میترا صالحی: ماجرا از این قرار است: جوانکی که تصور میکند نباید به جنگ فرستاده شود، بهرغم میل باطنیاش به جنگ میرود اما در گیر و دار جنگیدن با انبوهی از خشونتها و ناکامیها مواجه میشود و آستانه تحمل را از دست میدهد. البته در خلال این ازکفدادگی از خود میپرسد آیا باید جنگید یا نه؟ دوران این پرسش در ذهن پریشان و ملتهب او تا جایی ادامه مییابد که همرزمانش در جنگ او را دیوانه قلمداد میکنند و دست آخر ناچار میشود به پشت جبهه اعزام شود. خیلیها درباره «سفر به انتهای شب» اعتقاد دارند، در این کتاب، به تبع «مرگ قسطی» باز هم قهرمان اصلی داستان، خود سلین است، شاید به این خاطر که اینجا هم نام شخصیت داستان فردینان است. سلین در نخستین رمان خود این شانس را داشت که به پدیدهای جنجالی در فرانسه تبدیل شود. چنانچه رمان بعد از انتشار، یکی از شاهکارهای ادبی فرانسه تلقی و دستمایه نگارش رمانهای نویسندگان متعددی شد. نهتنها در فرانسه که در ایران نیز جلال آل احمد در گفتوگویی از «سفر به انتهای شب» به عنوان یکی از الهامات خود برای نگارش «مدیر مدرسه» اعتراف کرده بود. برخی براین اعتقادند که رمان سفر به انتهای شب سلین انتقاد به نژادپرستی بوده است. هرچند او نویسندهای صلحطلب و ضد جنگ است و ردپای این مولفه در «مرگ قسطی» او نیز به چشم میخورد، اما خود او در «سفر به انتهای شب» به این نتیجه میرسد که نفی جنگ غیر ممکن است. پس از زبان قهرمان داستان که در رویارویی با جنگ شکست میخورد و نمیتواند این واقعیت را بپذیرد، فریاد میزند: زندهباد دیوانهها و بیجربزهها! دامنه هیستریکگونه و مالیخولیایی سلین در رمان «سفر به انتهای شب» تا جایی کشیده میشود که او در قالب شخصیت اصلی داستان خطاب به لولا در مذمت جنگ میگوید: «آیا اسم یکی از سربازهایی که طی جنگ صدساله کشته شدهاند، یادت هست؟ هرگز سعی کردی یکی از این اسمها را پیدا کنی؟ هرگز سعی نکردی. آنها همانقدر برایت ناشناس، گمنام و بیاهمیتند که کوچکترین اتم این کاغذها روبهرویت، از لقمه صبحانهات بیاهمیتترند. فقط زندگی است که به حساب میآید...». منتقدان آثارش یکسره درباره او به این نتیجه رسیدهاند: او از نویسندگانی است که معتقد بود در فرانسه اوایل قرن بیستم همه چیز دکارتی شده است ضمن اینکه قصد داشت با نوشتن داستانهایش به نوعی به نظام هنجاری و سیستم اخلاقی وقت نیز اعتراض کند. با این حال او را میتوان نویسندهای موفق برشمرد. او خلق کرد، نوشت، شخصیتپردازی و ماجراجویی کرد و به روایت پرداخت و در این رهگذر توانست نام خود را به مثابه نویسندهای صاحب سبک و دارای نثری روان در تاریخ ادبی فرانسه ثبت کند. او تجربه را در تمام آثارش تبدیل به یک واقعه میکند و به رشته تحریر درمیآورد، هرچند تکیه اصلی او بیشتر بر زبان محاوره و عامیانه است. ضمن اینکه نقش زبان را نیز نمیتوان در آثار او نادیده گرفت؛ زبانی که در عصر خود به مقابله با زبان رسمی فرانسه برمیخیزد و برای رسیدن به این مرحله، عرقریزان روح را تجربه میکند. «سفر به انتهای شب»
زندهباد بیجربزهها!
میترا صالحی: ماجرا از این قرار است: جوانکی که تصور میکند نباید به جنگ فرستاده شود، بهرغم میل باطنیاش به جنگ میرود اما در گیر و دار جنگیدن با انبوهی از خشونتها و ناکامیها مواجه میشود و آستانه تحمل را از دست میدهد. البته در خلال این ازکفدادگی از خود میپرسد آیا باید جنگید یا نه؟ دوران این پرسش در ذهن پریشان و ملتهب او تا جایی ادامه مییابد که همرزمانش در جنگ او را دیوانه قلمداد میکنند و دست آخر ناچار میشود به پشت جبهه اعزام شود. خیلیها درباره «سفر به انتهای شب» اعتقاد دارند، در این کتاب، به تبع «مرگ قسطی» باز هم قهرمان اصلی داستان، خود سلین است، شاید به این خاطر که اینجا هم نام شخصیت داستان فردینان است. سلین در نخستین رمان خود این شانس را داشت که به پدیدهای جنجالی در فرانسه تبدیل شود. چنانچه رمان بعد از انتشار، یکی از شاهکارهای ادبی فرانسه تلقی و دستمایه نگارش رمانهای نویسندگان متعددی شد. نهتنها در فرانسه که در ایران نیز جلال آل احمد در گفتوگویی از «سفر به انتهای شب» به عنوان یکی از الهامات خود برای نگارش «مدیر مدرسه» اعتراف کرده بود. برخی براین اعتقادند که رمان سفر به انتهای شب سلین انتقاد به نژادپرستی بوده است. هرچند او نویسندهای صلحطلب و ضد جنگ است و ردپای این مولفه در «مرگ قسطی» او نیز به چشم میخورد، اما خود او در «سفر به انتهای شب» به این نتیجه میرسد که نفی جنگ غیر ممکن است. پس از زبان قهرمان داستان که در رویارویی با جنگ شکست میخورد و نمیتواند این واقعیت را بپذیرد، فریاد میزند: زندهباد دیوانهها و بیجربزهها! دامنه هیستریکگونه و مالیخولیایی سلین در رمان «سفر به انتهای شب» تا جایی کشیده میشود که او در قالب شخصیت اصلی داستان خطاب به لولا در مذمت جنگ میگوید: «آیا اسم یکی از سربازهایی که طی جنگ صدساله کشته شدهاند، یادت هست؟ هرگز سعی کردی یکی از این اسمها را پیدا کنی؟ هرگز سعی نکردی. آنها همانقدر برایت ناشناس، گمنام و بیاهمیتند که کوچکترین اتم این کاغذها روبهرویت، از لقمه صبحانهات بیاهمیتترند. فقط زندگی است که به حساب میآید...». منتقدان آثارش یکسره درباره او به این نتیجه رسیدهاند: او از نویسندگانی است که معتقد بود در فرانسه اوایل قرن بیستم همه چیز دکارتی شده است ضمن اینکه قصد داشت با نوشتن داستانهایش به نوعی به نظام هنجاری و سیستم اخلاقی وقت نیز اعتراض کند. با این حال او را میتوان نویسندهای موفق برشمرد. او خلق کرد، نوشت، شخصیتپردازی و ماجراجویی کرد و به روایت پرداخت و در این رهگذر توانست نام خود را به مثابه نویسندهای صاحب سبک و دارای نثری روان در تاریخ ادبی فرانسه ثبت کند. او تجربه را در تمام آثارش تبدیل به یک واقعه میکند و به رشته تحریر درمیآورد، هرچند تکیه اصلی او بیشتر بر زبان محاوره و عامیانه است. ضمن اینکه نقش زبان را نیز نمیتوان در آثار او نادیده گرفت؛ زبانی که در عصر خود به مقابله با زبان رسمی فرانسه برمیخیزد و برای رسیدن به این مرحله، عرقریزان روح را تجربه میکند. ارسال نظر
پربیننده