌داد تا به پروپای فرگی بپیچد. فرگوسن اعتقاد دارد «در فوتبال نمی‌توان با کسی مصالحه کرد». شاید اگر قرار باشد روش روانشناسانه فرگی را کالبدشکافی کنیم، تنها می‌توانیم وی را با بیل شنکلی مربی افسانه‌ای لیورپول مقایسه کنیم. فرگی از آن دسته مربیان باهوشی است که صبح قبل از شروع بازی سراغ بازیکنان خود رفته و به آنها می‌گوید: «همه از ما متنفرند، حالا باید وارد میدان شوید و به آنها ثابت کنید که درباره‌مان اشتباه می‌کنند»؛ این همان ابزار کلاسیکی است که سبب می‌شود او 2 دهه و نیم بتواند در اولدترافورد دوام بیاورد، فلسفه‌ای که موجب می‌شود، اشتهای سیری‌ناپذیر برای «برنده بودن» تمامی نداشته باشد. واقعا در فلسفه فرگی هیچ رحمی وجود ندارد، درست مانند شاهکار مارلون براندو در پدرخوانده. فرگی خیلی راحت و بدون هیچ زحمتی نمایش نامعقول شاگردانش را به گردن فشردگی بازی‌های جزیره، رقابت‌های دوستانه ملی و برنامه‌ریزی غلط اتحادیه فوتبال انگلیس می‌اندازد اما او دقیقاً همان مربی‌ای است که در دهه 80، لیگ اسکاتلند را فدای بازی‌های ملی این کشور می‌کرد!
اصولی که از او آقای خاص می‌سازد
ژوزه مورینیو، مردی که شکست و از دست دادن را نمی‌شناسد، حتی در رویا. همیشه و همه جا در حال صحبت و اظهار نظر است، درباره همه کس و همه چیز حرف می‌زند، برابر تمام انتقادات و اظهارات درباره خودش با پوزخندی آنان را بدرقه می‌کند. هر گفته، شکایت و انتقادی در هر گوشه‌ای که از وی و تیمش مطرح شود را به دقت گوش می‌دهد و در فرصتی مناسب دست به انتقام و پاسخگویی می‌زند اما بسیار هوشمندانه. از نظر وی، اعتقاداتش حکم یک قانون را دارد، حکمی بی‌بازگشت و کاملا صحیح و منطقی. دلیلی برای اعتراض وجود ندارد. او حق دارد، حق همیشه و همه جا با اوست.
از نظر ژوزه او می‌تواند به هر مربی، بازیکن و مدیری معترض باشد و انتقادات شدید، تند، بی‌منطق، بی‌دلیل و هر از گاهی بی محتوا را نثارشان کند اما آنان چنین حقی را ندارند، زیرا از نظر مورینیو این گروه سخت در اشتباهند. سخنان و اظهاراتی که مورینیو بیان می‌کند به هیچ وجه همیشه صحیح و منطقی نیست، رفتاری که از او می‌بینیم به اعتقاد بسیاری، غیرورزشی و زننده است اما در برابر این اعتقاد، گروهی نیز دیده می‌شوند که راهکارهای این مربی جنجالی را می‌پذیرند و از او به عنوان فردی تیزهوش که از فرصت‌ها برای رسیدن به اهدافش بهره می‌برد یاد می‌کنند. قصد نداریم نحوه برخورد ژوزه مورینیو را تایید و یا رد کنیم، اما باید اعتراف کنیم او با رفتارش به آنچه که می‌خواهد می‌رسد و نتیجه همان می‌شود که
«آقای خاص» می‌خواهد.
بنابراین این مربی مطرح در ارائه افکار و اندیشه‌هایش موفق است، چه از راه درست و چه از راه غیرورزشی. او راه پیروز شدن و رسیدن به خواسته‌اش را می‌داند و بی‌برنامه و بی‌هدف شروع به صحبت کردن نمی‌کند. او می‌داند چه می‌خواهد و چه هدف و نتیجه‌ای از بیان این اظهارات نصیبش می‌شود، پس عجولانه و بی‌منطق دست به انتقاد از رقبا نمی‌زند. او را فردی جنجالی، حاشیه‌ای، تیزهوش و زیرک می‌دانند و در عین حال پیروز. ژوزه مورینیو چهره‌ای جهانی است، به این دلایل یا دلایلی دیگر.
رفتار با رسانه‌ها
با چهره‌ای عبوس که هیچ احساسی در آن دیده نمی‌شود راهی کنفرانس خبری می‌شود. گویی از حضور در این جلسه عصبی و خشمگین است. هیچ میانه خوشی با خبرنگاران و رسانه‌ها ندارد. این نخستین واکنش مربی تازه وارد اینتر به خبرنگارانی است که در ایتالیا بر خلاف انگلیس بسیار ریزبین و نکته سنجند. از نظر ایتالیایی‌ها هر مربی باید در کنفرانس مطبوعاتی درباره بازی، بازیکنان و سوالاتی که از وی می‌کنند پاسخگو باشد، برای هر مدتی که نیاز باشد اما ژوزه چنین نظری ندارد. حالا کنفرانس‌های پس از بازی از راه می‌رسد، او برای رسانه‌ها و مطبوعات احترام قائل نیست. زمان کافی را در اختیار آنان قرار نمی‌دهد و... .
صحبت از دیگر مربیان
انگلیسی‌ها به خوبی او را می‌شناسند. در هر جلسه مطبوعاتی سرالکس فرگوسن و آرسن ونگر از موضوعات سخنان این مربی پرتغالی محسوب می‌شوند. تفاوتی نمی‌کند، فرگوسن یا ونگر روی نیمکت تیم حریفی که دقایق پیش برابر تیم ژوزه به میدان رفته بود نشسته باشند یا نه، برای دقایقی باید از مربیان بزرگ انگلیسی یاد کرد، بهتر بگوییم انتقاد کرد. تیمش نتیجه نگرفته بنابراین فرصت مناسبی است تا تغییری در فضا ایجاد کند و کمتر انتقاد خبرنگاران را نسبت به تیمش شاهد باشد، از فرگوسن یا ونگر صحبت می‌کند و عقایدش را نسبت به آنان در برابر اظهار نظر درباره نحوه نمایش تیمش بیان می‌کند. یا حریف قدر به نتیجه‌ای که می‌خواسته نرسیده و تیم مورینیو پیروز از میدان خارج شده، اینجا نیز فرصتی مناسب است تا شکست و عدم نتیجه‌گیری را به رقبای بزرگ و محبوبش یادآوری کند و پیروزی شاگردانش را پررنگ‌تر از آنچه که هست جلوه دهد و.... این روشی متعارف و معمولی برای این پرتغالی به شمار می‌رود اما اینجا ایتالیاست. هر مربی تنها موظف است از تیم، بازیکنان و دیداری که انجام گرفته صحبت کند. مورینیو دست به حرکتی خلاف جهت می‌زند. حالا زمان خوبی است تا از مربی‌ای که روزی جانشینش در چلسی شد و این روزها همراه دشمن دیرینه نراتزوری برای بازگشت به اوج مبارزه می‌کند جنگ و جدال لفظی‌اش را آغاز کند. نخستین تیر به سمت کلودیو رانیری فرستاده می‌شود. کلودیو یک پیرمرد مسن است که در سال‌هایی که در انگلیس زیست تنها توانست صبح به خیر و عصر به خیر را
به زبان انگلیسی بیان کند.
به نظر می‌رسد جنگی که او می‌خواست، با این جمله شروع شد. رانیری و یووه و سپس رسانه‌ها وارد می‌شوند. رفتار و شخصیت مورینیو قابل قبول نیست. اما مهم نیست؛ او کار خود را می‌کند و برای هیچ منطق و روشی احترامی قائل نیست. کمی جدال ادامه‌دار می‌شود. حالا به خواسته‌های خود در سرزمین چکمه‌ای نیز نزدیک می‌شود. توانسته توجهات را جلب کند، هر برنامه و هر روزنامه از او می گویند و می‌نویسند، می‌تواند هر روز صبح که از خواب بیدار می‌شود نام و عکس خودش را در کنار اظهاراتی که گفته و واکنش‌های اطرافیان ببیند، حس خوبی است. او از سوژه شدن لذت می‌برد اما همه این احساسات زمانی برای او دلپذیر و زیبا می‌شود که او به اهدافش دست یابد. نتیجه جنجال و نیشخند‌ها و انتقادات بی‌منطقش، همان چیزی است که می‌خواهد، افت رقیب اصلی، یعنی یوونتوس.
شکست ایتالیایی‌ها
فصل گذشته او با اظهارات و رفتاری که انجام داد تا حدودی موفق شد. ژوزه در کشوری که در ورزشش غریبه‌ها نقش زیادی ندارند خود را بالا کشید. شاید از آن چهره‌ای که از مورینیو در انگلیس می‌شناختیم کمی کاسته شده اما ایتالیایی‌ها را تحت تاثیر قرار داده، هر چه باشد او همان مربی خاصی است که حالا این بار در سرزمین آنان حکمفرمایی می‌کند و آنان را در خانه خودشان شکست می‌دهد، سخت است باور شکست توسط یک غریبه. او محبوب نیست اما مشهور و موفق است. اما چرا یک غریبه که سنت‌ها را زیرپا می‌گذارد در کشوری که آداب و رسوم ارزش زیادی دارد به پیروزی می‌رسد و میزبانان را از گردونه خارج می‌کند؟ ژوزه مورینیو هدف دارد، هدفش را می‌شناسد، بی‌محابا و بی‌توجه به نتیجه اظهاراتش، صحبت نمی‌کند، رقیب را تنها با هدف تخریب مورد انتقاد قرار نمی‌دهد بلکه تخریب رقیب را در کنار موفقیت خود و تیمش مدنظر می‌گیرد و به خواسته‌اش می‌رسد. بنابراین برای پیروز شدن در جنگ روانی باید راه پیروز شدن در این مبارزه را نیز دانست. مورینیو راه این مجادله را بخوبی می‌داند. او یک پیروز است و از برنده شدن خسته نمی‌شود، زیرا تشنه پیروزی است.
عوامل موفقیت ژوزه
ژوزه مورینیو تشنه پیروزی، شهرت و برسر زبان افتادن است. شاید در وهله نخست بگوییم در چهره او غرور موج می‌زند اما آنچه ما را به اعماق درونی این مربی موفق می‌کشاند تفکرات و عقایدی است که از او می‌بینیم، نه تنها چهره‌اش. ژوزه مورینیو می‌خواهد فلسفه فوتبال را تغییر دهد، این نخستین خصیصه‌ای است که درباره او می‌توانیم بیان کنیم. خصوصیتی که نزد دیگر مربیان دیده نمی‌شود. دومین خصیصه بارز مربی خاص جهان فوتبال خواسته پیروزی او است. او یک برنده تمام عیار است، زیرا معتقد است یک برنده هرگز از پیروز شدن خسته نمی‌شود و ژوزه می‌خواهد هرگز هیچ چیز را از دست ندهد. سومین مشخصه مهم این مربی، توجه و اهمیت به بازیکنانش است. او شاگردانش را در همه حال می‌ستاید و آنان را بهترین بازیکن جهان می‌داند. او همواره می‌گوید که بازیکنانش بهترین بازیکنان در جهان هستند. این مساله را زمانی که مربی تیم کوچکی بود نشان داد و بعد زمانی که راهی پورتو و چلسی شد روشش را ادامه داد و حالا بهترین بازیکنان جهان را در اینتر دارد، بهترین بازیکنان جهان بازیکنان اینتر هستند.
بنابراین می‌توانیم نتیجه بگیریم که ژوزه به دنبال تغییراتی بنیادی است، هرگز شاگردانش را کوچک نمی‌شمارد و همواره حامی آنان است و از مبارزه و پیروز شدن خسته نمی‌شود.
رانیری، ترسوی محافظه کار
مربی‌ای که هرگز درخور مربیگری تیم‌های بزرگ و محبوب نیست. بهترین لقبی که برای او کنار می‌گذاریم ترسو بودن است. هرگز دست به ریسک نمی‌زند زیرا توان و جرات چنین حرکتی را ندارد. او آهسته و با حرکتی لاک‌پشتی پیش می‌رود و تیمش را نیز به دنبال خود می‌کشاند. از متوسط بودن لذت می‌برد. هرگز نمی‌خواهد بهترین و مقتدرترین باشد، بلکه از بهتر بودن در برابر بهترین تیم کشور بی‌نهایت راضی و خشنود است. حاضر به کسب تساوی در برابر پیروزی است زیرا از شکست هراس دارد. کلودیو رانیری را یک مربی ترسو می‌دانیم؛ مربی‌ای که نه در میدان و نه در خارج از میدان قادر به پیشبرد خواسته‌های تیم نیست. او در هر میدانی بازنده است. در یووه به هیچ‌وجه نتوانست برابر اظهارات و یورش‌های مورینیو پیروز شود و میدان را به حریف واگذار کرد. از مبارزه می‌ترسد و از شکست در میدان های بزرگ می‌هراسد بنابراین حاضر است آهسته و بی‌خطر و بدون زهر تیمش را به میدان بفرستد تا شکست نخورد اما پیروز هم نمی‌شود. در میان مربیان او راه پیروز شدن را نه در داخل میدان و نه در کنفرانس‌های مطبوعاتی بلد نیست.
تراپاتونی، خرافاتی بازنده
سوت‌هایی که تبدیل به نشانه بارز وی شده؛ با روش خاصی در کنار زمین شاگردانش را هدایت می‌کند شاید هم در نظر دارد آنان را از بی‌تحرکی و بی‌دقتی بیدار کند. تراپ، مربی ایتالیایی که در زمان بازیگری و مربیگری افتخارات زیادی کسب کرد پس از پا به سن گذاشتن کمی تغییر کرد و پس از گذشت زمان نتوانست پیروزی‌های گذشته را تکرار کند. سوت‌ها و حرکات دست عجیب و غریبش در کنار زمین توجهات را جلب کرد اما او قصدی در اجرای چنین اعمالی ندارد؛ بی‌اراده و هر از گاهی از روی عصبانیت دست به رفتاری خاص می‌زند. کمتر کسی به حرکاتش معترض می‌شود، گاهی لبخند و شگفتی ما از دیدن حرکاتش نشان می‌دهد او برای خودنمایی و مطرح شدن دست به چنین روشی می‌زند. زمانی که در جام جهانی 2002 کره به همراه لاجوردی‌پوشان برابر میزبان حاضر شد شیشه آب مقدسش را از خود دور نکرد؛ بطری آب مقدسی که خواهر روحانی‌اش برای موفقیت تیمش به وی هدیه کرده بود، اما او و شاگردانش برابر ناداوری موفق از میدان خارج نشدند. مشتی که بر شیشه نیمکت کوبیده می‌شود نشان از خشم یک مربی با خصوصیات تراپ دارد.
«فردریش نیچه» در یکی از جمله‌های بسیار زبانزد خود پیرامون حرف‌هایی که روزمره با آنها سر و کار داریم، می‌گوید: «هیچ حقیقت مسلمی وجود ندارد، تنها تفاسیر هستند که متفاوتند». اینگونه می‌توان گفت که مورینیو هم همواره از زبانی استفاده می‌کند که تفاسیر مختلفی می‌توان از آنها کرد و هیچکس هم نمی‌داند درست و غلط آن کدام است.در همین رابطه او می‌گوید: «باید آنقدر قوی باشید که بدون هیچ ترسی زندگی کنید. باید از جای خود بلند شده و از تیم و بازیکنان خود محافظت کنید. بازیکنان همواره باید از حاشیه امنیت کاملی بهره‌مند باشند».
تته پته نکن!
از وقتی مورینیو به اینتر آمده، بساط جنگ روانی و ضایع کردن همدیگر میان مربیان و مسؤولان تیم‌های حاضر در سری A پررونق‌تر شده است. مورینیو از هرکسی خوشش نمی‌آید، تکه‌ای بار طرف می‌کند و آتشی به جان او می‌اندازد. یک بار که کلودیو رانیری، سرمربی سال گذشته یوونتوس از نحوه مربیگری و شیوه مدیریت ژوزه بر تیمش ایراد گرفته بود، آقای خاص خطاب به رانیری گفت: «من وقتی قرار شد به ایتالیا بیام، رفتم روزی 5 ساعت ایتالیایی خوندم تا با رسانه‌ها، مردم و بازیکنانم بتونم بهتر رابطه برقرار کنم. رانیری 5 سال در انگلیس کار می‌کرد و هنوزم موقع گفتن «صبح بخیر» و «عصر بخیر» تته‌پته می‌کند»! این جنگ در ابتدا از سوی خود رانیری شروع شد و تنها کلماتی کافی بود تا مرد پرتغالی را وادار به جنگ روانی کند. دقیقا همین جا بود که سریال تحقیر های رانیری توسط ژوزه ادامه دار شد.
ببخشید؛ شما؟!
یکی از کسانی که بدجوری جلوی ژوزه شاخ شد و برای حال‌گیری از او اقدام کرد، «پیترو لو موناکو» رئیس باشگاه کاتانیا بود که پس از باخت تیمش در سیسیل به اینتر در بازی‌های سری A، از شیوه بازی اینتر انتقاد کرد و ناگهان از کوره در رفت و گفت: «دلم می‌خواد یه تو دهنی آبدار به این مورینیو بزنم». فکر می‌کنید ژوزه ایستاد نگاهش کرد؟ البته که نه. او با این جملاتی که به زبان ایتالیایی در کنفرانس خبری گفت، حال رئیس و همه کاتانیایی‌ها را گرفت: «هر چی فکر می‌کنم، می‌بینم این یارو (لو موناکو) رو نمی‌شناسم. اسم موناکو منو یاد بایرن موناکو (تلفظ ایتالیایی بایرن مونیخ)، منطقه پادشاهی موناکو در جنوب فرانسه و موناکوهای تبتی (همان راهبه‌های مشهور کشور تبت) میندازه. چیز دیگه‌ای یادم نمی‌آد. گفتین لوچی‌چی موناکو؟» حال کردید؟!در این جنگ تنها کسی که شکست خورد مدیر عجول کاتانیا بود که در آخر نیز نتوانست ژوزه را ادب کند.
چرا هی ور می‌زنی؟
درگیری‌های لفظی بین ژوزه مورینیو، سرالکس فرگوسن و آرسن ونگر در لیگ برتر از مهم‌ترین رویدادهای روزمره‌ای بود که در انگلیس و در چند سالی که ژوزه در چلسی مربیگری می‌کرد جریان داشت. ونگر و فرگوسن سال‌هاست که با هم کل‌کل دارند ولی از زمانی که مورینیو به چلسی رفت، این درگیری‌ها به یک مثلث آتشین تبدیل شد که هر 3 ضلع آن هرگز از مواضع تندشان علیه یکدیگر کوتاه نمی‌آمدند. ژوزه در سال 2005 و در پاسخ به یکی از همان جملات آتشین آرسن ونگر گفت:«فکر کنم ونگر یکی از این آدم فضول‌هاست که همه‌اش مردم رو دید می‌زنه. بعضی‌ها هستن که توی خونه‌شون یه تلسکوپ گنده دارن و با اون خونه مردم‌رو دید می‌زنن و فضولی می‌کنن. این ونگر هم هی درباره چلسی ور می‌زنه، ور می‌زنه، ور می‌زنه!...» این حرفهای ژوزه آنقدر زشت بود که خودش بعد از 3-2 روز رسما از آرسن ونگر عذرخواهی کرد!شطرنج باز بزرگ فرانسوی هرگز نفهمید چه کلاه بزرگی با فلسفه تفرقه افکنی مورینیو به سرش رفت.
برو با بزرگ‌ترت بیا...
حداقل انتظار یک آدم از هموطنش این است که اگر کاری برایش نمی‌کند، لااقل احترام او را حفظ کند. ولی ژوزه مورینیو آنقدر قاطی دارد که اصلا حوصله احترام گذاشتن به پسر جوانی که توپ طلای اروپا و جایزه بهترین بازیکن جهان را برده، ندارد. روابط او و کریسرونالدو همواره براساس یک نوع حسادت آشکار تعریف می‌شد. در آوریل 2007 و زمانی که رقابت منچستریونایتد و چلسی به اوج رسیده بود، کریس پیش از بازی با چلسی، چند کلمه‌ای درباره برتری تیمش نسبت به چلسی و اینکه او به افتخارات بیشتری از مورینیو دست یافته حرف زد، ژوزه هم این‌طور جوابش را داد: «این بازی، رقابت بین من و او نیست. اینجا رقابت بین من و یه بچه بی‌ادبیه که هنوز به بلوغ نرسیده و خب حق داره. محرومیت، دوران کودکی سخت و دوری از تحصیلات موجب می‌شه آدم این‌جوری بزرگ بشه دیگه.» این جنگ گرچه به ظاهر به صلح انجامیده ولی مثل آتشی زیر خاکستر هنوز ادامه دارد.
واکنش رسانه‌ها
رسانه‌های ایتالیا و ورزشی‌نویس‌های بزرگ این کشور نیز همه در کنار یکدیگر از لیپی حمایت کردند. مقاله‌ها و اخبار زیادی در این‌باره نوشته و منتشر شد و برخی حملات نیز به مورینیو بسیار تند بود. مارکو انسالدو نوشت: اگر بخواهم خیلی رک بگویم باید بگویم احساس می‌کنم این جنجال از هیچ و پوچ و با زور ساخته شد. در درجه اول باید واقعا پرسید اصلا این جنجال را مورینیو برای چه درست کرده؟ یک توضیح می‌تواند این باشد که این‌طوری می‌خواهد خودش را از فشارها به دلیل شکست مقابل لاتزیو خالی کند و دلیل دوم که بیشتر به واقعیت نزدیک خواهد بود این است؛ مورینیو هدفش لیپی نیست، هدفش یووه است، بالاخره باید از یک نقطه تنش را شروع می‌کرد. سال قبل با رانیری تا مرز درگیری پیش رفت و پا را از جنگ لفظی فراتر گذاشت و امسال فرارا که تا این لحظه به او بهانه‌ای نداده را پیش روی خودش می‌بیند، بنابراین لیپی کاملا بی‌گناه را به میان جنگ و روش‌های غیرحرفه‌ای خود کشانده تا ماجراها یک بار دیگر و با چهره‌ای تغییر کرده شروع شود.
اعتراض گروهی
واکنش‌ها به رسانه‌ها خلاصه نشد، مربیان و بازیکنان نیز دست به کار شدند؛ اسپالتی سرمربی رم از مورینیو انتقاد کرد، دل‌پیرو نیز زمانی که از او
در این‌باره سوال کردند گفت برای مورینیو تنها به این دلیل که یک مربی است احترام زیادی قائلم، ولی رفتار و سخنانش برایم اهمیت و ارزشی ندارد. مالدینی که از دنیای فوتبال خداحافظی کرده از این اظهارات شگفت‌زده شده و می‌گوید: سوال چه تیمی قهرمان این فصل می‌شود، یک سوال سنتی در ایتالیاست و مشکلی ندارد. مشکل از مورینیو است که علاقه‌مند است همیشه جلب توجه کند و در مرکز توجهات قرار داشته باشد. او از هیچ، جنجال بزرگی می‌سازد. گاتوزو پا را فراتر گذاشته و به نکته مهمی اشاره می‌کند: به نظر من لیپی باید علاقه به قهرمانی یوونتوس داشته باشد، زیرا در ترکیب یووه 7 الی 8 بازیکن ملی‌پوش خواهد بود اما اینتر چطور؟ این تیم تنها ماته‌راتزی را در اختیار دارد، پس کاملا طبیعی است که موفقیت و قهرمانی یوونتوس برای لیپی ارزش بیشتری خواهد داشت. مالدینی نیز رو به مورینیو گفت وی حق ندارد به تیم‌های ایتالیایی بی‌احترامی کند، مورینیو با این اظهارات در پی اثبات چیست؟ می‌خواهد ثابت کند که موفق بوده؟ من به اندازه هر یک جامی که مورینیو بالای سر برده 5 جام را بالای سرم برده‌ام! بوفون نیز نسبت به ماجرای مورینیو اینگونه اظهارنظر کرد و گفت: من برای شخص مورینیو از نظر یک انسان و یک مربی ارزش و احترام بسیار زیادی قائل بودم اما در حال حاضر از چنین اظهاراتی بسیار گله‌مند و ناراحتم. این سخنان نه‌تنها بی‌احترامی به شمار می‌رود بلکه نشان می‌دهد روی خطوط قرمز پای گذاشته؛ خطوط قرمزی که مورینیو نیز به خودی خود از ارزش آنان باخبر است. تصور می‌کنم نباید خطوط قرمز که به نظر جیجی بوفون ادب و احترام است زیر پا گذاشته شود. نباید سطح فوتبال را در حد صحبت‌های غیرکارشناسانه پایین آورد. اگر مدیر و باشگاهی نسبت به مسائلی اعتراضی دارند، از راه قانونی پیگیر ماجرا و اعتراض‌شان خواهند بود اما زمانی که یک مربی و بازیکنی چنین گستاخانه تهمت بزند برای من به هیچ عنوان خوشایند نیست. لوچانو موجی، مرد شناخته شده جامعه فوتبالی نیز واکنشش را به این گفته‌های مورینیو اینگونه نشان می‌دهد و می‌گوید: مورینیو می‌تواند وکیل من باشد! لگروتالیه در جواب مورینیو گفت: برای من بودن در یوونتوس افتخار است، حتی اگر بازی نکنم هم از بودن در یووه لذت می‌برم. من دلیل آغاز درگیری را متوجه نشدم.
قطبی، امپراتور اعتماد به نفس
از آن روزی که افشین قطبی به دلیل مشکلات ورودش به ایران با تیم ملی کره‌جنوبی نتوانست پا به دیار مادری‌اش بگذارد تا امروز مثل برق و باد گذشت. اما همان مردی که خیلی‌ها بر سر موفق نشدنش شرط می‌بستند حالا تبدیل به مربی‌ای شده است که اصل جدیدی به نام روانشناسی برخورد با رسانه‌ها و رقبا را در فوتبال ایران پایه‌گذاری کرده، بدون شک اعتماد‌به‌نفس بیش از حدش سبب شد به هر طریقی که شده پرسپولیس در نخستین حضور او قهرمان شود. «قلب شیر» اصطلاحی بود که تا مدت‌ها در میان دایره لغات امپراتور به کار برده می‌شد و امروز نیز از این واژه به کرات استفاده می‌کند: «وقتی هدف‌ات را سقف آسمان بگذاری، اگر به آن نرسی حداقل می‌توانی ستاره‌ها را به دست آوری...». همین موضوع موجب می‌شود تا او را جزو برنده‌ها قرار دهیم. همین مساله سبب می‌شود تا او در برنامه هفته قبل 90 در جواب مسابقه پیامک عادل فردوسی‌پور خودش گزینه اول را انتخاب کند. با آمدن افشین قطبی شرایط تیم ملی به مراتب بهتر شده است! وی بخوبی می‌داند چطور از جنگ روانی کلمات، کمال استفاده را ببرد.
کریمی، آقای گل آقا
درست در دهه 70 بود که یکی از مدرسان بین‌المللی فوتبال به ایران سفر و تمرینات چند تیم را از نزدیک مشاهده کرد. وی عنوان کرد: «تنها مربی‌ای که 50 درصد کارش شبیه اروپایی‌هاست، فیروز کریمی است»؛ مردی با لیسانس روانشناسی که استاد بازی با کلمات نام گرفته است. برنده جایزه طنز گل‌آقا نه به خاطر مسائل فنی بلکه به دلیل قدرت طنزپردازی‌اش به شهرت و محبوبیت رسید. شاید آقا‌فیروز هر زمانی که تیم‌اش نتوانست نتیجه مناسب را کسب کند با به میان کشیدن مسائل غیرفنی فشار را از روی خودش کم کرده است؛ یک روز به نور ورزشگاه پیله می‌کند و روز دیگر به سرایدار آنجا! هیچ‌وقت فراموش نمی‌کنیم زمانی که از او سوال کردند چرا ورزشگاه ثامن مشهد هنوز ساخته نشده، در جواب با همان لحن جدی و آمیخته به طنزش می‌گوید: «وقتی بازیکن بودم و برای بازی کردن می‌آمدم یک کارگر افغانی در حال کار بود، هنوز هم کار می‌کند ولی دیگر پیر شده!» او آنقدر استادانه شیرین‌زبانی می‌کند که جامعه هم طنز را باور می‌کنند، درست مثل زمانی که بلندگو به دست گرفت و از جایگاه تماشاچیان تیم‌اش را هدایت کرد.
«تنها راه یافتن راه‌حل‌های صحیح، شناختن راه‌های نادرست است». زمانی که نمی‌توانی در دوراهی درست و نادرست یکی را انتخاب کنی دست به خودکشی می‌زنی! چیزی که امروز در فوتبال ما مرسوم شده به کار بردن الفاظی نادرست و هدف قرار دادن دیگران برای خروج از بن‌بست‌های تاکتیکی و توجیه نتایج ضعیف مربیان است؛ موضوعی که پرچمدار آن کسی نیست جز محمد مایلی‌کهن، مرد همیشه «قرمزی» که در سال 1354 به پرسپولیس پیوست و سال‌ها برای این تیم زحمت کشید و سرانجام با لباس قرمزش خداحافظی کرد. هم‌نسلان ما درست او را زمانی شناختند که روی نیمکت مربیگری نشست تا داشته‌هایش را به تصویر بکشد؛ آن هم چه تصویری! دقیقاً به مانند شاهکار مونالیزای داوینچی که هنوز آثارش را می‌توان لمس کرد، تصویری که رنگ سرخ آن هر باری که داشته‌های او تحلیل می‌رود پررنگ‌تر شده و در این میان هر سری یکی را قربانی می‌کند. شاید بهتر بود حاجی مایلی مانند خیلی از پیشکسوت‌ها وارد گود مربیگری نمی‌شد و از همان دور به شمایل یک کارشناس دوست داشتنی [البته اگر می‌شد دوستش داشت] عرض‌اندام می‌کرد. البته این موضوع بدان معنی نیست که خدای ناکرده داشته‌های فنی یا افتخاراتی مانند چهارم جهان با تیم ملی فوتسال و مقام سومی بازی‌های آسیایی را زیر سوال ببریم، نه! طرح این مساله هیچ ارتباطی به شخصیت سالم او و اینکه هرگز شایعه‌ای از او مبنی بر فساد مالی و امثالهم نشنیدیم، ندارد. سوال ما در 2 بخش مطرح می‌شود، اول اینکه چرا مربی‌ای که خودش را پایبند به اصول و عقاید می‌داند از تندترین الفاظ ممکن برای هدف قرار دادن دیگران که هیچ ارتباطی هم با او ندارند، استفاده می‌کند؟ و دوم، مربی‌ای که نمی‌تواند از کلمات و واژه‌ها بدرستی به نفع خود و تیم‌اش استفاده کند چرا برای سرپوش گذاشتن روی دلایل ناکامی‌اش از این روش سود می‌برد؟ جالب اینجاست هر زمانی که این سروصداها به پا شده، چیزی جز حاشیه برای خود و مجموعه تحت هدایت‌اش باقی نگذاشته است، این دقیقاً همان فاکتور اصلی است که او فکر می‌کند گرفتن اینگونه ژست‌ها کاملاً برازنده‌اش است و به پا کردن جنگ روانی آن هم با افرادی که سوم شخص غایب هستند و اصلاً هیچ ربطی به اصل ماجرا ندارند، می‌تواند نقش بازگوکننده حقایق را بازی کند؛ نقشی که همیشه احساس می‌کرد مردم به ایفای آن احتیاج دارند و تنها اوست که می‌تواند توده مردم را از اتفاقات پشت پرده با خبر کند. خب، شاید این بهترین استراتژی باشد، هم می‌توانید کاراکتر فردی بی‌پروا را بازی کنید و از طرف دیگر نقطه ضعف‌های شما نیز کاملاً پوشانده شده و تمام نگاه‌ها به سمت و سوی دیگر روانه می‌شود. مانند مثال «دودوتا چهارتا» خیلی راحت! اما واقعاً هم تا این اندازه راحت نیست، هر چیزی روشی دارد که اگر از زیر و بم آن آگاهی نداشته باشی نه تنها خاص نمی‌شوی بلکه نگاه‌های منفی را از سوی جامعه به خودت جذب می‌کنی. اینجا اصلی در روانشناسی وجود دارد که می‌گوید: «چطور توقع دارید کسی از مصاحبت با شما لذت ببرد در حالی که خودت از همنشینی با خودت لذت نمی‌بری؟ آیا همانطور که دوست داری بقیه با تو رفتار کنند با خودت رفتار می‌کنی؟»وقتی مربی سالم و بدون زد و بندی مانند محمد مایلی که پرونده‌اش برخلاف دیگران آلوده به دلال‌بازی‌های رنگارنگ نیست مرتکب چنین اشتباهی می‌شود، 2 دلیل دارد: یا احساس پایبندی به اثبات یک ایده چشم او را بر واقعیت بسته یا اختیارش را به دست احساسی داده که باید بیانش کند. اما مرد! وقتی نمی‌توانی از این شگرد به نفع خودت استفاده کنی، لطفاً این کار را نکن!
میثاقیان، کپی قلابی کریمی
اکبر میثاقیان یک مربی کاملاً معمولی بود، شاید نحوه کپی‌برداری از طنزهای فیروز کریمی و استفاده از الفاظ مشابه همتای خود سبب شد تا اکبرآقا به نوعی توجه رسانه‌ها را به خودش جلب کند، اما او نیز مانند خیلی‌های دیگر از این طرف بام سقوط کرد! شاید تنها جمله معروف «اکبر ضدفوتبال» همان «پرت کردن خودش از برج میلاد» در اثر سقوط راه‌آهن به دسته پایین‌تر بود که آنقدر ادامه داشت تا تبدیل به «هجو» شد. او نه فن بیان فیروز را داشت و نه درس‌اش را خوانده بود. شاید به همین دلیل بود که نتوانست واقعیت‌ها را بدرستی انتقال دهد. جنگ‌های روانی کنار زمین و ادا و اصول تکراری، جامعه ورزشی را به سمت دلزدگی کشاند. کارهای او بیشتر به تئاترهای لاله‌زاری برمی‌گشت و بوی بامزه‌بازی‌های تلخ را گرفته بود. آخر کجای دنیا کتک‌زدن بازیکن [ف.ح] روی نیمکت یا درگیری با آن بازیکن عراقی در سر تمرین می‌تواند به نوعی مثبت جلب توجه کند. بدون شک کاری که نمی‌توانید انجام دهید و در جوهره وجودیتان قرار ندارد انجام‌اش صددرصد اشتباه است. اکبر میثاقیان را واقعاً نمی‌توان با فیروز کریمی مقایسه کرد. او جزو گروه بازنده‌ها قرار می‌گیرد همانطور که بر اساس منشور اخلاقی به یک دسته پایین‌تر تبعید شد.
عزیزی، غزال بی‌طاقت فوتبال ایران
خداداد آدم بی‌طاقتی است، درست مثل دهه 90 میلادی که بعد از حذف تیم امید غرولندهایش علیه تیم سر و صدا کرد، همان موقع بود که آقای... درباره‌اش گفت: «بچه‌پررویی است!» خداداد آدم بی‌طاقتی است، درست مانند 16 سال پیش که ساکش را برداشت و از اردوی تیم ملی قهر کرد... امروز هم همینگونه است؛ زمانی که روی نیمکت ابومسلم نشست و نتوانست با تیم مشهدی نتیجه بگیرد، می‌گفت زور تیم همین است! با شفق کتک‌کاری کرد، خبرنگار را تا سرحد مرگ مورد ضرب و شتم قرار داد یا در پیام خراسان بر سر پول با صلاحی درگیر شد و بازهم قهر کرد و جالب اینجاست مهم‌ترین نکته‌ای که موجب می‌شود تا او را جزو گروه بازنده‌ها قرار دهیم و به قولی پیرو مکتب «مایلی‌کهنیسم» بدانیم، این است که همین چند وقت پیش که مربی استقلال اهواز بود آنقدر با تماشاچی‌ها درگیر شد که وقتی روی نیمکت می‌نشست، «هندزفری» به گوش می‌زد تا صدای هواداران را نشنود! خداداد می‌گفت آقای «سین» - بازیکن سابق استقلال اهواز- می‌خواسته به او بازیکن قالب کند و چون قبول نکردم حالا تماشاچیان را علیه من می‌شوراند!
عزیزی، غزال بی‌طاقت فوتبال ایران
خداداد آدم بی‌طاقتی است، درست مثل دهه 90 میلادی که بعد از حذف تیم امید غرولندهایش علیه تیم سر و صدا کرد، همان موقع بود که آقای... درباره‌اش گفت: «بچه‌پررویی است!» خداداد آدم بی‌طاقتی است، درست مانند 16 سال پیش که ساکش را برداشت و از اردوی تیم ملی قهر کرد... امروز هم همینگونه است؛ زمانی که روی نیمکت ابومسلم نشست و نتوانست با تیم مشهدی نتیجه بگیرد، می‌گفت زور تیم همین است! با شفق کتک‌کاری کرد، خبرنگار را تا سرحد مرگ مورد ضرب و شتم قرار داد یا در پیام خراسان بر سر پول با صلاحی درگیر شد و بازهم قهر کرد و جالب اینجاست مهم‌ترین نکته‌ای که موجب می‌شود تا او را جزو گروه بازنده‌ها قرار دهیم و به قولی پیرو مکتب «مایلی‌کهنیسم» بدانیم، این است که همین چند وقت پیش که مربی استقلال اهواز بود آنقدر با تماشاچی‌ها درگیر شد که وقتی روی نیمکت می‌نشست، «هندزفری» به گوش می‌زد تا صدای هواداران را نشنود! خداداد می‌گفت آقای «سین» - بازیکن سابق استقلال اهواز- می‌خواسته به او بازیکن قالب کند و چون قبول نکردم حالا تماشاچیان را علیه من می‌شوراند!
کفاشیان این کاره نیست
در جریان ناکامی تیم المپیک در سال 2004: کفاشیان این کاره نیست! ما در سفر به چین با سیب‌زمینی شکم‌مان را سیر می‌کردیم. در جواب باید بگوییم حاجی مایلی عزیز! مگر شما امروز به این فوتبال وارد شده‌اید که اینقدر دیر متوجه می‌شوید چه کسی این‌کاره است یا نه؟ چرا همیشه در اواسط راه پشیمان می‌شوید؟یکبار دیگر نیز در جمعی عنوان کرد این بچه خوبه که استعفایش را بده و بره.نکته جالب اینکه عزیز محمدی دوست شفیق مایلی هیچ واکنشی نشان نداد.
آقا قلدره،نمی گم ببخشید
به دنبال درگیری‌اش با علی دایی؛ یک دعوای قدیمی و کهنه که می‌گوید: آقا قلدره باید بداند من از او معذرت‌خواهی نمی‌کنم. این موضوع ناخودآگاه ما را به یک دهه قبل سوق می‌دهد؛ همان زمانی که علی دایی با مربی بعد از پایان بازی با سوریه که به تساوی2 بر 2 رسید درگیر شد و از تیم ملی از طرف محمد مایلی خط خورد. حتی بعد از آن همه کش و قوس که دوباره دعوت شد باز از سر لجبازی با پیراهن آرمینیا بیله‌فلد تمرین می‌کرد! اما بعد از اینکه سرمربی تیم ملی شد خیلی راحت از علی دایی عذرخواهی کرد.
دایی با خاتمی لابی کرد!
باز هم سوژه علی دایی است ولی این بار با محوریت مهدی پاشازاده زمانی که به تیم منتخب جهان دعوت شد ولی به دلیل خط خوردن نابهنگام از حضور در این تیم جا ماند. مایلی کهن ادعا کرد علی دایی با سیدمحمد خاتمی (رئیس‌جمهور آن وقت) صحبت کرده و زیرآب پاشازاده را زده است! اما سوال اینجاست چرا مهدی پاشا که در آن دیدار تماشایی با استرالیا در ملبورن خوش درخشید و توسط ویرای برزیلی در ترکیب قرار گرفت در زمان مایلی‌کهن، حتي جایی در اردوی تیم ملی نداشت؟
گروهبان قندلی هم نیستی چه برسه به ژنرال
امیر قلعه‌نویی یک سوژه تکراری؛ از آخر فامیلی او مشخص است که بچه کجاست! این زشت‌ترین حمله‌ای بود که او به قلعه‌نویی و اهالی شهر «قلعه‌نو» می‌کند. آخر معلوم نشد شکست‌های مکرر سایپا در این فصل چه ربطی به امیر قلعه داشت که به این شکل مورد اهانت قرار گرفت یا کمی قبل‌تر در آن بیانیه معروف که به امیر خطاب می‌کند: «بعضی‌ها گروهبان قندلی هم نیستند چه برسد به ژنرال!» این موضوع را هم آخر نفهمیدیم که کناره‌گیری‌اش از تیم ملی چه ارتباطی با امیر داشت؟!
واکنش اتحادیه مدیران باشگاه ها به بداخلاقی های فوتبال
مصاحبه‌ها و بیانیه‌های مایلی کهن به قدری تند و آتشین بود که حتی صدای اتحادیه مدیران باشگاه‌های کشور را هم درآورد.آنها بدون اشاره به اسم مایلی کهن اعتراضی را علیه صحبت‌های حاجی مطرح کردند: « نهمین دوره مسابقات فوتبال قهرمانی باشگاه‌های برتر ایران لیگ حرفهای، تحت عنوان شعار زیبا و ارزشمند«احترام به یکدیگر» آغاز شد، اما متاسفانه با بی‌احترامی و بداخلاقی‌های برخی از اهالی فوتبال نیم فصل خود را پشت‌سر گذاشت . به نظر می‌رسد در این نیم فصل با بدعت جدیدی مواجه بودیم و برخی بدون در نظر گرفتن کسوت و احترام و رعایت شأن ورزش و فوتبال با بدترین لحن و نامناسب‌ترین ادبیات مستقیم و غیر مستقیم درباره همکاران و اهالی و مسؤولان فوتبال اظهارنظر کردند و در این آشفته بازار برای حفظ منافع خود براحتی راه فرار بر ناکامی‌ها را باز کرده‌اند و با فرافکنی تقصیر شکست‌های ورزشی را بر گردن عوامل و افراد دیگر انداختند و نکته ظریف اینجاست که دقیقا بعد از هر شکست این حرکات را تکرار می‌کردند. اتحادیه باشگاه‌های فوتبال ایران اعتقاد راسخ دارد که انتقاد‌پذیری اصل مسلم و انکار‌ناپذیری است در اصلاح امور و پیشبرد کارها که باید در همه امور نصب‌العین اهالی فوتبال باشد. اگر در فوتبال دم از اخلاق و اخلاق‌گرایی می‌زنیم، باید در مقام عمل نیز همواره به آن متعهد و پایبند باشیم و کاری نکنیم که دیگران بویژه جوانان و حتی شاگردان خودمان نسبت به عملکرد ما شک و تردید داشته باشند. می‌گویند رطب خورده منع رطب کی کند.» البته صریحا موضع اتحادیه نسبت به ادامه عملیاتی کردن منشور اخلاقی مشخص نشده است، اما آنها صحبت از اصلاح ناهنجاری‌ها در پایان بیانیه خود کرده‌اند:«اتحادیه فوتبال با حفظ حرمت همگان و این اعتقاد که هیچکس مصون از ضعف و خطا نیست در نهایت احترام، اخلاق و ادب خود را در تلطیف فضای فوتبال کشور همراه با مسؤولان محترم ورزش و فوتبال و نهادهای فرهنگی کشور مسؤول می‌داند و برای ممانعت از بروز ناهنجاری‌ها در فوتبال از هیچگونه تلاشی فروگذار نخواهد کرد».
آقا قلدره...
چند وقتی است محمد مایلی‌کهن، سرمربی تیم سایپا با فرافکنی‌های پیاپی سعی دارد موضوع نتیجه نگرفتن تیمش در مسابقات امسال لیگ برتر را به حاشیه براند. وی روزی به قطبی گیر می‌دهد، روز دیگر به قلعه‌نویی، زمانی به فردوسی‌پور، هر از گاهی به پروین، روزی به دایی، وقتی به خبرنگاران، روزی به فیروز کریمی و مساله دوپینگ، روزی به رضازاده و دیگر اعضای هیات مدیره سایپا که فقط از او دلایل ناکامی‌های تیم را جویا می‌شوند و ... و جالب آنکه همیشه هم خود را مستظهر به نتایجی که با تیم ملی در جام ملت‌های آسیا( امارات-96) به دست آورده مربی‌ای موفق می‌داند؛ حتی اگر تیمش در رده چهاردهم لیگ برتر و در آستانه سقوط به جام آزادگان باشد! اما داستان موفقیت مایلی‌کهن در جام ملت‌ها که هنوز هم نان آن را می‌خورد، چگونه آغاز شد؟ در اواخر سال 1374 در یک اقدام حیرت‌آور، به دستور مستقیم سیدمصطفی هاشمی‌طبا، رئیس وقت سازمان تربیت‌بدنی به داریوش مصطفوی، رئیس سابق فدراسیون فوتبال، مایلی‌کهن، کمک مربی تیم ملی جوانان ایران- به سرمربیگری بهمن صالح‌نیا- به‌عنوان سرمربی موقت تیم ملی کشورمان انتخاب شد، اما پس از چند روز حکم سرمربیگری وی صادر و عنوان موقت از آن برداشته شد. مایلی‌کهن که یک چهره کاملا پرسپولیسی و ضداستقلالی بود، با گزینش نفرات تیم ملی، همه استقلالی‌ها - جز منصوریان که واقعا وی را هم نمی‌توانست خط بزند- را به بهانه‌های واهی از تیم ملی کنار گذاشت؛ بازیکنانی که جملگی لیاقت حضور در تیم ملی را داشتند و در دوران اوج خود بسر می‌بردند؛ جواد زرینچه، محمد تقوی، صادق ورمزیار، مهدی پاشازاده، امیرقلعه‌نویی و ... همگی به جرم پوشیدن پیراهن استقلال از بازی در تیم ملی محروم شدند؛ موضوعی که موجب تضعیف شدید این باشگاه مردمی شد و به خاطر نتایج خوب تیم ملی، البته چندان مورد بررسی قرار نگرفت. نتایج خوب تیم ملی هم البته داستانی دارد و آن داستان شنیدنی همزمانی مربیگری مایلی‌کهن در تیم ملی و مربیگری استانکو پوکله‌پوویچ به‌عنوان بازیکن‌سازترین و موفق‌ترین مربی خارجی بعد از انقلاب در فوتبال ایران در تیم پرسپولیس بود. استانکو بازیکن می‌ساخت و مایلی‌کهن از آن بازیکن در تیم ملی بهره می‌گرفت. البته نباید فراموش کرد که بهترین بازیکنان تیم ملی- شاید در تاریخ فوتبال ایران- هم، دوره اوج بازی‌شان همزمان شد با مربیگری مایلی‌کهن در تیم ملی از جمله عابدزاده، دایی، باقری، منصوریان، خداداد عزیزی و...
بسیاری از کارشناسان موفقیت مایلی‌کهن را نه به خاطر شخص وی که به خاطر شانس وی که با عصر استانکو و عابدزاده همزمان شده بود، می‌دانند. اگر نه، چرا مایلی‌کهن فولاد خوزستان و شهرداری تبریز را به دسته پایین‌تر فرستاد(پیکان را محسوب نمی‌کنیم) و در دیگر مقاطعی که در تیم‌های مختلف باشگاهی از جمله همین سایپا سرمربی بود، جز یک عنوان سومی لیگ برتر موفقیت چندانی نداشت؟ آیا اگر مایلی‌کهن مربی موفقی است، نباید با نسلی سرشار از استعداد و انگیزه در دوران مربیگری‌اش در تیم ملی امید، این تیم را به المپیک می‌برد؟
نقاط سیاه زندگی ورزشی
1- مایلی‌کهن که این روزها علمدار اخلاق در ورزش شده است، کسی است که در دوره بازیکنی خود در یکی از دیدارهای تیم ملی، داور را کتک زد و مادام‌العمر از شرکت در بازی‌های ملی محروم شد.
2- وی در مسابقات مقدماتی جام جهانی 1994 که به‌عنوان کمک‌مربی پروین، تیم ملی را همراهی می‌کرد با مسؤولان برگزاری مسابقات در قطر زد و خورد کرد.
3- مایلی‌کهن مدعی اخلاق پهلوانی، مرتضی شمس، سردبیر روزنامه اخبار ورزشی را صرفا به دلیل انتقاداتی که نسبت به وی داشت، به باد کتک گرفت و بینی وی را مضروب کرد.
4- دادن القاب مختلف به دیگران و زدن تهمت به این و آن(حتی حسین رضازاده، جهان پهلوان ورزش کشور هم مصون نماند!) برای فرار از پاسخگویی فنی به دلایل مشکلات تیم‌های تحت مربیگری خود. در این میان، زدن تهمت‌های ناگوار دریافت هدایای فراوان نقدی و غیرنقدی از سوی حسین رضازاده- آن هم با مظلوم‌نمایی- دل ورزش‌دوستان و حتی می‌توان گفت همه ملت ایران را که با رشادت‌های او شادی‌ها کرده بودند، به درد آورد. همگان به یاد دارند رضازاده پس از کسب مدال طلای المپیک سیدنی، بارها و بارها از سوی کشورهای مختلفی چون ترکیه، قطر، کانادا، استرالیا و ... بویژه کشور ترکیه دعوت به پوشیدن پیراهن تیم ملی این کشورهای اجنبی شد. به یاد داریم که رضازاده در مقابل پیشنهاد 20 میلیون دلاری ترک‌ها برای وزنه زدن برای این کشور، فقط به یک جمله اکتفا کرد: «شادی مردم ایران را با پول فراوان،عوض نمی‌کنم».
آقای مایلی‌کهن عزیز! این خوب نیست هر که نقدی نسبت به شما روا داشت را با چوب انتقاد و تهمت برانید؛ آیا این خود مصداق «آقا قلدره» بودن که به کاپیتان اسبق تیم ملی که زحمات بسیاری برای فوتبال ایران کشید نسبت دادید، نیست؟ به جای پرداختن به فرافکنی که شیوه‌ای نخ‌نما شده است، بهتر است خود را به علم روز فوتبال مجهز کنید و به رفع عیوب فنی تیم خود بپردازید؛ یقینا نتایج بهتری به دست می‌آید.
ختم کلام: آقای مایلی‌کهن! خود را حق مطلق ندانید و دیگران را بر سبیل باطل.
بررسي پرونده مربياني كه افكار عمومي را منحرف مي‌كنند
بازي در زمين حاشيه‌ها
انگشت اتهام رو به شماست
آقاي مايلي‌کهن!
سال 84 در صفحه 2 روزنامه شرق، یادداشتی خواندم از معصومه ابتکار، رئیس سابق سازمان محيط‌زيست و معاون رئیس‌جمهور وقت. او براي دفاع از کارنامه خود و پاسخگويي به انتقادها از ضرب‌المثلي چيني استفاده کرده بود که مي‌گفت «يادت باشد وقتي انگشت اتهام را به سوي کسي نشانه مي‌روي، 3 انگشت ديگر دستت رو به تو نشانه رفته‌اند».
براي جوان‌هاي هم سن و سال من که بين سال‌هاي 96 تا 98 ميلادي نوجواني 14-13 ساله بوديم، نوشتن و نقد محمد مايلي‌کهن مي‌توانست سخت باشد اما او جوري رفتار کرده که اين کار سهل شود. مردي که فوتبال ملي را با بها دادن به جوان‌ها زنده کرد و همه از آن سال‌ها (جز ناکامي در رسيدن به جام جهاني با او) خاطره‌اي خوش به ياد دارند، اين روزها که نه، از 3-2 سال پيش تا به حال به کاراکتر منفي فيلم فوتبال ايران تبديل شده است. مردي که همه را دشمن فرضي خود مي‌داند و اگر فرصتي دست بدهد ابايي ندارد که در رسانه‌ها با کلماتي سخيف و زننده به جنگ دشمنش برود. او حتي آنقدر بر زدن و له کردن دشمن فرضي خود و فوتبال اصرار و ابرام دارد که اگر جامعه هم حرفش را قبول کرده باشد، به خاطر اينکه در کنار او قرار نگيرد، از سر لجبازي هم که شده با حاجي مخالفت مي‌کند. مايلي کهن به همه چيز اعتراض دارد. وقتي ياد جملات مشهور مايلي‌کهن مي‌افتيم و خط فکري او را در اين چند ساله دنبال مي‌کنيم، نتيجه مي‌گيريم که از کاراکتر مثبت فوتبال ايران که براي بيشتر جامعه ايراني از سال 96 دوباره زنده شد، چيزي جز يک چهره معترض و عصبي باقي نمانده است. چهره‌اي که دوست دارد به زمين و زمان گير بدهد، همه را دلال بداند و به طور کل با زرهي آهنين به جنگ پليدي‌ها برود. اگر از کساني که در فوتبال حضور دارند، بپرسيد که فوتبال ايران پاک است يا خير، قطعا پاسخي که به شما خواهند داد منفي است اما وقتي فردي مانند مايلي‌کهن با عصبانيت هر چه تمام‌تر مي‌خواهد با ناپاکي‌هاي فوتبال بجنگد، همه راضي مي‌شوند به اينکه فوتبال پاکي نداشته باشيم اما حرف‌هاي زننده و توهين‌هايي مانند «گنده باقالي»، «گروهبان قندلي» و ده‌ها نمونه ديگر را هم نشنويم. اگر او از آلودگي‌هاي فوتبال حرف به ميان بياورد، ديگر باور مي‌کنيم که خبري از ناپاکي‌ها نيست چرا که کسي فرياد ظلم ستيزي برآورده که تنها در روزهاي شکست و تنها براي فرار از بحران چنين کرده و در روزهايي که همه چيز بر وفق مرادش بوده خبري از آدم‌هاي دروغگو، دزد و رشوه‌گير و نامرد نبوده، آدم را مجبور مي‌کند حتي اگر از سر لجبازي هم که شده با مايلي‌کهن مخالفت کند. شايد همين اصرار بيش از حد براي معرفي ناپاکي‌هاي فوتبال و فرياد حق‌خواهي
و ظلم ستيزي مايلي‌کهن در روزهاي شکست، فاصله‌اي اين چنين بعيد را بين او و جامعه ايجاد کرده است. او کاري کرده که هر چه مي‌گذرد براي جامعه باورناپذيرتر مي‌شود و حتي وقتي يقين داريم که او روي نکته درستي انگشت گذاشته، باز هم نمي‌توانيم با او همراه شويم. براي فوتبال ايران چه خوب بود که اگر مايلي‌کهن در قامت يک مربي برنده دست به چنين افشاگري‌هايي مي‌زد و چه زود فوتبال ايران از شر ناپاکي‌هايش خلاص مي‌شد.
افسوس‌مان زماني بيشتر مي‌شود که درست در روزهايي که همه به مايلي‌کهن اعتماد مي‌کنند، او با بي‌توجهي به اين اعتماد عمومي کاري مي‌کند که همه از کرده‌شان پشيمان شوند. اوايل سال جاري و درست زماني که تيم ملي به آرامش نياز داشت، فدراسيون تصميم گرفت مردي را به عنوان سرمربي تيم ملي انتخاب کند که به خاطر وجهه‌اش چهره چندان مثبتي نداشت اما وقتي او به عنوان سرمربي تيم ملي انتخاب شد، انتقادها هم فروکش کرد و شرايط براي احياي تيم ملي پس از باخت به عربستان در تهران مهيا شد. با اين حال در کمتر از يک هفته مايلي‌کهن غوغايي به پا کرد که هنوز هيچ‌کس متوجه دلیل آن کار نشده است. بيانيه‌هاي تاريخي مايلي‌کهن خطاب به امير قلعه‌نويي که دشمن فرضي آن روزهاي حاجي به حساب مي‌آمد، کاري کرد که فدراسيون فوتبال هم متوجه اشتباهش بشود و شايد از همان زمان مي‌شد حدس زد که حضور در جام‌جهاني 2010 رويايي بي تعبير براي مردم خواهد بود. اي کاش محمد مايلي‌کهن حتي براي يک بار هم که شده مي‌پذيرفت که اشتباه کرده و براي اينکه فاصله‌اش را با مردم کمتر کند معترف مي‌شد به اينکه اشتباه کرده و مطمئنا جامعه ورزش ايران هم با وجود تمام خسران‌هايي که بابت حرف‌ها و بيانيه‌هاي او ديده، مي‌پذيرفت که مردي را در آغوش بگيرد که احياگر فوتبال ملي ايران در سال‌هاي ميانه دهه 90 ميلادي بوده است. مايلي‌کهن بايد بداند که هر قدر در اين اواخر «ببخشيد» گفتن‌هاي علي دايي و اشتباه‌هاي کلامي امير قلعه‌نويي اعصاب خرد کن بوده، «متوجه عرض من مي‌شويد»هاي او هم مردم و جامعه ايراني را کلافه کرده است. فوتبال ايران به مربياني نياز دارد که با وجود تلاش‌هايشان براي ارائه فوتبال پاک، براي نشان دادن توانايي‌هايشان تنها به مسائل فني فکر کنند و بس، به مربياني که بدانند وقتي انگشت اتهام‌شان را متوجه يک نفر مي‌کنند، 3 انگشت ديگر، خودشان را نشانه رفته است.
چیرو، هنرمند یا سیاه‌باز؟
میروسلاو بلاژویچ یک آکتور واقعی است. او نماد مربیان ملی‌ای است که حقیقتا افکار عمومی یک ملت و بلکه چند ملت دیگر را درگیر یک تیم می‌کنند. بلاژ با ترفندهای رفتاری، گفتاری، رسانه‌ای و حتی گاه سینمایی‌اش ظرف 7 سال تیم ملی یکی از جمهوری‌های کوچک اقماری استقلال‌یافته در اروپای شرقی را به مقام سوم جهان رساند؛ الگویی که آرزوی هر ملت استقلال یافته یا در آرزوی استقلال بوده و خواهد بود. چیرو در مربیگری رویکردی هنرمندانه و آگاهانه داشت و تمام تلاشش را برای انگیزه‌بخشی به شاگردانش در کرواسی (و بعدها در تیم‌های ملی ایران و بوسنی) می‌کرد. این انگیزه‌بخشی گاه از درون رختکن و با مواجهه مستقیم و جملات آتشین خطاب به بازیکنان صورت می‌گرفت، ولی از آنجایی که او شخصیت و رفتاری چندان باثبات نداشت ترجیح می‌داد بیشتر از طریق رسانه‌ها و افکار عمومی بازیکنانش را به‌طور غیرمستقیم تحت تاثیر قرار دهد. مثلا در جریان جام جهانی 98 فرانسه کلاه پلیسی فرانسوی را که به خاطر درگیری با هولیگان‌های آلمانی به اغما رفته بود، بر سر گذاشت و هواداران و رسانه‌ها را با کرواسی همراه ساخت تا تیمش در عین شایستگی برای راهیابی به فینال، مدال برنز جهان را به چنگ آورد.
فلسفه برنده فرگی
فرگی کاملا برنده است و کاریزمای منحصر به فردش به کمتر کسی اجازه می‌دهد او را به زیر بکشد. حتی ژوزه مورینیو نیز به خودش کمتر جرأت می‌داد تا به پروپای فرگی بپیچد. فرگوسن اعتقاد دارد «در فوتبال نمی‌توان با کسی مصالحه کرد». شاید اگر قرار باشد روش روانشناسانه فرگی را کالبدشکافی کنیم، تنها می‌توانیم وی را با بیل شنکلی مربی افسانه‌ای لیورپول مقایسه کنیم. فرگی از آن دسته مربیان باهوشی است که صبح قبل از شروع بازی سراغ بازیکنان خود رفته و به آنها می‌گوید: «همه از ما متنفرند، حالا باید وارد میدان شوید و به آنها ثابت کنید که درباره‌مان اشتباه می‌کنند»؛ این همان ابزار کلاسیکی است که سبب می‌شود او 2 دهه و نیم بتواند در اولدترافورد دوام بیاورد، فلسفه‌ای که موجب می‌شود، اشتهای سیری‌ناپذیر برای «برنده بودن» تمامی نداشته باشد. واقعا در فلسفه فرگی هیچ رحمی وجود ندارد، درست مانند شاهکار مارلون براندو در پدرخوانده. فرگی خیلی راحت و بدون هیچ زحمتی نمایش نامعقول شاگردانش را به گردن فشردگی بازی‌های جزیره، رقابت‌های دوستانه ملی و برنامه‌ریزی غلط اتحادیه فوتبال انگلیس می‌اندازد اما او دقیقاً همان مربی‌ای است که در دهه 80، لیگ اسکاتلند را فدای بازی‌های ملی این کشور می‌کرد!
اصولی که از او آقای خاص می‌سازد
ژوزه مورینیو، مردی که شکست و از دست دادن را نمی‌شناسد، حتی در رویا. همیشه و همه جا در حال صحبت و اظهار نظر است، درباره همه کس و همه چیز حرف می‌زند، برابر تمام انتقادات و اظهارات درباره خودش با پوزخندی آنان را بدرقه می‌کند. هر گفته، شکایت و انتقادی در هر گوشه‌ای که از وی و تیمش مطرح شود را به دقت گوش می‌دهد و در فرصتی مناسب دست به انتقام و پاسخگویی می‌زند اما بسیار هوشمندانه. از نظر وی، اعتقاداتش حکم یک قانون را دارد، حکمی بی‌بازگشت و کاملا صحیح و منطقی. دلیلی برای اعتراض وجود ندارد. او حق دارد، حق همیشه و همه جا با اوست.
از نظر ژوزه او می‌تواند به هر مربی، بازیکن و مدیری معترض باشد و انتقادات شدید، تند، بی‌منطق، بی‌دلیل و هر از گاهی بی محتوا را نثارشان کند اما آنان چنین حقی را ندارند، زیرا از نظر مورینیو این گروه سخت در اشتباهند. سخنان و اظهاراتی که مورینیو بیان می‌کند به هیچ وجه همیشه صحیح و منطقی نیست، رفتاری که از او می‌بینیم به اعتقاد بسیاری، غیرورزشی و زننده است اما در برابر این اعتقاد، گروهی نیز دیده می‌شوند که راهکارهای این مربی جنجالی را می‌پذیرند و از او به عنوان فردی تیزهوش که از فرصت‌ها برای رسیدن به اهدافش بهره می‌برد یاد می‌کنند. قصد نداریم نحوه برخورد ژوزه مورینیو را تایید و یا رد کنیم، اما باید اعتراف کنیم او با رفتارش به آنچه که می‌خواهد می‌رسد و نتیجه همان می‌شود که
«آقای خاص» می‌خواهد.
بنابراین این مربی مطرح در ارائه افکار و اندیشه‌هایش موفق است، چه از راه درست و چه از راه غیرورزشی. او راه پیروز شدن و رسیدن به خواسته‌اش را می‌داند و بی‌برنامه و بی‌هدف شروع به صحبت کردن نمی‌کند. او می‌داند چه می‌خواهد و چه هدف و نتیجه‌ای از بیان این اظهارات نصیبش می‌شود، پس عجولانه و بی‌منطق دست به انتقاد از رقبا نمی‌زند. او را فردی جنجالی، حاشیه‌ای، تیزهوش و زیرک می‌دانند و در عین حال پیروز. ژوزه مورینیو چهره‌ای جهانی است، به این دلایل یا دلایلی دیگر.
رفتار با رسانه‌ها
با چهره‌ای عبوس که هیچ احساسی در آن دیده نمی‌شود راهی کنفرانس خبری می‌شود. گویی از حضور در این جلسه عصبی و خشمگین است. هیچ میانه خوشی با خبرنگاران و رسانه‌ها ندارد. این نخستین واکنش مربی تازه وارد اینتر به خبرنگارانی است که در ایتالیا بر خلاف انگلیس بسیار ریزبین و نکته سنجند. از نظر ایتالیایی‌ها هر مربی باید در کنفرانس مطبوعاتی درباره بازی، بازیکنان و سوالاتی که از وی می‌کنند پاسخگو باشد، برای هر مدتی که نیاز باشد اما ژوزه چنین نظری ندارد. حالا کنفرانس‌های پس از بازی از راه می‌رسد، او برای رسانه‌ها و مطبوعات احترام قائل نیست. زمان کافی را در اختیار آنان قرار نمی‌دهد و... .
صحبت از دیگر مربیان
انگلیسی‌ها به خوبی او را می‌شناسند. در هر جلسه مطبوعاتی سرالکس فرگوسن و آرسن ونگر از موضوعات سخنان این مربی پرتغالی محسوب می‌شوند. تفاوتی نمی‌کند، فرگوسن یا ونگر روی نیمکت تیم حریفی که دقایق پیش برابر تیم ژوزه به میدان رفته بود نشسته باشند یا نه، برای دقایقی باید از مربیان بزرگ انگلیسی یاد کرد، بهتر بگوییم انتقاد کرد. تیمش نتیجه نگرفته بنابراین فرصت مناسبی است تا تغییری در فضا ایجاد کند و کمتر انتقاد خبرنگاران را نسبت به تیمش شاهد باشد، از فرگوسن یا ونگر صحبت می‌کند و عقایدش را نسبت به آنان در برابر اظهار نظر درباره نحوه نمایش تیمش بیان می‌کند. یا حریف قدر به نتیجه‌ای که می‌خواسته نرسیده و تیم مورینیو پیروز از میدان خارج شده، اینجا نیز فرصتی مناسب است تا شکست و عدم نتیجه‌گیری را به رقبای بزرگ و محبوبش یادآوری کند و پیروزی شاگردانش را پررنگ‌تر از آنچه که هست جلوه دهد و.... این روشی متعارف و معمولی برای این پرتغالی به شمار می‌رود اما اینجا ایتالیاست. هر مربی تنها موظف است از تیم، بازیکنان و دیداری که انجام گرفته صحبت کند. مورینیو دست به حرکتی خلاف جهت می‌زند. حالا زمان خوبی است تا از مربی‌ای که روزی جانشینش در چلسی شد و این روزها همراه دشمن دیرینه نراتزوری برای بازگشت به اوج مبارزه می‌کند جنگ و جدال لفظی‌اش را آغاز کند. نخستین تیر به سمت کلودیو رانیری فرستاده می‌شود. کلودیو یک پیرمرد مسن است که در سال‌هایی که در انگلیس زیست تنها توانست صبح به خیر و عصر به خیر را
به زبان انگلیسی بیان کند.
به نظر می‌رسد جنگی که او می‌خواست، با این جمله شروع شد. رانیری و یووه و سپس رسانه‌ها وارد می‌شوند. رفتار و شخصیت مورینیو قابل قبول نیست. اما مهم نیست؛ او کار خود را می‌کند و برای هیچ منطق و روشی احترامی قائل نیست. کمی جدال ادامه‌دار می‌شود. حالا به خواسته‌های خود در سرزمین چکمه‌ای نیز نزدیک می‌شود. توانسته توجهات را جلب کند، هر برنامه و هر روزنامه از او می گویند و می‌نویسند، می‌تواند هر روز صبح که از خواب بیدار می‌شود نام و عکس خودش را در کنار اظهاراتی که گفته و واکنش‌های اطرافیان ببیند، حس خوبی است. او از سوژه شدن لذت می‌برد اما همه این احساسات زمانی برای او دلپذیر و زیبا می‌شود که او به اهدافش دست یابد. نتیجه جنجال و نیشخند‌ها و انتقادات بی‌منطقش، همان چیزی است که می‌خواهد، افت رقیب اصلی، یعنی یوونتوس.
شکست ایتالیایی‌ها
فصل گذشته او با اظهارات و رفتاری که انجام داد تا حدودی موفق شد. ژوزه در کشوری که در ورزشش غریبه‌ها نقش زیادی ندارند خود را بالا کشید. شاید از آن چهره‌ای که از مورینیو در انگلیس می‌شناختیم کمی کاسته شده اما ایتالیایی‌ها را تحت تاثیر قرار داده، هر چه باشد او همان مربی خاصی است که حالا این بار در سرزمین آنان حکمفرمایی می‌کند و آنان را در خانه خودشان شکست می‌دهد، سخت است باور شکست توسط یک غریبه. او محبوب نیست اما مشهور و موفق است. اما چرا یک غریبه که سنت‌ها را زیرپا می‌گذارد در کشوری که آداب و رسوم ارزش زیادی دارد به پیروزی می‌رسد و میزبانان را از گردونه خارج می‌کند؟ ژوزه مورینیو هدف دارد، هدفش را می‌شناسد، بی‌محابا و بی‌توجه به نتیجه اظهاراتش، صحبت نمی‌کند، رقیب را تنها با هدف تخریب مورد انتقاد قرار نمی‌دهد بلکه تخریب رقیب را در کنار موفقیت خود و تیمش مدنظر می‌گیرد و به خواسته‌اش می‌رسد. بنابراین برای پیروز شدن در جنگ روانی باید راه پیروز شدن در این مبارزه را نیز دانست. مورینیو راه این مجادله را بخوبی می‌داند. او یک پیروز است و از برنده شدن خسته نمی‌شود، زیرا تشنه پیروزی است.
عوامل موفقیت ژوزه
ژوزه مورینیو تشنه پیروزی، شهرت و برسر زبان افتادن است. شاید در وهله نخست بگوییم در چهره او غرور موج می‌زند اما آنچه ما را به اعماق درونی این مربی موفق می‌کشاند تفکرات و عقایدی است که از او می‌بینیم، نه تنها چهره‌اش. ژوزه مورینیو می‌خواهد فلسفه فوتبال را تغییر دهد، این نخستین خصیصه‌ای است که درباره او می‌توانیم بیان کنیم. خصوصیتی که نزد دیگر مربیان دیده نمی‌شود. دومین خصیصه بارز مربی خاص جهان فوتبال خواسته پیروزی او است. او یک برنده تمام عیار است، زیرا معتقد است یک برنده هرگز از پیروز شدن خسته نمی‌شود و ژوزه می‌خواهد هرگز هیچ چیز را از دست ندهد. سومین مشخصه مهم این مربی، توجه و اهمیت به بازیکنانش است. او شاگردانش را در همه حال می‌ستاید و آنان را بهترین بازیکن جهان می‌داند. او همواره می‌گوید که بازیکنانش بهترین بازیکنان در جهان هستند. این مساله را زمانی که مربی تیم کوچکی بود نشان داد و بعد زمانی که راهی پورتو و چلسی شد روشش را ادامه داد و حالا بهترین بازیکنان جهان را در اینتر دارد، بهترین بازیکنان جهان بازیکنان اینتر هستند.
بنابراین می‌توانیم نتیجه بگیریم که ژوزه به دنبال تغییراتی بنیادی است، هرگز شاگردانش را کوچک نمی‌شمارد و همواره حامی آنان است و از مبارزه و پیروز شدن خسته نمی‌شود.
رانیری، ترسوی محافظه کار
مربی‌ای که هرگز درخور مربیگری تیم‌های بزرگ و محبوب نیست. بهترین لقبی که برای او کنار می‌گذاریم ترسو بودن است. هرگز دست به ریسک نمی‌زند زیرا توان و جرات چنین حرکتی را ندارد. او آهسته و با حرکتی لاک‌پشتی پیش می‌رود و تیمش را نیز به دنبال خود می‌کشاند. از متوسط بودن لذت می‌برد. هرگز نمی‌خواهد بهترین و مقتدرترین باشد، بلکه از بهتر بودن در برابر بهترین تیم کشور بی‌نهایت راضی و خشنود است. حاضر به کسب تساوی در برابر پیروزی است زیرا از شکست هراس دارد. کلودیو رانیری را یک مربی ترسو می‌دانیم؛ مربی‌ای که نه در میدان و نه در خارج از میدان قادر به پیشبرد خواسته‌های تیم نیست. او در هر میدانی بازنده است. در یووه به هیچ‌وجه نتوانست برابر اظهارات و یورش‌های مورینیو پیروز شود و میدان را به حریف واگذار کرد. از مبارزه می‌ترسد و از شکست در میدان های بزرگ می‌هراسد بنابراین حاضر است آهسته و بی‌خطر و بدون زهر تیمش را به میدان بفرستد تا شکست نخورد اما پیروز هم نمی‌شود. در میان مربیان او راه پیروز شدن را نه در داخل میدان و نه در کنفرانس‌های مطبوعاتی بلد نیست.
تراپاتونی، خرافاتی بازنده
سوت‌هایی که تبدیل به نشانه بارز وی شده؛ با روش خاصی در کنار زمین شاگردانش را هدایت می‌کند شاید هم در نظر دارد آنان را از بی‌تحرکی و بی‌دقتی بیدار کند. تراپ، مربی ایتالیایی که در زمان بازیگری و مربیگری افتخارات زیادی کسب کرد پس از پا به سن گذاشتن کمی تغییر کرد و پس از گذشت زمان نتوانست پیروزی‌های گذشته را تکرار کند. سوت‌ها و حرکات دست عجیب و غریبش در کنار زمین توجهات را جلب کرد اما او قصدی در اجرای چنین اعمالی ندارد؛ بی‌اراده و هر از گاهی از روی عصبانیت دست به رفتاری خاص می‌زند. کمتر کسی به حرکاتش معترض می‌شود، گاهی لبخند و شگفتی ما از دیدن حرکاتش نشان می‌دهد او برای خودنمایی و مطرح شدن دست به چنین روشی می‌زند. زمانی که در جام جهانی 2002 کره به همراه لاجوردی‌پوشان برابر میزبان حاضر شد شیشه آب مقدسش را از خود دور نکرد؛ بطری آب مقدسی که خواهر روحانی‌اش برای موفقیت تیمش به وی هدیه کرده بود، اما او و شاگردانش برابر ناداوری موفق از میدان خارج نشدند. مشتی که بر شیشه نیمکت کوبیده می‌شود نشان از خشم یک مربی با خصوصیات تراپ دارد.
«فردریش نیچه» در یکی از جمله‌های بسیار زبانزد خود پیرامون حرف‌هایی که روزمره با آنها سر و کار داریم، می‌گوید: «هیچ حقیقت مسلمی وجود ندارد، تنها تفاسیر هستند که متفاوتند». اینگونه می‌توان گفت که مورینیو هم همواره از زبانی استفاده می‌کند که تفاسیر مختلفی می‌توان از آنها کرد و هیچکس هم نمی‌داند درست و غلط آن کدام است.در همین رابطه او می‌گوید: «باید آنقدر قوی باشید که بدون هیچ ترسی زندگی کنید. باید از جای خود بلند شده و از تیم و بازیکنان خود محافظت کنید. بازیکنان همواره باید از حاشیه امنیت کاملی بهره‌مند باشند».
تته پته نکن!
از وقتی مورینیو به اینتر آمده، بساط جنگ روانی و ضایع کردن همدیگر میان مربیان و مسؤولان تیم‌های حاضر در سری A پررونق‌تر شده است. مورینیو از هرکسی خوشش نمی‌آید، تکه‌ای بار طرف می‌کند و آتشی به جان او می‌اندازد. یک بار که کلودیو رانیری، سرمربی سال گذشته یوونتوس از نحوه مربیگری و شیوه مدیریت ژوزه بر تیمش ایراد گرفته بود، آقای خاص خطاب به رانیری گفت: «من وقتی قرار شد به ایتالیا بیام، رفتم روزی 5 ساعت ایتالیایی خوندم تا با رسانه‌ها، مردم و بازیکنانم بتونم بهتر رابطه برقرار کنم. رانیری 5 سال در انگلیس کار می‌کرد و هنوزم موقع گفتن «صبح بخیر» و «عصر بخیر» تته‌پته می‌کند»! این جنگ در ابتدا از سوی خود رانیری شروع شد و تنها کلماتی کافی بود تا مرد پرتغالی را وادار به جنگ روانی کند. دقیقا همین جا بود که سریال تحقیر های رانیری توسط ژوزه ادامه دار شد.
ببخشید؛ شما؟!
یکی از کسانی که بدجوری جلوی ژوزه شاخ شد و برای حال‌گیری از او اقدام کرد، «پیترو لو موناکو» رئیس باشگاه کاتانیا بود که پس از باخت تیمش در سیسیل به اینتر در بازی‌های سری A، از شیوه بازی اینتر انتقاد کرد و ناگهان از کوره در رفت و گفت: «دلم می‌خواد یه تو دهنی آبدار به این مورینیو بزنم». فکر می‌کنید ژوزه ایستاد نگاهش کرد؟ البته که نه. او با این جملاتی که به زبان ایتالیایی در کنفرانس خبری گفت، حال رئیس و همه کاتانیایی‌ها را گرفت: «هر چی فکر می‌کنم، می‌بینم این یارو (لو موناکو) رو نمی‌شناسم. اسم موناکو منو یاد بایرن موناکو (تلفظ ایتالیایی بایرن مونیخ)، منطقه پادشاهی موناکو در جنوب فرانسه و موناکوهای تبتی (همان راهبه‌های مشهور کشور تبت) میندازه. چیز دیگه‌ای یادم نمی‌آد. گفتین لوچی‌چی موناکو؟» حال کردید؟!در این جنگ تنها کسی که شکست خورد مدیر عجول کاتانیا بود که در آخر نیز نتوانست ژوزه را ادب کند.
چرا هی ور می‌زنی؟
درگیری‌های لفظی بین ژوزه مورینیو، سرالکس فرگوسن و آرسن ونگر در لیگ برتر از مهم‌ترین رویدادهای روزمره‌ای بود که در انگلیس و در چند سالی که ژوزه در چلسی مربیگری می‌کرد جریان داشت. ونگر و فرگوسن سال‌هاست که با هم کل‌کل دارند ولی از زمانی که مورینیو به چلسی رفت، این درگیری‌ها به یک مثلث آتشین تبدیل شد که هر 3 ضلع آن هرگز از مواضع تندشان علیه یکدیگر کوتاه نمی‌آمدند. ژوزه در سال 2005 و در پاسخ به یکی از همان جملات آتشین آرسن ونگر گفت:«فکر کنم ونگر یکی از این آدم فضول‌هاست که همه‌اش مردم رو دید می‌زنه. بعضی‌ها هستن که توی خونه‌شون یه تلسکوپ گنده دارن و با اون خونه مردم‌رو دید می‌زنن و فضولی می‌کنن. این ونگر هم هی درباره چلسی ور می‌زنه، ور می‌زنه، ور می‌زنه!...» این حرفهای ژوزه آنقدر زشت بود که خودش بعد از 3-2 روز رسما از آرسن ونگر عذرخواهی کرد!شطرنج باز بزرگ فرانسوی هرگز نفهمید چه کلاه بزرگی با فلسفه تفرقه افکنی مورینیو به سرش رفت.
برو با بزرگ‌ترت بیا...
حداقل انتظار یک آدم از هموطنش این است که اگر کاری برایش نمی‌کند، لااقل احترام او را حفظ کند. ولی ژوزه مورینیو آنقدر قاطی دارد که اصلا حوصله احترام گذاشتن به پسر جوانی که توپ طلای اروپا و جایزه بهترین بازیکن جهان را برده، ندارد. روابط او و کریسرونالدو همواره براساس یک نوع حسادت آشکار تعریف می‌شد. در آوریل 2007 و زمانی که رقابت منچستریونایتد و چلسی به اوج رسیده بود، کریس پیش از بازی با چلسی، چند کلمه‌ای درباره برتری تیمش نسبت به چلسی و اینکه او به افتخارات بیشتری از مورینیو دست یافته حرف زد، ژوزه هم این‌طور جوابش را داد: «این بازی، رقابت بین من و او نیست. اینجا رقابت بین من و یه بچه بی‌ادبیه که هنوز به بلوغ نرسیده و خب حق داره. محرومیت، دوران کودکی سخت و دوری از تحصیلات موجب می‌شه آدم این‌جوری بزرگ بشه دیگه.» این جنگ گرچه به ظاهر به صلح انجامیده ولی مثل آتشی زیر خاکستر هنوز ادامه دارد.
واکنش رسانه‌ها
رسانه‌های ایتالیا و ورزشی‌نویس‌های بزرگ این کشور نیز همه در کنار یکدیگر از لیپی حمایت کردند. مقاله‌ها و اخبار زیادی در این‌باره نوشته و منتشر شد و برخی حملات نیز به مورینیو بسیار تند بود. مارکو انسالدو نوشت: اگر بخواهم خیلی رک بگویم باید بگویم احساس می‌کنم این جنجال از هیچ و پوچ و با زور ساخته شد. در درجه اول باید واقعا پرسید اصلا این جنجال را مورینیو برای چه درست کرده؟ یک توضیح می‌تواند این باشد که این‌طوری می‌خواهد خودش را از فشارها به دلیل شکست مقابل لاتزیو خالی کند و دلیل دوم که بیشتر به واقعیت نزدیک خواهد بود این است؛ مورینیو هدفش لیپی نیست، هدفش یووه است، بالاخره باید از یک نقطه تنش را شروع می‌کرد. سال قبل با رانیری تا مرز درگیری پیش رفت و پا را از جنگ لفظی فراتر گذاشت و امسال فرارا که تا این لحظه به او بهانه‌ای نداده را پیش روی خودش می‌بیند، بنابراین لیپی کاملا بی‌گناه را به میان جنگ و روش‌های غیرحرفه‌ای خود کشانده تا ماجراها یک بار دیگر و با چهره‌ای تغییر کرده شروع شود.
اعتراض گروهی
واکنش‌ها به رسانه‌ها خلاصه نشد، مربیان و بازیکنان نیز دست به کار شدند؛ اسپالتی سرمربی رم از مورینیو انتقاد کرد، دل‌پیرو نیز زمانی که از او
در این‌باره سوال کردند گفت برای مورینیو تنها به این دلیل که یک مربی است احترام زیادی قائلم، ولی رفتار و سخنانش برایم اهمیت و ارزشی ندارد. مالدینی که از دنیای فوتبال خداحافظی کرده از این اظهارات شگفت‌زده شده و می‌گوید: سوال چه تیمی قهرمان این فصل می‌شود، یک سوال سنتی در ایتالیاست و مشکلی ندارد. مشکل از مورینیو است که علاقه‌مند است همیشه جلب توجه کند و در مرکز توجهات قرار داشته باشد. او از هیچ، جنجال بزرگی می‌سازد. گاتوزو پا را فراتر گذاشته و به نکته مهمی اشاره می‌کند: به نظر من لیپی باید علاقه به قهرمانی یوونتوس داشته باشد، زیرا در ترکیب یووه 7 الی 8 بازیکن ملی‌پوش خواهد بود اما اینتر چطور؟ این تیم تنها ماته‌راتزی را در اختیار دارد، پس کاملا طبیعی است که موفقیت و قهرمانی یوونتوس برای لیپی ارزش بیشتری خواهد داشت. مالدینی نیز رو به مورینیو گفت وی حق ندارد به تیم‌های ایتالیایی بی‌احترامی کند، مورینیو با این اظهارات در پی اثبات چیست؟ می‌خواهد ثابت کند که موفق بوده؟ من به اندازه هر یک جامی که مورینیو بالای سر برده 5 جام را بالای سرم برده‌ام! بوفون نیز نسبت به ماجرای مورینیو اینگونه اظهارنظر کرد و گفت: من برای شخص مورینیو از نظر یک انسان و یک مربی ارزش و احترام بسیار زیادی قائل بودم اما در حال حاضر از چنین اظهاراتی بسیار گله‌مند و ناراحتم. این سخنان نه‌تنها بی‌احترامی به شمار می‌رود بلکه نشان می‌دهد روی خطوط قرمز پای گذاشته؛ خطوط قرمزی که مورینیو نیز به خودی خود از ارزش آنان باخبر است. تصور می‌کنم نباید خطوط قرمز که به نظر جیجی بوفون ادب و احترام است زیر پا گذاشته شود. نباید سطح فوتبال را در حد صحبت‌های غیرکارشناسانه پایین آورد. اگر مدیر و باشگاهی نسبت به مسائلی اعتراضی دارند، از راه قانونی پیگیر ماجرا و اعتراض‌شان خواهند بود اما زمانی که یک مربی و بازیکنی چنین گستاخانه تهمت بزند برای من به هیچ عنوان خوشایند نیست. لوچانو موجی، مرد شناخته شده جامعه فوتبالی نیز واکنشش را به این گفته‌های مورینیو اینگونه نشان می‌دهد و می‌گوید: مورینیو می‌تواند وکیل من باشد! لگروتالیه در جواب مورینیو گفت: برای من بودن در یوونتوس افتخار است، حتی اگر بازی نکنم هم از بودن در یووه لذت می‌برم. من دلیل آغاز درگیری را متوجه نشدم.
قطبی، امپراتور اعتماد به نفس
از آن روزی که افشین قطبی به دلیل مشکلات ورودش به ایران با تیم ملی کره‌جنوبی نتوانست پا به دیار مادری‌اش بگذارد تا امروز مثل برق و باد گذشت. اما همان مردی که خیلی‌ها بر سر موفق نشدنش شرط می‌بستند حالا تبدیل به مربی‌ای شده است که اصل جدیدی به نام روانشناسی برخورد با رسانه‌ها و رقبا را در فوتبال ایران پایه‌گذاری کرده، بدون شک اعتماد‌به‌نفس بیش از حدش سبب شد به هر طریقی که شده پرسپولیس در نخستین حضور او قهرمان شود. «قلب شیر» اصطلاحی بود که تا مدت‌ها در میان دایره لغات امپراتور به کار برده می‌شد و امروز نیز از این واژه به کرات استفاده می‌کند: «وقتی هدف‌ات را سقف آسمان بگذاری، اگر به آن نرسی حداقل می‌توانی ستاره‌ها را به دست آوری...». همین موضوع موجب می‌شود تا او را جزو برنده‌ها قرار دهیم. همین مساله سبب می‌شود تا او در برنامه هفته قبل 90 در جواب مسابقه پیامک عادل فردوسی‌پور خودش گزینه اول را انتخاب کند. با آمدن افشین قطبی شرایط تیم ملی به مراتب بهتر شده است! وی بخوبی می‌داند چطور از جنگ روانی کلمات، کمال استفاده را ببرد.
کریمی، آقای گل آقا
درست در دهه 70 بود که یکی از مدرسان بین‌المللی فوتبال به ایران سفر و تمرینات چند تیم را از نزدیک مشاهده کرد. وی عنوان کرد: «تنها مربی‌ای که 50 درصد کارش شبیه اروپایی‌هاست، فیروز کریمی است»؛ مردی با لیسانس روانشناسی که استاد بازی با کلمات نام گرفته است. برنده جایزه طنز گل‌آقا نه به خاطر مسائل فنی بلکه به دلیل قدرت طنزپردازی‌اش به شهرت و محبوبیت رسید. شاید آقا‌فیروز هر زمانی که تیم‌اش نتوانست نتیجه مناسب را کسب کند با به میان کشیدن مسائل غیرفنی فشار را از روی خودش کم کرده است؛ یک روز به نور ورزشگاه پیله می‌کند و روز دیگر به سرایدار آنجا! هیچ‌وقت فراموش نمی‌کنیم زمانی که از او سوال کردند چرا ورزشگاه ثامن مشهد هنوز ساخته نشده، در جواب با همان لحن جدی و آمیخته به طنزش می‌گوید: «وقتی بازیکن بودم و برای بازی کردن می‌آمدم یک کارگر افغانی در حال کار بود، هنوز هم کار می‌کند ولی دیگر پیر شده!» او آنقدر استادانه شیرین‌زبانی می‌کند که جامعه هم طنز را باور می‌کنند، درست مثل زمانی که بلندگو به دست گرفت و از جایگاه تماشاچیان تیم‌اش را هدایت کرد.
«تنها راه یافتن راه‌حل‌های صحیح، شناختن راه‌های نادرست است». زمانی که نمی‌توانی در دوراهی درست و نادرست یکی را انتخاب کنی دست به خودکشی می‌زنی! چیزی که امروز در فوتبال ما مرسوم شده به کار بردن الفاظی نادرست و هدف قرار دادن دیگران برای خروج از بن‌بست‌های تاکتیکی و توجیه نتایج ضعیف مربیان است؛ موضوعی که پرچمدار آن کسی نیست جز محمد مایلی‌کهن، مرد همیشه «قرمزی» که در سال 1354 به پرسپولیس پیوست و سال‌ها برای این تیم زحمت کشید و سرانجام با لباس قرمزش خداحافظی کرد. هم‌نسلان ما درست او را زمانی شناختند که روی نیمکت مربیگری نشست تا داشته‌هایش را به تصویر بکشد؛ آن هم چه تصویری! دقیقاً به مانند شاهکار مونالیزای داوینچی که هنوز آثارش را می‌توان لمس کرد، تصویری که رنگ سرخ آن هر باری که داشته‌های او تحلیل می‌رود پررنگ‌تر شده و در این میان هر سری یکی را قربانی می‌کند. شاید بهتر بود حاجی مایلی مانند خیلی از پیشکسوت‌ها وارد گود مربیگری نمی‌شد و از همان دور به شمایل یک کارشناس دوست داشتنی [البته اگر می‌شد دوستش داشت] عرض‌اندام می‌کرد. البته این موضوع بدان معنی نیست که خدای ناکرده داشته‌های فنی یا افتخاراتی مانند چهارم جهان با تیم ملی فوتسال و مقام سومی بازی‌های آسیایی را زیر سوال ببریم، نه! طرح این مساله هیچ ارتباطی به شخصیت سالم او و اینکه هرگز شایعه‌ای از او مبنی بر فساد مالی و امثالهم نشنیدیم، ندارد. سوال ما در 2 بخش مطرح می‌شود، اول اینکه چرا مربی‌ای که خودش را پایبند به اصول و عقاید می‌داند از تندترین الفاظ ممکن برای هدف قرار دادن دیگران که هیچ ارتباطی هم با او ندارند، استفاده می‌کند؟ و دوم، مربی‌ای که نمی‌تواند از کلمات و واژه‌ها بدرستی به نفع خود و تیم‌اش استفاده کند چرا برای سرپوش گذاشتن روی دلایل ناکامی‌اش از این روش سود می‌برد؟ جالب اینجاست هر زمانی که این سروصداها به پا شده، چیزی جز حاشیه برای خود و مجموعه تحت هدایت‌اش باقی نگذاشته است، این دقیقاً همان فاکتور اصلی است که او فکر می‌کند گرفتن اینگونه ژست‌ها کاملاً برازنده‌اش است و به پا کردن جنگ روانی آن هم با افرادی که سوم شخص غایب هستند و اصلاً هیچ ربطی به اصل ماجرا ندارند، می‌تواند نقش بازگوکننده حقایق را بازی کند؛ نقشی که همیشه احساس می‌کرد مردم به ایفای آن احتیاج دارند و تنها اوست که می‌تواند توده مردم را از اتفاقات پشت پرده با خبر کند. خب، شاید این بهترین استراتژی باشد، هم می‌توانید کاراکتر فردی بی‌پروا را بازی کنید و از طرف دیگر نقطه ضعف‌های شما نیز کاملاً پوشانده شده و تمام نگاه‌ها به سمت و سوی دیگر روانه می‌شود. مانند مثال «دودوتا چهارتا» خیلی راحت! اما واقعاً هم تا این اندازه راحت نیست، هر چیزی روشی دارد که اگر از زیر و بم آن آگاهی نداشته باشی نه تنها خاص نمی‌شوی بلکه نگاه‌های منفی را از سوی جامعه به خودت جذب می‌کنی. اینجا اصلی در روانشناسی وجود دارد که می‌گوید: «چطور توقع دارید کسی از مصاحبت با شما لذت ببرد در حالی که خودت از همنشینی با خودت لذت نمی‌بری؟ آیا همانطور که دوست داری بقیه با تو رفتار کنند با خودت رفتار می‌کنی؟»وقتی مربی سالم و بدون زد و بندی مانند محمد مایلی که پرونده‌اش برخلاف دیگران آلوده به دلال‌بازی‌های رنگارنگ نیست مرتکب چنین اشتباهی می‌شود، 2 دلیل دارد: یا احساس پایبندی به اثبات یک ایده چشم او را بر واقعیت بسته یا اختیارش را به دست احساسی داده که باید بیانش کند. اما مرد! وقتی نمی‌توانی از این شگرد به نفع خودت استفاده کنی، لطفاً این کار را نکن!
میثاقیان، کپی قلابی کریمی
اکبر میثاقیان یک مربی کاملاً معمولی بود، شاید نحوه کپی‌برداری از طنزهای فیروز کریمی و استفاده از الفاظ مشابه همتای خود سبب شد تا اکبرآقا به نوعی توجه رسانه‌ها را به خودش جلب کند، اما او نیز مانند خیلی‌های دیگر از این طرف بام سقوط کرد! شاید تنها جمله معروف «اکبر ضدفوتبال» همان «پرت کردن خودش از برج میلاد» در اثر سقوط راه‌آهن به دسته پایین‌تر بود که آنقدر ادامه داشت تا تبدیل به «هجو» شد. او نه فن بیان فیروز را داشت و نه درس‌اش را خوانده بود. شاید به همین دلیل بود که نتوانست واقعیت‌ها را بدرستی انتقال دهد. جنگ‌های روانی کنار زمین و ادا و اصول تکراری، جامعه ورزشی را به سمت دلزدگی کشاند. کارهای او بیشتر به تئاترهای لاله‌زاری برمی‌گشت و بوی بامزه‌بازی‌های تلخ را گرفته بود. آخر کجای دنیا کتک‌زدن بازیکن [ف.ح] روی نیمکت یا درگیری با آن بازیکن عراقی در سر تمرین می‌تواند به نوعی مثبت جلب توجه کند. بدون شک کاری که نمی‌توانید انجام دهید و در جوهره وجودیتان قرار ندارد انجام‌اش صددرصد اشتباه است. اکبر میثاقیان را واقعاً نمی‌توان با فیروز کریمی مقایسه کرد. او جزو گروه بازنده‌ها قرار می‌گیرد همانطور که بر اساس منشور اخلاقی به یک دسته پایین‌تر تبعید شد.
عزیزی، غزال بی‌طاقت فوتبال ایران
خداداد آدم بی‌طاقتی است، درست مثل دهه 90 میلادی که بعد از حذف تیم امید غرولندهایش علیه تیم سر و صدا کرد، همان موقع بود که آقای... درباره‌اش گفت: «بچه‌پررویی است!» خداداد آدم بی‌طاقتی است، درست مانند 16 سال پیش که ساکش را برداشت و از اردوی تیم ملی قهر کرد... امروز هم همینگونه است؛ زمانی که روی نیمکت ابومسلم نشست و نتوانست با تیم مشهدی نتیجه بگیرد، می‌گفت زور تیم همین است! با شفق کتک‌کاری کرد، خبرنگار را تا سرحد مرگ مورد ضرب و شتم قرار داد یا در پیام خراسان بر سر پول با صلاحی درگیر شد و بازهم قهر کرد و جالب اینجاست مهم‌ترین نکته‌ای که موجب می‌شود تا او را جزو گروه بازنده‌ها قرار دهیم و به قولی پیرو مکتب «مایلی‌کهنیسم» بدانیم، این است که همین چند وقت پیش که مربی استقلال اهواز بود آنقدر با تماشاچی‌ها درگیر شد که وقتی روی نیمکت می‌نشست، «هندزفری» به گوش می‌زد تا صدای هواداران را نشنود! خداداد می‌گفت آقای «سین» - بازیکن سابق استقلال اهواز- می‌خواسته به او بازیکن قالب کند و چون قبول نکردم حالا تماشاچیان را علیه من می‌شوراند!
عزیزی، غزال بی‌طاقت فوتبال ایران
خداداد آدم بی‌طاقتی است، درست مثل دهه 90 میلادی که بعد از حذف تیم امید غرولندهایش علیه تیم سر و صدا کرد، همان موقع بود که آقای... درباره‌اش گفت: «بچه‌پررویی است!» خداداد آدم بی‌طاقتی است، درست مانند 16 سال پیش که ساکش را برداشت و از اردوی تیم ملی قهر کرد... امروز هم همینگونه است؛ زمانی که روی نیمکت ابومسلم نشست و نتوانست با تیم مشهدی نتیجه بگیرد، می‌گفت زور تیم همین است! با شفق کتک‌کاری کرد، خبرنگار را تا سرحد مرگ مورد ضرب و شتم قرار داد یا در پیام خراسان بر سر پول با صلاحی درگیر شد و بازهم قهر کرد و جالب اینجاست مهم‌ترین نکته‌ای که موجب می‌شود تا او را جزو گروه بازنده‌ها قرار دهیم و به قولی پیرو مکتب «مایلی‌کهنیسم» بدانیم، این است که همین چند وقت پیش که مربی استقلال اهواز بود آنقدر با تماشاچی‌ها درگیر شد که وقتی روی نیمکت می‌نشست، «هندزفری» به گوش می‌زد تا صدای هواداران را نشنود! خداداد می‌گفت آقای «سین» - بازیکن سابق استقلال اهواز- می‌خواسته به او بازیکن قالب کند و چون قبول نکردم حالا تماشاچیان را علیه من می‌شوراند!
کفاشیان این کاره نیست
در جریان ناکامی تیم المپیک در سال 2004: کفاشیان این کاره نیست! ما در سفر به چین با سیب‌زمینی شکم‌مان را سیر می‌کردیم. در جواب باید بگوییم حاجی مایلی عزیز! مگر شما امروز به این فوتبال وارد شده‌اید که اینقدر دیر متوجه می‌شوید چه کسی این‌کاره است یا نه؟ چرا همیشه در اواسط راه پشیمان می‌شوید؟یکبار دیگر نیز در جمعی عنوان کرد این بچه خوبه که استعفایش را بده و بره.نکته جالب اینکه عزیز محمدی دوست شفیق مایلی هیچ واکنشی نشان نداد.
آقا قلدره،نمی گم ببخشید
به دنبال درگیری‌اش با علی دایی؛ یک دعوای قدیمی و کهنه که می‌گوید: آقا قلدره باید بداند من از او معذرت‌خواهی نمی‌کنم. این موضوع ناخودآگاه ما را به یک دهه قبل سوق می‌دهد؛ همان زمانی که علی دایی با مربی بعد از پایان بازی با سوریه که به تساوی2 بر 2 رسید درگیر شد و از تیم ملی از طرف محمد مایلی خط خورد. حتی بعد از آن همه کش و قوس که دوباره دعوت شد باز از سر لجبازی با پیراهن آرمینیا بیله‌فلد تمرین می‌کرد! اما بعد از اینکه سرمربی تیم ملی شد خیلی راحت از علی دایی عذرخواهی کرد.
دایی با خاتمی لابی کرد!
باز هم سوژه علی دایی است ولی این بار با محوریت مهدی پاشازاده زمانی که به تیم منتخب جهان دعوت شد ولی به دلیل خط خوردن نابهنگام از حضور در این تیم جا ماند. مایلی کهن ادعا کرد علی دایی با سیدمحمد خاتمی (رئیس‌جمهور آن وقت) صحبت کرده و زیرآب پاشازاده را زده است! اما سوال اینجاست چرا مهدی پاشا که در آن دیدار تماشایی با استرالیا در ملبورن خوش درخشید و توسط ویرای برزیلی در ترکیب قرار گرفت در زمان مایلی‌کهن، حتي جایی در اردوی تیم ملی نداشت؟
گروهبان قندلی هم نیستی چه برسه به ژنرال
امیر قلعه‌نویی یک سوژه تکراری؛ از آخر فامیلی او مشخص است که بچه کجاست! این زشت‌ترین حمله‌ای بود که او به قلعه‌نویی و اهالی شهر «قلعه‌نو» می‌کند. آخر معلوم نشد شکست‌های مکرر سایپا در این فصل چه ربطی به امیر قلعه داشت که به این شکل مورد اهانت قرار گرفت یا کمی قبل‌تر در آن بیانیه معروف که به امیر خطاب می‌کند: «بعضی‌ها گروهبان قندلی هم نیستند چه برسد به ژنرال!» این موضوع را هم آخر نفهمیدیم که کناره‌گیری‌اش از تیم ملی چه ارتباطی با امیر داشت؟!
واکنش اتحادیه مدیران باشگاه ها به بداخلاقی های فوتبال
مصاحبه‌ها و بیانیه‌های مایلی کهن به قدری تند و آتشین بود که حتی صدای اتحادیه مدیران باشگاه‌های کشور را هم درآورد.آنها بدون اشاره به اسم مایلی کهن اعتراضی را علیه صحبت‌های حاجی مطرح کردند: « نهمین دوره مسابقات فوتبال قهرمانی باشگاه‌های برتر ایران لیگ حرفهای، تحت عنوان شعار زیبا و ارزشمند«احترام به یکدیگر» آغاز شد، اما متاسفانه با بی‌احترامی و بداخلاقی‌های برخی از اهالی فوتبال نیم فصل خود را پشت‌سر گذاشت . به نظر می‌رسد در این نیم فصل با بدعت جدیدی مواجه بودیم و برخی بدون در نظر گرفتن کسوت و احترام و رعایت شأن ورزش و فوتبال با بدترین لحن و نامناسب‌ترین ادبیات مستقیم و غیر مستقیم درباره همکاران و اهالی و مسؤولان فوتبال اظهارنظر کردند و در این آشفته بازار برای حفظ منافع خود براحتی راه فرار بر ناکامی‌ها را باز کرده‌اند و با فرافکنی تقصیر شکست‌های ورزشی را بر گردن عوامل و افراد دیگر انداختند و نکته ظریف اینجاست که دقیقا بعد از هر شکست این حرکات را تکرار می‌کردند. اتحادیه باشگاه‌های فوتبال ایران اعتقاد راسخ دارد که انتقاد‌پذیری اصل مسلم و انکار‌ناپذیری است در اصلاح امور و پیشبرد کارها که باید در همه امور نصب‌العین اهالی فوتبال باشد. اگر در فوتبال دم از اخلاق و اخلاق‌گرایی می‌زنیم، باید در مقام عمل نیز همواره به آن متعهد و پایبند باشیم و کاری نکنیم که دیگران بویژه جوانان و حتی شاگردان خودمان نسبت به عملکرد ما شک و تردید داشته باشند. می‌گویند رطب خورده منع رطب کی کند.» البته صریحا موضع اتحادیه نسبت به ادامه عملیاتی کردن منشور اخلاقی مشخص نشده است، اما آنها صحبت از اصلاح ناهنجاری‌ها در پایان بیانیه خود کرده‌اند:«اتحادیه فوتبال با حفظ حرمت همگان و این اعتقاد که هیچکس مصون از ضعف و خطا نیست در نهایت احترام، اخلاق و ادب خود را در تلطیف فضای فوتبال کشور همراه با مسؤولان محترم ورزش و فوتبال و نهادهای فرهنگی کشور مسؤول می‌داند و برای ممانعت از بروز ناهنجاری‌ها در فوتبال از هیچگونه تلاشی فروگذار نخواهد کرد».
آقا قلدره...
چند وقتی است محمد مایلی‌کهن، سرمربی تیم سایپا با فرافکنی‌های پیاپی سعی دارد موضوع نتیجه نگرفتن تیمش در مسابقات امسال لیگ برتر را به حاشیه براند. وی روزی به قطبی گیر می‌دهد، روز دیگر به قلعه‌نویی، زمانی به فردوسی‌پور، هر از گاهی به پروین، روزی به دایی، وقتی به خبرنگاران، روزی به فیروز کریمی و مساله دوپینگ، روزی به رضازاده و دیگر اعضای هیات مدیره سایپا که فقط از او دلایل ناکامی‌های تیم را جویا می‌شوند و ... و جالب آنکه همیشه هم خود را مستظهر به نتایجی که با تیم ملی در جام ملت‌های آسیا( امارات-96) به دست آورده مربی‌ای موفق می‌داند؛ حتی اگر تیمش در رده چهاردهم لیگ برتر و در آستانه سقوط به جام آزادگان باشد! اما داستان موفقیت مایلی‌کهن در جام ملت‌ها که هنوز هم نان آن را می‌خورد، چگونه آغاز شد؟ در اواخر سال 1374 در یک اقدام حیرت‌آور، به دستور مستقیم سیدمصطفی هاشمی‌طبا، رئیس وقت سازمان تربیت‌بدنی به داریوش مصطفوی، رئیس سابق فدراسیون فوتبال، مایلی‌کهن، کمک مربی تیم ملی جوانان ایران- به سرمربیگری بهمن صالح‌نیا- به‌عنوان سرمربی موقت تیم ملی کشورمان انتخاب شد، اما پس از چند روز حکم سرمربیگری وی صادر و عنوان موقت از آن برداشته شد. مایلی‌کهن که یک چهره کاملا پرسپولیسی و ضداستقلالی بود، با گزینش نفرات تیم ملی، همه استقلالی‌ها - جز منصوریان که واقعا وی را هم نمی‌توانست خط بزند- را به بهانه‌های واهی از تیم ملی کنار گذاشت؛ بازیکنانی که جملگی لیاقت حضور در تیم ملی را داشتند و در دوران اوج خود بسر می‌بردند؛ جواد زرینچه، محمد تقوی، صادق ورمزیار، مهدی پاشازاده، امیرقلعه‌نویی و ... همگی به جرم پوشیدن پیراهن استقلال از بازی در تیم ملی محروم شدند؛ موضوعی که موجب تضعیف شدید این باشگاه مردمی شد و به خاطر نتایج خوب تیم ملی، البته چندان مورد بررسی قرار نگرفت. نتایج خوب تیم ملی هم البته داستانی دارد و آن داستان شنیدنی همزمانی مربیگری مایلی‌کهن در تیم ملی و مربیگری استانکو پوکله‌پوویچ به‌عنوان بازیکن‌سازترین و موفق‌ترین مربی خارجی بعد از انقلاب در فوتبال ایران در تیم پرسپولیس بود. استانکو بازیکن می‌ساخت و مایلی‌کهن از آن بازیکن در تیم ملی بهره می‌گرفت. البته نباید فراموش کرد که بهترین بازیکنان تیم ملی- شاید در تاریخ فوتبال ایران- هم، دوره اوج بازی‌شان همزمان شد با مربیگری مایلی‌کهن در تیم ملی از جمله عابدزاده، دایی، باقری، منصوریان، خداداد عزیزی و...
بسیاری از کارشناسان موفقیت مایلی‌کهن را نه به خاطر شخص وی که به خاطر شانس وی که با عصر استانکو و عابدزاده همزمان شده بود، می‌دانند. اگر نه، چرا مایلی‌کهن فولاد خوزستان و شهرداری تبریز را به دسته پایین‌تر فرستاد(پیکان را محسوب نمی‌کنیم) و در دیگر مقاطعی که در تیم‌های مختلف باشگاهی از جمله همین سایپا سرمربی بود، جز یک عنوان سومی لیگ برتر موفقیت چندانی نداشت؟ آیا اگر مایلی‌کهن مربی موفقی است، نباید با نسلی سرشار از استعداد و انگیزه در دوران مربیگری‌اش در تیم ملی امید، این تیم را به المپیک می‌برد؟
نقاط سیاه زندگی ورزشی
1- مایلی‌کهن که این روزها علمدار اخلاق در ورزش شده است، کسی است که در دوره بازیکنی خود در یکی از دیدارهای تیم ملی، داور را کتک زد و مادام‌العمر از شرکت در بازی‌های ملی محروم شد.
2- وی در مسابقات مقدماتی جام جهانی 1994 که به‌عنوان کمک‌مربی پروین، تیم ملی را همراهی می‌کرد با مسؤولان برگزاری مسابقات در قطر زد و خورد کرد.
3- مایلی‌کهن مدعی اخلاق پهلوانی، مرتضی شمس، سردبیر روزنامه اخبار ورزشی را صرفا به دلیل انتقاداتی که نسبت به وی داشت، به باد کتک گرفت و بینی وی را مضروب کرد.
4- دادن القاب مختلف به دیگران و زدن تهمت به این و آن(حتی حسین رضازاده، جهان پهلوان ورزش کشور هم مصون نماند!) برای فرار از پاسخگویی فنی به دلایل مشکلات تیم‌های تحت مربیگری خود. در این میان، زدن تهمت‌های ناگوار دریافت هدایای فراوان نقدی و غیرنقدی از سوی حسین رضازاده- آن هم با مظلوم‌نمایی- دل ورزش‌دوستان و حتی می‌توان گفت همه ملت ایران را که با رشادت‌های او شادی‌ها کرده بودند، به درد آورد. همگان به یاد دارند رضازاده پس از کسب مدال طلای المپیک سیدنی، بارها و بارها از سوی کشورهای مختلفی چون ترکیه، قطر، کانادا، استرالیا و ... بویژه کشور ترکیه دعوت به پوشیدن پیراهن تیم ملی این کشورهای اجنبی شد. به یاد داریم که رضازاده در مقابل پیشنهاد 20 میلیون دلاری ترک‌ها برای وزنه زدن برای این کشور، فقط به یک جمله اکتفا کرد: «شادی مردم ایران را با پول فراوان،عوض نمی‌کنم».
آقای مایلی‌کهن عزیز! این خوب نیست هر که نقدی نسبت به شما روا داشت را با چوب انتقاد و تهمت برانید؛ آیا این خود مصداق «آقا قلدره» بودن که به کاپیتان اسبق تیم ملی که زحمات بسیاری برای فوتبال ایران کشید نسبت دادید، نیست؟ به جای پرداختن به فرافکنی که شیوه‌ای نخ‌نما شده است، بهتر است خود را به علم روز فوتبال مجهز کنید و به رفع عیوب فنی تیم خود بپردازید؛ یقینا نتایج بهتری به دست می‌آید.
ختم کلام: آقای مایلی‌کهن! خود را حق مطلق ندانید و دیگران را بر سبیل باطل.
ارسال نظر
پربیننده