۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۰:۱۹
نگاهی متفاوت به مرواريد خليج هميشگي فارس

جزیره‌ای مدرن با تاریخی كهن

جزیره کیش برای خیلی از مردم خلاصه شده است در بازار و در مرحله بعدی اسکله تفریحی(آن هم فقط برای نشستن و گوش سپردن به صدای مسحور کننده دریا و نه غواصی و سوار شدن بر جت اسکی و ... چرا که یا حوصله‌اش نیست یا پولش) و البته کشتی یونانی، اما کیش مکان‌های دیدنی دیگری هم دارد. شاید جالب باشد بدانید این جزیره مرجانی دارای تاریخی است کهن. سال‌های پیش کیش جزیره‌ای بود پررونق و یکی از قطب‌های تجارت میان چین و اروپا و شمال آفریقا محسوب می‌شد. اگرچه هنوز بررسی‌های باستان‌شناسی وسیعی در نقاط مختلف جزیره به عمل نیامده است، اما در هر گوشه جزیره می‌توان آثاری از گذشتگان را مشاهده کرد که هرکدام یادآور دوران مجد و عظمت این جزیره بوده است. در جریان فعالیت‌های عمرانی جزیره کیش و در برخی از پژوهش‌های باستان‌شناسی محدود گذشته، آثار باارزشی در سطح جزیره پیدا شده است که بخشی از آن در ساختمان کانون هنر در معرض بازدید عموم قرار دارد. شهر تاریخی حریره شهر تاریخی حریره، یکی از نقاط دیدنی جزیره کیش است که مردم در هیاهوی خرید و تهیه سوغاتی بازدید از آن را از دست می‌دهند؛ شهری متعلق به دوره ایلخانی. شهر قدیمی حریره حدود 120 هکتار وسعت دارد که خود گواه این است که حریره روزگاری شهری بوده بزرگ، آباد و پرجمعیت در جزیره کیش در جایی نزدیک ساحل نیلگون خلیج فارس. آنچه امروز از این شهر برجای مانده حجمی از معماری شهری است روی ویرانه‌های این شهر و دیوارهایش و بندرت می‌توان پوشش‌های طاقی‌شکل سنگی را دید که از گزند تخریب در امان مانده‌اند. بندر شهر تاریخی حریره یک شهر یکپارچه و متمرکز با معماری برون‌گرا بوده است و از معماری دفاعی و درون‌گرای دیگر شهرهای تاریخی ایران در آن نشانی نیست. انتخاب این بخش از جزیره برای ایجاد شهر حریره طبیعی‌ترین و معقول‌ترین انتخاب بوده است چرا که ساحل صخره‌ای مرتفع آن از سطح دریا تقریبا 10 متر بلندتر است و وجود 3 خلیج و دماغه که نقش بندرگاه طبیعی را دارد و نیز دریای نسبتا آرام‌تر از دیگر کرانه‌ها و سواحل جزیره خود عامل شکل‌گیری شهر در ساحل شمالی شده است. تاکنون عملیات اکتشافی باستان‌شناسی بقایای شهر تاریخی حریره در 3 مجموعه مجزا؛ خانه اعیانی، بخش کارگاهی و صنعتی و مجموعه حمام انجام شده است. خانه اعیانی یادآور خانه‌های چندخانوار قدیمی در داخل فلات ایران و در شهرهایی چون یزد، اصفهان و کاشان است و یکی از نمونه‌های قدیمی مسکن جمعی در حاشیه خلیج فارس محسوب می‌شود. علاوه بر وسعت خانه و همچنین فضاهای مختلف و متنوع آن، کاشی‌های ستاره‌ای شکل که در این خانه به دست آمده است، همانند کاشی‌هایی است که زینتبخش بناهای مهم ایلخانی ایران همچون تخت سلیمان و سلطانیه است. پیدایی این مقدار کاشی که یقینا عنصر وارداتی به جزیره است نشان می‌دهد که این عمارت به یکی از ثروتمندان کیش تعلق داشته است. بخش کارگاهی و صنعتی شهر دارای معماری و فضاهای ناشناخته‌ای است که در کنار دریا ساخته شده است. مجموعه کانال‌های افقی و زیرزمینی و چاه‌های متعدد در گوشه و کنار، مجموعه بسیار جالب و نادری را تشکیل می‌دهد که هنوز عملکرد آنها روشن نیست، اما به نظر می‌رسد که ارتباط مستقیمی با فعالیت‌های صیادی (صید ماهی، مروارید و مرجان) داشته و برای دسترسی آسان‌تر به دریا ساخته شده است. شاید هم بتوان فرض کرد که این راهروها و کانال‌ها راه‌های مخفی بوده است که در مواقع هجوم و حمله، اهالی شهر می‌توانسته‌اند به طور اضطراری از آنها استفاده کنند. مجموعه حمام، شامل حمامی است با صحن‌های متعدد که حصار آن به مساحت تقریبی 500 مترمربع است. سربینه و گرمخانه و تون حمام در جنوب بخش عنوان شده قرار گرفته و توسط راهروی سرپوشیده‌ای از آن جدا شده است. 2 خزینه کوچک و بزرگ در جنوب گرمخانه آخرین بخش ساختمان را تشکیل داده‌اند. باستان‌شناسان معتقدند، این حمام در نوع خود شاید از قدیمی‌ترین حمام‌های ایرانی باشد که در کاوش‌های باستان‌شناسی کشف و شناخته شده است. به نظر می‌رسد که این بنا حمامی خصوصی بوده و به صاحب مجموعه اعیانی تعلق داشته است. شهر زیرزمینی کاریز قنات کیش بیش از 2هزار و500 سال قدمت دارد که آب شیرین قابل شرب ساکنان جزیره از آن تامین می‌شد و امروز به یک شهر زیرزمینی شگفت انگیز با وسعتی بیش از 10هزار متر مربع بدل شده است. کارگزاران باتجربه آن زحمت تمام طراحی‌های آن را کشیده و می‌کوشند در پروژه بازسازی قنات کیش که اکنون کاریز کیش خوانده می‌شود ضمن حفظ بافت تاریخی آن کاربری‌های جدیدی را از این شهر زیرزمینی به‌دست آورند. غرفه‌های صنایع دستی ایران و جهان، رستوران سنتی و جدید، موزه، سالن آمفی تئاتر، سالن کنفرانس و گالری‌های هنری از مکان‌هایی است که قرار است در این شهر ساخته شود؛ جایی که حدود 16متر زیر زمین قرار دارد. هنگامی که در این شهر سر بلند کنی به جای آسمان سقفی می‌بینی مملو از سنگواره، صدف و مرجان‌هایی که به گفته کارشناسان 270 تا 570 میلیون سال قدمت دارند و همه آنها دارای شناسنامه رسمی هستند. کارگزاران شهر زیرزمینی بر این باورند که 2 ویژگی مي‌تواند کاریز را در فهرست ابنیه جهانی در آورد؛ اول اینکه کاریز در دل تنها جزیره مرجانی دنیا واقع است، دوم آنکه تنها بنایی است که سقف آن مملو از صدف‌ها و مرجان‌های طبیعی است؛ صدف‌ها و مرجان‌هایی که برای بازدید آنها 2 راه وجود دارد؛ بازدید از موزه‌های طبیعی یا غواصی در آب‌های آزاد. گفتنی است که خاک‌های برداشت شده از کاریز دارای خواص درمانی زیادی است که در« گل درمانی» استفاده‌های فراوانی خواهد داشت. غروب در لابه‌لای نخل‌ها باغو یکی دیگر از دیدنی‌های کیش است. باغو، آبادی قدیمی در جنوب غربی جزیره است که این روزها جز چند خانوار دامدار سکنه دیگری ندارد و در میان بومیان، حاصلخیزی این منطقه زبانزد است. در این منطقه بیشه انبوهی از انواع درختان بومی به چشم می‌خورد که در آن میان، مجموعه درختان کهنسال لور زیبایی چشمگیری دارد. آب‌انبار‌های جزیره نیز از دیگر یادگاری‌های به جا مانده از سال‌های گذشته است. این آب‌انبارها در انتهای آبگیرهای طبیعی در عمق زمین ساخته می‌شد و آثار تعدادی از این آب‌انبارها هنوز در کیش باقی مانده است. اگر دوست داشتید، در سفر خود به کیش سری هم به تنها نخلستان جزیره بزنید. «باغ بهشت» تنها نخلستان به جای مانده از دوره‌های گذشته است که در غرب محله سفین واقع شده و از جمله زیباترین نخلستان‌های کیش محسوب می‌شود. اگر به این نخلستان رفتید غروب آن را از دست ندهید. دیدن کهنسال‌ترین درخت در جزیره با قدمتی حدود 500 تا 600 سال هم خالی از لطف نیست. این درخت کهنسال در مرکز مجموعه زیبای درخت سبز قرار دارد که می‌توانید شام را هم همان‌جا در رستورانی در فضای آزاد میل کنید. بنابراین باید گفت سفر به این جزیره توریستی جدا از بازارهایی که تعداد زیادی مسافر داخلی را راهی کیش می‌کند، خود می‌تواند اطلاعات درخور توجهی درباره تاریخ این جزیره در اختیار ما قرار دهد؛ موضوعی که متاسفانه این روزها شاید چندان مورد توجه قرار نگیرد.
ارسال نظر
captcha
پربیننده